Afgelopen vrijdag diende voor de Hoge Raad het cassatieberoep dat Milieudefensie tegen Shell en de Stichting Milieu en Mens (M&M) instelde. De drie partijen kregen de gelegenheid hun standpunten toe te lichten. Milieudefensie draaide het bekende verhaal over de klimaatcrisis af, Shell had een sterk, maar nogal technisch verweer. M&M had als gevoegde partij een vrije rol en legde uit waarom klimaatbeleid niet bij de rechterlijke macht thuishoort. ‘Zo heeft Montesquieu het niet bedoeld’, zei de advocaat van de stichting.

Cassatieberoep

Bij de rechtbank Den Haag trok Milieudefensie in 2021nog aan het langste eind. De rechter legde Shell en diens klanten een emissiereductiebevel op: 45% in 2030. In november 2024 kwam het Gerechtshof Den Haag vervolgens tot het oordeel dat er geen specifiek percentage uit open normen val af te leiden en een bevel aan alleen Shell sowieso geen enkel positief effect op het klimaat zal hebben. Vervolgens ging Milieudefensie in beroep bij onze hoogste rechter, de Hoge Raad.

In zo’n cassatieberoep gaat het alleen nog maar om de toepassing van het recht; de feiten staan vast. Normaal gesproken beslist de Hoge Raad op basis van schriftelijke stukken, maar nu waren uitzonderlijk pleidooien voorzien. Milieudefensie begon, daarna volgde Shell en als laatste kwam de stichting Milieu en Mens, die zich gevoegd heeft aan de zijde van Shell, aan het woord. Deze stichting behartigt de belangen van burgers en bedrijven die geraakt worden door ambitieus klimaatbeleid en de energietransitie en vertegenwoordigt hun belangen in deze procedure.

Omdat partijen voor de Hoge Raad alleen de uitleg en toepassing van het recht ter discussie mogen stellen, zou je verwachten dat Milieudefensie geen tijd zou verkwisten en in detail zou uitleggen waarom het Hof het recht verkeerd begrepen heeft. Dat was duidelijk teveel gevraagd.

Het pleidooi van Milieudefensie was beschamend. Ze kregen anderhalf uur om hun punt te maken, maar veel verder dan een klimaatalarmistische litanie en samenzweringstheorieën over de olie- en gassector die ambitieus klimaatbeleid getorpedeerd zou hebben, kwamen ze niet. Over de uitleg van het recht herhaalden ze slechts wat vage suggesties die het Hof al overtuigend verworpen had. Ze willen, vreemd genoeg, dat modelmatige projecties op basis van scenario’s door de rechter als normen worden gezien; alsof het IPCC ons de wet kunnen voorschrijven.

Met de mond vol tanden

De raadsheren en advocaten-generaal maakten tijdens het langdradige betoog van Milieudefensie nauwelijks aantekeningen; iedereen kent het verhaal inmiddels. Ze hadden wel een voor de hand liggende vraag aan Milieudefensie: ‘Hoe kun je uit de vage, open gevaarzettingsleer en intergenerationele rechtvaardigheid waarop Milieudefensie zich beroept, een specifiek percentage voor emissiereductie voor Shell afleiden?’

De advocaten van Milieudefensie stonden vreemd genoeg met de mond vol tanden. Op de vraag kwam nooit antwoord. Veel verder dan wat gemompel over ‘scenario’s’ en ‘in ieder geval een minimumpercentage’ kwamen ze niet. Het was duidelijk dat de klimaatkeizer geen kleren aan had. Vanwege de opwarming zeker, zou je haast denken.

‘Cap-and-trade’

Gelukkig hadden de andere twee partijen zich wel grondig in het recht verdiept. Shell gaf een overzicht van het uitgebreide en veeleisende pakket aan overheidsmaatregelen dat bedoeld is om de emissies omlaag te brengen. Daarin speelt het EU Emissions Trading System (ETS), het Europese handelssysteem voor emissierechten, een cruciale rol. Dat systeem wordt door de EU steeds strenger gemaakt en verder uitgebreid — ETS2 zal ook de individuele consumenten van fossiele brandstoffen gaan raken.

