Het is een reactie op de groeiende onvrede onder kiezers over het uitblijven van maatregelen – ondanks toezeggingen vóór de verkiezingen – om de asielinstroom in te dammen en over het doorvoeren van de spreidingswet.

Wie demonstreert tegen de komst van een azc wordt op deze manier in de extreemrechtse hoek geplaatst, en hetzelfde geldt voor politici die steun betuigen aan de demonstranten. De term ‘extreemrechts’ roept associaties op met nazi’s en de Holocaust. Dat bij die protesten gewelddadige relschoppers opduiken, overschaduwt in de publiciteit de zorgen van de demonstrerende burgers.

Aandacht afleiden

De bedoeling is duidelijk: kritiek op het asielbeleid wordt buiten de orde verklaard. Anders gezegd: door te hameren op een vermeend probleem met extreemrechts leidt de coalitie de aandacht af van haar falen als het gaat om een einde te maken aan de ongeremde instroom van asielzoekers.

Deze tendens is al langer zichtbaar in het publieke debat, maar vorige week leek het erop dat de asiellobby in de Tweede Kamer overschakelde naar een hogere versnelling. Onderwerp was de ‘normalisering van geweld’. Zie ook het verhelderende artikel van Bart Jan Spruyt over dit debat.

Jesse Klaver van de kersverse fusiepartij Progressief Nederland (PN) mocht, gevolgd door andere woordvoerders, tekeer gaan tegen de oppositie rechts van de VVD. Vooral Gideon Markuszower van de gelijknamige groep moest het ontgelden. Hij was kort daarvoor uit zijn slof geschoten met een oproep aan de overheid om de recente instroom van Palestijnse asielzoekers met geweld te keren.

Ook Lidewij de Vos van Forum voor Democratie (FvD) kreeg er flink van langs, onder anderen van Mona Keijzer. Die vond dat eerstgenoemde afstand moest nemen van enkele onwelgevallige zaken, waaronder het vermeende streven naar een blanke etnostaat. Deze interventie zal de kansen van Keijzer om een hoofdrol te gaan spelen in het asielkritische kamp er niet groter op hebben gemaakt. De Vos liet zich niet intimideren door al dit verbale geweld. Zij wist Henri Bontenbal (CDA) zelfs te bewegen tot onparlementair taalgebruik: ‘Hoe goor wil je het hebben.’

Politieke avonturiers

Anders dan voor D66 was dit debat voor de beide andere coalitiepartijen een ongemakkelijke exercitie. Voor CDA en VVD geldt bij uitstek dat er een gapende kloof bestaat tussen de wens van hun respectieve achterbannen om de asielinstroom in te dammen enerzijds, en hun wanprestatie op dit punt in Kamer en kabinet anderzijds.

De gevestigde partijen hebben de opkomst van partijen rechts van de VVD, die volgens hen niet deugen, helemaal aan zichzelf te wijten. Het zijn immers de gevestigde partijen die in de afgelopen decennia, tegen de wil van hun achterban in, hebben nagelaten de uit de hand gelopen asielmigratie aan te pakken. De teleurgestelde kiezers gingen daarom in groten getale in zee met de politieke avonturiers op rechts.

Zelfs de bescheiden ambitie om ons genereuze asielbeleid meer in lijn te brengen met omringende landen wordt nog steeds niet waargemaakt. De Wet tweestatussenstelsel, al weken geleden aangenomen, is nog steeds niet van kracht. Over het alsnog invoeren van de strafbaarstelling van illegaal verblijf (niet van hulp aan illegalen), waarvoor waarschijnlijk een parlementaire meerderheid bestaat, is voor zover ik weet niets meer vernomen.

Het geeft te denken dat zelfs bij deze – internationaal bezien onomstreden – beleidswijzigingen geen gevoel van urgentie aan de dag wordt gelegd. Dit terwijl nog veel ingrijpender beleidswijzigingen nodig zijn om het tij te keren. In dit verband is het opmerkelijk dat Bram Moszkowicz, in een uitzending van Nieuws van de Dag, opperde dat het zo langzamerhand tijd wordt om het noodrecht toe te passen. Hij legde uit dat aannemelijk kan worden gemaakt dat aan de vereiste criteria, te weten ontwrichting van de maatschappij en gevaar voor de veiligheid, wordt voldaan.

Intussen zien we in het eerste kwartaal van dit jaar een toename van het aantal eerste asielverzoeken met 33 procent ten opzichte van de overeenkomstige periode vorig jaar. Niet verwonderlijk dat de oppositie rechts van de VVD – inclusief 50PLUS, dat ook een streng asielbeleid nastreeft – de wind in de zeilen heeft. Volgens de laatste peiling van Maurice de Hond zou die rechtse oppositie nu uitkomen op 61 Tweede Kamerzetels, tegen 51 bij de verkiezingen van 29 oktober 2025. Met de 17 gepeilde zetels voor de VVD erbij, hebben we dus virtueel een absolute Kamermeerderheid voor een strenger asielbeleid.

Import van strijdbare mannen

Die blanke etnostaat waar Mona Keijzer zich zo druk over maakt, die gaat er niet komen. De obsessie met huidskleur is vooral een linkse hobby. De rechtse kiezer is daar niet mee bezig. Die heeft andere zorgen. Neem de verloedering van de publieke ruimte.

De recente rellen in Scheveningen en Zandvoort, bijvoorbeeld, zijn niet zomaar uitwassen veroorzaakt door baldadige jongeren, maar een symptoom van iets dat veel ingrijpender is: de voortgaande islamisering. Wie wil weten hoe dit precies zit verwijs ik naar het laatste artikel van Benno de Jongh in Wynia’s Week. Kort samengevat: met het huidige asielbeleid importeren we strijdbare jongemannen die ons vijandig gezind zijn. In dit licht bezien lijkt de suggestie van Bram Moszkowicz om het noodrecht van stal te halen ineens veel minder theoretisch dan op het eerste gezicht lijkt.

Zoals gezegd: die blanke etnostaat gaat er niet komen. Wat er uiteindelijk wel gaat komen als de huidige demografische transitie doorzet en de geïmmigreerde moslims niet seculariseren, is een geïslamiseerd Nederland. Dit is geen wilde speculatie. Een diploma basisschool met een voldoende voor rekenen volstaat om tot die conclusie te komen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Bizar: in de peilingen hebben de partijen rechts van de VVD inmiddels 61 zetels – en nog steeds doet het kabinet niks aan de asielinstroom verscheen eerst op Wynia's Week.

De wet tweestatusstelsel, die onder meer mogelijkheden biedt tot beperking van aantallen nareizende gezinsleden, haalde het wel. En daarmee is in ieder geval een deel van ‘het strengste asielbeleid ooit’ van het kabinet-Schoof gerealiseerd.

Wat Wilders heeft bewogen tot deze destructieve actie is voer voor politieke commentatoren. Het is in ieder geval wel duidelijk geworden dat beperking van de asielinstroom voor de PVV-leider geen prioriteit heeft.

Geen daadkracht

De gang van zaken heeft natuurlijk ook nog eens duidelijk gemaakt dat van de huidige, door D66 gedomineerde, coalitie geen daadkracht valt te verwachten als het gaat om beperking van de asielinstroom. Maar anders dan de PVV van Wilders heeft D66 vanaf het begin van de coalitievorming duidelijkheid verschaft door meteen aan te kondigen in de Eerste Kamer tégen te zullen stemmen, en daar niet meer van af te wijken.

Gaat D66 nu helemaal vrijuit? Niet volgens politiek commentator Wouter de Winther van De Telegraaf. Die is van mening dat de fractie van deze partij de kou uit de lucht had kunnen halen door alleen voor de novelle te stemmen. Dan zou de asielnoodmaatregelenwet zonder steun van D66, maar met steun van CDA en SGP, wel zijn aangenomen. Hierbij moet worden bedacht dat de inhoud van de novelle (geen strafbaarstelling hulp aan illegalen) volkomen in lijn is met het D66-standpunt.

Al meteen na de stemmingen in de Eerste Kamer probeerden senatoren van de coalitie toch een positieve draai te geven aan de ontstane situatie. Die hadden natuurlijk door dat deze hele gang van zaken bijzonder slecht zou vallen bij de kiezers, die immers in meerderheid helemaal klaar zijn met de ongeremde asielinstroom.

Madeleine van Toorenburg (CDA) bijvoorbeeld, wees op het Asiel- en migratiepact van de EU. De implementatie ervan is geregeld in de Uitvoerings- en implementatiewet Asiel- en migratiepact 2026 (hierna te noemen: implementatiewet), die al door de Tweede Kamer is aangenomen. Als ook de Eerste Kamer akkoord gaat, wordt deze wet medio dit jaar van kracht. Er staan maatregelen in die vergelijkbaar zijn met punten uit de verworpen asielnoodmaatregelenwet.

Dit geldt bij voorbeeld voor de afschaffing van de verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde tijd (de permanente verblijfsvergunning voor statushouders). Dat is een maatregel die het mogelijk maakt betrokkenen terug te sturen omdat de reden voor asielverlening is komen te vervallen; bijvoorbeeld als het land van herkomst weer veilig is. De memorie van toelichting op de implementatiewet hierover:

‘Het handhaven van de verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde tijd waarbij de asielstatus niet meer kan worden ingetrokken is niet langer mogelijk onder het nieuwe Asiel- en migratiepact. (…) Dit sluit aan bij de opvatting dat asielbescherming per definitie tijdelijk is en enkel dient te worden geboden indien deze bescherming noodzakelijk is, zoals ook nadrukkelijk naar voren komt in de Europese wetgeving en de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de EU.’

Drie wegen

Duidelijke taal. Dit had natuurlijk al veel eerder moeten gebeuren. Maar even verderop in de memorie van toelichting staat ook dit:

‘Na de afschaffing van de asielvergunning voor onbepaalde tijd, blijven er mogelijkheden over voor een asielstatushouder en zijn gezinsleden om een verblijfsrecht te krijgen. Zo kan verblijfsrecht verkregen worden op grond van de EU-verblijfsvergunning voor de langdurig ingezetene, op grond van artikel 8 EVRM of door verkrijging van het Nederlanderschap.’

De statushouder die geen recht meer heeft op voortzetting van verblijf alhier, omdat de grond waarop asiel werd verleend is komen te vervallen, staan maar liefst drie wegen open om te proberen dat verblijf alsnog voort te zetten.

Het is daarom aannemelijk dat afschaffing van de verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde tijd in veel gevallen niet zal leiden tot terugkeer naar het land van herkomst, terwijl dat wel mogelijk is. Bijgevolg zal die afschaffing de bevolkingsgroei door asielmigratie minder afremmen dan op het eerste gezicht lijkt.

Hierbij moet worden aangetekend dat die drie ontsnappingsroutes ook open zouden hebben gestaan ingeval de asielnoodmaatregelenwet het wel had gehaald in de Eerste Kamer.

Traineren en misbruik

Een soortgelijke beschouwing als hiervoor over afschaffing van de verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde tijd, valt te geven over een ander hot issue uit de asielnoodmaatregelenwet, te weten de aanscherping van de criteria voor nareizigers. Die aanscherping is hard nodig, want de huidige Nederlandse criteria zijn veel ruimer dan de desbetreffende EU-regels vereisen. Maar ook hier kan artikel 8 EVRM, dat voorziet in het ‘recht op respect voor familieleven’, in de weg zitten.

