<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
>

<channel>
	<title>Hans Wansink, auteur op Wynia&#039;s Week</title>
	<atom:link href="https://www.wyniasweek.nl/author/hanswansink/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.wyniasweek.nl/author/hanswansink/</link>
	<description>Altijd scherp, altijd spraakmakend</description>
	<lastBuildDate>Mon, 02 Nov 2026 10:14:18 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	
	<item>
		<title>Waarom Forum voor Democratie niet fascistisch is, maar wel verontrustend</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/waarom-forum-voor-democratie-niet-fascistisch-is-maar-wel-verontrustend/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-11-03</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Wansink]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 03 Nov 2026 04:50:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Baudet]]></category>
		<category><![CDATA[Democratie]]></category>
		<category><![CDATA[Fascisme]]></category>
		<category><![CDATA[FvD]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=96907</guid>

					<description><![CDATA[<p>Robin te Slaa is een historicus die zich heeft gespecialiseerd in het fascisme en met name in de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) van Anton Mussert. In zijn nieuwe boek Flirten met fascisme concludeert Te Slaa dat Forum voor Democratie een aantal ideologische kenmerken met het fascisme gemeen heeft. Het gaat daarbij met name om de vermeende [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/waarom-forum-voor-democratie-niet-fascistisch-is-maar-wel-verontrustend/">Waarom Forum voor Democratie niet fascistisch is, maar wel verontrustend</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Robin te Slaa is een historicus die zich heeft gespecialiseerd in het fascisme en met name in de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) van Anton Mussert. In zijn nieuwe boek <em>Flirten met fascisme</em> concludeert Te Slaa dat Forum voor Democratie een aantal ideologische kenmerken met het fascisme gemeen heeft. Het gaat daarbij met name om de vermeende superioriteit van het Arische ras, om een Joods complot dat de wereld zou overheersen en om het idee dat de ‘boreale wereld’ in een bestaanscrisis verkeert.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Te Slaa moet evenwel ook constateren dat de verschillen met het fascisme van Benito Mussolini en het nazisme van Adolf Hitler zeker zo groot zijn. Bovendien bevat het verkiezingsprogram van FVD geen passages die je fascistisch kunt noemen. Fractievoorzitter Lidewij de Vos ontkent dat haar partij iets te maken heeft met ‘omvolking’ en ander extreemrechts gedachtegoed. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Wel doken bij de gemeenteraadsverkiezingen van dit jaar zes FVD-kandidaten op die eerder actief waren voor organisaties als Erkenbrand, de Geuzenbond, Voorpost en de Nederlandse Volks-Unie (NVU). Anderen hadden racistische en nazistische berichten geplaatst in appgroepen van de jongerenorganisatie JFVD. De Vos wuifde het weg als ‘foute grappen’ en verklaarde dat Forum ‘fel tegenstander is van iedere vorm van geweld, haat of wat dan ook aan onverdraagzaamheid’. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Dubbelspel </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens Te Slaa speelt Forum een dubbelspel. Met Lidewij de Vos als boegbeeld weet de partij op veel rechtse kiezers een respectabele indruk te maken. Het frisse nieuwe gezicht op de posters was nodig omdat partijleider Baudet en andere kopstukken als Gideon van Meijeren, Pepijn van Houwelingen en Freek Jansen inmiddels te omstreden waren om electoraal potten te breken. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Forum had in 2023 tien van de twaalf zetels in de senaat en vijf van de acht zetels in de Tweede Kamer verloren. Met lijsttrekker De Vos won Forum in 2025 weer vier Tweede Kamerzetels. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 sleepte Forum een kleine 300 zetels in de wacht – tegen 47 in 2022. In de peilingen is de partij aan een opmars bezig. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Je kunt zeggen, zoals Te Slaa doet, dat het terugtreden van Baudet uit de schijnwerpers een tactische manoeuvre is die niets afdoet aan het ‘flirten met het fascisme’. Maar je kan ook zeggen dat Forum heeft geleerd dat extremistische oprispingen de partij meer kwaad dan goed doen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Sterker nog: mede op basis van het onderzoek van Te Slaa kun je concluderen dat Forum voor Democratie niet in de jaren dertig van de vorige eeuw gepositioneerd moet worden, maar deel uitmaakt van het hedendaagse rechtspopulisme dat overal in Europa de liberaal-democratische orde in de verdediging drukt. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Forum is zeker niet ongevaarlijk. Maar dat gevaar zit hem juist in de geopolitieke constellatie van vandaag. Vladimir Poetin en Donald Trump zijn de echte idolen van Baudet en de zijnen, niet Mussolini en Hitler.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Macht van de elite breken</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Te Slaa wijst er zelf op dat Baudet in zijn proefschrift het streven van de Italiaanse fascisten en de nazi’s naar Europese eenwording afwees als ‘megalomaan imperialisme’. Forum ziet de eenwording van Europa juist als een bedreiging van de natiestaat. Terwijl de fascisten streefden naar een totalitaire staat om het ‘internationale kapitalisme’ te bedwingen, pleit Forum voor een veel kleinere overheid en het aanpakken van de ‘verstikkende regelzucht’. De inspiratie komt van Trump en Elon Musk. </p>



<p class="wp-block-paragraph">In de derde plaats, constateert Te Slaa, keerden de fascisten van de vorige eeuw zich principieel tegen de democratie. ‘Zij beschouwden de irrationele massa’s als politiek handelingsonbekwaam en derhalve niet in staat zichzelf te regeren.’ Hedendaagse populisten ‘prijzen daarentegen “het volk” als een bron van wijsheid’. Vandaar dat Forum de macht van de elite wil breken door middel van bindende referenda en direct gekozen burgemeesters en commissarissen van de Koning. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Twee andere kenmerken van het fascisme, de verheerlijking van geweld en het leiderschapsbeginsel, bespreekt Te Slaa niet. Maar van het eerste is geen sprake en van de messiasneigingen van oprichter Baudet heeft de partij afstand genomen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">De invloed van Baudet op de politiek van Forum blijft niettemin prominent. Zij komt het meest pregnant tot uiting in zijn bewondering voor Poetin. Te Slaa citeert een bericht op twitter van 11 februari 2022, vlak voor de Russische inval in Oekraïne: ‘Poetin toont zich steeds duidelijker de leider van conservatief Europa. Prachtige vent. En hij heeft zo gelijk over de NAVO-agressie en de absurd oorlogszucht van EU, WEF, etc.’ </p>



<p class="wp-block-paragraph">In juli 2022 was de Russische ambassadeur in Nederland te gast op een symposium van FVD over Oekraïne. In een debat op 5 oktober 2022 in de Tweede Kamer verklaarde Baudet: ‘Het is in mijn ogen het meest hoopvolle wat ik heb meegemaakt in mijn politieke leven. Er is een front geopend tegen de globalisten. Dat vind ik prachtig.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zo manifesteert Forum voor Democratie zich als de fanclub van Poetins Rusland met een fanatisme dat zelfs de rechts-populistische zusterpartijen doet blozen. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Geen isolement</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Net als die partijen, die overal in Europa aan invloed winnen, pleit Forum in het verkiezingsprogramma van 2025 voor het staken van alle militaire en financiële steun aan Oekraïne. Alle sancties tegen Rusland moeten worden opgeheven – zoals ook Trump bepleit. Geopolitiek gezien zit Forum voor Democratie dus niet in een isolement. Dat verontrust mij meer dan de giftig-bruine oprispingen van Baudet en de zijnen die Te Slaa houdt voor het echte gedachtegoed van de partij.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Robin te Slaa: </em><a id="_Hlk244432540"></a><strong><em>Flirten met fascisme. Het gedachtegoed van Forum voor Democratie</em></strong><em>. De Bezige Bij, 166 pagina’s, € 16,99.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> verschijnt 156 keer per jaar en wordt </em><strong><em>volledig mogelijk gemaakt</em></strong><em> door de donateurs. Doet u mee? </em><strong><em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/">Doneren kan zo</a></em></strong><em>. </em><strong><em>Hartelijk dank!</em></strong><em> </em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/waarom-forum-voor-democratie-niet-fascistisch-is-maar-wel-verontrustend/">Waarom Forum voor Democratie niet fascistisch is, maar wel verontrustend</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Wansink-3-november-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Wansink-3-november-2026-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Wansink-3-november-2026.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Wansink-3-november-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Wansink-3-november-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Wansink-3-november-2026.jpg" length="60607" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Technologie holt onze democratie uit. Maar gelukkig kunnen we daaraan ontsnappen</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/technologie-holt-onze-democratie-uit-maar-gelukkig-kunnen-we-daaraan-ontsnappen/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-10-24</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Wansink]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 24 Oct 2026 03:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boeken]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=95815</guid>

					<description><![CDATA[<p>Kunstmatige intelligentie kennen we vooral in de vorm van chatbots als ChatGPT die onze vragen beantwoorden. Maar er bestaan ook zogenoemde AI-agenten: programma’s die op een computer zelfstandig taken uitvoeren om een bepaald doel te bereiken. Twaalfhonderd van die AI-agenten werkten deze zomer spontaan samen om open source-platform Hugging Face binnen te dringen. Ze hadden [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/technologie-holt-onze-democratie-uit-maar-gelukkig-kunnen-we-daaraan-ontsnappen/">Technologie holt onze democratie uit. Maar gelukkig kunnen we daaraan ontsnappen</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Kunstmatige intelligentie kennen we vooral in de vorm van chatbots als ChatGPT die onze vragen beantwoorden. Maar er bestaan ook zogenoemde AI-agenten: programma’s die op een computer zelfstandig taken uitvoeren om een bepaald doel te bereiken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Twaalfhonderd van die AI-agenten werkten deze zomer spontaan samen om <em>open source</em>-platform Hugging Face binnen te dringen. Ze hadden taken gekregen van hun moederbedrijf, techgigant Open AI, maar combineerden die zodanig dat ze verboden terrein betraden. Het gevolg was dat de nijvere bots geheime informatie wisten te bemachtigen &#8211; zonder dat Open AI het zelf in de gaten had. Hacken blijkt dus niet alleen maar mensenwerk, maar ook onbemand machinewerk.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hugging Face stond niet op zichzelf. Er zijn al tienduizenden gevallen van op hol geslagen AI-agenten gesignaleerd. De razendsnelle ontwikkelingen van AI lijken ons boven het hoofd te groeien. Volgens de Amerikaanse tophistorica en Harvard-hoogleraar Jill Lepore is ons juridische en politieke systeem niet opgewassen tegen machines als AI-agenten die zelfstandig opereren. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Gemanipuleerde politiek </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Haar nieuwe boek brengt de opmars van wat zij ‘de kunstmatige staat’ noemt in kaart: de digitale communicatie-infrastructuur waarmee regeringen en particuliere bedrijven de openbare meningsvorming als het ware automatiseren. De politiek wordt gemanipuleerd door aandacht opeisende algoritmen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat klinkt abstract, maar Lepores typering van de aanstaande Amerikaanse verkiezingen, de <em>midterms</em>, maakt veel duidelijk. Het zullen volgens haar de eerste AI-verkiezingen zijn. De kiezers vragen chatbots hoe ze moeten stemmen. De campagnemensen gebruiken AI om het electoraat te analyseren. Op basis van de verkregen data sturen zij kiezers op hun persoon toegesneden boodschappen, advertenties en <em>deepfakes</em>. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar lang niet alle kiezers laten de AI-gedreven campagnes kritiekloos over hun kant gaan. Het Amerikaanse platteland wordt overspoeld door gigantische, water en energie slurpende datacentra. En daar zijn veel, met name milieubewuste, kiezers niet van gediend. Ook om die reden klinkt de roep om beteugeling van de uit de hand gelopen kunstmatige intelligentie steeds luider, zowel in Democratische als Republikeinse kring.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De grote verdienste van Lepores <em>Opkomst en ondergang van de kunstmatige staat</em> is dat zij laat zien dat kunstmatige intelligentie een eeuwenlange voorgeschiedenis heeft. De connectie tussen de staat die zijn burgers onder controle wil krijgen en vormen van kennis vergaren begon duizenden jaren terug met volkstellingen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Ten tijde van de monarchieën en theocratieën draaide het om geloof en mysterie als middelen om het volk onder de duim te houden. Onderzoek en feiten, met name het registreren van mensen door het verzamelen van identificatiegegevens, waren de instrumenten van de moderne republiek. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Goddelijke regeringen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In de kunstmatige staat draait het om data en voorspellingen. Lepore: ‘In plaats van de goddelijke regeringen door koningen, krijgen we nu goddelijke regeringen door machines, omdat in het tijdperk van data, niet de goden, maar de machines weten wat mensen niet kunnen weten.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">De overname van de wereld door robots, de grootouders van de AI-agenten, werd al voorspeld in 1920. Dat gebeurde in een dystopisch Tsjechisch toneelstuk dat in heel Europa furore maakte. Deze robots verklaarden de oorlog aan de mensheid. Het was <em>sciencefiction</em>, bedoeld als waarschuwing.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat gold ook voor het werk van Isaac Asimov, de in Rusland geboren Amerikaanse schrijver en biochemicus. Hij was gebiologeerd door de UNIVAC, een computer die in 1952 de verkiezingsuitslag op de Amerikaanse televisie probeerde te voorspellen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">In zijn sciencefictionverhaal keek Asimov een halve eeuw vooruit naar de verkiezingen van 2008. De Verenigde Staten zijn dan een ‘elektronische democratie’ geworden waarin de verkiezingen volledig zijn geautomatiseerd. Asimovs computer ‘Multivac’ wijst op grond van bevolkingsdata één mathematisch representatieve man aan die een reeks vragen moet beantwoorden. Aan de hand van zijn antwoorden bepaalt Multivac dan wie de volgende Amerikaanse president wordt. </p>