Het ‘cap-and-trade’-ETS is gebaseerd op het idee dat emissierechten verhandelbaar zijn en daardoor dus uiteindelijk terechtkomen bij de onderneming die er het meest voor wil betalen. Dit principe staat haaks op de eis van Milieudefensie dat Shell een afzonderlijk individueel emissiereductiepercentage opgelegd moet krijgen, want een basisbeginsel van het ETS is juist dat er geen individuele ‘caps’ zijn, alleen een algemeen budget.

Nederlandse rechter als klimaatwereldwetgever

Om toch nog iets te kunnen redden van de ‘klimaatzaak van de eeuw’ antwoordde Milieudefensie dat ze het eigenlijk niet voor Europa doen (waar slechts 16% van de uitstoot van de klanten van Shell plaatsvindt), maar voor alle landen die nog geen of niet afdoende klimaatwetgeving hebben. Met het door Milieudefensie gevorderde bevel zou de rechter een soort van Shell-klimaatwet voor de hele wereld moeten uitvaardigen, suggereerde Milieudefensie.

Het was plotseling voor iedereen duidelijk hoe de vork in de steel zit: Milieudefensie wil dat de rechter niet alleen als wetgever-plaatsvervanger in Nederland optreedt, maar als wetgever voor de hele wereld. Een soort klimaatwereldregering in Den Haag dus en dan ook nog van rechters. Milieudefensie vergat erbij te zeggen dat de rest van de wereld de gevolgen van die rechterlijke wet zou moeten dragen en dat dan niet alleen de Nederlandse democratie ‘onder curatele wordt gesteld’, zoals Milieudefensie wil, maar ook de andere landen waar Shell actief is.

Om het gebrek aan juridische kracht te verbloemen greep Milieudefensie met regelmaat naar het populistische verhaal om hun eisen kleur te geven, zelfs als iedereen eenvoudig de waarheid zelf kan vaststellen. Zo zei Milieudefensie dat de energietransitie tot ‘meer energiezekerheid’ en ‘goedkopere energie’ zal leiden en bovendien energiecrises voorkomt, terwijl het inmiddels duidelijk is dat de energietransitie de energiezekerheid vermindert, de prijzen fors doet stijgen en steeds meer energiearmoede veroorzaakt. De energietransitie zelf is de energiecrisis geworden waar Milieudefensie de mand van vol heeft.

Milieudefensie klaagde ook eindeloos over de lobby van de olie- en gassector en zogenaamde ‘carbon lock-in’, het voor de hand liggende punt dat investeringen in gas en olie langetermijn-investeringen zijn. Ironisch genoeg heeft Milieudefensie zelf met anti-nucleaire propaganda een ‘nuclear lock-out’ veroorzaakt waardoor de belangrijkste bron van CO2-vrije energie niet beschikbaar is. Milieudefensie wil fossiele energie niet vervangen door betrouwbare kernenergie, maar door onbetrouwbare wiebelstroom die het netwerk destabiliseert en die ook nog peperduur is.

‘Gevaarlijker dan staten’

Daarmee was het met het populisme in de rechtszaak nog niet gedaan. Het gevaarlijke gedachtegoed van Milieudefensie bleek misschien wel het best uit de stelling dat ‘privaatrechtelijke entiteiten gevaarlijker zijn dan staten’. Hoe dat kan als die entiteiten exact doen wat de staten eisen en voldoen aan de vrijwillige vraag van consumenten wereldwijd, legde de advocaat niet uit.

De boodschap van Milieudefensie is dat zowel staten als ondernemingen falen en destructief zijn. Maar de politiek van die staten wordt bepaald door de kiezers en consumenten kopen vrijwillig de producten die ondernemingen aanbieden. Milieudefensie zegt dus eigenlijk dat de burger zelf het gevaar is dat ze wil bestrijden.