De asielnoodmaatregelenwet omvatte ook een aantal maatregelen bedoeld om het traineren en misbruik van de asielprocedure tegen te gaan. Denk aan afschaffing van de zogenoemde voornemenprocedure (een voorlopige beslissing, waarop de asielzoeker mag reageren), een strengere toets voor nieuwe feiten en omstandigheden bij opvolgende aanvragen, introductie van een verwijtbaarheidstoets bij opvolgende aanvragen en de mogelijkheid om aanvragen als ongegrond af te wijzen als de vreemdeling niet meewerkt aan de procedure. Genoemde maatregelen maken ook deel uit van de implementatiewet.

Wat in ieder geval geen deel uitmaakt van de implementatiewet is de strafbaarstelling van illegaal verblijf, hét struikelblok bij de behandeling van de asielnoodmaatregelenwet in de Eerste Kamer. Voor deze strafbaarstelling bestaat brede parlementaire steun, waaronder die van het CDA en de SGP. Deze partijen zijn alleen tegen de strafbaarstelling van hulp aan illegalen. Hier is dus werk aan de winkel voor de verantwoordelijke minister Bart van den Brink (CDA).

Een verwante maatregel, die ook geen deel uitmaakt van de implementatiewet, is de uitbreiding van de zogenoemde ongewenstverklaring. Dit betreft vreemdelingen die illegaal in Nederland verblijven en een ernstige misdrijf hebben gepleegd of gevaar opleveren voor de openbare orde. Zij moeten het land uit en mogen niet meer terugkomen. Weigeraars riskeren gevangenisstraf.

Het kabinet aan zet

Het voorgaande betekent dat de schade van het afschieten van de asielnoodmaatregelenwet voor een belangrijk deel kan worden gecompenseerd door de implementatiewet die het EU asiel- en migratiepact in werking stelt. Deze wet moet nog wel door de Eerste Kamer worden goedgekeurd. Voor beleidswijzigingen uit de asielnoodmaatregelenwet waarin de implementatiewet niet voorziet, is het kabinet nu aan zet. Minister Van den Brink heeft aangekondigd haast te maken met nieuwe voorstellen. Dus toch nog daadkracht van de coalitie? We gaan het zien.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Het asieldrama in de Eerste Kamer kan toch nog een happy end krijgen verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar in het Kamerdebat bleef dat onderwerp beperkt tot kritische opmerkingen uit de hoek van de 49 Kamerzetels rechts van de VVD. Deze interventies deed de kersverse premier vrolijk glimlachend af met een verwijzing naar wat het coalitieakkoord op dit gebied allemaal voor moois – zoals het overgewaardeerde EU-migratiepact – in petto heeft.

De asielwetten van Faber

Heeft premier Jetten hier een punt? Laten we even de belangrijkste beleidsvoornemens over immigratie langslopen, met de nadruk op asiel. Alles staat of valt met vermindering van de instroom. Dat die omlaag moet wordt ook in het coalitieakkoord onderkend.

Het eerste wat er moet gebeuren is het plukken van ‘laaghangend fruit’: zorgen dat we niet zoals thans veel aantrekkelijker zijn als bestemming voor asielzoekers dan ons omringende landen. Dit kan worden bereikt met de beide asielwetten van toenmalig minister Faber (De Asielnoodmaatregelenwet en de Wet invoering tweestatusstelsel). Die wetten zijn wel aangenomen door de Tweede maar nog niet door de Eerste Kamer. En daar begint ook meteen de twijfel over de motivatie van het kabinet.

D66 heeft al laten weten dat de fractie in de Eerste Kamer tégen gaat stemmen. Als het desondanks zou lukken die wetten daar aangenomen te krijgen, zal het kabinet de wetten uitvoeren. Het is hoogst onzeker of beide wetten door de Eerste Kamer komen. Dezelfde partijen die in de Tweede Kamer vóór stemden plus het CDA hebben samen 38 zetels; precies genoeg voor een meerderheid. Dan zijn er nog de twee senatoren die uit de BBB-fractie zijn gestapt, maar zich niet bij een andere fractie hebben aangesloten.

Veel zal afhangen van de discipline binnen de regeringsfracties. De VVD-senatoren toonden zich eerder niet loyaal jegens het kabinet-Schoof door tegen afschaffing van de Spreidingswet te stemmen. Het CDA stemde in de Tweede Kamer tegen de beide wetten, maar stemde later wel in met het reparatiewetje dat de strafbaarstelling van hulp aan illegalen ongedaan maakt. Daarmee leek de angel uit de controverse te zijn.

Modernisering internationaal vluchtelingenrecht

Zelfs als het zou lukken de beide asielwetten door de Eerste Kamer te krijgen, zijn we er nog lang niet. Uiteindelijk moeten de internationale verdragen die de volkomen uit de hand gelopen asielmigratie hebben mogelijk gemaakt, worden gewijzigd of anders opgezegd, uiteraard met doorwerking in de EU-regelgeving. Een en ander dient te resulteren in de regionalisering van het recht op asiel. Dit komt erop neer dat in Europa, en dus ook in Nederland, alleen asielaanvragen in behandeling worden genomen van personen uit Europese landen. Voor personen uit andere werelddelen is hier dan alleen nog asiel mogelijk op uitnodiging.

Het coalitieakkoord erkent de onwenselijkheid van de bestaande situatie waarin iedereen die voet op EU-bodem weet te zetten, aanspraak kan maken op een asielprocedure in de EU. Het ziet het EU-migratiepact ‘als een eerste grote stap om meer controle te krijgen over wie naar Nederland komt.’ Zoals ik eerder heb betoogd vallen bij de effectiviteit van dit pact, en meer in het bijzonder bij de daarin opgenomen ‘buitengrensprocedure’, de nodige vraagtekens te plaatsen. Het is onwaarschijnlijk dat het pact zal leiden tot vermindering van de aantallen asielzoekers, respectievelijk statushouders, die naar Nederland komen. Zelfs valt vermeerdering niet uit te sluiten.

Aanzuigende werking

Maar het kabinet wil meer: ‘Voor de modernisering van het internationaal vluchtelingenrecht neemt Nederland samen met andere Europese landen de leiding om draagvlak te vinden. We organiseren een asieltop en nemen diplomatieke initiatieven. Doel is uiteindelijk dat asielaanvragen buiten Europa kunnen worden ingediend en afgehandeld, en dat in Nederland geen asielprocedures meer hoeven worden doorlopen. Zo kunnen erkende vluchtelingen via hervestiging worden verdeeld over Europa, waar ze met een vluchtelingenstatus hun leven kunnen opbouwen. Zo breken we het wrede verdienmodel van mensensmokkelaars op de Middellandse Zee.’

Het lijkt er niet op dat deze intenties binnen afzienbare tijd worden omgezet in daden. Maar als het zover komt zou deze aanpak ons kunnen verlossen van de ‘veiligelanders’ en andere nep-asielzoekers die nu de asielketen verstoppen en de bevolking in de wijde omgeving van AZC’s met overlast en criminaliteit tot wanhoop drijven. Echter, deze offshoring van de asielprocedure zonder offshoring van de hervestiging van erkende vluchtelingen maakt geen einde aan de onbeheersbare instroom van asielmigranten in de EU, respectievelijk Nederland. Integendeel: dat de betaling van een mensensmokkelaar en de onveilige oversteek van de Middellandse Zee komen te vervallen zal een aanzuigende werking hebben die de instroom nog verder doet toenemen.

Op het gebied van arbeidsmigratie wil het kabinet starten met een ‘pilot’ van drie jaar voor een programma gericht op het ‘actief en gericht’ naar Nederland halen van goed geschoolde krachten die hier toegevoegde waarde hebben in vooraf afgebakende sectoren. Onderdeel van deze voorwaarden zijn een salariseis en huisvestingseis en een maximale termijn van drie jaar. Hiervoor komen in ieder geval kandidaat EU-lidstaten in aanmerking. Deze formulering impliceert dat ook andere landen buiten de EU in aanmerking kunnen komen. Met het oog op problematische cultuurverschillen een heikel punt, waarover straks meer.

Studie- en arbeidsmigratie

Wat betreft de studiemigratie, die net als de asielmigratie volkomen uit de hand is gelopen, kondigt het kabinet aan dat de eerder in gang gezette bescheiden poging om deze in te dammen wordt teruggedraaid: ‘We schrappen de toets anderstalig onderwijs voor nieuwe opleidingen en houden het huidige anderstalige aanbod in stand.’ Hier zien we de hand van informateur en inmiddels minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert (D66). Voorheen was zij voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit Maastricht, welke instelling van het laten studeren van buitenlanders op kosten van de Nederlandse belastingbetaler een voor die universiteit succesvol verdienmodel, en zelfs haar core business, heeft gemaakt.

Asielmigratie en in mindere mate arbeidsmigratie leiden tot de overkomst van gezinsleden. De uiteindelijke instroom ligt daardoor een stuk hoger dan blijkt uit de aantallen statushouders en arbeidsmigranten. Wat de gezinsmigratie gerelateerd aan asiel betreft voorzien de hiervoor genoemde asielwetten die ter goedkeuring bij de Eerste Kamer liggen, in mogelijkheden om de instroom tot meer aanvaardbare proporties terug te brengen.

EU haalt half miljoen vrachtwagenchauffeurs uit Global South

Niet alleen het kabinet-Jetten wil arbeidsmigranten aantrekken uit landen buiten de EU. Brussel is ook actief op dit gebied. Recent kwam de EU op de proppen met het plan om een half miljoen vrachtwagenchauffeurs te werven uit Egypte, Bangladesh, Pakistan, Marokko, Tunesië en Kenia: project SDM4EU (Skilled Driver Mobility for Europe). De genoemde landen kunnen worden gerekend tot de zogenoemde African-Islamic cultuurcluster, waar zeden en gewoonten heersen die niet compatibel zijn met wat hier gangbaar is. Dit zal de nodige aanpassingsproblemen met zich meebrengen.

Met dit initiatief trekt de EU activiteiten naar zich toe die tot nu toe het domein waren van de lidstaten, en SDM4EU zal zeker als voorbeeld gaan fungeren voor soortgelijke initiatieven van de EU in andere segmenten van de arbeidsmarkt. Of Nederland hier blij mee moet zijn is de vraag. Arbeidsmigratie van buiten de EU is een beleidsterrein waarop de knellende internationale verdragen weinig grip hebben. Dat hebben we altijd prima zelf kunnen regelen. Dat de EU ons nu in de wielen gaat rijden is het zoveelste nadelige gevolg van de onbezonnen overdracht van bevoegdheden – in dit geval inzake immigratie – aan Brussel.

Overvol Nederland kan met kabinet-Jetten borst natmaken

Gaat het kabinet-Jetten ervoor zorgen dat de immigratie substantieel omlaag gaat? De enige maatregelen in het coalitieakkoord die op korte termijn voor vermindering van de immigratie kunnen zorgen zijn de Asielnoodmaatregelenwet en de Wet invoering tweestatusstelsel. Maar dat zijn producten van het vorige kabinet, en als het aan D66 ligt gaan die wetten ook nog sneuvelen in de Eerste Kamer.

Wat betreft meer structurele maatregelen is het kabinet weinig concreet. Uiteindelijk zal alleen regionalisering van het recht op asiel (aanmelding én opvang in de regio) de asielproblematiek onder controle kunnen brengen, maar zo ver is het kabinet nog niet.