<p class="wp-block-paragraph">In asimoviaanse sciencefiction, schrijft Lepore, staat de opkomst van de robotpresident voor de laatste stap op weg naar totale onderworpenheid, het eindstadium van het totalitaire bewind van de machines: de kunstmatige staat. Maar in Silicon Valley, waar ze dol zijn op sciencefiction, praten de techmagnaten juist enthousiast over de mogelijkheid om de Amerikaanse president door een computer te vervangen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens Sam Altman, de topman van Open AI, zou een AI-president een goed alternatief voor de democratie zijn. ‘Die kan met alle bewoners op aarde praten en diep inzicht krijgen in hun voorkeuren.’mMaar helemaal gerust op de goede afloop is Altman niet. Vandaar dat hij zich wil laten invriezen, zodat zijn bewustzijn in een verre toekomst naar een computer kan worden geüpload. Zijn collega’s Elon Musk en Jeff Bezos zoeken hun nooduitgang in de ruimte.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Geen belangstelling voor democratie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De architecten van de kunstmatige staat, concludeert Jill Lepore, hadden geen belangstelling voor democratie. Ze hadden geen theorie over wat goed bestuur is, geen interesse in de rechtsstaat en geen talent voor zelfbeheersing. Maar al het kwaad dat ze hebben aangericht kan ongedaan worden gemaakt door kiezers, verkiezingen, wetgeving en handhaving.</p>



<p class="wp-block-paragraph">‘Dit gaat niet alleen om kunstmatige intelligentie of datacentra. Dit gaat om het kapen van het algemeen belang, om het voorbijgaan aan de instemming van hen die geregeerd worden. Democratische sturing van de technologie in plaats van technologische sturing van de mensheid: het kan nog steeds.’</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Jill Lepore: </em><strong><em>Opkomst en ondergang van de kunstmatige staat.</em></strong><em> De Arbeiderspers, 424 pagina’s, € 29,99.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> verschijnt 156 keer per jaar en wordt </em><strong><em>volledig mogelijk gemaakt</em></strong><em> door de donateurs. Doet u mee? </em><strong><em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/">Doneren kan zo</a></em></strong><em>. </em><strong><em>Hartelijk dank!</em></strong><em> </em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/technologie-holt-onze-democratie-uit-maar-gelukkig-kunnen-we-daaraan-ontsnappen/">Technologie holt onze democratie uit. Maar gelukkig kunnen we daaraan ontsnappen</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/WW-Wansink-22-oktober-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/WW-Wansink-22-oktober-2026-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/WW-Wansink-22-oktober-2026.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/WW-Wansink-22-oktober-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/WW-Wansink-22-oktober-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/WW-Wansink-22-oktober-2026.jpg" length="48947" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Heeft D66 nog bestaansrecht nu zij de kanalen van de burgers naar de centra van de macht wil dempen in plaats van uitdiepen?</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/heeft-d66-nog-bestaansrecht-nu-zij-de-kanalen-van-de-burgers-naar-de-centra-van-de-macht-wil-dempen-in-plaats-van-uitdiepen/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-10-13</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Wansink]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 13 Oct 2026 03:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[1966]]></category>
		<category><![CDATA[D66]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=94954</guid>

					<description><![CDATA[<p>De gemiddelde levensduur van een kabinet tussen 1966 en 1982 was minder dan twee jaar. In een periode van 17 jaar kreeg het land te maken met zes premiers en negen kabinetten. In de parlementaire geschiedenis was er geen periode zo onbepaald. Het was namelijk ook de tijd van het dualisme tussen parlement en regering. [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/heeft-d66-nog-bestaansrecht-nu-zij-de-kanalen-van-de-burgers-naar-de-centra-van-de-macht-wil-dempen-in-plaats-van-uitdiepen/">Heeft D66 nog bestaansrecht nu zij de kanalen van de burgers naar de centra van de macht wil dempen in plaats van uitdiepen?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">De gemiddelde levensduur van een kabinet tussen 1966 en 1982 was minder dan twee jaar. In een periode van 17 jaar kreeg het land te maken met zes premiers en negen kabinetten. In de parlementaire geschiedenis was er geen periode zo onbepaald. Het was namelijk ook de tijd van het dualisme tussen parlement en regering. Leden van regeringspartijen maakten er geen enkel probleem van met de oppositie mee te stemmen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het meest spectaculaire voorbeeld van dit dualisme was de actie van KVP-fractievoorzitter Norbert Schmelzer op 14 oktober 1966 om het kabinet van partijgenoot Cals naar huis te sturen. Nadat het centrumrechtse kabinet-Marijnen in 1965 na twee jaar was gevallen over de omroepkwestie – de VVD wilde commerciële televisie toestaan, maar de confessionele partijen wilden de verzuilde omroepen geen concurrentie aandoen – kwam er zonder verkiezingen een kabinet-Cals van KVP, ARP en PvdA. Die partijen waren het eens over het handhaven van het verzuilde omroepbestel. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Motie aangenomen met 75 tegen 62 stemmen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Over de begroting voor 1967 was er onenigheid tussen leden van de KVP-fractie en PvdA-minister van Financiën Anne Vondeling. De uitgaven zouden met 11 procent stijgen. De katholieke Kamerleden meenden dat er een gat was van 350 miljoen gulden dat gedicht zou moeten worden door belastingverhoging. Vondeling had te maken met de linkse vakbeweging die dat niet zag zitten. Hij wilde de belastingverhoging doorschuiven naar 1968. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Daarop diende Schmelzer een motie in waarin het kabinet een bevredigend antwoord moest geven op drie vragen. Was het voorgenomen uitgavenniveau wel juist, gelet op de onvoldoende structurele dekking? Kon lastenverzwaring in 1968 worden vermeden? En hoe zou het kabinet het loonbeleid vormgeven?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoewel Schmelzer bezwoer dat de motie niet mocht worden opgevat als gebrek aan vertrouwen in het gehele regeringsbeleid, antwoordde premier Cals dat het kabinet zou aftreden als de motie zou worden aangenomen. Tegen half vijf in de ochtend werd de motie inderdaad aangenomen met 75 tegen 62 stemmen. Voor het eerst in de geschiedenis was een Kamerdebat rechtstreeks op televisie uitgezonden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Na de val van het kabinet-Cals kwam er een interim-kabinet van KVP en ARP onder leiding van Jelle Zijlstra (ARP). Het takenpakket was beperkt: het afronden van de begroting voor 1967 en van de Omroepwet en het uitschrijven van verkiezingen op 15 februari 1967. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Een nieuwe partij</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Nog geen 24 uur na de Nacht van Schmelzer werd op zaterdag 15 oktober 1966 een nieuwe partij opgericht: Democraten ’66. Het regenteske politieke bestel, gesymboliseerd door het optreden van drie premiers (Marijnen, Cals en Zijlstra) zonder dat de kiezer eraan te pas kwam, moest worden opgeblazen. Weg met de achterkamertjespolitiek!</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor minder dan ‘het systematisch uitroken van al diegenen, die ons wel even zullen vertellen wat goed voor ons is’, wilde oprichter Hans Gruijters het niet doen. Partijleider Hans van Mierlo formuleerde zijn ambitie als volgt: ‘We moeten een revolutie maken voordat die uitbreekt, een stille revolutie die kanalen graaft van de burgers en hun frustraties naar de centra van de macht.’</p>



<h2 class="wp-block-heading">‘Behoefte aan langetermijnpolitiek’</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Anno 2026 denken sommige prominenten er bij D66 heel anders over. Oud-partijleider Thom de Graaf wil terug naar de tijden waarin de kiezer eens per vier jaar zijn stem mocht uitbrengen, ongeacht een voortijdig einde van een kabinet, ruzie in de coalitie of ander ongerief. Dat zou betekenen dat het recht op ontbinding van de Tweede Kamer uit de Grondwet moet worden gehaald. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Thom de Graaf verklaart zich nader in <em>HP/De Tijd</em> van september: ‘Dit land heeft behoefte aan langetermijnpolitiek.’ Daarom vindt hij, voormalig vicevoorzitter van de Raad van State, dat we toe moeten naar een vaste cyclus van vier jaar. Net zoals bij de verkiezingen voor de gemeenteraad en de Provinciale Staten. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Hou de kiezer op afstand</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De Graaf: ‘Als we nu elke twee jaar nieuwe verkiezingen hebben, als Kamerleden nauwelijks de gelegenheid krijgen te groeien in hun vak, als meerderheden ogenblikkelijk weer overboord worden gegooid, als kiezers heel makkelijk van voorkeur wisselen, dan moet je je afvragen of het wel zo verstandig is om met dat gebruik door te gaan.’ </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het is de bekende bestuurlijke reflex: hou de wispelturige kiezer op afstand door minder verkiezingen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar Gruijters en Van Mierlo hadden zestig jaar geleden een veel doeltreffender oplossing voor de malaise in het politieke bedrijf. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Geef de kiezer niet alleen een stem op de wetgevende macht, maar ook op de uitvoerende macht door rechtstreeks gekozen burgemeesters en regeringsleiders. Zo doen ze het in veel beschaafde landen in de rest van de wereld ook.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Verdeel vervolgens het land in 75 districten waarin per district twee Kamerleden gekozen kunnen worden. Dat herstelt de band tussen kiezer en gekozene, zoals die was vóór 1918. Herinvoering van het districtenstelsel dwingt tot samenwerking tussen verschillende politieke stromingen, omdat alleen de twee kandidaten met de meeste stemmen worden verkozen. Zo komt er een eind aan de versnippering die de hedendaagse politiek volledig verlamt. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Van middelbare leeftijd</h2>



<p class="wp-block-paragraph">D66 is inmiddels een gevestigde partij van middelbare leeftijd. De vraag is of de club van De Graaf en Jetten nog enig bestaansrecht heeft als zij de kanalen van de burgers naar de centra van de macht wil dempen in plaats van uitdiepen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Hans Wansink</em></strong><em> schreef het boek </em><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.blauwburgwal.nl/product/ontketend-nederland-van-provo-tot-pvv/"><em>Ontketend Nederland. Van Provo tot PVV</em></a><em>, Amsterdam, uitgeverij Blauwburgwal. </em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week </em></strong><em>brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><strong><em>Doet u (weer) mee?</em></strong></a><em> Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/heeft-d66-nog-bestaansrecht-nu-zij-de-kanalen-van-de-burgers-naar-de-centra-van-de-macht-wil-dempen-in-plaats-van-uitdiepen/">Heeft D66 nog bestaansrecht nu zij de kanalen van de burgers naar de centra van de macht wil dempen in plaats van uitdiepen?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HansWansink-13-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HansWansink-13-10-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HansWansink-13-10-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HansWansink-13-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HansWansink-13-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HansWansink-13-10-26.jpg" length="54841" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Een rijk boek over een halve eeuw bemoeienis met Europa</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/een-rijk-boek-over-een-halve-eeuw-bemoeienis-met-europa/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-10-01</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Wansink]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 01 Oct 2026 03:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Communisme]]></category>
		<category><![CDATA[Europa]]></category>
		<category><![CDATA[Katholicisme]]></category>
		<category><![CDATA[Oost]]></category>
		<category><![CDATA[West]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=93754</guid>