Emotionele chantage met totalitair karakter

Zoals inmiddels gebruikelijk, voerde de advocaat van Milieudefensie een hele reeks aan artikelen, rapporten en inzichten op die allemaal zouden aantonen hoe erg de gevolgen van klimaatverandering wel niet zullen blijken te zijn. Daarmee zou de noodzaak van het gevraagde bevel aan Shell gegeven zijn. Aansluitend volgde het emotionele beroep op de rechter: ‘Ik richt mij direct tot u … er is een grote rol weggelegd voor rechters.’ Om de wereld te redden uiteraard.

De raadsheren leken onaangenaam verrast door deze emotionele chantage met een totalitair karakter. Zoals Hannah Arendt schreef in haar befaamde werk met de titel De oorsprong van het totalitarisme: ‘Er is geen betere manier om een debat te vermijden dan door een argument los te koppelen van de controle van het heden en te stellen dat alleen de toekomst de verdienste ervan zal uitwijzen.’ Maar welke rechter zou een eiser gelijk geven op grond van het argument dat alleen de toekomst zal bewijzen dat hij gelijk heeft?

Milieudefensie oogt vermoeid

Het vertrek van Donald Pols naar Tata lijkt Milieudefensie reddeloos te hebben achtergelaten. De organisatie oogt vermoeid en klonk voor de Hoge Raad als een verwend kind. Dat bleek ook uit het feit dat hun advocaat op nogal doorzichtige wijze Shell woorden in de mond probeerde te leggen.

Milieudefensie lijkt steeds meer te gaan beseffen dat ‘de wilde uitspraak’ van de rechtbank Den Haag, om de woorden van oud-advocaat-generaal Spier te gebruiken, een eendagsvlieg was. Dat is slecht nieuws voor de klimaatbeweging die ook rechtszaken aanspande tegen nog eens Shell, ING en de Rotterdamse haven.

Machtenscheiding

Tegen de achtergrond van het extremisme van Milieudefensie klonken zowel Shell en M&M als de rede zelve. Terwijl Shell zich meer richtte op de juridische punten waarover de Hoge Raad zich moet buigen, plaatste M&M de zaak in een bredere context. Met name de trias politica en de machtenscheiding kregen daarbij de aandacht.

Tegenover het jengelende kind Milieudefensie dat de wereld naar zijn hand wil zetten, stond de Stichting Milieu en Mens als de redelijke volwassene. Met een rationeel, juridisch doorwrocht en kort betoog had de Stichting Milieu en Mens het oor van de raadsheren.

M&M kon verwijzen naar een zeer recent arrest van het hoogste gerechtshof van Duitsland dat korte metten maakt met klimaatzaken tegen ondernemingen. In dat arrest staat, zonder voorbehoud, zonder kwalificaties en onomwonden, dat klimaatbeleid een zaak is voor de wetgever, niet de rechter. Milieudefensie probeerde het belang van die zaak te relativeren door te verwijzen naar enkele irrelevante verschillen, maar de relevante overeenkomsten sprongen zo in het oog dat die poging tevergeefs was.

Aan de hand van de trias politica van Montesquieu legde M&M glashelder uit waarom de rechter Shell geen emissiereductiebevel kan en mag opleggen. De collectieve actie is geen remedie voor het falen van het collectief, stelde M&M. Het burgerlijk recht gaat immers over de verhouding tussen burgers onderling en is bedoeld noch geschikt om algemene reglementen uit te vaardigen. Daarnaast is klimaatbeleid een dusdanig complex, ‘poly-centrisch’ en wereldwijd vraagstuk dat nationale rechters aan de oplossing geen bijdrage kunnen leveren.

De toekomst van strategische procedures

In de oorlogskas voor klimaatzaken van de klimaatbeweging zitten tientallen miljoenen euro’s aan subsidies en giften. Dat die zaken voor het klimaat niets doen deert de beweging niet, want de schoorsteen moet daar ook roken. Milieudefensie heeft zelf ook al toegegeven dat ze die rechtszaken niet aanspannen om te winnen, maar om druk uit te oefenen op de politiek en ondernemingen. Een twijfelachtige praktijk, want naast de SLAPP-wetgeving is misbruik van recht verboden en hebben procespartijen een waarheidsplicht. De ‘Revolutie met Recht’, zoals Milieudefensie’s advocaat klimaatzaken noemt, verdraagt zich steeds minder met het recht.