Het kabinet heeft wel de intentie om in de toekomst de aanmelding te offshoren, maar niet de hervestiging. Personen wier asielverzoek wordt ingewilligd kunnen dan alsnog naar de EU, respectievelijk naar Nederland komen. Dit zal naar verwachting zelfs tot meer asielmigratie leiden.

Tot zover asiel. Studiemigratie en arbeidsmigratie van buiten de EU zullen de komende tijd waarschijnlijk ook geen daling laten zien. Het overvolle Nederland met zijn woningnood en interetnische spanningen kan met het kabinet-Jetten aan de knoppen van het landsbestuur zijn borst natmaken.

Tik op de vingers

Veel kiezers hebben vorig jaar toch maar weer op de ‘middenpartijen’ gestemd in de veronderstelling dat die partijen, na de electorale afstraffing in 2023, inmiddels hun lesje wel hadden geleerd wat de immigratiebeperking betreft. Die kiezers komen met het aantreden van het kabinet-Jetten van de koude kermis thuis. Ze kunnen binnenkort wel stoom afblazen bij de gemeenteraadsverkiezingen.

Maar belangrijker: zij krijgen volgend jaar een kans om de coalitie een gevoelige tik op de vingers te geven bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten, welke verkiezingen bepalend zijn voor de samenstelling van de nieuwe Eerste Kamer, tegenwoordig een niet te onderschatten instelling in Den Haag.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht De globalisten in Den Haag en Brussel gaan de immigratie niet beperken verscheen eerst op Wynia's Week.

Het productieproces van wetenschappelijk onderzoek wordt in de praktijk beïnvloed door ideologie en financiële belangen. Een sociale wetenschapper die financiering aanvraagt bij NWO doet er goed zijn onderzoeksvoorstel te voorzien van een flinke scheut diversity en inclusion. Of neem de klimaatwetenschap. Wie het daar heersende narratief wil nuanceren zal zelden financiering vinden en moet rekening houden met negatieve gevolgen voor zijn carrière. Mocht het toch lukken ergens financiering te vinden, dan kun je oplopen tegen ‘publication bias’: de editors en reviewers van wetenschappelijke tijdschriften die publicatie tegenhouden als de resultaten onwenselijk worden bevonden. Dit alles tegen de achtergrond van de gigantische financiële belangen die met klimaatbeleid zijn gemoeid.

Het geldende narratief gaat vóór waarheidsvinding. Dit doet denken aan het verhaal over de grootinquisiteur in De gebroeders Karamazov van Fjodor Dostojevski. Deze grootinquisiteur stuurt aan de lopende band ketters – personen dus die tegen het narratief van de katholieke kerk ingaan – naar de brandstapel. Dan verschijnt Jezus ten tonele, die is teruggekeerd op aarde, en bewijst meteen zijn authenticiteit door een wonder te verrichten. De grootinquisiteur is hiervan getuige, laat Jezus gevangennemen, en spreekt hem als volgt toe: ‘Waarom bent u ons voor de voeten komen lopen? Morgen zal ik u tot de brandstapel veroordelen en laten verbranden als de ergste ketter.’

Politieke voorkeur

Tot zover de poortwachters die ervoor zorgen dat wetenschappelijk onderzoek wordt tegengehouden dat niet past bij de heersende ideologie of bij gevestigde belangen. Maar hoe zit het met de onderzoekers zelf? In hoeverre zijn hun resultaten vertekend door hun wereldbeeld of, meer concreet, door hun politieke voorkeur? Dat is het onderwerp van een artikel van George J. Borjas en Nate Breznau, getiteld ‘Ideological bias in the production of research findings’, op de website van Science.

Borjas is econoom gespecialiseerd in immigratie-economie en sinds 1995 hoogleraar aan Harvard. Tot zijn belangrijkste werk behoort de analyse en kwantificering van het zogenoemde ‘immigratiesurplus’ in de context van een gestyleerd model van de arbeidsmarkt op nationaal niveau. Het immigratiesurplus is de inkomenstoename van de reeds aanwezige bevolking (‘natives’) door immigratie. Het staat gelijk aan de groei van het bruto binnenlands product (bbp) door immigratie, verminderd met het loon van de immigranten.

Als je wilt weten wat de natives opschieten met de komst van immigranten moet je dus niet kijken naar de extra groei van het bbp, maar naar het – per definitie kleinere – immigratiesurplus. Als de opleidingsverdeling van de immigranten gelijk is aan die van de natives, dan gaat het immigratiesurplus op termijn naar nul. Bij ongelijke opleidingsverdeling gaat het immigratiesurplus op termijn ook naar nul als de complementaire productiefactoren internationaal mobiel zijn. Complementaire productiefactoren zijn: kapitaal en – in geval van laagopgeleide immigranten – de hoogopgeleide beroepsbevolking. Een en ander exclusief herverdelingseffecten via de overheidsfinanciën. Deze analyse is niet alleen te vinden in wetenschappelijke publicaties van Borjas, maar ook in zijn zeer leesbare publieksboek Heaven’s Door. Immigration Policy and the American Economy (1999).

Nate Breznau, de co-auteur van Borjas, is een Duitse sociaal wetenschapper die eerder eerste auteur was van de publicatie over een gecrowdfund experiment onder 158 onderzoekers verdeeld over 71 teams. Gevraagd naar hun immigratiestandpunt (pro, ‘moderate’ of anti) werden 31 teams geclassificeerd als ‘pro’ en slechts 9 als ‘anti’. Dat laatste cijfer kan er enerzijds op wijzen dat sociaal wenselijke antwoorden tot onderrapportage van de anti-groep hebben geleid, maar daar staat tegenover dat, zoals algemeen bekend, het progressieve wereldbeeld onder sociale wetenschappers dominant, en bijgevolg het anti-immigratiesentiment laag is.

Als eerste stap kregen de 71 teams de opdracht om, onafhankelijk van elkaar, de hypothese te testen ‘that immigration reduces support for social policies among the public’. De genoemde support is daarbij te beschouwen als een proxy voor sociale cohesie. De teams kregen allemaal dezelfde dataset om een regressieanalyse op los te laten. Omdat er bij de specificatie van zo’n regressievergelijking veel vrijheidsgraden zijn (niveaus, mutaties, lineair of logaritmisch, enzovoorts), kun je veel verschillende uitkomsten verwachten.

De tweede stap was: onderzoeken of er een significant verband bestaat tussen de uit het experiment resulterende conclusies over de eerder genoemde hypothese en het immigratiestandpunt van de respectieve teams. Met andere woorden: is er sprake van bias (vertekening door vooringenomenheid)? Welnu, zo’n verband kon door Breznau et al. niet worden aangetoond.

Ideologische verbanden

Van Breznau et al. nu terug naar Borjas en Breznau, het eigenlijke onderwerp van dit stuk. Laatstgenoemden hebben de draad weer opgepakt. De eerste stap, dus het produceren van regressieresultaten door de 71 teams, werd niet opnieuw uitgevoerd maar was hun vertrekpunt. Beide onderzoekers zetten hun tanden opnieuw in de tweede stap, te weten de vraag: is er sprake van bias? Met een meer geavanceerde statistische analyse kwamen zij tot het volgende:

‘We find that teams composed of pro-immigration researchers estimated more positive impacts of immigration on public support for social programs, while anti-immigration teams estimated more negative impacts. The differences arise because different teams adopted different model specifications. The underlying research design decisions are the mechanism through which ideology enters the process of producing parameter estimates.’

Met andere woorden: de pro-immigratiegroep concludeert relatief vaak tot een positief verband tussen immigratie en sociale cohesie, en de anti-groep relatief vaak tot een negatief verband. Nog weer anders gezegd: de 158 onderzoekers komen tot resultaten die niet losstaan van hun standpunt inzake immigratie. Er is dus sprake van bias. Of, zoals de auteurs het formuleren: ideologie speelt een rol in de productie van onderzoeksresultaten.

Borjas en Breznau plaatsen wel meteen enkele relativerende kanttekeningen bij hun bevindingen. Zo wijzen zij erop dat de resultaten significant zijn bevonden gegeven de gehanteerde relatief ruime betrouwbaarheidsintervallen. De resultaten laten volgens hen voorts geen harde uitspraken toe over de precieze omvang van de aangetoonde effecten.

Het onderzoek maakte heel wat reacties los. Positieve zoals deze: ‘Wat Borjas en Breznau blootleggen, is een kwetsbaarheid van het hele kennis-ecosysteem: wanneer diversiteit van perspectieven ontbreekt, wordt waarheid een bijproduct van consensus’ (Jonathan Rauch, Brookings Institution). Maar natuurlijk ook negatieve, zoals deze: ‘De auteurs presenteren een structureel probleem, maar hun eigen bewijsvoering is te dun om zulke grote conclusies te dragen’ (Julia Lane, New York University).

Meer diversiteit

Ik ben zelf geneigd te concluderen dat Borjas en Breznau een punt hebben, en het zou zomaar kunnen dat hun bevindingen een versterking impliceren van de – progressieve – consensus dankzij vooringenomen onderzoekers. Niet omdat de bias van de pro-immigratiegroep sterker zou zijn dan die van de anti-immigratiegroep, want daar doen Borjas en Breznau geen uitspraak over. Maar omdat het overgrote deel van de sociale – en meer algemeen universitaire – wetenschappers, het progressieve wereldbeeld is toegedaan.

Dit zou betekenen dat meer ruimte voor tegendraads onderzoek nog urgenter is geworden dan toch al het geval was – denk aan de eerdergenoemde poortwachters. Zowel het Haagse establishment als de universiteiten zouden hiertoe in actie moeten komen. De vraag is hoe die onder druk te zetten om meer diversiteit van perspectieven toe te laten.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank!  

Het bericht Politieke voorkeuren en subsidies drukken een progressief stempel op wetenschappelijk onderzoek naar immigratie. Dat moet anders verscheen eerst op Wynia's Week.

Het gaat om het van tafel vegen van een bestaand plan dat een einde zou maken aan de mogelijkheid voor werkgevers om, in ruil voor huisvesting, een kwart van het minimumloon in te houden op het salaris van arbeidmigranten. De minister zou naar eigen zeggen deze koerswijziging met sociale partners hebben besproken, maar die spreken dit tegen.

Wat een en ander extra pikant maakt, is dat de VVD eerder een bijdrage van een ton voor de verkiezingskas ontving van Frank van Gool, iemand met grote belangen in de arbeidsmigratieindustrie. Tot voor kort was hij CEO van OTTO Holding (omzet 1 miljard euro). Onder deze holding ressorteert OTTO Work Force B.V., actief in bemiddeling voor Oost-Europese arbeidsmigranten. Van Gool is nu CEO van KaFra Housing, dat zich onder meer richt op de huisvesting van arbeidsmigranten.

De WRR kijkt vooruit

Ook de afgelopen week was er goed nieuws voor de arbeidsmigratielobby. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) bracht een rapport uit onder de titel Met de mondiale demografie mee. Anticiperen op krimpend arbeidsaanbod in het buitenland. Aan de hand van te verwachten demografische ontwikkelingen in de verschillende wereldregio’s pleit dit rapport voor het aantrekken van arbeidsmigranten uit de Global South – voorheen Derde Wereld geheten.