					<description><![CDATA[<p>Op 13 augustus 1981 arriveert de jonge journalist Paul Scheffer in Grünheide, een dorp op fietsafstand van Berlijn. Daar woont Robert Havemann, de belangrijkste criticus van het Oost-Duitse regime van kameraad Erich Honecker. Havemann is een balling in eigen land; bezoek ontvangen is eigenlijk verboden. Op het moment dat Scheffer de straat binnenloopt naar de [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/een-rijk-boek-over-een-halve-eeuw-bemoeienis-met-europa/">Een rijk boek over een halve eeuw bemoeienis met Europa</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Op 13 augustus 1981 arriveert de jonge journalist Paul Scheffer in Grünheide, een dorp op fietsafstand van Berlijn. Daar woont Robert Havemann, de belangrijkste criticus van het Oost-Duitse regime van kameraad Erich Honecker. Havemann is een balling in eigen land; bezoek ontvangen is eigenlijk verboden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Op het moment dat Scheffer de straat binnenloopt naar de woning van de in ongenade gevallen natuurwetenschapper, duiken uit het niets allerlei beambten in burger op. Als de deur openzwaait, maant de gastheer zijn bezoeker tot stilzwijgen door naar het plafond te wijzen. Pas achter in de tuin zijn ze buiten het bereik van de afluisterapparatuur. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Dialectiek zonder dogma</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In zijn nieuwe boek <em>De dag na de bevrijding</em> typeert Scheffer Robert Havemann treffend als de man ‘in wiens leven alle verschrikkingen van het moderne Duitsland samen komen’. Als verzetsstrijder tegen het naziregime werd Havemann ter dood veroordeeld, maar het vonnis werd niet voltrokken. Tijdens de Koude Oorlog kreeg hij een <em>Berufsverbot </em>in West-Berlijn wegens kritiek op de Amerikaanse kernwapenpolitiek. Hij verhuisde van West naar Oost, waar hij als hoogleraar aan de Humbold Universität furore maakte.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In het semester 1962-1963 gaf Havemann een aantal lezingen onder het motto <em>Dialectiek zonder dogma</em>. Hij keerde zich tegen de verkettering van de verworvenheden van de relativiteitstheorie, de kwantummechanica en de genetica door de partijmarxisten. Zijn conclusie in de bomvolle collegezaal: ‘Als deze vertegenwoordigers van het dialectisch-materialisme hun zin hadden gekregen, had de Sovjet-Unie geen Spoetniks gehad.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Zoveel vrijzinnigheid konden de autoriteiten niet verdragen. Havemann werd geroyeerd als lid van de communistische partij. Nadat hij kritiek had geleverd op de verbanning van zijn vriend, de dissidente zanger Wolf Biermann, kreeg hij huisarrest. </p>



<p class="wp-block-paragraph">In het gesprek met de Nederlandse verslaggever wisselt Havemann kritiek op de DDR af met harde veroordelingen van de ‘schandelijke’ Amerikaanse nucleaire agressie. Maar als Scheffer aanstalten maakt om zijn biezen te pakken, heeft Havemann een verrassing in petto. ‘Ik ben ervan overtuigd’, zegt hij kalm, ‘dat de deling van Duitsland overwonnen kan worden.’ Wie tegen de verdeling van Europa in twee vijandige helften is, vervolgt Havemann, kan onmogelijk het zelfbeschikkingsrecht van de Duitsers in het hart van Europa loochenen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Scheffer hapt naar adem. Hier in een zonnige tuin in Oost-Berlijn doorbreekt een onafhankelijke geest het grootste taboe uit de naoorlogse geschiedenis. ‘Dat het Duitse vraagstuk open was, drong voor het eerst tot me door’, schrijft Scheffer 35 jaar later. ‘Een hereniging van Duitsland, leek niet alleen onmogelijk, het was ondenkbaar en volstrekt onwenselijk in de ogen van zowat iedereen. Ook van degenen die enthousiast spraken over een ‘derde weg’ voor Europa tussen beide grote mogendheden in.’</p>



<h2 class="wp-block-heading">Oekraïne zo snel mogelijk in de EU</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Paul Scheffer reflecteert in <em>De dag na de bevrijding </em>op een halve eeuw bemoeienis met Europa. Als journalist sprak hij met geleerden, autoriteiten en dissidenten. Als wetenschapper liet hij zich inspireren door schrijvers van fictie en non-fictie. Als adviseur van de regering was hij betrokken bij vraagstukken van Europese integratie en demografische ontwikkeling. Hij gaf lezingen op het hele continent en debatteerde met iedereen die zijn passie voor Europa deelde. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het levert een rijk boek op waarin hij zich over de meest uiteenlopende kwesties uit heden en verleden uitlaat. Het mondt uit in een pleidooi voor een zo snel mogelijke opname van Oekraĩne in de Europese Unie. Scheffer stelt vast dat het belegerde Oekraïne als gevolg van de steun door het Westen ‘in feite al behoort tot de veiligheidsgemeenschap die Europa wil zijn’. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Een vrome katholiek</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Robert Havemann liep in 1981 vooruit op wat Scheffer ‘het einde van de naoorlogse tijd’ noemt.  Die ‘naoorlogse tijd’ begon op de Conferentie van Jalta in februari 1945 waarin de geallieerde leiders de verdeling tussen Oost- en West-Europa in de grondverf zetten. Dat die verdeling op den duur onhoudbaar zou zijn, begrepen alleen degenen die – net als Havemann – opkwamen voor de mensenrechten en de zelfbeschikking van de volkeren van Midden-Europa. Mensen als Lech Walesa en Adam Michnik in Polen, Vaclav Havel en Milan Kundera in Tsjecho-Slowakije en György Konrad in Hongarije. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Als correspondent in Warschau verbaasde Scheffer zich over de katholieke erediensten die werden opgedragen tijdens de opstand in Gdansk tegen de Poolse regering. Leider Walesa van de vrije vakbond Solidarność was een vrome katholiek. ‘Op zijn revers heeft hij het insigne van de Zwarte Madonna van Częstochowa gespeld’, constateerde de oplettende verslaggever.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Totalitaire pretentie verongelukte</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Maar de historicus Michnik herinnerde zich de rol van de RK-kerk in Polen in de jaren dertig. Die werd in intellectuele kringen beschouwd als een giftige cocktail van antisemitisme, fascisme, obscurantisme en fanatisme. ‘We zagen niet’, aldus Michnik, ‘dat de verdediging van religieuze vrijheden een inbreuk vormde op de poging tot gelijkschakeling van de Poolse cultuur door een van bovenaf opgelegd atheïsme.’ </p>



<p class="wp-block-paragraph">De versmelting van katholicisme en nationale identiteit maakte het moeilijk voor de heersende machten om zich de geschiedenis en het geestelijk leven toe te eigenen, stelt Scheffer. ‘Daarom verongelukte de totalitaire pretentie van het communisme in Polen.’ </p>



<h2 class="wp-block-heading">Geen Erasmusprijs voor Charta77</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Lang niet iedereen was blij met de oppositie in Midden-Europa. Het denken in onwrikbare invloedssferen, dat in Jalta zijn oorsprong vond, vond je niet alleen bij rechtse ‘realisten’, maar ook bij links en de vredesbeweging. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Zo schreef de PvdA in haar verkiezingsprogramma: ‘In de Oost-West dialoog moeten maatregelen om tot ontwapening te komen voorrang hebben op punten zoals vrije uitwisseling van personen en gedachten.’ </p>



<p class="wp-block-paragraph">De Nederlandse regering voorkwam in 1986 dat de Erasmusprijs aan Charta 77, de beweging voor de verdediging van de mensenrechten in Tsjechoslowakije, werd uitgereikt. Het ging namelijk om ‘een delicate politiek kwestie.’ </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Vaclav Havel, medeoprichter van Charta 77, zag in die houding een <em>appeasement</em> uit naam van het behoud van de vrede. Dat hield toen de erkenning van de ‘legitieme veiligheidsbelangen van de Sovjet-Unie’ in. Het gevolg was een politiek van niet-inmenging.&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Paul Scheffer prijst Ronald Reagan omdat die daar geen boodschap aan had. De Amerikaanse president zag dat de ontspanningspolitiek de Koude Oorlog in stand hield. ‘Het communisme is een bizar hoofdstuk uit de menselijke geschiedenis’, stelde Reagan, ‘waarvan de laatste bladzijden nu worden geschreven.’ Hij dwong zijn Russische tegenspeler Michail Gorbatsjov in 1986 tot een ingrijpend akkoord over nucleaire ontwapening.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Bang voor reprise Jalta</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In februari van dit jaar bezocht Scheffer in een ijskoud Kyiv Oleksandra Matviichuk. Met haar Center for Civil Liberties won zij in 2022 de Nobelprijs voor de Vrede. Ze sprak onbevreesd over de corruptie in het hedendaags Oekraïne: ‘In een normale tijd zou de president allang zijn getroffen door een <em>impeachment </em>vanwege de hardnekkige corruptie in zijn entourage.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar het is nog altijd oorlog. Matviichuk is zeer bezorgd over wat zij ziet als een reprise van Jalta. Waarin Trump en Poetin het op een akkoordje gooien zonder rekening te houden met Oekraïne en de rest van Europa. </p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Paul Scheffer: </em><strong><em>De dag na de bevrijding. Een drieluik over Europa</em></strong><em>, </em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Prometheus, 560 pagina’s, € 39,99.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em> Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/een-rijk-boek-over-een-halve-eeuw-bemoeienis-met-europa/">Een rijk boek over een halve eeuw bemoeienis met Europa</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-1-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-1-10-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-1-10-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-1-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-1-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-1-10-26.jpg" length="42405" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Niet waarmaken van belofte het ‘strengste migratiebeleid ooit’ te voeren maakte eind aan kabinet-Schoof</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/niet-waarmaken-van-belofte-het-strengste-migratiebeleid-ooit-te-voeren-maakte-eind-aan-kabinet-schoof/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-09-05</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Wansink]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 05 Sep 2026 03:48:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Kabinet-Schoof]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=92593</guid>