Na de pleidooien komt er nog een schriftelijke ronde. Het advies van de advocaat-generaal volgt waarschijnlijk in het vierde kwartaal van dit jaar. En dan is ‘het tere vaasje dat democratische rechtsstaat heet’, om met Rutte te spreken, weer in handen van het hoogste rechtscollege.

Eigenlijk heeft dat college een eenvoudige taak: beslissen op basis van de trias politica zoals Montesquieu haar wel bedoeld heeft.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Milieudefensie heeft ongelijk: klimaatbeleid is een zaak voor de wetgever, niet voor de rechter verscheen eerst op Wynia's Week.

Hoe kan de overheid menen dat zij gerechtigd is om de vrijheid van de burger te beknotten en diens leven in detail te regelen?  

Whole-of-Society

De term ‘Whole‑of‑Society’ (WoS) waarop dit extreme beleidsdenken gebaseerd is, houdt in dat de staat zichzelf bevoegd acht om in naam van een hoger doel alle maatschappelijke domeinen te sturen en waar nodig te corrigeren. Niet als uitzonderlijke noodtoestand, maar als uitgangspunt: de permanente noodtoestand. De WoS-aanpak mobiliseert niet alleen, maar normeert bovendien.

Een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dat eerder deze week verscheen, bevestigt deze koers: meer centrale planning, meer sturing, meer interventie. De toon is technocratisch, maar de implicaties zijn politiek. WoS is geen beleidsinstrument, maar een nieuwe machtsclaim: de Leviathan van Thomas Hobbes beschermde de burger tegen externe dreiging, maar de post-democratische Leviathan beschermt de burger tegen zichzelf en zijn eigen schadelijke gedragingen. De burger die gedwongen wordt om ‘vrij te zijn’, zou Rousseau zeggen.

Waar klimaatbeleid begon als sectorale aangelegenheid (industrie, energie, transport), is WoS een kader dat geen grenzen kent. De redenering is simplistisch: klimaatverandering raakt alles, dus moet klimaatbeleid alles omvatten en moet de overheid alles kunnen sturen.

Zo staat het letterlijk in beleidsdocumenten. Het Nationaal Biodiversiteit Strategie & Actieplan 2025‑2030 stelt dat een WoS‑aanpak vereist dat ‘een breed scala aan maatschappelijke partijen natuur integreert in hun handelen’. Dat is geen uitnodiging, maar een normatieve verplichting. De overheid definieert het doel; de samenleving moet zich eraan aanpassen.

Geen democratische legitimiteit

De kern van de WoS‑benadering is dat politieke keuzes worden gedepolitiseerd en herverpakt als technische onvermijdelijkheden. ‘De Wetenschap’ zegt dat het moet, dus er is geen alternatief en politieke discussie is overbodig. Zo begint de totalitaire staat, zoals Hannah Arendt heeft uitgelegd: niet met geweld, maar met ‘depolitisering’ en het presenteren van een politieke keuze als technische noodzaak.  

Dit is een klassieke technocratische fuik: zodra een beleidsdoel wordt gepresenteerd als noodzakelijk, wordt elke afwijking onverantwoordelijk. De overheid hoeft geen draagvlak meer te zoeken; ze hoeft alleen nog te verwijzen naar modellen, scenario’s en de ‘grenzen van de planeet’.

Het PBL‑rapport is exemplarisch: het stelt dat Nederland moet bepalen hoeveel extra sterfgevallen door klimaatverandering acceptabel zijn en wie wel en wie niet beschermd moet worden, maar zwijgt over de kosten, risico’s en slachtoffers van het beleid zelf. Dit is geen omissie, maar een politieke keuze: het beleid wordt wetenschappelijk en moreel gedefinieerd, niet democratisch en politiek. Beleid heeft volgens het PBL kennelijk per definitie uitsluitend positieve effecten.

Als klimaatdoelen heilig zijn en WoS het middel is, volgt daaruit onvermijdelijk dat centralisatie van besluitvorming, vermindering van individuele keuzevrijheid en uitbreiding van toezicht en monitoring noodzakelijk zijn. Dit zijn de douchemuntjes en de gedeelde woningen van de defensieminister. 