Het rapport stelt: ‘De Nederlandse economie en samenleving zijn sterk afhankelijk van arbeid in en uit andere landen. (…) Mensen in andere landen maken spullen die via handel naar Nederland komen en hier de winkels vullen of dienen als tussenproduct voor bedrijven. (…) Daarnaast werken mensen uit andere landen in allerlei sectoren hier, zoals de bouw, de techniek, de logistiek en steeds vaker de zorg.’

Vervolgens wijst het rapport op toekomstige demografische veranderingen in de wereld: ‘De beroepsbevolking gaat krimpen in landen waarmee Nederland nu nauwe banden heeft via handel en arbeidsmigratie. In andere gebieden op de wereld daarentegen groeit de beroepsbevolking juist, en neemt het aanbod van arbeid toe.’ Hieraan kan nog worden toegevoegd dat de toenemende welvaart in sommige landen van herkomst een dempend effect heeft op de arbeidsmigratie uit die landen. Dit geldt bevoorbeeld voor landen in Midden- en Oost-Europa.

Omdat de WRR kennelijk van mening is dat we niet zonder arbeidsmigratie kunnen, zullen we volgens het rapport onze blik moeten richten op regio’s buiten de Europese Unie om de benodigde arbeidsmigranten aan te kunnen trekken. Tot ongeveer het midden van deze eeuw komen hiervoor landen in Azië, zoals India, in aanmerking. In de tweede helft van deze eeuw loopt het potentieel van India geleidelijk terug en komt vooral Sub-Sahara-Afrika op als potentiële herkomstregio van arbeidsmigranten.

De WRR wijst ook op het arbeidspotentieel dat nu reeds bestaat in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Voor Marokko en Turkije geldt bovendien, aldus het rapport, dat al bestaande migratienetwerken in Nederland de benutting van dit potentieel mogelijk gemakkelijker zullen maken. Terzijde: dit past natuurlijk ook goed in het recente initiatief van de Europese Unie om de banden met het Midden-Oosten en Noord-Afrika aan te halen.

Hierbij moet worden aangetekend dat de integratie van migranten uit deze regio’s vaak stroef verloopt. Dat heeft te maken met de relatief grote culturele afstand. Vanzelfsprekend is dit vooral problematisch bij langdurig verblijf in Nederland, maar ook bij verblijf van kortere duur is enige aanpassing aan wat hier gangbaar is gewenst. Het is daarom zaak om bij de selectie van herkomstlanden de factor culturele afstand te laten meewegen.

Negatieve effecten

Tot zover de bevindingen van het WRR-rapport. Kort samengevat: we zullen in de toekomst vaker de blik op landen buiten de Europese Unie moeten richten om arbeidsmigranten te werven. Maar is het toelaten van grote aantallen arbeidsmigranten voor een land als Nederland eigenlijk wel zo’n goed idee?

Kort samengevat komt het erop neer dat veelal de lusten voor de werkgever zijn en de lasten voor de samenleving. En die lasten zijn niet gering.

Arbeidsmigratie heeft, zeker als het gaat om lager betaald werk, een negatief effect op de overheidsfinanciën. Het heeft voorts een negatief effect op de arbeidsproductiviteit doordat het bij werkgevers de prikkel wegneemt om te innoveren. Het neemt ook de prikkel weg om werk te maken van de activering van ontvangers van een uitkering.

En dan hebben we nog alle bekende nadelen die meer algemeen kleven aan immigratie: toenemende druk op collectieve voorzieningen als zorg en onderwijs, vergroting van de woningnood, verslechtering van de sociale cohesie door cultuurverschillen en van de fysieke leefomgeving door bevolkingsgroei. 

En die bevolkingsgroei kan flink uit de hand kan lopen. Dat bewijst het voorbeeld dat ik al eens eerder ter sprake bracht, en dat betrekking heeft op de gastarbeid in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. Begin jaren zeventig waren er 55.000 Turkse en Marokkaanse gastarbeiders werkzaam in Nederland. Na de oliecrisis (1973) werd de werving stopgezet. De gastarbeiders werd toegestaan in Nederland te blijven en hun gezinnen te laten overkomen.

In 2024 telde het CBS in Nederland 886.000 personen met een Turkse of Marokkaanse migratieachtergrond. Hierin zijn begrepen de oorspronkelijke gastarbeiders, voor zover nog in leven en in Nederland woonachtig, maar het overgrote deel bestaat uit de aan die gastarbeiders gerelateerde gezinsmigranten en natuurlijke aanwas.

Slechts een klein deel van die 886.000 personen kan niet worden gerelateerd aan de gastarbeid van vijftig jaar geleden. Het betreft hoofdzakelijk Turkse asielzoekers die in Nederland een status hebben gekregen, plus de aan betrokkenen gerelateerde demografische follow-up. Daar staat tegenover dat in dat cijfer van 886.000 personen niet zijn begrepen de derde en volgende generaties. Ruw geschat vallen deze beide tegengestelde effecten ongeveer tegen elkaar weg.

We kunnen daarom concluderen dat de komst van die 55.000 gastarbeiders na vijftig jaar heeft geresulteerd in een additionele bevolking in de orde van een factor vijftien groter dan die oorspronkelijke 55.000 personen. Of anders uitgedrukt: bijna een stad als Amsterdam erbij. Dit is dus het resultaat van de luchthartigheid waarmee destijds permanente verblijfsvergunningen zijn verstrekt en gezinsmigratie is gefaciliteerd.

Behoedzaam beleid

Op de arbeidsmigratie uit lidstaten van de Europese Unie kunnen de Nederlandse autoriteiten nauwelijks invloed uitoefenen. Voor arbeidsmigratie uit derde landen, waar het rapport van de WRR vooral over gaat, zijn er meer mogelijkheden tot sturing. Gelet op het voorgaande is een behoedzaam beleid geboden. Daarbij kan, evenals nu het geval is, worden gedifferentieerd tussen kennismigratie en overige arbeidsmigratie. Voor de laatstgenoemde categorie zou behoedzaam beleid er als volgt uit kunnen zien:

1. Om te beginnen zou arbeidsmigratie uit derde landen beperkt dienen te blijven tot onvervulbare vacatures in vitale en tevens plaatsgebonden sectoren, zoals in de huidige situatie de zorg en de bouw.
2. Verder dient deze arbeidsmigratie in principe tijdelijk te zijn. Dat betekent dus: geen permanente verblijfsvergunningen en geen gezinshereniging of -vorming.
3. En tenslotte dient het bestaande stelsel van vraagsturing van kracht te blijven. Dit houdt in dat voor toelating als arbeidsmigrant het aanbod van een baan door een werkgever – niet zijnde een uitzendbureau of vergelijkbare organisatie – is vereist.

Gezien de kracht van de arbeidsmigratielobby zal het nog een hele toer worden om het beleid langs deze lijnen vorm te geven.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht De lusten voor de werkgever, de lasten voor de samenleving: waarom de lobby voor nog meer arbeidsmigranten niet mag winnen verscheen eerst op Wynia's Week.

Diezelfde partijen hebben nu samen nog 71 zetels, welke teruggang voor het overgrote deel op rekening komt van het verdwijnen van NSC uit de Kamer. De betreffende kiezers zijn voor een deel teruggegaan naar het CDA, wat mede het toegenomen aantal zetels (van 5 naar 18) van die partij verklaart. Dit, gevoegd bij het verkiezingsprogramma van het CDA, dat is gericht op vermindering van de asielinstroom, betekent dat de Kamer in zijn nieuwe samenstelling wederom een meerderheid telt voor beperking van de asielinstroom. Dit is relevant voor de coalitievorming.

De onderhandelingen over een nieuwe coalitie zijn in volle gang, en D66, met nipt de meeste stemmen, speelt hierin de hoofdrol. Aanleiding om te bezien hoe het staat met het asielstandpunt van die partij.

Een stap richting ‘offshoring’ van de asielprocedure

Vluchtelingen moeten in de toekomst buiten de grenzen van de EU asiel aanvragen. Wie zich op eigen houtje meldt in Nederland, wordt dan niet meer toegelaten. Dat liet D66-leider Rob Jetten in juni weten.

Ongenode vreemdelingen die voet op EU-grondgebied weten te zetten kunnen dan niet langer aanspraak maken op een asielprocedure. Rob Jetten lijkt hier aansluiting te zoeken bij ideeën die steeds meer terrein winnen bij politieke partijen in binnen- en buitenland. Asielaanvragen worden in deze opzet nog wel in behandeling genomen, maar uitsluitend in de regio van herkomst. Na inwilliging van het asielverzoek is hervestiging in die regio of overkomst naar – in dit geval – Nederland mogelijk, maar de beslissing hierover ligt bij de autoriteiten hier.

Deze als offshoring aangeduide aanpak wordt al langer bepleit door immigratiedeskundigen als Ruud Koopmans en Jan van de Beek, en is inmiddels in meerdere of mindere mate doorgedrongen tot de verkiezingsprogramma’s van veel politieke partijen, maar, tot deze draai van Rob Jetten, nog niet in de progressieve hoek. Daar lijkt men nog steeds niet te weten, of niet te willen weten, hoe groot de problemen zijn die met de uit de hand gelopen asielmigratie gepaard gaan. Offshoring is een conditio sine qua non om te komen tot een betere beheersing, en vooral beperking, van de volkomen uit de hand gelopen aantallen asielzoekers die zich hier jaarlijks komen melden.

‘Wanneer hun aanvraag kansrijk is, moeten ze veilig naar Europa kunnen komen’

Rob Jetten deed zijn opmerkelijke uitspraken maanden voor de publicatie van het verkiezingsprogramma van D66. In hoeverre klinken die uitspraken van de partijleider door in dat programma? De relevante tekstpassage luidt als volgt: ‘D66 staat voor het recht op internationale bescherming. Het systeem zoals het nu is ingericht, is verouderd. Mensen die bescherming zoeken worden gedwongen levensgevaarlijke routes te nemen. De meest kwetsbare mensen vinden geen steun en blijven achter. Landen hebben geen controle over wie naar Europa komt. D66 is dan ook voorstander van het moderniseren van het Vluchtelingenverdrag. Vluchtelingen moeten buiten Europa hun asielverzoek kunnen indienen. Wanneer hun aanvraag kansrijk is, moeten ze veilig naar Europa kunnen komen.’

Een teleurstellend resultaat. Zeker, het Vluchtelingenverdrag in zijn huidige vorm is niet langer heilig, en mag worden aangepast; dat is voor de verdragsfundamentalisten van D66 toch wel een doorbraak. Het is ook winst dat in het voorstel van D66 degenen die zich overduidelijk niet kwalificeren voor asiel buiten de EU-deur worden gehouden. Voor kansrijke asielzoekers echter blijft het asielsysteem in de visie van D66 een openeinde-regeling. En bijgevolg blijft de asielmigratie onbeheersbaar. De mogelijkheid van hervestiging in de regio, een voor de hand liggende oplossing voor met name oorlogsvluchtelingen die geen persoonlijke vervolging te vrezen hebben, en een oplossing die goed aansluit bij offshoring van de asielprocedure, maakt geen deel uit van het voorstel van D66.

Asielmigratie beperken is voor D66 nog niet echt vanzelfsprekend

Gaat de door D66 voorgestelde aanpak de problemen veroorzaakt door asielzoekers en statushouders verminderen? Doordat buiten de EU de eerste schifting plaatsvindt zullen waarschijnlijk minder overlastgevers en criminelen toegang krijgen tot de lidstaten van de EU. Die schifting zal ook leiden tot vermindering van het stuwmeer aan afgewezen asielzoekers die weigeren te vertrekken.