					<description><![CDATA[<p>Fotogeniek was de opkomst en de ondergang van het kabinet-Schoof zeker. Als een vlieg aan de muur van de coulissen rond het Binnenhof registreerde Bart Maat met zijn camera de capriolen van de hoofdrolspelers in dit politieke experiment. Premier Dick Schoof zelf, zo blijkt uit het kloeke beeldverhaal Het kabinet dat van niemand was, hield [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/niet-waarmaken-van-belofte-het-strengste-migratiebeleid-ooit-te-voeren-maakte-eind-aan-kabinet-schoof/">Niet waarmaken van belofte het ‘strengste migratiebeleid ooit’ te voeren maakte eind aan kabinet-Schoof</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Fotogeniek was de opkomst en de ondergang van het kabinet-Schoof zeker. Als een vlieg aan de muur van de coulissen rond het Binnenhof registreerde Bart Maat met zijn camera de capriolen van de hoofdrolspelers in dit politieke experiment. Premier Dick Schoof zelf, zo blijkt uit het kloeke beeldverhaal <em>Het kabinet dat van niemand was, </em>hield de moed erin tot het einde. Dat was op zichzelf al een hele prestatie, gegeven alle chaos, tegenwerking en vernederingen die hij tussen zijn aantreden op 2 juli 2024 en de overdracht aan zijn opvolger Rob Jetten op 23 februari 2026 voor z’n kiezen kreeg. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Geen gebroken man dus, die topambtenaar die pardoes in de politieke leeuwenkuil was geworpen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Helemaal niet zo slecht</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In zijn beschouwing wijst Leonard Ornstein er terecht op dat premier Schoof het op het internationale toneel helemaal niet zo slecht heeft gedaan. Voor de NAVO-top in Den Haag hield iedereen z’n hart vast, maar Schoof toonde zich – geholpen door koning Willem-Alexander en door secretaris-generaal Mark Rutte – een gastheer die zelfs Donald Trump in het gareel wist te houden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Tussen de bedrijven door drukte Schoof er een structurele verhoging van het defensiebudget door en versterkte hij de steun van Nederland aan Oekraïne. Bart Maat was erbij in Londen toen Schoof met collega’s Mette Frederiksen (Denemarken), Keir Starmer (Groot-Brittannië) en Volodymyr Zelensky (Oekraïne) de ‘coalition of the willing’ in de steigers zette.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Juist de reputatie van Nederland in het buitenland was de reden dat Geert Wilders, de grote winnaar van de verkiezingen van 22 november 2023, nooit minister-president mocht worden. Schoof was een onbeschreven blad, maar dat kon je van de PVV-leider niet zeggen. Wilders was een geliefd spreker op bijeenkomsten van autoritaire leiders in de hele wereld. Hij was de beste maatjes met Marine Le Pen en Viktor Orban. Hij zocht nog in 2017 &#8211; drie jaar na het neerhalen van vlucht MH17 &#8211; toenadering tot Vladimir Poetin om ‘tegenwicht te bieden aan de hysterische russofobie’. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Wilders noemde de Russische invasie in Oekraïne uiteindelijk onrechtmatig. Maar voor militaire en financiële steun hoefde je niet bij hem aan te kloppen. De PVV-fractie in het Europees Parlement zat samen met de Lega, Alternative für Deutschland, het Vlaams Belang en de Oostenrijkse FPÖ in de uiterst rechtse hoek. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Extraparlementair</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Onderhandelaars Dilan Yeşilgöz (VVD) en Pieter Omtzigt (Nieuw Sociaal Contract) losten hun ongemak met Wilders op door te eisen dat het te vormen kabinet extraparlementair zou zijn. Dat betekende dat de partijleiders van PVV, VVD, NSC en BBB in de Tweede Kamer bleven zitten. Wilders werd daarnaast gedwongen drie wetsvoorstellen die op gespannen voet stonden met de Grondwet, waaronder een moskee- en Koranverbod, in te trekken. Om zijn achterban op X tevreden te stellen spuide Wilders onophoudelijk kritiek op zijn coalitiegenoten en vooral op de man die in zijn plaats in het Torentje zat, Dick Schoof.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Leonard Ornstein noemt het een ‘blunder’ van Yeşilgöz dat zij in de verkiezingscampagne van 2023 de deur naar de PVV op een kier had gezet. Maar een meerderheid van de VVD-kiezers was voor samenwerking met de PVV. Dat gold ook voor de kiezers van de club van Omtzigt, NSC. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Boycot Wilders was riskanter geweest</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een grote meerderheid van de kiezers vond dat de immigratie fors omlaag moest en dat de bevolking van inmiddels ruim 18 miljoen Nederlanders niet meer mocht groeien. Toch kwamen er jaar in jaar uit minstens honderdduizend inwoners bij. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dit kon zo niet doorgaan. Een boycot van Wilders door de VVD zou dan ook politiek veel riskanter geweest zijn dan een nieuwe poging tot samenwerking in een rechtse regering met de winnaars PVV, BBB en NSC. Daar kwam nog bij dat een denkbeeldige coalitie van CDA, VVD, D66 en GroenLinks/PvdA geen meerderheid had in de Tweede Kamer.</p>



<h2 class="wp-block-heading">‘Polariserende omgangsvormen’</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De andere kant van de zaak was dat drie van de vier regeringspartijen populistische bewegingen waren zonder bestuurservaring. Caroline van der Plas, de aanvoerder van de BoerBurgerBeweging, kreeg te maken met wetten, praktische bezwaren en tegenwerking van ambtenaren die de beloften aan haar achterban in de weg zaten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar de grootste zeepbel bleek Nieuw Sociaal Contact. Niet alleen de wankelmoedige Pieter Omtzigt, maar ook bewindslieden en Kamerleden bleken niet bestand tegen de hitte van een vechtkabinet. Op 15 november 2024 stapte staatssecretaris Nora Achahbar op vanwege ‘polariserende omgangsvormen’. Met moeite werd NSC binnenboord gehouden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Eind augustus 2025 stapte NSC-minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp op vanwege onenigheid over maatregelen tegen Israël. De rest van NSC volgde, wat de absurde situatie opleverde dat het kabinet-Schoof dubbel demissionair werd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Want op 3 juni 2025 had Geert Wilders al zijn steun aan het kabinet opgezegd. In mijn boek <em>Ontketend Nederland</em> wijs ik op een mogelijke aanleiding: de weigering van Dick Schoof om de open brief van 22 mei van negen regeringsleiders aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg te ondertekenen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het was een initiatief van premier Mette Frederiksen van Denemarken en haar collega Giorgia Meloni van Italië. De boodschap was dat het Hof zijn interpretatie van het Europese Verdrag van de Mensenrechten zodanig had opgerekt dat ‘de verkeerde mensen in bescherming worden genomen’ en ‘te veel beperkingen worden opgelegd op het vermogen van de staten om te beslissen wie ze uitwijzen’. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Voortijdig einde</h2>



<p class="wp-block-paragraph">PVV-minister Marjolein Faber van Asiel en Migratie hoopte dat Schoof mee zou doen. Zij wees daarbij op het Hoofdlijnenakkoord waarin op het terrein van migratie werd gesteld dat het kabinet zich zou inzetten voor aanpassing van EU-verdragen en regelgeving. Maar de premier wilde ‘niet op de stoel van de rechter gaan zitten’. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Faber sprak van een ‘gemiste kans’ en Wilders noemde het besluit van Schoof ‘ongelooflijk zwak’. Ik vermoed dat Wilders toen tot de conclusie kwam dat de belofte van het kabinet ‘het strengste migratiebeleid ooit’ te voeren niet zou worden waargemaakt. Om de asielkwestie op scherp te stellen kwam de PVV-leider met een ‘10-puntenplan’ boven op de afspraken in het Hoofdlijnenakkoord. De drie coalitiepartners wilden het regeerakkoord evenwel niet openbreken, zodat aan het avontuur van PVV, BBB, NSC en VVD een voortijdig einde kwam.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Leonard Ornstein (tekst) en Bart Maat (fotografie): </em><strong><em>Het kabinet dat van niemand was</em></strong><em>. WBOOKS, 160 pagina’s, € 29,95.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em> Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/niet-waarmaken-van-belofte-het-strengste-migratiebeleid-ooit-te-voeren-maakte-eind-aan-kabinet-schoof/">Niet waarmaken van belofte het ‘strengste migratiebeleid ooit’ te voeren maakte eind aan kabinet-Schoof</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-3-9-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-3-9-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-3-9-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-3-9-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-3-9-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/HansWansink-3-9-26.jpg" length="80313" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>De Swinging Sixties in Nederland</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/de-swinging-sixties-in-nederland/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-08-18</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Wansink]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 18 Aug 2026 03:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Sixties]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=89983</guid>

					<description><![CDATA[<p>Het waren de jongeren die de ouderen een lesje leerden, in plaats van omgekeerd. Ze schiepen een compleet eigen wereld en cultiveerden daar een opgewekt hedonisme: sex and drugs and rock ’n roll. Ze zetten zich af tegen gevestigde gewoonten en traditionele autoriteiten. Voor het eerst zou een generatie haar opvattingen en gedrag niet automatisch [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/de-swinging-sixties-in-nederland/">De Swinging Sixties in Nederland</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Het waren de jongeren die de ouderen een lesje leerden, in plaats van omgekeerd. Ze schiepen een compleet eigen wereld en cultiveerden daar een opgewekt hedonisme: <em>sex and drugs and rock ’n roll</em>. Ze zetten zich af tegen gevestigde gewoonten en traditionele autoriteiten. Voor het eerst zou een generatie haar opvattingen en gedrag niet automatisch veranderen met het volwassen worden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De soundtrack van de <em>Swinging Sixties</em> werd verzorgd door de popmuzikanten uit de Verenigde Staten en Engeland. Zij inspireerden anno1966 de opkomst van wat de nederbeat ging heten.</p>



<h2 class="wp-block-heading">I hope I die before I get old</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De Amerikaanse protestzanger Bob Dylan zei het zo:</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Come fathers and mothers throughout the land</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>And don’t criticize what you can’t understand.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">The Who, een onstuimige Britse popgroep, verkondigde de boodschap eind 1965 in een van hun grote hits: <em>My Generation</em>:</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>People try to put us down</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Talking ’bout my generation</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Just because we get around</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Talking ’bout my generation</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Things they do look awful cold</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Talking ’bout my generation</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>I hope I die before I get old</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Talking ’bout my generation.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Het nummer kwam net op tijd in Nederland op de markt om de laatste plaats in de single top 100 van 1965 te halen. Een jaar later eindigde <em>My Generation</em> op plek 63. <em>Substitute, </em>de opvolger van The Who,<em> </em>deed het op plaats 36 beter.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een korte blik op de top 100 van 1966 vergeleken met die van 1965 laat opvallende verschillen zien. Te midden van gevestigde popacts als The Beatles, The Rolling Stones, The Animals, The Byrds en The Kinks zien we in 1965 nog veel oubolligheid. Op nummer 1 stond <em>La danse de Zorba</em> van het Trio Hellenique. Het was niet het enige Franse nummer. Verder veel ballades (<em>You’ve got your troubles, Goodbye My Love</em>) en opvallend veel Nederlandstalig werk (Johnny Lion, Ria Valk, Trea Dobbs, Ronnie Tober, Gert Timmerman, Willeke Alberti en Imca Marina).</p>



<p class="wp-block-paragraph">In de top 100 van 1966 was het ineens vrijwel allemaal Engelstalig. Dat gold ook voor de Nederlands groepen die de nederbeat zouden dragen: Q65 (<em>The life I live, You’re the victor</em>), The Outsiders (<em>Lying all the time, Keep on trying</em>), The Motions (<em>Why don’t you take it, Wasted words</em>). </p>