In lijn daarmee suggereert het PBL dat de overheid, onder het mom van ‘we moeten moeilijke keuzes maken’, behoort te bepalen waar mensen wonen, hoe ze zich verplaatsen, en wat ze consumeren. Dat is centrale planning in de klassieke zin van het woord, maar dan met een ecologische en moralistische rechtvaardiging.

Gedwongen gedragsverandering

De transitie van vrijwilligheid naar dwang verloopt volgens een herkenbaar patroon van nudging (gedrag subtiel sturen) en beprijzing (ongewenst gedrag financieel ontmoedigen en gewenst gedrag subsidiëren) naar verbod en gebod (keuzevrijheid formeel beperken) en de bijbehorende monitoring (naleving van ge- en verboden controleren). 

De geleidelijkheid als beleidsstrategie reflecteert de toenemende urgentie. Douchemuntjes-gate was geen ontsporing, maar nog een testballon: een verkenning van de vraag hoever de overheid kan gaan in het reguleren van privégedrag.

De verbouwing van Nederland is een fysiek project, maar bovenal een politieke herstructurering. Onder de vlag van klimaat- en stikstofbeleid worden boeren onteigend, mobiliteit beperkt en de oude infrastructuur afgebroken.  

Niet omdat dit democratisch is besloten, maar omdat het past binnen een technocratische visie op de noodzakelijke groene herinrichting. De gremia en overlegstructuren waarin deze keuzes worden gemaakt, bestaan grotendeels uit ambtenaren, wetenschappers, Government-Organized Non-Governmental Organizations (GONGO’s), consultants en groene bedrijven. De burger is daarin geen actor, maar een variabele.

Erosie van de privésfeer

Als klimaatdoelen absolute prioriteit krijgen, wordt de privésfeer per definitie politiek. De logica is onontkoombaar, want uw woning verbruikt energie, uw eten heeft een voetafdruk, uw vervoer veroorzaakt uitstoot en uw vakantie beïnvloedt het klimaat. Volgens de bestuurskundige theorie maken deze ‘negatieve externaliteiten’ (dat wil zeggen ongunstige gevolgen voor anderen) van privé-gedragingen een publieke aangelegenheid die overheidsinterventie vereist. 

De negatieve gevolgen van uw gedragingen voor het klimaat geven de overheid de bevoegdheid, zo niet de plicht, om in te grijpen om die negatieve gevolgen te beperken. De naleving van de maatregelen moet bovendien gegarandeerd worden. Met een slimme meter, digitale identiteit, het volgen van uw vervoersbewegingen en persoonlijke koolstofbudgetten kan de overheid aan haar plicht voldoen. 

Dat noemen de bestuurskundigen niet een dystopische verschrikking, maar noodzakelijk beleid. Zo belanden we in de ultieme biopolitiek van Michel Foucault waarmee de post-democratische staat macht uitoefent door het reguleren van de biologie van de mens en diens gezondheid, hygiëne, mobiliteit en voeding.

Whole-of-Society wordt gepresenteerd als een beleidsaanpak, maar is in feite een inversie van de staat: de overheid dient niet langer de burger, maar de burger dient de beleidsdoelen van de overheid. De staat wordt niet begrensd door de samenleving, maar de samenleving wordt begrensd door de staat.

De vraag is niet of klimaatverandering bestaat. De vraag is ook niet of klimaatbeleid noodzakelijk of zelfs maar effectief is. De vraag is hoeveel macht een overheid mag claimen in naam van een hoger doel. De vraag is wat er van individuele vrijheid overblijft als ‘alles en iedereen’ voorwerp van het beleid wordt.

De Totaalstaat

De douchemuntjes en gedeelde woningen waren geen incident, maar een signaal. Een voorproefje van een technocratische beleidslogica die, eenmaal geaccepteerd, geen natuurlijke rem of grens kent.