Maar de problemen die zijn gerelateerd aan de instroom van statushouders (meer woningnood, overbelasting van zorg en onderwijs, oververtegenwoordiging in uitkeringsafhankelijkheid en criminaliteit, verslechtering van de sociale cohesie en fysieke leefomgeving) zullen niet verminderen. Dat kan alleen als we de aantallen statushouders weten te beperken, en zo ver is D66 nog niet.

Neem de beide asielwetten van het kabinet-Schoof, de Asielnoodmaatregelenwet en de wet inzake het Tweestatussenstelsel, die binnen de kaders van de bestaande internationale verdragen tot een vermindering van de instroom kunnen leiden. Die wetten werden met een bijna tweederde meerderheid door de Tweede Kamer aangenomen, maar kregen toen geen steun van D66.

Een slecht voorteken is voorts de benoeming, enkele dagen geleden, van de politieke straatvechter Jan Paternotte tot woordvoerder Asiel en Migratie van de D66-fractie. Niet direct een garantie voor vruchtbare besprekingen over dat thema als mocht worden aangestuurd op de vorming van een centrumrechts kabinet.

Onder professoren

Kennelijk staat het denken over asiel binnen D66 nog steeds onder invloed van het discours dat in links-progressieve kring dominant is en dat past in een ideologisch gekleurd wereldbeeld waarbij het contact met de werkelijkheid bijzaak is.

Bij toeval stuitte ik op een fraai voorbeeld van deze gedachtewereld: Jort Kelder in gesprek over de campagne, uitslag en nasleep van de verkiezingen, met drie hoogleraren, waaronder prof. (emeritus) dr. Hans Boutellier (Polarisatie & Veerkracht, VU), voormalig directeur van het Verwey-Jonker Instituut. Dit instituut deed destijds vooronderzoek in opdracht van de Tijdelijke Commissie Onderzoek Integratiebeleid (Commissie-Blok) van de Tweede Kamer. Een opdracht die, wegens veronderstelde eenzijdigheid van dat instituut, niet bij alle Kamerleden, waaronder Ayaan Hirsi Ali (VVD) en initiatiefnemer Ali Lazrak (SP), in goede aarde viel.

Emeritus-hoogleraar zet ontevreden kiezer op zijn plaats

Boutellier is vergeleken met de andere twee professoren nogal ongenuanceerd in zijn uitlatingen. Als bijvoorbeeld een collega spreekt over ‘rechts en extreemrechts’ maakt hij daarvan ‘extreemrechts’. Vooral vanaf minuut 35 komt de emeritus-hoogleraar goed op dreef:

Boutellier: ‘Eén op de drie Nederlanders stemt dus extreemrechts’, waartoe impliciet zelfs kandidaat-regeringspartij JA21 wordt gerekend. Vervolgens stookt de moderator het vuurtje op door erop te wijzen dat de meeste PVV-stemmers zijn te vinden in gemeenten waar ‘werkelijk geen enkele migratie meneer of mevrouw woont’, en even verder: ‘het gaat eigenlijk best wel aardig met de integratie’, waarop Boutellier de ontevreden kiezer definitief op zijn plaats zet: ‘We leven gewoon in een multiculturele samenleving. Get real!’.

In deze korte gedachtenwisseling tekent zich het progressieve narratief af dat neerkomt op het volgende: ‘De ontevreden kiezer kan of wil de voortgaande ontwikkeling van de samenleving in multiculturele richting niet volgen en laat zich verleiden door de rattenvangers van extreemrechts.’

De problemen waar die ontevreden kiezers mee zitten worden door de moderator en zijn gasten gebagatelliseerd, zo niet ontkend. En voor zover die problemen toch geadresseerd zouden moeten worden, verwacht men dat het Asiel- en Migratiepact van de EU, dat volgend jaar van kracht moet worden, wel uitkomst zal bieden. Hier kom ik straks op terug.

Rob Jetten bekent kleur

De bestempeling van JA21 als ‘extreemrechts’ en dus onaanvaardbaar als coalitiepartner past in de recente campagne van de D66-gezinde media om JA21 te diskwalificeren door de partij in de radicale hoek plaatsen. Inmiddels heeft D66-leider Rob Jetten aan die campagne ook zijn steentje bijgedragen. In een brief aan verkenner Wouter Koolmees geeft hij aan: ‘Nederlanders verwachten nu dat de positieve krachten de handen ineenslaan’. Vervolgens pleit hij voor een meerderheidskabinet en voegt hieraan toe – hint richting JA21 – ‘Vanzelfsprekend is het voor ons daarbij essentieel dat partijen waarmee wij tot een coalitie toetreden de waarden van onze democratische rechtsstaat volmondig onderschrijven en uitdragen.’ Hij adviseert daarom ‘een coalitie van D66, VVD, GL-PvdA en CDA verder te verkennen’.

Dat GroenLinks – die toevoeging PvdA kunnen we zo langzamerhand wel weglaten – door de screening komt is opmerkelijk gezien de wortels van deze partij in het – niet voor geweld terugschrikkende – linksradicale actiewezen, bij de rechtsstatelijkheid waarvan toch de nodige vraagtekens zijn te plaatsen.

EU-aanpak is tandeloos

Zoals hiervoor aangegeven wordt in links-progressieve kring het nodige verwacht van het Asiel- en Migratiepact van de EU dat volgend jaar van kracht moet worden. Ik heb aan dat pact in Wynia’s Week al een paar keer aandacht besteed en constateerde toen het volgende.

Het pact is vooral een spreidingswet op EU-niveau en doet weinig of niets aan de instroom. De buitengrensprocedure voor kansarme asielzoekers (vooral ‘veiligelanders’) geeft betrokkenen wel toegang tot de asielprocedure, maar, hangende de procedure, geen toegang tot de EU buiten de opvanglocatie aan de buitengrens. Deze aanpak zou een ontmoedigend effect kunnen hebben op de instroom, ware het niet dat zij tandeloos is zolang afgewezen asielzoekers die weigeren mee te werken aan terugkeer niet voor onbepaalde tijd kunnen worden opgesloten in de opvanglocatie als prikkel om alsnog te vertrekken, en zolang de druk op de herkomstlanden om hun onderdanen terug te nemen niet substantieel wordt opgevoerd.

Individuele lidstaten zijn inventiever

Het blijft dus een illusie dat asiel beter ‘Europees’ kan worden geregeld. Individuele lidstaten (Nederland uitgezonderd) blijken inventiever als het gaat om het indammen van de stroom immigranten die gebruik willen maken van het asielkanaal. Wie de asielproblematiek serieus neemt zal niet om nationaal beleid – zo mogelijk in samenwerking met gelijkgezinde lidstaten – heen kunnen.

Daar komt nog bij dat inmiddels binnen de Europese Commissie, in het kader van de daar heersende tomeloze uitbreidingsdrang, krachten werkzaam zijn om ook Noord-Afrika en het Midden-Oosten nauwer bij de Unie te betrekken. Meer hierover in dit recente artikel in Wynia’s Week. Dat streven gaat natuurlijk lijnrecht in tegen de noodzaak om de ongewenste immigratie uit en via deze landen aan banden te leggen. Te vrezen valt bijvoorbeeld dat de bevlogen EU-ambtenaren de kans voorbij laten gaan om de betrokken landen te dwingen voortaan hun eigen onderdanen terug te nemen.

Maar niet alleen onzalige ambities van de EU gaan in tegen de belangen van de bevolking van de lidstaten. Recent werd bekend dat de realisatie van een treintunnel voor passagiers en vracht tussen Marokko en Spanje, nabij de Straat van Gibraltar, een stap dichterbij is gekomen.

Eerdere initiatieven voor zo’n project stuitten op technische problemen vanwege de hardheid van het gesteente waardoorheen de tunnel geboord zou moeten worden. Inmiddels is de techniek zover voortgeschreden dat plaatsing van tunnelbuizen op de zeebodem mogelijk is.

Tanger kan het nieuwe Calais worden

Volgens EuroWeekly zou de tunnel klaar moeten zijn voordat in 2030 het WK-voetbal van start gaat, waarvoor beide landen (en Portugal) gastlanden zijn. Dat tijdschema lijkt wel erg ambitieus, in aanmerking nemende dat met de bouw voorlopig nog niet is begonnen en dat een vergelijkbaar project als de Kanaaltunnel zes jaar in beslag heeft genomen.

Wat betreft het tegenhouden van illegale migranten zijn de ervaringen met zo’n tunnel niet onverdeeld gunstig. Tanger zou weleens een tweede Calais kunnen worden. En de grensbeambten aan Marokkaanse en Spaanse kant? Hoe gemotiveerd zullen die zijn om op te treden tegen verstekelingen die op doorreis zijn naar de verzorgingsstaten in Noordwest-Europa?

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw publicabele reacties aan reacties@wyniasweek.nl. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom!

Het bericht Gaat D66 de aangekondigde koerswijziging inzake asiel waarmaken? verscheen eerst op Wynia's Week.

De ranglijst met belangrijkste verkiezingsthema’s wordt aangevoerd door ‘woningbouw en krapte op de woningmarkt’ (genoemd door 68 procent van de ondervraagden), direct daarna komt ‘asiel, migratie en inburgering’ (67 procent), op ruimte afstand gevolgd door ‘gezondheidszorg’ (55 procent). Merk hierbij op dat immigratie de woningvraag en daarmee de woningnood vergroot. Dit versterkt het gewicht van asiel en immigratie als topprioriteit van de kiezers.

Inmiddels hebben de meeste partijen hun (concept)verkiezingsprogramma gepresenteerd – aanleiding om te bezien wat die programma’s hebben te melden over immigratie.

Verplicht nummer

Vanzelfsprekend moeten we rekening houden met teleurstellingen als het op realisatie van de verkiezingsprogramma’s aankomt. De VVD onder Mark Rutte kwam met ronkende programma’s wat betreft het thema immigratie, maar heeft in de veertien jaar dat die voornemens hadden kunnen worden gerealiseerd, de immigratie en vooral de asielinstroom volkomen uit de hand laten lopen.

Ook nu is de VVD met een programma gekomen waarbij de kiezers die asiel en immigratie bovenaan hun prioriteitenlijstje hebben staan hun vingers kunnen aflikken. Maar bij de presentatie viel het veel commentatoren op dat de VVD haar best deed om vooral niet de indruk te wekken dat asiel en migratie een speerpunt vormen. Meer algemeen zien sommige partijen aandacht voor asiel en migratie in verkiezingstijd als een verplicht nummer, waar ze niet onderuit kunnen om kiezers te winnen.

Met het voorgaande in het achterhoofd zullen we hierna de programma’s bespreken en vergelijken. Om tot een overzichtelijk geheel te komen, beperken we ons tot de meest problematische en politiek gevoelige vorm van immigratie, te weten asiel. Denk aan de hoge en hardnekkige uitkeringsafhankelijkheid van statushouders, de afnemende sociale cohesie door botsende zeden en gewoonten, en de overlast en criminaliteit rond azc’s. Bovendien is het effect van asielmigratie op het inwonertal van dit land bepaald niet te verwaarlozen. Als we rekening houden met de demografische doorwerking (nareizigers, reguliere gezinsmigranten, natuurlijke aanwas en de relatief lage remigratie) blijkt dat de inwilliging van asielverzoeken op termijn leidt tot een groter procentueel aandeel van asiel in de bevolkingsgroei dan in de immigratiecijfers. En meer inwoners erbij betekent nu eenmaal vergroting van de woningnood en verslechtering van de fysieke leefomgeving.