<h2 class="wp-block-heading">Radar Love </h2>



<p class="wp-block-paragraph">The Golden Earrings was met <em>That Day</em> op 13 de hoogst genoteerde Nederlandse popgroep. Bijzonder was dat de plaat in Engeland was opgenomen. De band, die in 1961 in Den Haag was opgericht, zou als Golden Earring met <em>Radar Love</em> een internationale hit scoren en een succesvolle tournee in Noord-Amerika maken. Dat was uitzonderlijk, want de nederbeat wist over de landsgrenzen weinig potten te breken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De groepen spiegelden zich aan hun Britse en Amerikaanse voorbeelden. Ze schreven voortaan hun eigen songs, in niet al te sophisticated Engels. Ze traden in het hele land live op, in de gymzalen, de dorpshuizen en op andere podia. Daar drong al gauw de penetrante geur van cannabis door. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Maatschappijkritiek was over het algemeen ver te zoeken. Boudewijn de Groot bleef met zijn protestsong <em>Welterusten meneer de president</em> steken op plaats 58 in de top 100 van 1966. Maar dankzij de nederbeat genoot ook de jeugd van Nederland volop van de Swinging Sixties.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Gemengde gevoelens</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Intussen werd het ook onrustig in de concertzaal. Jonge componisten begonnen zich af te zetten tegen het risicomijdende muziekbestel, dat de baantjes en de subsidies angstvallig in eigen kring hield. De orkesten wilden hun vingers niet branden aan het uitvoeren van al te moderne muziek. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Jonge honden als Misha Mengelberg, Han Bennink, Willem Breuker, Reinbert de Leeuw en Peter Schat wilden een doorbraak forceren. Op 23 juni 1966 ging de opera <em>Labyrint</em> van Peter Schat tijdens het Holland Festival in theater Carrė in première. Schat voelde zich nauw verbonden met Provo, dat in zijn souterrain zijn hoofdkwartier had. </p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Labyrint</em> was een samenwerking van de componist met tekstschrijver Lodewijk de Boer, choreograaf Koert Struyf en filmregisseur Albert Seelen, onder leiding van de Italiaanse dirigent Bruno Maderna. Architect Aldo van Eyck zorgde voor de decors. Naast koor, orkest en zangsolisten werd ook elektronische muziek ingezet. Het publiek reageerde met gemengde gevoelens.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Vijf jonge componisten, Louis Andriessen, Reinbert de Leeuw, Misha Mengelberg, Peter Schat en Jan van Vlijmen richtten in het voorjaar van 1966 hun pijlen op het Concertgebouworkest en dirigent Bernhard Haitink. Die werd weggezet als ‘incompetent’ in het uitvoeren van eigentijdse composities. Naast Haitink zou dan ook Bruno Maderna als vaste dirigent benoemd moeten worden. Maderna had internationaal naam gemaakt als vernieuwend dirigent en was bevriend met geestverwanten als Pierre Boulez en Luciano Berio. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Met harde hand verwijderd</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De actie van de vijf leverde geen direct resultaat op, maar het zou niet meer rustig worden aan het Museumplein. Op 17 november 1969 onderbrak actiegroep De Notenkraker met ratels en een toeter een uitvoering onder leiding van Haitink in het Concertgebouw. De dirigent werd door een megafoon opgeroepen tot een openbare discussie over de ‘ondemocratische structuur’ van het Concertgebouworkest. Andriessen, De Leeuw en Schat deelden pamfletten uit aan de orkestleden en het publiek. Dat reageerde ontstemd op de ordeverstoring. De actievoerders werden door suppoosten met harde hand uit de zaal verwijderd.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Van </em><strong><em>Hans Wansink</em></strong><em> verscheen bij uitgeverij Blauwburgwal </em><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.blauwburgwal.nl/product/ontketend-nederland-van-provo-tot-pvv/"><strong><em>Ontketend Nederland. Van Provo tot PVV</em></strong></a><em>. Dit artikel maakt deel uit van een reeks die hij schrijft over het jaar 1966 naar aanleiding van dat boek. Eerdere stukken zijn </em><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/van-provo-tot-pvv-in-het-revolutiejaar-1966-begon-zestig-jaar-geleden-het-ontketende-nederland-van-nu/"><em>hier</em></a><em>, </em><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/links-is-vergeten-dat-de-natuur-lijdt-onder-overbevolking/"><em>hier</em></a><em>, </em><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/60-jaar-ontketend-nederland-hoe-een-huwelijk-en-een-rookbom-alles-veranderden/"><em>hier</em></a><em>, </em><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/hoe-een-godslasterlijke-katholiek-60-jaar-geleden-de-emancipatie-van-homos-in-een-stroomversnelling-bracht/"><em>hier</em></a><em> en </em><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/zestig-jaar-geleden-de-hete-zomer-van-1966-en-de-slag-om-de-telegraaf/"><em>hier</em></a><em> te lezen. </em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em> Hartelijk dank!</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/de-swinging-sixties-in-nederland/">De Swinging Sixties in Nederland</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-18-8-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-18-8-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-18-8-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-18-8-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-18-8-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-18-8-26.jpg" length="58684" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Het openbaar vervoer wordt niet beter, maar slechter van marktwerking</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/het-openbaar-vervoer-wordt-niet-beter-maar-slechter-van-marktwerking/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-08-04</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Wansink]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 04 Aug 2026 03:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Nederlandse Spoorwegen]]></category>
		<category><![CDATA[Openbaar vervoer]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=88501</guid>

					<description><![CDATA[<p>Is marktwerking in het openbaar vervoer eigenlijk wel een goed idee? Wat zo’n 40 jaar geleden werd omarmd als het toppunt van efficiency en klantvriendelijkheid, begint anno 2026 aan alle kanten te wringen. Zo vertelde John Foppen (in de Volkskrant van 27 juni) bij zijn afscheid als topman van ProRail over het achterstallig onderhoud aan [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/het-openbaar-vervoer-wordt-niet-beter-maar-slechter-van-marktwerking/">Het openbaar vervoer wordt niet beter, maar slechter van marktwerking</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Is marktwerking in het openbaar vervoer eigenlijk wel een goed idee? Wat zo’n 40 jaar geleden werd omarmd als het toppunt van efficiency en klantvriendelijkheid, begint anno 2026 aan alle kanten te wringen. Zo vertelde John Foppen (in <em>de Volkskrant</em> van 27 juni) bij zijn afscheid als topman van ProRail over het achterstallig onderhoud aan bovenleidingen, bruggen en wissels: een vooruitgeschoven rekening van meer dan een miljard. ‘Alles minimaal, alles <em>just in time</em>. We zijn vergeten dat de kosten voor de baten uitgaan’.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Foppen zag zich genoodzaakt de Brusselse marktregels te overtreden toen de bovenleiding tussen Moerdijk en Venlo extra slijtage vertoonde. Snel repareren mocht niet vanwege de aanbestedingswet, maar Foppen liet het toch doen. Dat ProRail vorig jaar een boete van 2,75 miljoen euro kreeg vanwege 578 verstoringen met grote gevolgen voor de dienstregeling, vond Foppen volkomen terecht. Het zal alleen maar erger worden, verwacht hij. Het onderhoud is georganiseerd alsof er sprake is van een concurrerende markt, maar in werkelijkheid is ProRail afhankelijk van slechts drie gespecialiseerde aannemers.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het concessiestelsel</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Intussen ondervinden busreizigers in en rond Utrecht de gevolgen van het concessiestelsel. Vervoersbedrijf Transdev won de concessie voor bussen en trams van Qbuzz, met als gevolg dat de bus vertraagd is of helemaal niet komt. De reis duurt sowieso langer vanwege de noodzaak vaker over te stappen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Achter het stuur zitten arbeidsmigranten van binnen- en buitenland die aan de passagiers de weg moeten vragen. Ze worden uitgebuit en opgezadeld met zeven verschillende lijnen op één dag. Dat is het verdienmodel van Transdev. De concessie loopt in december 2035 af.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">De problemen van nu deden journalist Willem de Bruin denken aan de manier waarop Nederland in de negentiende eeuw omging met de aanleg en de exploitatie van het spoor. In <em>Ontspoord</em> vat hij de worsteling met de concurrentie op het spoor tot de uiteindelijke nationalisatie in 1937 handzaam samen. Het is een geschiedenisles waar we ook nu veel van kunnen leren, namelijk dat openbaar vervoer niet beter, maar slechter wordt van marktwerking. </p>



<p class="wp-block-paragraph">In het midden van de negentiende eeuw was de liberale leer van de staatsonthouding net zo dominant als in de jaren negentig van de twintigste eeuw. Ook Thorbecke meende dat het aanleggen en exploiteren van spoorlijnen aan de vrije markt moest worden overgelaten. Het resultaat was dat de totale lengte van het spoorwegnet in 1860 een schamele 335 kilometer bedroeg. In België was dat 1818 kilometer.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Slaapmuts</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Thorbecke had zich niet gerealiseerd hoe kapitaalintensief het aanleggen van spoorlijnen was – de beleggers waren beter af met staatsobligaties dan met riskante investeringen in avonturiers die vaak maar één lijntje wilden exploiteren. De Belgen daarentegen begrepen dat het nut van de spoorwegen voor het vervoer van steenkool, ijzererts, goederen en reizigers beperkt zou blijven zonder regie van de overheid. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De Bruin citeert inspecteur J.H. Jonckers Nieboer: Terwijl overal ‘het spinnenweb der spoorlijnen zich uitbreidde en de groote betekenis daarvan voor handel en industrie werd begrepen, trok men in ons land de slaapmuts nog wat dieper over de ooren en bleef men in de trekschuit zitten dutten; het ging goed zoo.’</p>



<h2 class="wp-block-heading">Snel toenemend animo</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Maar dat het helemaal niet goed ging, bleek in 1870 na de eenwording van Duitsland. Rijkskanselier Bismarck sloot de havens van Hamburg en Bremen aan op het spoorwegnet en voerde vervolgens invoerheffingen in. Rotterdam en Amsterdam zagen hun handel in gevaar komen. Nederland reageerde met het aanleggen van de Nieuwe Waterweg en het Noordzeekanaal. De havens werden vervolgens naar Duits voorbeeld alsnog op het spoor aangesloten. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De staat zag zich bij gebrek aan particulier initiatief gedwongen in elk geval de aanleg van spoorlijnen in eigen beheer te nemen. In de loop van de eeuw begon bij het publiek de animo voor het spoor snel toe te nemen. Willem de Bruin wijst erop dat het toenmalige districtenstelsel de afgevaardigden dwong om in het parlement op te komen voor hun eigen regio. Het resulteerde in een lange verlanglijst van aan te leggen spoorverbindingen, die op twee na (Zevenaar-Rheine en Utrecht-Vianen-Gorinchem-Breda) uiteindelijk allemaal gerealiseerd zouden worden. </p>



<h2 class="wp-block-heading">De nadelen van marktwerking</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De liberale denktrant zat exploitatie van het spoorwegnet door de staat nog lange tijd in de weg. De Bruin doet uitgebreid verslag van ‘de spoorwegkwestie’ die samen met de ‘sociale kwestie’ bij uitstek het hoofdpijndossier van de negentiende-eeuwse politiek vormde. Progressieve liberalen als Van Houten, Pekelharing en Treub, die niet vies waren van overheidsingrijpen, kregen de wind in de zeilen naarmate de nadelen van de marktwerking nadrukkelijker aan het licht traden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Die nadelen waren gebrek aan aansluiting tussen de verschillende lijnen, verspilling van dubbele lijnen op hetzelfde traject door verschillende exploitanten en ontduiking van concurrentie door prijsafspraken. Voorzover beleggers geïnteresseerd waren in spoorwegen, waren dat Amerikanen of Russen; in Nederland wisten de spoorwegondernemers de kapitaalverstrekkers maar mondjesmaat te overtuigen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Wereldoorlog leidt tot Nederlandsche Spoorwegen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">En zo kwam het dat er rond 1900 nog maar twee spoorwegmaatschappijen waren overgebleven: de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS), die de meeste door de staat aangelegde spoorlijnen exploiteerde en de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij (HIJSM) die vanouds actief was in Noord- en Zuid-Holland. Ze waren als water en vuur. Totdat in 1914 de wereldoorlog uitbrak. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Plots bleek dat de spoorwegen in militair opzicht van groot belang waren. De trein opende de mogelijkheid troepen veel sneller over grote afstanden te verplaatsen. Tussen 1 en 3 augustus 1914 werden 177.000 militairen in het kader van een algehele mobilisatie zonder grote problemen naar hun garnizoenen vervoerd. Daar kwam nog eens het vervoer van enkele honderdduizenden vluchtelingen uit België bij. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De HIJSM en de SS konden niet anders dan samenwerken om deze opdracht tot een goed einde te brengen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het beviel de maatschappijen zo goed dat ze de strijdbijl begroeven. Als Nederlandsche Spoorwegen gingen de twee ondernemingen ook na het einde van de wereldoorlog gezamenlijk verder. Maar het lukte niet zonder hulp van de staat de exploitatie, de investeringen en het onderhoud rond te krijgen. De fusie als naamloze vennootschap met de staat als enige aandeelhouder was in 1937 de onvermijdelijke uitkomst.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Vijftig jaar later was de directie van de NS deze lessen nog niet vergeten. Maar de neoliberalen droomden van een beursgang van NS. Zo ver zou het niet komen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tegen de zin van de NS-top, die voorzag dat het onderhoud op de lange termijn in het gedrang zou komen, werd het bedrijf gesplitst. ProRail zou voor de infrastructuur zorgen, het goederenvervoer werd overgedaan aan de Deutsche Bahn en private vervoersbedrijven mochten hun geluk beproeven op regionale lijnen. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Opnieuw strijd</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Voor NS bleef het reizigersvervoer op het hoofdrailnet over. Deze concessie liep eind 2024 af en werd door het kabinet-Rutte IV met tien jaar verlengd. Deze illegale onderhandse gunning was tegen het zere been van de Europese Commissie en mogelijke kapers op de kust. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het negeren van de regelgeving van de EU leidde tot een procedure die nog jaren kan duren. </p>



<p class="wp-block-paragraph">In elk geval wordt het spannend in de aanloop naar 2034, want Willem de Bruin acht de kans groot dat buitenlandse spoorwegmaatschappijen belangstelling zullen tonen voor intercitylijnen van het hoofdrailnet. En dan kan – net als in de negentiende eeuw – de strijd opnieuw losbranden. Of de reiziger daar beter van wordt, valt zeer te betwijfelen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Willem de Bruin: </em><strong><em>Ontspoord. De spoorwegkwestie en de liberale worsteling met de vrije markt. </em></strong><em>Atlas Contact, 334 pagina’s, € 26,99.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em> Hartelijk dank! </em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/het-openbaar-vervoer-wordt-niet-beter-maar-slechter-van-marktwerking/">Het openbaar vervoer wordt niet beter, maar slechter van marktwerking</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-4-8-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-4-8-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-4-8-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-4-8-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-4-8-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/HansWansink-4-8-26.jpg" length="52115" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Constant in de aanval en de rest van de wereld in de verdediging – wat is het geheim van de methode-Trump?</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/constant-in-de-aanval-en-de-rest-van-de-wereld-in-de-verdediging-wat-is-het-geheim-van-de-methode-trump/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-07-18</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Wansink]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 18 Jul 2026 03:54:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boeken]]></category>
		<category><![CDATA[Trump]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=87606</guid>