De Whole-of-Society-filosofie introduceert een totaliserende beleidslogica waarin politieke keuzes worden gepresenteerd als technische noodzakelijkheden, individuele autonomie ondergeschikt is aan ecologische doelstellingen, en de grens tussen publiek en privaat (en daarmee tussen wet en moraal) oplost. 

De Totaalstaat is een staat die niet de burger dient, maar een staat die burgers in haar eigen beeld heropvoedt met totaliteit als noodzakelijke en moreel verantwoorde beleidsvoorwaarde. Hoe u uw leven leidt is niet langer een privékwestie, maar een zaak van overheidsbeleid.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u (weer) mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht De verborgen boodschap achter de Haagse ‘douchemuntjes’-rel verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze rechtspraak past in de trend die met de Urgenda-uitspraken is ingezet. Er is sinds mijn artikel uit 2020 met de titel ‘De rechter begrijpt de wetenschap niet maar bepaalt wel het beleid,’ niets ten goede veranderd. Sterker nog, de rechterlijke macht blijft dezelfde drogredeneringen hanteren, radicaliseert steeds verder en laat zich minder en minder aan de feiten en het recht gelegen liggen. Ook de Bonaire-klimaatrechter lijdt aan Messiaswaan en hallucineert onbestaande verdragsbepalingen. Bij deze rechter prevaleert een misplaatste klimaatmoraal boven de democratie en de economie en volgen de relevante feiten uit een in opdracht van Greenpeace geproduceerd rapport. Hoe lang kan dit nog goed gaan?

Geënsceneerde eensgezindheid

Ambitieuze klimaatuitspraken komen steevast tot stand in zaken waarin de partijen die tegenover elkaar staan, het in grote lijnen eens zijn over de feiten. Daarom houdt de klimaatbeweging ervan tegen de staat te procederen, want de ambtenaren die de verdediging aansturen, hebben veel sympathie voor klimaatactivisten.

Net als in de Urgenda-zaak kon de Haagse rechtbank tot haar genoegen met regelmaat vaststellen dat de partijen het eens waren: ‘In deze zaak staat niet ter discussie dat door de mens veroorzaakte klimaatverandering wereldwijd reële risico’s voor de mens meebrengt.’ Over de belangrijke vraag welk deel van de klimaatverandering door de mens wordt veroorzaakt, maakt de klimaatrechter zich niet druk, want hij kan de natuur nu eenmaal geen bevelen geven. Of enige opwarming wellicht beter is voor de mensheid doet niet ter zake en de mensenrechten van diegenen die door het vonnis geraakt zullen worden, tellen niet mee.

In klimaatzaken heeft de rechter uitsluitend oog voor eventuele risico’s en blijven de aanzienlijke voordelen van een beetje opwarming (bijvoorbeeld veel minder doden door koude) en meer CO2 (bijvoorbeeld sterke vergroening) buiten beschouwing. Zo ook de Bonaire-rechter, die kennelijk op basis van het Greenpeace-rapport concludeert dat ‘temperatuurstijging de kans op hitte-gerelateerde aandoeningen verhoogt’ en over de kans op koude-gerelateerde aandoeningen in alle talen zwijgt.

Met een dergelijke bevooroordeelde manier van feitenselectie kun je uiteraard geen beslissing nemen over de noodzaak en wenselijkheid van mitigatie, want dan moet je wel degelijk de risico’s en voordelen in de analyse betrekken en dat dan ook nog marginaal, dat wil zeggen voor ieder ppm meer CO2 moet je nagaan wat de na- en voordelen zullen zijn. Omdat dit de pet van de klimaatwetenschap en de -rechter te boven gaat, blijven de voordelen steevast buiten beschouwing.

Ruim baan voor klimaatmoraal

Ook de nadelen van klimaatbeleid staan niet in de belangstelling van de klimaatrechter. Denk aan schade aan de natuur door windturbines op land en op zee, problemen met de elektriciteitsvoorziening door random-opwekking, enorme systeemkosten, energie-armoede, schending van de mensenrechten van burgers die niet meer in hun levensonderhoud kunnen voorzien, etcetera. In tegenstelling tot politici hoeven rechters zich niet te verantwoorden en daardoor kunnen ze dat soort futiliteiten wegwimpelen.