De programma’s besteden natuurlijk ook aandacht aan arbeidsmigratie, waarbij links meer geneigd is tot beperking dan rechts. Maar over het algemeen blijft het bij algemeenheden (‘niet inzetten op sectoren die drijven op laagbetaalde arbeid’) en open deuren (‘misstanden aanpakken’). Over studiemigratie, bij de vorige verkiezingen nog wel een discussiepunt, is deze keer nauwelijks iets te vinden. Gezinsmigratie komt wel aan de orde. Deze is een afgeleide van de andere genoemde vormen van immigratie, maar met mogelijkheden tot ingrijpen. Zo biedt het zogenoemde ‘tweestatussenstelsel’ voor asiel ruimte om de gezinsmigratie voor statushouders te beperken.

We beginnen met de vier partijen die momenteel in de peilingen het hoogst scoren: CDA, GroenLinks-PvdA, PVV en VVD, en beperken ons tot een aantal hot issues – zie onderstaande tabel. Het overgrote deel van de inhoud is zo terug te vinden in de tekst van de verkiezingsprogramma’s. In enkele gevallen moest ik concluderen tot een impliciet standpunt of ben ik afgegaan op het stemgedrag in de Tweede Kamer. Om misverstanden te voorkomen: deze gecomprimeerde presentatie is bedoeld om de vergelijkbaarheid te vergemakkelijken en is deels gebaseerd op interpretatie. Wie wil weten hoe het precies zit, verwijs ik naar de onderliggende programma’s, die op online beschikbaar zijn.

De wenselijkheid van afspraken en partnerschappen over migratie met landen buiten de EU wordt vrij algemeen gedeeld, al wordt over de inhoud ervan verschillend gedacht. Een en ander geldt ook voor het EU-migratiepact.

Eerst stap richting offshoring

Uitgezonderd GroenLinks-PvdA streven de in bovenstaande tabel genoemde partijen naar herziening zo niet opzegging van de relevante internationale verdragen. Dit als eerste stap in de richting van offshoring. Deze internationaal gebezigde term doelt op afhandeling van asielverzoeken uitsluitend buiten de EU, toelating van erkende vluchtelingen alleen op uitnodiging, en meer opvang in de regio. Een en ander impliceert dat op termijn een einde moet komen aan de huidige praktijk die inhoudt dat iedere illegale immigrant die voet op EU-bodem weet te zetten toegang kan claimen tot een asielprocedure.

Opvallend is verder dat het CDA voorstander is van het tweestatussenstelsel, terwijl de fractie in de Tweede Kamer tegen het betreffende wetsvoorstel van PVV-minister Marjolein Faber heeft gestemd. De partij geeft hiervoor als verklaring dat hun amendement om de IND meer tijd te geven om het stelsel in te voeren niet werd overgenomen. Eveneens opvallend is dat het CDA voorstander is van strafbaarstelling van illegaal verblijf (‘Het is strafbaar voor uitgeprocedeerde asielzoekers om niet mee te werken aan terugkeer naar het land van herkomst’, aldus punt 11.9.6 van het conceptverkiezingsprogramma). De CDA-fractie stemde echter tegen de Asielnoodmaatregelenwet, waar dit een onderdeel van is, vanwege de daarin ook opgenomen strafbaarstelling van hulp aan illegale vreemdelingen.

De intensieve grenscontroles, die in het programma van de PVV het middel vormen om een asielstop te realiseren, zijn afgekeken van Duitsland, dat zo tracht de asielinstroom te beperken. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een bepaling in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, die deze aanpak zou legitimeren. Oostenrijk gebruikt diezelfde bepaling om de gezinshereniging op te schorten.

GroenLinks-PvdA kiest In navolging van de Staatscommissie Demografische Ontwikkeling voor ‘actieve sturing op een gemiddeld migratiesaldo van 40.000 tot 60.000 per jaar, dat leidt tot een gematigde groei van de bevolking’ (in 2023 en 2024 was dat afgerond 137.000, respectievelijk 108.000). En: ‘Een gematigde bevolkingsgroei kan alleen als we ons richten op de toenemende vraag naar arbeidsmigratie.’ Sturen op (lees: beperking van) asiel staat bij de fusiepartij van Frans Timmermans niet op het programma. Niettemin werd de geciteerde tekst in de gelederen van GroenLinks, bij monde van de Amsterdamse wethouder Rutger Groot Wassink, opgevat als een onwenselijke trendbreuk met de daar van oudsher geldende partijlijn. Overigens ontkent GroenLinks-PvdA sowieso dat we een asielprobleem hebben – het zou louter gaan om een opvangprobleem.

De VVD staat daar lijnrecht tegenover met een programma waarin al die kiezers serieus worden genomen die vinden dat een einde moet komen aan de niet aflatende stroom asielzoekers met zijn negatieve gevolgen. Je vraagt je wel af hoe de VVD ooit een coalitie kan aangaan met GroenLinks-PvdA, die geen enkele notie blijkt te hebben van wat er op dit punt aan de hand is.

De kleinere partijen

De verkiezingsprogramma’s van een aantal partijen die lager staan in de peilingen, maar die mogelijk een rol kunnen spelen bij de coalitievorming, verdienen eveneens aandacht.

Hierbij moet worden opgemerkt dat D66 pas op 5 september het conceptprogramma zal publiceren. We moeten ons vooralsnog behelpen met uitlatingen van fractieleider Rob Jetten van een maand of twee geleden. Uitlatingen die toen de aandacht trokken doordat ze op een koerswijziging in de richting van offshoring leken te wijzen.

Naast de in deze tabel genoemde vier partijen zou ook de SP nog een rol kunnen spelen bij de coalitievorming, tenminste als uit de verkiezingsuitslag zou volgen dat een coalitie over links in beeld komt. Het programma van de partij vermeldt een streefcijfer van 40.000 voor het jaarlijkse migratiesaldo in zijn totaliteit. Dit moet worden bereikt door een drastische beperking van de arbeidsmigratie en beperking van de – minder omvangrijke – studiemigratie. Asielmigratie wordt echter ontzien in de plannen. Beperkende maatregelen zoals genoemd in bovenstaande tabel ontbreken. Geen wonder dat de SP er maar niet in slaagt om veel ontevreden kiezers aan zich te binden.

Geen illusies

Wat valt er resumerend over de plannen van de politieke partijen te zeggen?Laten we positief beginnen. Het besef dat de immigratie en in het bijzonder de asielproblematiek uit de hand is gelopen, en dat drastische en onorthodoxe maatregelen onontkoombaar zijn, lijkt eindelijk breed te zijn doorgedrongen. Is het niet uit overtuiging, dan wel omdat men de hete adem van de kiezer in de nek voelt.

Herzien of zelfs opzegging van verdragen, tot voor kort binnen de gevestigde partijen onbespreekbaar, komt nu als optie in beeld: stevig aangezet door PVV en VVD, meer schoorvoetend bij het CDA, en zelfs bij D66 rommelt het.

Afgaande op de zetelverdeling volgens recente peilingen is het perspectief minder rooskleurig. Omdat de PVV melaats is verklaard, zal er na de verkiezingen een regeringscoalitie komen met in elk geval GroenLinks-PvdA, CDA en VVD. Over de opstelling van GroenLinks-PvdA hoeven we ons geen illusies te maken. In het verleden bleek het al nauwelijks mogelijk om met de PvdA tot zaken te komen over immigratie; met de gestaalde kaders van GroenLinks erbij wordt dat zo mogelijk nog lastiger. Of de VVD de confrontatie zal aangaan is de vraag. Een uitvlucht is zo gevonden: ‘Het land moet tenslotte wel geregeerd worden’.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Verkiezingsprogramma’s: centrumrechts gaat verder dan ooit met asielplannen. Maar links wil niets verscheen eerst op Wynia's Week.

Het betrof de Wet invoering tweestatussenstelsel en de Asielnoodmaatregelenwet, die met 95, respectievelijk 94 stemmen vóór – van de coalitiepartijen en klein rechts – werden aangenomen. Wat de laatstgenoemde wet betreft werden aarzelende Kamerleden van NSC en SGP over de streep getrokken door een toezegging van de minister dat er nog advies zou worden gevraagd aan de Raad van State over de kwestie van de strafbaarstelling van illegaal verblijf en hulp aan illegalen.

Al met al een bijna tweederdemeerderheid dus. Dat is, afgaande op de vele opiniepeilingen over asiel, in lijn met de opvattingen van een grote meerderheid van de kiezers. Democratie op zijn best. Applaus lijkt hier beter op zijn plaats dan een tirade à la Esther Ouwehand.

Misplaatste ophef

De ophef in de media en in het Kamerdebat over deze asielwetten is misplaatst. Soortgelijke wetgeving is in de ons omringende landen allang van kracht. Dit geldt ook voor de strafbaarstelling van illegaal verblijf en van hulp aan illegalen. Dat onderdeel werd door Geert Wilders, gebruikmakend van de afwezigheid van een aantal linkse Kamerleden, op de valreep aan de Asielnoodmaatregelenwet toegevoegd.

De strafbaarstelling van illegaal verblijf in ons omringende landen toont onderlinge verschillen, maar komt er kort samengevat in de praktijk op neer dat zaken doorgaans als administratieve/bestuursrechtelijke overtreding worden afgedaan. Ook als gevangenisstraf mogelijk is, zoals in Duitsland.

Anders ligt het wat betreft hulp aan illegalen. Als het gaat om humanitaire hulp (de spreekwoordelijke Heilsoldaat die een kop soep uitdeelt aan onder een brug verblijvende illegale vreemdelingen) worden betrokkenen overal met rust gelaten, ook als dergelijke hulp niet expliciet van strafbaarstelling is uitgesloten. Dat zal in Nederland niet anders gaan, en daar is geen extra advies van de Raad van State, zoals toegezegd in het Kamerdebat, voor nodig. Waar het gaat om hulp aan illegalen die is bedoeld om overheidsbeleid gericht op terugkeer naar het land van herkomst te saboteren, kent men daarentegen in omringende landen weinig clementie en zijn serieuze straffen wel aan de orde. Dat strekt Nederland ten voorbeeld.

Zoals gezegd zal, ondanks de strafbaarstelling van hulp aan illegalen, de humanitaire hulp buiten schot blijven. Alle opwinding erover is misplaatst. Dat CDA-fractievoorzitter Henri Bontenbal hier een nummer van maakte (‘totaal onbegaanbare weg’) is niet fraai, maar bij gebrek aan goede argumenten om tegen de wetsvoorstellen te stemmen, moet je als politicus toch wat. De strafbaarstelling fungeerde zo vooral als een stok om de hond te slaan.

Opwinding was er ook buiten de Tweede Kamer. Korpschef Janny Knol van de Nationale Politie ventileerde in een publieke verklaring scherpe kritiek, qua inhoud en procedure, op het amendement inzake de strafbaarstelling van illegaal verblijf. Zou de korpschef van mening zijn dat al die andere landen waar vergelijkbare wetgeving bestaat de verkeerde afslag hebben genomen?

Ook los daarvan is dit een bedenkelijke actie van de korpschef, een actie die past in een trend die we de laatste tijd wel vaker zien. Denk aan de ambtenaren van Buitenlandse Zaken, die op de stoep van het ministerie protesteerden tegen het beleid van hun minister, en aan de saboterende ambtenaren van toenmalig minister Faber, waarover straks meer. De regel is dat ambtenaren hebben uit te voeren wat de politiek van hen vraagt – en niet omgekeerd.