					<description><![CDATA[<p>Vanaf 20 januari 2025, de dag dat hij in de Rotunda van het Capitool voor de tweede keer werd geïnstalleerd als president van de Verenigde Staten, zou alles anders worden. Dat was het vaste voornemen van Donald Trump. Vier jaar lang had hij gewacht op het moment van ultieme wraak op iedereen die hem had [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/constant-in-de-aanval-en-de-rest-van-de-wereld-in-de-verdediging-wat-is-het-geheim-van-de-methode-trump/">Constant in de aanval en de rest van de wereld in de verdediging – wat is het geheim van de methode-Trump?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Vanaf 20 januari 2025, de dag dat hij in de Rotunda van het Capitool voor de tweede keer werd geïnstalleerd als president van de Verenigde Staten, zou alles anders worden. Dat was het vaste voornemen van Donald Trump. Vier jaar lang had hij gewacht op het moment van ultieme wraak op iedereen die hem had vernederd, afgeschreven of voor de voeten gelopen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Om meteen in de aanval te gaan was hij van plan een provocerende passage in zijn inauguratiespeech op te nemen. Hij zou een generaal pardon aankondigen voor alle ‘gegijzelden’ van 6 januari 2021. Trump doelde op de militante demonstranten die gevangen zaten vanwege hun bestorming van het Capitool. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het plan leidde tot grote consternatie bij zijn adviseurs. Zij waren absoluut niet gewend de grote baas tegen te spreken. Op eentje na: Taylor Budowich. ‘Meneer de president’, sprak de ervaren medewerker, ‘We hebben achthonderd mensen in de Rotunda voor uw inauguratie, en ongeveer driehonderd van hen zijn Democraten. Als u aankondigt dat u de Zesde-Januariërs gaat pardonneren, zal ongeveer de helft van de aanwezigen opstaan en de zaal verlaten.’ </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat zou er op televisie niet fijn uitzien.</p>



<p class="wp-block-paragraph">‘Daar heb ik geen moment aan gedacht’, antwoordde Trump. ‘Haal het maar uit de speech’. Voor één keer deed de president een concessie aan het decorum.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Sterker en meedogenlozer </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ik ontleen de anekdote aan <em>Regime Change</em>, een nauwgezette reconstructie van de eerste vijftien maanden van Trumps tweede termijn. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Sterverslaggevers Maggie Haberman en Jonathan Swan van <em>The New York Times</em> vertellen zo ongeveer van uur tot uur hoe het er in het Witte Huis aan toe ging en wie er bij Trump aan tafel zat. Ze baseren zich op duizenden gesprekken met omstanders en insiders, meestal <em>off the record</em>. Ook Trump zelf hebben ze tientallen keren gesproken. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De boodschap luidt dat de beschuldigingen, de veroordeling, de aanslagen op zijn leven en de vier jaar ballingschap tussen 2021 en 2025 Trump alleen maar sterker, meedogenlozer en gezaghebbender hebben gemaakt. In ruim een jaar is hij zo machtig geworden dat niemand nog gelooft dat de oude orde – nationaal en internationaal – zal terugkeren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je kan uit het boek de methode-Trump destilleren. Hij onderwerpt elk individu of instelling als het ware aan een stresstest. En dan blijkt maar al te vaak dat de betrokken persoon of instantie niet beschikt over een mechanisme om de president af te stoppen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Terug naar de Rotunda. Daar had, naast aftredend president Joe Biden, de oud-presidenten George Bush, Bill Clinton en Barack Obama, ook Big Tech een ereplaats gekregen. Elon Musk (Tesla, Space X, X), Jeff Bezos (Amazon, Blue Origin), Mark Zuckerberg (Facebook) en Shou Zi Chew (TikTok) hadden hun zondagse pak aangetrokken om bij Koning Trump in het gevlij te komen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daaraan was wel iets voorafgegaan. Een voor een hadden ze in Mar-a-Lago op audiëntie moeten komen om spijt te betuigen. Ze hadden immers jarenlang openlijk blijk gegeven van hun minachting voor Trump; hij was in hun ogen een gevaarlijke gek. Maar er als er één ding is, waar Trump dol op is, dan zijn het bekeerlingen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook zijn vicepresident JD Vance en zijn minister van Buitenlandse Zaken annex Nationale Veiligheidsadviseur Marco Rubio waren van felle tegenstanders tot trouwe schildknapen getransformeerd. Niet in de laatste plaats omdat zij allebei Trump in 2028 als president willen opvolgen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Geen greep op zijn entourage</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Bij wijze van lakmoesproef voor de loyaliteit van zijn medewerkers legde Trump sollicitanten één vraag voor: heb ik de verkiezingen van 2020 gewonnen of verloren? Uiteraard was het juiste antwoord: gewonnen. Wie deel wilde uitmaken van Trumps <em>Regime Change</em>, het ongedaan maken van alles wat de ontplooiing van zijn presidentschap in de weg stond, moest beginnen met de ontkenning van zijn traumatische nederlaag tegen Joe Biden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar de ironie van het afdwingen van de loyaliteit was nu juist de erkenning van het feit dat hij in zijn eerste termijn als president geen greep had op zijn entourage. Om te beginnen had nieuwkomer Trump er in 2016 nauwelijks rekening mee gehouden dat hij de ervaren Hillary Clinton zou kunnen verslaan. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Zij lag een straatlengte op hem voor totdat zij een kapitale blunder maakte die veel verried over de afstand tussen het establishment van de Democratische Partij en de klassieke achterban. Clinton kwalificeerde op een onbewaakt moment de Amerikaanse arbeidersklasse als een stelletje deplorabele racisten en seksisten. De witte arbeiders sloegen terug door de showman Donald Trump, die ze vooral van zijn succesvolle tv-series kenden, het voordeel van de twijfel te geven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Trump was totaal onvoorbereid, had nauwelijks capabele mensen gerekruteerd en was gedwongen te vertrouwen op ervaren stafleden, ambtenaren en ministers die eigenlijk niks in hem zagen. Door gevestigde instituties werd hij dwarsgezeten en door openbare aanklagers voor de rechter gedaagd. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Toen in februari 2020 het coronavirus opdook, verklaarde Trump dat het een gewoon griepje was dat vanzelf, als het wat warmer werd, over zou waaien. Het resultaat was dat de VS (en vooral New York) extra zwaar werden getroffen. Het Covid-mismanagement was voor veel kiezers de reden om druktemaker Trump in te ruilen voor de doorgewinterde veteraan Joe Biden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">In 2024 kreeg Trump de verkiezingsoverwinning opnieuw cadeau van zijn Democratische tegenstanders. Miljoenen tv-kijkers zagen dat de oude veteraan aan het dementeren was geslagen. Zijn inderhaast opgetrommelde vervangster Kamala Harris bleek te zwak om de gelouterde Republikeinse uitdager partij te kunnen bieden. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Universitaire doelwitten</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De regering-Trump koos met zorg de instellingen uit die zij aan een stresstest ging onderwerpen. Zij beschuldigde Columbia en Harvard, twee van de meest vooraanstaande universiteiten, van het tolereren van antisemitisme op de campus. Het ging om demonstraties tegen de oorlog in Gaza, populair bij zowel studenten als docenten. Columbia accepteerde een pakket van eisen dat aanmerkelijk verder ging dan het bestrijden van antisemitisme om te voorkomen dat zij 400 miljoen dollar aan staatssubsidie zou verspelen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Harvard was moeilijker te kraken. De universiteit was niet alleen wereldberoemd, maar ook steenrijk. Ze was vrijgesteld van belastingen en ontving meer dan 2 miljard dollar aan federale steun voor onderzoek. De regering-Trump eiste onmiddellijke afschaffing van het personeelsbeleid van ‘diversiteit en inclusie’ (DEI). Zij bevroor de subsidie en blokkeerde visa voor internationale studenten. Harvard sleepte de regering met succes voor de rechter. De strafmaatregelen van de regering werden teruggedraaid. Maar die ging meteen in hoger beroep, zodat het gevecht tussen Trump en Harvard nog niet is afgelopen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Grens met Mexico potdicht</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een volgend doelwit was het Smithonian Institution, met 21 musea en 14 onderzoekscentra de grootste culturele instelling ter wereld. Trump wilde Kim Sajet, de directeur van de National Portret Gallery ontslaan, als zijnde ‘zeer partijdig’ en een ‘een sterke supporter van DEI’. Hij schreef op sociale media: </p>



<p class="wp-block-paragraph">‘<em>The Smithsonian is OUT OF CONTROL, where everything discussed is how horrible our Country is, how bad Slavery was, and how unaccomplished the downtrodden have been – Nothing about Success, nothing about Brightness, nothing about the Future.’</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Trump was niet bevoegd Sajet te ontslaan, maar zij hield de eer aan zichzelf. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een van de belangrijkste speerpunten van Trump-2 was het stoppen van de stroom immigranten aan de grens met Mexico. Haberman en Swan melden dat die grens inmiddels potdicht is. Marco Rubio, de kleinzoon van een Cubaanse immigrant, sloot overeenkomsten met Midden-Amerikaanse staten om zowel illegalen tegen te houden als illegalen die uit de VS worden gezet op te nemen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat laatste gaat sneller als illegalen het recht ontzegd wordt hun uitzetting bij de rechter aan te vechten. Maar het Hooggerechtshof had bepaald dat ook illegalen dat recht hebben. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="3067971725" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Bij wijze van omweg deed Trump een beroep op de Alien Enemies Act uit 1798 om drie vluchten met illegalen zonder vorm van proces uit te zetten naar El Salvador. De regering verklaarde dat zij lid waren van gevaarlijke bendes als de Tren de Aragua en MS-13. Daarop rende de Amerikaanse Civil Liberties Union naar de rechter in Washington. Deze bepaalde dat de vliegtuigen aan de grond moesten blijven of in de lucht moesten omkeren. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De regering trok zich daar niks van aan. El Salvador evenmin. Maar het Hooggerechtshof bepaalde dat in elk geval Albrego Garcia, die wel een strafblad had, maar geen lid van een criminele bende bleek, teruggebracht moest worden. Dat gebeurde ook &#8211; en Donald Trump verklaarde doodleuk dat hij nooit van plan was geweest de rechten van illegalen aan te tasten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het boek <em>Regime Change</em> staat vol met personen en instanties die met een stresstest te maken kregen. Het is de dagelijkse praktijk van Trump-2. Onlangs lazen we in de krant hoe Marco Rubio het Internationaal Strafhof onder vuur nam. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Economische wapenstilstand</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een laatste voorbeeld zijn de invoerheffingen. Die tarieven leveren in economische zin alleen maar schade op, ook in de VS zelf. Trump hanteert ze dan ook vooral als strafmaatregelen om rivaliserende staten in het gareel te dwingen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De EU en het Verenigd Koninkrijk kozen eieren voor hun geld. Maar kameraad Xi Jinping durfde de confrontatie met Trump wel aan. Die had zich niet gerealiseerd dat China over grondstoffen, technologieën en producten (denk aan TikTok) beschikt waarvan de VS afhankelijk zijn. Omgekeerd worden in China nog altijd Tesla’s in elkaar gezet. En zo kwam het tot een economische wapenstilstand tussen beide grootmachten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De belangrijkste stresstest ontbreekt in <em>Regime Change</em>. Die betreft de oppositie in het Congres, de Democratische Partij. Die had zich gecompromitteerd door jarenlang de aftakeling van Joe Biden onder de pet te houden. Vervolgens brak een burgeroorlog binnen de partij uit waarin de verschillende generaties, facties en hun aanvoerders elkaar naar het leven staan. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De Gaza-kwestie is daarbij olie op het vuur. De luidruchtige ‘genocide’-roepers en de kapitaalkrachtige Israëllobby grijpen zelfs de nominaties voor de Senaat aan om hun eigen Midden-Oostenoorlog uit te vechten.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Geen geloofwaardige tegenkandidaat</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Terwijl Vance en Rubio zich warmlopen voor de presidentsverkiezingen van 2028, is een geloofwaardige Democratische tegenkandidaat in geen velden of wegen te bekennen. Ook de tussentijdse verkiezingen in het najaar, die traditioneel worden gewonnen door de oppositie, zullen de regering niet uit koers weten te brengen. Zo blijft Trump in de aanval en de rest van de wereld in de verdediging. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een van de weinige instellingen die vol zelfvertrouwen oppositie blijft voeren is <em>The New York Times</em> van Haberman en Swan zelf. Terwijl <em>The Washington Post </em>door eigenaar Jeff Bezos journalistiek onschadelijk werd gemaakt en <em>ABC</em> en <em>CNN</em> zich moesten verweren tegen een juridisch spervuur vanuit het Witte Huis, heeft de <em>Times</em> juist geprofiteerd van de opkomst van Trump. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Met vier miljoen abonnees en tweeduizend redacteuren dwingt de krant zelfs bij Donald Trump enig ontzag af. Al kan hij het bloed van met name Maggie Haberman wel drinken. Het vorige boek dat zij over Trump schreef was een biografie, getiteld <em>Confidence Man</em>. Dat betekent vrij vertaald <em>De Zwendelaar</em>. Ook dat boek beveel ik u van harte aan.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Maggie Haberman en Jonathan Swan: </em><strong><em>Regime Change.</em></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em><a href="https://www.omniboek.nl/boek/regime-change/" data-type="link" data-id="https://www.omniboek.nl/boek/regime-change/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Het tweede presidentschap van Donald Trump van binnenuit.</a> </em></strong><em>Omniboek, 512 pagina’s</em><strong><em>, </em></strong><em>€ 27,99. </em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> verschijnt 156 keer per jaar en wordt </em><strong><em>volledig mogelijk gemaakt</em></strong><em> door de donateurs. Doet u mee? </em><strong><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" data-type="link" data-id="www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doneren kan zo</em></a></strong><em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" data-type="link" data-id="www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">.</a> </em><strong><em>Hartelijk dank!</em></strong><em> </em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/constant-in-de-aanval-en-de-rest-van-de-wereld-in-de-verdediging-wat-is-het-geheim-van-de-methode-trump/">Constant in de aanval en de rest van de wereld in de verdediging – wat is het geheim van de methode-Trump?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Wansink-18-juli-2026-BEELD-01-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Wansink-18-juli-2026-BEELD-01-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Wansink-18-juli-2026-BEELD-01.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Wansink-18-juli-2026-BEELD-01-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Wansink-18-juli-2026-BEELD-01-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Wansink-18-juli-2026-BEELD-01.jpg" length="28129" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Hoe de grondleggers van de Verenigde Staten hun inspiratie deels uit Nederland haalden</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/hoe-de-grondleggers-van-de-verenigde-staten-hun-inspiratie-deels-uit-nederland-haalden/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-06-27</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Wansink]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 27 Jun 2026 03:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Verenigde Staten]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=86002</guid>

					<description><![CDATA[<p>De steil-calvinistische Pilgrim Fathers hadden anno 1620 hun tocht vanuit Leiden naar Plymouth Colony, Massachusetts, goed voorbereid. In het ruim van de Mayflower lag een bibliotheek van honderden boeken die als handleiding moesten dienen voor de inrichting van hun plantage in de Nieuwe Wereld. Een van de documenten die goed van pas kwamen was het [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/hoe-de-grondleggers-van-de-verenigde-staten-hun-inspiratie-deels-uit-nederland-haalden/">Hoe de grondleggers van de Verenigde Staten hun inspiratie deels uit Nederland haalden</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">De steil-calvinistische <em>Pilgrim Fathers</em> hadden anno 1620 hun tocht vanuit Leiden naar Plymouth Colony, Massachusetts, goed voorbereid. In het ruim van de <em>Mayflower</em> lag een bibliotheek van honderden boeken die als handleiding moesten dienen voor de inrichting van hun plantage in de Nieuwe Wereld. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een van de documenten die goed van pas kwamen was het Leidse trouwboekje van William Bradford. Het huwelijk van Bradford was op het stadhuis voltrokken – en dus niet in de kerk. Die nieuwe praktijk was een product van de succesvolle volksopstand tegen het autoritair-katholieke regime van de Spaanse koning. Als eerste gouverneur van zijn kolonie kopieerde Bradford het burgerlijk huwelijk uit de Republiek naar zijn nieuwe vaderland. Het was, schrijft Geerten Waling, ‘een enorme sprong op weg naar de principiële scheiding tussen kerk en staat in het latere Amerika’.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Inspiratie uit de Republiek</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In de aanloop naar de viering van het 250-jarig bestaan van de Verenigde Staten op 4 juli ging de historicus Waling, redacteur van <em>EW</em>, op zoek naar de inspiratie die de stichters van de nieuwe republiek ondergingen vanuit de oude Republiek aan de Noordzee. De stelling van <em>Amerika, dat zijn wij</em> luidt dat de Verenigde Staten schatplichtig zijn aan de burgerlijk-calvinistische bestuurscultuur zoals die in de Nederlanden tijdens de Opstand werd ontwikkeld.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Waling wijst daarbij op een ander boek dat Bradford aan boord van de <em>Mayflower</em> had meegenomen: een <em>Generall Historie of the Netherlands. </em>Dit boek was samengesteld door Edward Grimeston en in 1608 verschenen in Londen. Het bevatte de letterlijke tekst, in het Engels vertaald, van de Unie van Utrecht uit 1579 en het Plakkaat van Verlating uit 1581. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">De Unie van Utrecht was het verbond tussen gewesten en steden dat tot doel had koning Filips II te dwingen af te zien van zijn strenge maatregelen. Het voorzag in een gezamenlijk leger en introduceerde vrijheid van godsdienst in eigen kring. Die vrijheid van godsdienst vinden we twee eeuwen later terug in het Eerste Amendement op de Amerikaanse grondwet, dat ook de vrijheid van meningsuiting bevat.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Met het Plakkaat van Verlating zegden de Staten-Generaal van de Verenigde Nederlanden hun trouw aan de koning op. Het bevat een uitgebreide opsomming van de wandaden van Filips II en ontslaat alle ambtsdragers en ingezetenen van hun eed van aan de koning. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De kernpassage luidt: ‘Zoals iedereen weet, regeert een vorst over een land bij de gratie Gods. Het is zijn taak zijn onderdanen te beschermen tegen en te vrijwaren van alle onrecht en gewelddadige overlast, zoals een herder dat is verplicht ten opzichte van zijn schapen. Zijn onderdanen zijn niet door God geschapen te zijnen behoeve, om hem in alles wat hij beveelt, vroom of zondig, rechtvaardig of onrechtvaardig, onderdanig te zijn en slaafs te dienen. De vorst is er daarentegen ter wille van zijn onderdanen – want zonder hen is hij geen vorst.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">Deze calvinistisch-democratische staatsopvatting, waarin vorsten die zich tot tirannen ontwikkelen mogen worden afgezet door het volk, is volgens Geerten Waling bijna letterlijk overgenomen in de Onafhankelijkheidsverklaring die in 1776 door Thomas Jefferson en zijn medestanders werd opgesteld. Waling onthult dat vertalingen van het Plakkaat van Verlating (‘<em>Act of Abjuration’</em>) zijn gevonden in bibliotheken van diverse Founding Fathers en van de stad Philadelphia en dus ‘gewoon beschikbaar waren’ bij het opstellen van de Onafhankelijkheidsverklaring. </p>



<h2 class="wp-block-heading">De Engelse en de Spaanse koning</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een direct bewijs dat Jefferson de tekst van het Plakkaat daadwerkelijk heeft geraadpleegd heeft Waling niet kunnen vinden. Maar de boodschap van de Onafhankelijkheidsverklaring van 1776 komt sterk overeen met de geboorteacte van de Republiek uit 1581, zoals blijkt uit deze kernpassage:</p>



<p class="wp-block-paragraph">‘Wij houden deze waarheden voor vanzelfsprekend, dat alle mensen gelijk zijn geschapen, dat zij door hun Schepper zijn begiftigd met bepaalde onvervreemdbare rechten, waaronder het recht op leven, vrijheid en het nastreven van geluk. Dat om deze rechten te waarborgen, regeringen zijn ingesteld, die hun rechtmatige macht ontlenen aan de instemming van de geregeerden. Wanneer enige vorm van regering deze doelstellingen ondermijnt, heeft het volk het recht deze af te schaffen en een nieuwe regering aan te stellen.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook de grieven die werden ingebracht tegen Filips II en de Engelse koning George III komen sterk overeen. De vorst heeft zonder overleg belastingen opgelegd aan de bevolking, hij heeft lokale tradities van rechtspraak met voeten getreden en hij bezondigde zich aan religiedwang. Hij liet zonder overleg soldaten inkwartieren bij de lokale bevolking. Bovendien heeft de vorst ook nog alle protesten en petities tegen zijn bewind naast zich neergelegd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zo was het dus niet alleen het recht, maar zelfs de plicht van het volk te breken met de monarchie en er een republiek voor in de plaats te stellen. Het was dan ook niet toevallig dat Nederland 250 jaar geleden het eerste land was dat de Verenigde Staten als soevereine staat erkende. </p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Geerten Waling: </em><strong><em>Amerika, dat zijn wij</em></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><a href="https://uitgeverijprometheus.nl/boeken/amerika-dat-zijn-wij-paperback/">De Nederlandse invloeden op de founding fathers van de Verenigde Staten</a></em> <em>Prometheus, 256 pagina’s, € 22,99.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> geeft regelmatig aandacht aan nieuwe non-fictie-boeken. De betalende abonnees maken Wynia’s Week mogelijk. </em><strong><em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/">Doet u mee?</a> </em></strong></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/hoe-de-grondleggers-van-de-verenigde-staten-hun-inspiratie-deels-uit-nederland-haalden/">Hoe de grondleggers van de Verenigde Staten hun inspiratie deels uit Nederland haalden</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/Wansink-Waling-Amerika%5EJ-dat-zijn-wij-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/Wansink-Waling-Amerika%5EJ-dat-zijn-wij-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/Wansink-Waling-Amerika%5EJ-dat-zijn-wij.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/Wansink-Waling-Amerika%5EJ-dat-zijn-wij-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/Wansink-Waling-Amerika%5EJ-dat-zijn-wij-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/Wansink-Waling-AmerikaJ-dat-zijn-wij.jpg" length="37401" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Zestig jaar geleden: de hete zomer van 1966 en de slag om De Telegraaf</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/zestig-jaar-geleden-de-hete-zomer-van-1966-en-de-slag-om-de-telegraaf/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-06-13</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Wansink]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 13 Jun 2026 03:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Blauwburgwal]]></category>
		<category><![CDATA[Geschiedenis]]></category>
		<category><![CDATA[Nederland]]></category>
		<category><![CDATA[Ontketend Nederland]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=84992</guid>

					<description><![CDATA[<p>Dat er op een kwade dag in het roerige Amsterdam van 1966 iets rampzaligs zou gebeuren, had volgens de schrijver Harry Mulisch ‘iedereen zien aankomen’. In zijn Bericht aan de rattenkoning schreef hij dat ‘ook iedereen wist wat dat zou zijn: de politie zou iemand doodslaan’. Op 13 juni was het zover, vervolgde Mulisch, ‘En [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/zestig-jaar-geleden-de-hete-zomer-van-1966-en-de-slag-om-de-telegraaf/">Zestig jaar geleden: de hete zomer van 1966 en de slag om De Telegraaf</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Dat er op een kwade dag in het roerige Amsterdam van 1966 iets rampzaligs zou gebeuren, had volgens de schrijver Harry Mulisch ‘iedereen zien aankomen’. In zijn <em>Bericht aan de rattenkoning</em> schreef hij dat ‘ook iedereen wist wat dat zou zijn: de politie zou iemand doodslaan’.  Op 13 juni was het zover, vervolgde Mulisch, ‘En nu <em>had </em>de politie iemand doodgeslagen.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat rond middernacht bleek dat de bouwvakker Jan Weggelaar niet door politiegeweld, maar door een hartverlamming was overleden, deed dat er volgens Mulisch niet toe. Want toen eenmaal onder de provo’s, demonstranten en relschoppers het gerucht ging dat Weggelaar was doodgeslagen was dat de realiteit. ‘Het is alleen uit deze gezichtshoek dat de verdere gebeurtenissen kunnen worden begrepen: <em>De politie had een man doodgeslagen en zou dat ontkennen</em> (cursivering van Mulisch). </p>