Zand in de machine

De Wet invoering tweestatussenstelsel is te beschouwen als reparatiewetgeving van de Vreemdelingenwet uit het jaar 2000 van toenmalig staatssecretaris Job Cohen (PvdA). In laatstgenoemde wet kregen degenen die geen persoonlijke vervolging te vrezen hadden dezelfde uitgebreide rechten als degenen voor wie dit wel gold. Omdat Nederland in dit opzicht een buitenbeentje was geworden in Europa, werd ons land zo extra aantrekkelijk als bestemming voor asielzoekers.

Dat toenmalig minister Faber erin is geslaagd om in een half jaar tijd met de uit het coalitieakkoord voortvloeiende wetgeving op de proppen te komen, en deze vervolgens (via haar opvolger) aangenomen te krijgen, is een prestatie van formaat. Dat zij niets presteerde, zoals de oppositie en de media keer op keer beweerden, is een mythe gebleken. Dit te meer daar zij heeft moeten opboksen tegen ambtenaren die er alles aan deden om ‘zand in de machine te strooien’, zoals Arnon Grunberg onthulde in Buitenhof.

Pyrrusoverwinning?

De Raad van State streeft er volgens de Volkskrant naar om ‘eind augustus, begin september’ met het gevraagde advies te komen over de strafbaarstelling van illegaal verblijf en hulp aan illegalen. De Eerste Kamer kan in dat geval meteen na het reces beginnen met de behandeling van de Asielnoodmaatregelenwet, waarvan de strafbaarstelling onderdeel is. Of dit wetsvoorstel en de Wet invoering tweestatussenstelsel het in de senaat gaan halen. is echter de vraag.

De coalitie had in de Eerste Kamer al geen meerderheid, zelfs als de onberekenbare VVD’ers niet buiten de boot zouden vallen en we de zetels van klein rechts (FvD, JA21 en SGP) meetellen. Inmiddels zijn nog twee leden van BBB uit de fractie gestapt, waarvan één is overgestapt naar D66. Als die twee zouden voorstemmen en ook 50plus over de streep kan worden getrokken, dan lukt het. De kans dat uit de CDA-fractie nog voorstemmers opstaan is gering.

Dat de Tweede Kamer de asielwetten met een grote meerderheid heeft aangenomen, zou zo bezien kunnen uitdraaien op een pyrrusoverwinning van de voorstanders. Echter, met die bijna tweederdemeerderheid is een politiek feit geschapen dat nog lang kan doorwerken. Om te beginnen kan het worden uitgebuit in de aanloop naar de verkiezingen voor de Tweede Kamer op 29 oktober. Partijen uit het kamp van de voorstemmers kunnen het dan bijvoorbeeld tegenstemmer Henri Bontenbal knap lastig maken, wetende dat diens potentiële kiezers in meerderheid voorstanders zijn van een strenger asielbeleid.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Ondanks Henri Bontenbal een ruime Kamermeerderheid voor strengere asielwetten, dat is democratie op z’n best verscheen eerst op Wynia's Week.

Het Tien Puntenplan van Wilders speelde een cruciale rol bij de breuk in de coalitie. Het lijkt erop dat het in de groep gooien van dit plan vooral een tactische zet was van Wilders, bedoeld om zijn aftocht, waartoe hij toch al had besloten, te dekken. Anders gezegd: zo kon hij zijn (potentiële) kiezers ervan overtuigen er alles aan gedaan te hebben om de asielinstroom af te remmen. Maar helaas, zo kon hij dan zeggen, de coalitiegenoten weigerden hierin mee te gaan.

Wetsvoorstellen lagen al bij de Tweede Kamer

Opmerkelijk bij dit alles is dat de wetsvoorstellen van PVV-asielminister Marjolein Faber al bij de Tweede Kamer lagen en daar waarschijnlijk binnen afzienbare tijd hoogstwaarschijnlijk zouden worden aangenomen. Die voorstellen bevatten maatregelen – zoals afschaffing van de permanente verblijfsvergunning en beperking van de gezinsmigratie voor statushouders – die wel degelijk tot minder asielmigratie kunnen leiden. Mogelijk ging Wilders ervan uit dat deze wetgeving vrijwel zeker zou stranden in de Eerste Kamer.

Hadden de maatregelen voorgesteld in het Tien Puntenplan waarmee Wilders de zaak binnen de coalitie op scherp zette, nog een substantiële bijdrage kunnen leveren aan de terugdringing van de asielinstroom? Laten we dat eens punt voor punt nagaan. Maurice de Hond heeft gepeild welk percentage van de kiezers met de onderscheiden punten instemt, dat cijfer staat telkens tussen haakjes.

Maatregel 1: Grenzen dicht voor asielzoekers (47 procent). Dit naar voorbeeld van Duitsland, waar ondanks de grenscontroles vooralsnog maar weinig asielzoekers direct worden teruggestuurd.

Maatregel 2: Fors meer grensbewaking (49 procent). Een noodzakelijke voorwaarde voor het doorvoeren van maatregel 1.

Maatregel 3: Tijdelijke stop gezinshereniging (60 procent). Dit naar voorbeeld van Oostenrijk. Deze maatregel zal Nederland minder aantrekkelijk maken voor asielzoekers.

Maatregel 4: Statushouders uit AZC’s (32 procent). In eerste instantie alleen van toepassing op eenpersoonshuishoudens. Betrokkenen worden dan zelf verantwoordelijk voor hun huisvesting, net als al die Nederlanders die geen eigen woonruimte kunnen vinden en een beroep moeten doen op familie of kennissen, en soms zelfs dakloos worden. Dat laatste punt zal een belangrijke verklaring vormen voor het relatief lage percentage voorstanders van 32 procent: op rondzwervende jonge mannen met afwijkende zeden en gewoonten zit de kiezer niet te wachten.

Maatregel 5: Syriërs terug naar Syrië. We sturen Syrische asielzoekers en Syriërs met een tijdelijke verblijfsvergunning zo snel mogelijk, maar binnen een half jaar, terug naar (de veilige gebieden van) Syrië. Bij voorkeur vrijwillig en anders onvrijwillig. Het betreft ongeveer 60.000 personen (67 procent). Betrokkenen hebben hier asiel aangevraagd vanwege het Assad-bewind en/of onveiligheid ten gevolge van de burgeroorlog. Assad is verdreven en delen van Syrië zijn weer veilig. Dus kunnen betrokkenen niet langer aanspraak maken op asiel.

Maatregel 6: AZC-stop. Wij willen géén enkel AZC er meer bij in Nederland. We willen AZC’s sluiten. Dit kan door de invoering van maatregelen zoals hiervoor genoemd onder 1 t/m 5 waardoor de instroom daalt en de uitstroom stijgt (52 procent). Zonder nadere onderbouwing lijkt dit twijfelachtig.

Maatregel 7: Geen Spreidingswet, geen voorrang sociale huurwoning (57 procent). Afschaffing van de Spreidingswet stond al in het Hoofdlijnenakkoord van het kabinet-Schoof, maar werd tegengehouden door de Eerste Kamer. Of die daar nu anders over denkt, is de vraag. Stoppen met het voortrekken van statushouders bij de toewijzing van sociale huurwoningen is een kwestie van gelijke behandeling.

Maatregel 8: Criminele vreemdelingen uitzetten (76 procent). Dat kan in sommige gevallen nu al, maar in de praktijk wordt de soep meestal niet zo heet gegeten als die wordt opgediend. Criminele asielzoekers en statushouders zijn volgens het asielrecht praktisch immuun voor uitzetting, en verder zitten we met het bekende probleem dat nogal wat herkomstlanden weigeren hun eigen staatsburgers terug te nemen. Ook strafbaarstelling van illegaliteit wordt in maatregel 8 van het Tien Puntenplan genoemd. Dat voorstel was onder premier Rutte ook al eens aan de orde, maar stierf onder druk van de linkse partijen een stille dood.  

Maatregel 9: Denaturaliseren en uitzetten (70 procent). Dit betreft mensen met een dubbele nationaliteit die zijn veroordeeld voor gewelds- en zedendelicten.Uitzetten gebeurt nu ook al, zij het zelden. De toelichting suggereert dat opzegging van het Europees Verdrag inzake Nationaliteit (EVN) dit zou vergemakkelijken.

Maatregel 10: Steun voor hard optreden politie (64 procent). Dit punt heeft slechts zijdelings te maken met het asieldossier.

Intensivering van bestaand beleid

Het geheel overziend, zou je kunnen zeggen dat het vooral gaat om intensivering van bestaand beleid. En zoals bekend staan tussen droom en daad wetten in de weg en praktische bezwaren. Wat die wetten betreft, gaat het dan vooral over internationale verdragen en EU-regelgeving, en over rechters die een en ander interpreteren. Als de coalitiepartners, al dan niet gedeeltelijk, zouden hebben ingestemd met het Tien Puntenplan, dan zouden zij de facto een inspanningsverplichting en geen resultaatverplichting op zich hebben genomen.

Neem bijvoorbeeld de maatregelen 1 en 2 (‘grenzen dicht voor asielzoekers’ en ‘fors meer grensbewaking’). Gevolg zou kunnen zijn dat asielzoekers, in plaats van direct door te reizen richting Ter Apel, vaker asiel aanvragen in het land van aankomst in de EU. Dat is in de geest van de Dublin-conventie. Maar de grenscontroles die Nederland onder het kabinet-Schoof heeft uitgevoerd, stelden in de praktijk weinig voor. Andere landen, waaronder Duitsland, maken er meer werk van en proberen asielzoekers aan de grens terug te sturen, al worstelen zij daarbij met het juridisch kader, onlangs nog leidend tot duw- en trekwerk tussen een dwarsliggende rechter en een ongehoorzame Duitse minister. De Bondsrepubliek en andere EU-lidstaten zoeken hierbij duidelijk de (figuurlijke) grenzen op en bieden weerwerk aan activistische rechters.

Dat terugsturen kan – als het lukt – een ontmoedigend effect hebben op asielzoekers om hierheen te komen, maar – voor zover het niet lukt – kan het ook politiek draagvlak creëren voor modernisering van verdragen en EU-regelgeving. Nederland doet hier vooralsnog niet aan mee en speelt nog steeds liever het braafste jongetje van de klas. Zo worden wij nog aantrekkelijker voor asielzoekers in vergelijking met omringende landen.

Nu we het toch over modernisering van verdragen hebben: nog even over maatregel 8 (‘criminele vreemdelingen uitzetten’), dat met 76 procent de meeste bijval krijgt. De kiezers vinden het onverdraaglijk dat dit in de praktijk maar niet wil lukken. De oorzaak ligt in Straatsburg bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, dat rechtspreekt op basis van het mensenrechtenverdrag EVRM. Dat Hof verabsoluteert de rechten van criminele vreemdelingen en maakt geen afweging met de rechten van hun slachtoffers; het Hof heeft dus zijn prioriteiten niet op orde. En een ander heet hangijzer: met het ‘outsourcen’ van asiel naar landen buiten Europa moet je bij het Hof ook niet aankomen.

Twee moedige regeringsleiders, te weten Giorgia Meloni van Italië en Mette Frederiksen van Denemarken, hebben het initiatief genomen om een begin van een eind te maken aan deze onwenselijke situatie. In een open brief wezen zij het Hof er met name op dat de huidige interpretatie van het EVRM een belemmering vormt voor de aangesloten landen om vooral ten aanzien van criminele vreemdelingen effectief beleid te voeren, en riepen zij op tot een herinterpretatie die meer handelingsvrijheid biedt om hun inwoners te beschermen.

Samen optrekken

Maar de strekking van de open brief is veel breder dan dit specifieke onderwerp. De brief werd mede ondertekend door één president en zes andere regeringsleiders, onder wie de premier van België. Nederland was daar niet bij, want premier Schoof weigerde zijn handtekening. Hoe kon dat?

In het regeerprogramma van het kabinet-Schoof staat nota bene: ‘Nederland zet zich bovendien, waar mogelijk samen met gelijkgestemde EU-lidstaten, in voor aanpassingen van het VN-vluchtelingenverdrag.’ Waarom zou samen optrekken met gelijkgestemde landen wel een goede beleidslijn zijn voor aanpassingen van het VN-vluchtelingenverdrag, maar niet voor een herinterpretatie van het EVRM? Of vindt Schoof het soms geen probleem dat het met de huidige interpretatie van dat verdrag in veel gevallen nauwelijks mogelijk is om criminele vreemdelingen uit te zetten? Naar verluidt zou de premier in de ministerraad zijn oren hebben laten hangen naar de NSC-ministers, waaronder voormalig rechter Judith Uitermark.

Een aantal maatregelen uit het Tien Puntenplan zou de asielinstroom kunnen afremmen. Bij de implementatie zouden dan wel – zoals landen om ons heen al doen, maar wat in een coalitie met NSC onmogelijk was – de grenzen van het bestaande internationale juridische kader moeten worden opgezocht en uiteindelijk doorbroken. In dat kader zijn een aantal verdragen zoals het VN-vluchtelingenverdrag en het EVRM leidend. Die verdragen kwamen tot stand kort na de Tweede Wereldoorlog, zijn volkomen verouderd, en in deze vorm niet langer te handhaven. In de woorden van de hiervoor genoemde open brief van Meloni en Frederiksen: ‘What was once right might not be the answer of tomorrow […] We now live in a globalized world where people migrate across borders on a completely different scale.’

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Had het kabinet met het Tien Puntenplan van Wilders de asielinstroom drastisch kunnen beperken? Dat is maar zeer de vraag verscheen eerst op Wynia's Week.

Enquêtes dateren van voor de verkiezingen

De verkiezingen van 2023 resulteerden in een ruime meerderheid voor partijen die een daling van de instroom van asielzoekers op hun prioriteitenlijst hadden staan, met het kabinet-Schoof en voorstellen voor het ‘strengste asielbeleid ooit’ als resultaat. De enquêtes die ten grondslag liggen aan het SCP-rapport dateren van voor die verkiezingen. Bijgevolg kan die 58 procent sowieso niet worden opgevat als een draai in de publieke opinie die na de verkiezingen zou zijn opgetreden.

De NOS greep niettemin het bericht over dat SCP-rapport aan om straatinterviews te selecteren die bevestigden dat er geen reden is om de verkiezingsuitslag en het regeerprogramma op het punt van asiel serieus te nemen. Dat de meerderheid het een morele plicht vindt om mensen op te vangen die vluchten voor oorlog en geweld, betekent echter geenszins dat de bereidheid om die mensen hier in Nederland op te vangen onbegrensd is.

Driekwart van de respondenten in een ander onderzoek voorafgaand aan de verkiezingen betoonde zich voorstander van een bovengrens. En de verkiezingsuitslag impliceert dat die bovengrens lager ligt dan de recente instroom. Ondanks een daling van het kabinet in de kiezersgunst volgens de peilingen, zijn er geen aanwijzingen dat de opvattingen van de kiezer over het asielbeleid zijn veranderd in minder restrictieve zin.

Zo’n categorische uitspraak is in het SCP-rapport niet terug te vinden, maar bij nadere beschouwing blijken er wel cijfers in dat rapport te staan die in dezelfde richting wijzen: ‘Een grote minderheid van de bevolking zou verdergaande maatregelen steunen om het aantal asielzoekers te beperken. Bijna 40% is voorstander van een asielstop, oftewel het sluiten van de Nederlandse grenzen voor asielzoekers. Zelfs als dit ingaat tegen internationale en Europese regels. Daartegenover staat dat een derde van de bevolking het hier niet mee eens is.’ Zo’n 20% is het eens noch oneens met de stelling, en de rest valt in de categorie weet niet/geen antwoord.

Asielmigranten zijn wel degelijk het meest problematisch

Met andere woorden: een ruime meerderheid spreekt zich niet uit tegen een asielstop. En dat is dan nog een veel verdergaande maatregel dan het pakket waar het kabinet nu mee komt. Zou de kiezer er inmiddels heel anders over denken? Dat is niet aannemelijk, want de asiel-gerelateerde problemen zoals uitkeringsafhankelijkheid, woningnood en overlast, zijn intussen niet minder geworden. Gelet op het voorgaande kan worden gesteld dat het kabinet, zolang het tegendeel niet is aangetoond, met het asielbeleid op een koers ligt die in lijn is met de opvattingen van een meerderheid onder de kiezers.

Het SCP-rapport bevat nog een andere opmerkelijke uitspraak: ‘Asielmigratie maakt slechts 12% uit van de totale migratie naar Nederland per jaar. Maar de maatschappelijke en politieke discussie over het opnemen van asielzoekers is al sinds de jaren negentig verhit.’ Dit is echter een valse tegenstelling. Als je rekening houdt met volgmigratie van gezinsleden en met de geringe remigratie van statushouders in vergelijking met arbeids- en studiemigranten, dan blijkt dat het uiteindelijke aandeel van asielmigratie in de door migratie veroorzaakte bevolkingsgroei een veelvoud bedraagt van genoemde 12%. En daar komt bij dat asielmigranten de meest problematische categorie migranten vormen, al was het alleen maar vanwege hun, gemiddeld genomen, hoge en persistente uitkeringsafhankelijkheid en aanspraak op schaarse sociale huurwoningen.

Argumentatie SCP is al vaker weerlegd

Die ‘slechts 12%’ in het gegeven citaat is dus misleidend en suggereert ten onrechte dat de gesignaleerde ophef overdreven is en dat het allemaal wel meevalt met de nadelige impact van asielmigratie op de samenleving.

Anderen, zoals de activistische hoogleraar Leo Lucassen gingen het SCP hierin voor. Opmerkelijk dat het SCP er nu nog mee komt, want er is al vaker op gewezen dat de argumentatie die in genoemd citaat besloten ligt mank gaat; recentelijk nog –  uitgebreid beargumenteerd – in hoofdstuk 6 van Migratiemagneet Nederland door Jan van de Beek.

Er was vorige week nog meer nieuws over de asielproblematiek. Nederland zit altijd graag in de ‘Europese kopgroep’. Welnu, als het gaat om de inwilliging van asielverzoeken in eerste aanleg is dat aardig gelukt. In 2022, de beginperiode van het kabinet-Rutte IV, stonden wij met 85% vijfde op de EU-ranglijst. Die lijst werd – verrassend – aangevoerd door Hongarije, maar het aantal asielzoekers dat daar jaarlijks wordt toegelaten tot de procedure is bij wijze van spreken te tellen op de vingers van één hand. Verder stonden Bulgarije, Ierland en Estland ongeveer gelijk met, maar nog net boven, Nederland. Ons omringende landen hadden een veel lager inwilligingspercentage: Duitsland ruim 60%, België ruim 40% en Frankrijk nog geen 30%. Het EU-gemiddelde lag rond de 50% (Bron: Rijksoverheid, DG Migratie).

Toenmalig staatssecretaris Eric van den Burg weet destijds het hoge inwilligingspercentage aan het hoge aandeel van herkomstlanden, zoals Syrië, waarop ‘categorale bescherming’ van toepassing is. En verder wees hij op de omkering van de bewijslast ingegeven door rechterlijke uitspraken: de asielzoeker krijgt het voordeel van de twijfel en de IND moet bewijzen dat zijn verhaal niet klopt.

Immigratielobby zit niet stil

Inmiddels is gebleken dat er toch wat meer rek in de geldende regels zit dan de staatssecretaris wilde doen voorkomen. Onder druk van de Tweede Kamer is het hem – in blessuretijd, want het kabinet was reeds demissionair – gelukt het inwilligingspercentage naar beneden te krijgen tot 65% medio vorig jaar. Zowel wijziging van het landenbeleid – Irak en Jemen werden voor bepaalde groepen veilig verklaard – als strengere toetsing van asielverzoeken door de IND verklaren deze daling. Je vraagt je af waarom dit zo lang moest duren.

De tegenwerking die het kabinet bij de realisatie van zijn asielplannen te verduren heeft, en de door Brussel aangewakkerde oorlogsstemming die zich van Den Haag heeft meester gemaakt (zie mijn vorige bijdrage), maken de realisatie binnen afzienbare tijd van die plannen twijfelachtig. Hetzelfde geldt voor de voorgenomen aanscherpingen van het beleid inzake arbeidsmigratie en studiemigratie. Intussen zit de immigratielobby niet stil. De betreffende organisaties hebben vertakkingen in de media, de politiek, de universiteiten en andere geledingen van de samenleving.

Organisaties als VluchtelingenWerk, VNO/NCW, alsmede de uitzendbranche en de universiteitsbestuurders keren zich tegen de meer restrictieve koers die het kabinet-Schoof heeft uitgezet, en ijveren voor het vertrouwde laissez faire-beleid.

Aan geld geen gebrek. Vluchtelingenwerk wordt gefinancierd door de overheid en ontvangt – alleen dit jaar al – ook nog eens 10 miljoen euro van de Postcodeloterij. En wie herinnert zich niet de storting van een ton in de partijkas van de VVD door Frank van Gool, CEO van het uitzendbureau voor arbeidsmigranten Otto Workforce, aangevuld met nog eens een ton door diens zakenpartners?

Eenzame minister

Deze immigratielobby laat zijn stem horen en zet de toon in Den Haag. Maar wie komt op voor de belangen van de reeds aanwezige bevolking? Die bevolking krijgt wel alle nadelige gevolgen van de hoge immigratie die door de immigratielobby wordt nagestreefd voor haar kiezen, te weten: stijgende lasten en versobering van de verzorgingsstaat, nog langer wachten op een sociale huurwoning, overbelaste overheidsvoorzieningen (zorg en onderwijs), verdringing van Nederlandse studenten, alsmede aantasting van de leefomgeving door overlast en onveiligheid, afbrokkeling van de sociale samenhang en een toenemende bevolkingsdichtheid.

De reeds aanwezige bevolking heeft geen lobby en moet het nu stellen met een eenzame minister, omringd door ambtenaren en adviesorganen die haar doelen – die de wil van een meerderheid van de kiezers vertolken – niet delen. Als het kabinet zou vallen, valt ook die stem weg.

Hans Roodenburg is econoom en gaf bij het Centraal Planbureau leiding aan onderzoek naar de economische gevolgen van immigratie. Hij publiceert sinds 2021 in Wynia’s Week over het Nederlandse immigratiebeleid. 

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Anders dan SCP-rapport suggereert zijn de meeste Nederlanders het eens met het asielbeleid van het kabinet verscheen eerst op Wynia's Week.