<p class="wp-block-paragraph">Die ‘verdere gebeurtenissen’ ontaardden in een massale aanval op het gebouw van <em>De Telegraaf</em>. Mulisch beschreef de veldslag op de Nieuwezijds Voorburgwal vol leedvermaak: ‘Gillende typistes, verteerd door schuldgevoel en berouw dat zij jarenlang leugens hadden getikt, ontvluchtten het gebouw via de achterkant.’ Zijn ‘gezichtshoek’ was het ‘bevrijdende oproer’ van de provo’s en anderen die slaags raakten met de politie. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Een aanslag op de persvrijheid</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In mijn boek <strong><em><a href="https://www.blauwburgwal.nl/product/ontketend-nederland-van-provo-tot-pvv/">Ontketend Nederland</a></em></strong><em> </em>vraag ik aandacht voor het perspectief van de belegerde journalisten. Want de slag om <em>De Telegraaf </em>was een gewelddadige aanslag op de persvrijheid zoals Nederland nog niet eerder had meegemaakt. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Op maandag 13 juni 1966 protesteerden hoofdzakelijk communistische bouwvakkers, verenigd in het Amsterdamse Bouwvakcomité, tegen een korting op hun vakantie-uitkering. In de bouw-cao was afgesproken dat de erkende bouwbonden bij de ongeorganiseerden een bepaald bedrag mochten inhouden voor administratiekosten als dezen hun vakantiebonnen kwamen inwisselen. CPN-leden en andere radicalen werden geweerd bij nette vakbonden als het NVV en het NKV. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Aan de demonstratie bij de Dokwerker op het Jonas Daniël Meyerplein namen zo’n duizend bouwvakkers deel. Een groep betogers bestormde tegen acht uur ’s avonds het patronaatsgebouw aan het Marnixplein waar de verzilvering van de vakantiebonnen plaatsvond. Ze sloegen de inboedel kort en klein en een paar vakbondsbestuurders een blauw oog. De opgetrommelde politie voerde hevige charges uit om de orde te herstellen. Daarbij vielen niet alleen gewonden, maar ook een dode: de 51-jarige metselaar Jan Weggelaar uit de Jordaan.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het was een hartinfarct</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De bouwvakkers gingen er voetstoots vanuit dat hun collega in de voorste linies was bezweken onder klappen van de wapenstok, dan wel onder de wielen van een politiebusje. Volgens de politie zou hij per vergissing zijn getroffen door een stuk stoeptegel dat door demonstranten was gegooid. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De bouwvakkers gingen verhaal halen op het stadhuis aan de Oudezijds Voorburgwal. Burgemeester Van Hall bleek de hele avond onbereikbaar; hij was naar een feestje gegaan. Wethouder Roel de Wit (PvdA) wist de demonstranten te kalmeren met de belofte een onderzoek in te stellen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Om half twee ’s nachts maakt de politie de resultaten bekend van een autopsie die door patholoog-anatoom J. Zeldenrust in het Wilhelmina Gasthuis op het lijk van Weggelaar in allerijl was uitgevoerd. Daaruit bleek dat de bouwvakker aan een hartverlamming was gestorven. Van enig hersenletsel was geen sprake. In een late stadseditie kon <em>De Telegraaf</em> dit nieuws in de ochtend van 14 juni melden. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Het moest wel van de politie komen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De bouwvakkers hechtten geen enkel geloof aan de lezing van de politie en gingen er nog steeds vanuit dat Weggelaar door politiegeweld om het leven is gekomen. Door een foto in de communistische krant <em>De Waarheid</em>, waarop te zien was hoe Weggelaar de klappen van een wapenstok trachtte af te weren, werden zij in hun opvatting gesterkt dat <em>De Telegraaf</em> onder één hoedje speelde met de politie. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een deel van de bouwvakkers maakte zich op om op te trekken naar de Nieuwezijds Voorburgwal waar <em>De Telegraaf</em> was gevestigd. Onder het roepen van leuzen als ‘Moordenaars’, ‘Fascisten’ en ‘Weg met <em>De Telegraaf’</em> probeerden ruim honderd bouwvakkers, gewapend met een ladder en balken als stormram, het gebouw in te nemen. In de hal van het gebouw verdedigden portiers, bankwerkers, typografen en enkele redacteuren het trappenhuis tegen de indringers met brandspuiten, ijzeren staven en stoelpoten. Zij konden niet verhinderen dat de abonnements- en advertentiekas werd geplunderd en vernielingen werden aangericht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op straat dwongen demonstranten de bestuurder van een naderende tram tot stilstand en sleurden hem naar buiten. Ze kantelden bestelauto’s met grote pakken kranten en rollen papier en staken die in brand – om vervolgens minutenlang brandweerwagens tegen te houden. De politie was in geen velden of wegen te bekennen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">De politie liet het juist afweten</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Binnen probeerden redacteuren van de krant wanhopig contact te krijgen met hoofdcommissaris Van der Molen en burgemeester Van Hall. Die wezen laconiek naar elkaar zonder in actie te komen. Daarop wist <em>De Telegraaf</em> minister Smallenbroek van Binnenlandse Zaken aan de lijn te krijgen. Die verkeerde ten onrechte in de veronderstelling dat de mobiele eenheid al bij de eerste melding zou zijn uitgerukt. Pas na anderhalf uur beleg kwam de politie opdagen op de inmiddels door de aanvallers verlaten Nieuwezijds Voorburgwal.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">In tegenstelling tot de redacteuren en typografen kregen de bouwvakkers in de loop van de ochtend wél versterking. Steeds meer provo’s namen de gelegenheid te baat om hun afkeer van in hun ogen foute <em>Telegraaf </em>bot te vieren. Overal in de stad gooiden ze stenen naar politieagenten met karabijnen en wapenstokken. Hier en daar werd door de politie met scherp geschoten – in het Binnengasthuis werden enkele mannen met schotwonden binnengedragen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">In de haven legden arbeiders het werk neer om zich bij de bouwvakkers aan te sluiten. De rellen en gevechten gingen tot diep in de nacht door. Parkeermeters werden uit de grond gerukt, barricaden opgeworpen. De balans van ‘Dolle dinsdag’ 14 juni: meer dan honderd gewonden, voor miljoenen gulden schade en een ontredderde stad. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Totaal vernielde redactie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De ravage in het gebouw van <em>De Telegraaf</em> was enorm. Geen raam was meer heel. De vloeren van de redactielokalen lagen bezaaid met stenen. De hal en het trappenhuis waren volledig vernield en op de begane grond had bluswater zich vermengd met drukinkt. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar de redactie liet zich niet kennen. Nog dezelfde avond verscheen er een noodeditie van <em>De Courant/Het Nieuws van de Dag</em>, met een verslag van de belegering. In <em>De Telegraaf</em> van 15 juni werd ‘de straatterreur’ verklaard uit het feit dat ‘onze bladen het juiste bericht gepubliceerd hebben, dat een demonstrant niet door de politie was neergeknuppeld, maar om het leven was gekomen door hartverlamming.’ </p>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens Harry Mulisch deed het er helemaal niet toe of <em>De Telegraaf</em> het bij het juiste eind had gehad: ‘zelfs al was het waar, dan was het nog onwaar’. Als incarnatie van het kwaad was het woord van de krant in linkse kringen bij voorbaat verdacht.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Hete zomer: politiecommissaris weg, burgemeester weg, minister weg</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Uiteindelijk was er toch genoegdoening voor de belegerde redacteuren en drukkers van <em>De Telegraaf. </em>Op de televisie had iedereen het falen van de Amsterdamse politie kunnen zien. Dat was aanleiding voor de VVD-fractie om de Tweede Kamer terug te roepen van reces. Fractievoorzitter Edzo Toxopeus eiste dat de regering ‘een toestand van verhoogde waakzaamheid’ zou instellen en burgemeester Van Hall opzij zou zetten. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoewel een meerderheid van de Kamer dat te ver vond gaan, zou Van Hall enkele maanden later alsnog tot aftreden worden gedwongen. Hoofdcommissaris Van der Molen was inmiddels ontslagen door minister Smallenbroek van Binnenlandse Zaken. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Op 19 juli wist <em>De Telegraaf</em> te melden dat Smallenbroek zelf onder invloed ‘met grote kracht’ tegen een geparkeerde auto was gebotst en vervolgens met gierende banden en gedoofde lichten was weggereden. Pas de volgende dag had de minister contact opgenomen met de eigenaar van de auto. Op 28 augustus 1966 maakte minister Smallenbroek zijn aftreden bekend.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Hans Wansink</em></strong><em> schreef het nieuwe boek </em><strong><em><a href="https://www.blauwburgwal.nl/product/ontketend-nederland-van-provo-tot-pvv/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">‘Ontketend Nederland – van Provo tot PVV’</a></em></strong><em> over de turbulente geschiedenis van het heden, van 1966 tot 1926. Naar aanleiding van de verschijning van dit boek schrijft hij in Wynia’s Week </em><strong><em>enkele artikelen</em></strong><em> over het ‘revolutiejaar’ 1966. In dat jaar begon </em><strong><em><a href="https://www.wyniasweek.nl/van-provo-tot-pvv-in-het-revolutiejaar-1966-begon-zestig-jaar-geleden-het-ontketende-nederland-van-nu/">het ‘Ontketende Nederland’ van nu</a></em></strong><em>. </em><strong><em><a href="https://www.wyniasweek.nl/60-jaar-ontketend-nederland-hoe-een-huwelijk-en-een-rookbom-alles-veranderden/">‘Het huwelijk en de rookbom’</a></em></strong><em> veranderden alles. En een ‘godslasterlijke katholiek’ bracht </em><strong><em><a href="https://www.wyniasweek.nl/hoe-een-godslasterlijke-katholiek-60-jaar-geleden-de-emancipatie-van-homos-in-een-stroomversnelling-bracht/">de homo-emancipatie in een stroomversnelling</a></em></strong><em>. </em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> verschijnt 156 keer per jaar en wordt </em><strong><em>volledig mogelijk gemaakt</em></strong><em> door de donateurs. Doet u mee? </em><strong><em><a href="http://www.wyniasweek.nl/doneren/">Doneren kan zo</a></em></strong><em>. </em><strong><em>Hartelijk dank!</em></strong></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://www.blauwburgwal.nl/product/ontketend-nederland-van-provo-tot-pvv/" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="758" height="1024" src="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/cover-Ontketend-Nederland-scaled-1-758x1024.jpg" alt="" class="wp-image-74436" srcset="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/cover-Ontketend-Nederland-scaled-1-758x1024.jpg 758w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/cover-Ontketend-Nederland-scaled-1-222x300.jpg 222w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/cover-Ontketend-Nederland-scaled-1-768x1037.jpg 768w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/cover-Ontketend-Nederland-scaled-1-1138x1536.jpg 1138w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/cover-Ontketend-Nederland-scaled-1-1517x2048.jpg 1517w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/cover-Ontketend-Nederland-scaled-1-300x405.jpg 300w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/cover-Ontketend-Nederland-scaled-1-600x810.jpg 600w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/cover-Ontketend-Nederland-scaled-1.jpg 1896w" sizes="(max-width: 758px) 100vw, 758px" /></a></figure>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/zestig-jaar-geleden-de-hete-zomer-van-1966-en-de-slag-om-de-telegraaf/">Zestig jaar geleden: de hete zomer van 1966 en de slag om De Telegraaf</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/1966-Telegraaf-Hans-Wansink-WW-130626-Sypversie-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/1966-Telegraaf-Hans-Wansink-WW-130626-Sypversie-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/1966-Telegraaf-Hans-Wansink-WW-130626-Sypversie.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/1966-Telegraaf-Hans-Wansink-WW-130626-Sypversie-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/1966-Telegraaf-Hans-Wansink-WW-130626-Sypversie-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/06/1966-Telegraaf-Hans-Wansink-WW-130626-Sypversie.jpg" length="58477" type="image/jpeg" />
	</item>
	</channel>
</rss>