De redenering van dappere klimaatrechters is steevast dezelfde. Ook de rechtbank Den Haag maakt gebruik van dezelfde trucjes en drogredeneringen als de eerdere klimaatrechters om tot het gewenste resultaat te komen. Voor dit doel moeten de wetenschap, de feiten en het recht wijken en de klimaatmoraal ruim baan krijgen.

Het sjabloon voor de dappere klimaatrechter

Het sjabloon voor het opleggen van rechterlijke klimaatdwang bestaat uit de volgende onderdelen:

1. ‘Geef een langdradige opsomming van alarmistische verklaringen uit allerhande beleidsdocumenten, veelal van internationale organisaties, en de ‘Summary for Policy Makers’ (SPM) van het IPCC.’ — Die SPM is geen wetenschappelijk document, want veel van de plechtige verklaringen erin zijn geen empirische vaststellingen; het is een stuk dat door ambtenaren van VN-lidstaten wordt onderhandeld en overeengekomen en bestemd is voor politici en klimaatambtenaren.  

2. ‘Poneer de stelling dat, indien er niet drastisch wordt ingegrepen, zich ernstige gevaren zullen verwezenlijken, waarbij 1,5 graden als ‘gevarengrens’ fungeert.’ — Die 1,5 graden zou vereist worden door ‘De Klimaatwetenschap,’ hoewel het IPCC pas om een opinie werd gevraagd nadat die 1,5 graden het Parijse akkoord was binnengesmokkeld. Empirische onderbouwing voor deze ‘gevarengrens’ ontbreekt volledig. Onzekerheden en regionale verschillen blijven buiten beschouwing. 

3. ‘Dan volgt de stelling dat Nederland, door een alchemisch mengsel van het Parijse klimaatakkoord en “De Wetenschap” gehouden zou zijn om beleid te voeren dat 1,5 graden verwezenlijkt, ongeacht de effectiviteit en de kosten ervan.’ — Dat andere landen niets doen en niets hoeven te doen, maakt dus voor de plicht van Nederland niets uit. De economische gevolgen zullen de rechter worst wezen. Ook al haalt het niets uit en is het Parijse klimaatakkoord zo lek als een mandje, Nederland moet en zal dweilen met de kraan open.  

4. ‘Grijp eenzijdig naar de mensenrechten en naar andere open normen die je zelf kunt invullen. Negeer de rechtsregels die niet dienstbaar zijn aan het doel.’ — Dat is de gouden regel van de klimaatrechter. Van het verbod op het stellen van algemene regels trekt de klimaatrechter zich niets aan. Ook het verbod om zijn eigen morele, ideologische of politieke opvattingen te laten doorwegen in zijn beslissingen komt hem niet van pas. Van de Grondwettelijke bepaling dat de Staten-Generaal, niet de rechter, het gehele volk vertegenwoordigt, wil deze rechter niet horen.  

5. ‘Tenslotte volgt de conclusie dat het Nederlandse beleid onvoldoende is en dat Nederland dus meer moet doen om het klimaat te redden.’ — Op grond van een bizar argument over de machtenscheiding meent ook de Bonaire-rechter dat hij de wetgever een klimaatdoel mag opleggen, zolang hij niet de specifieke maatregelen voorschrijft. 

Het Bonaire-vonnis schendt de logica en wetenschap

Hoe het Bonaire-klimaatvonnis, in de lijn van eerdere uitspraken, een loopje neemt met wetenschap en feiten kan met vele voorbeelden geïllustreerd worden. Die voorbeelden hebben veelal met elkaar gemeen dat de stellingen die de rechter voor waar aanziet, geen betrekking hebben op bevindingen in het heden, maar op onwaarschijnlijke, doch mogelijke toekomstbeelden. De klimaatrechter volgt zo de activisten die als geen ander weten dat ‘there is hardly a better way to avoid discussion than by releasing an argument from the control of the present and by saying that only the future will reveal its merits.’

Door het bewijs van beweringen naar de toekomst te verwijzen kan de klimaatrechter zich onttrekken aan de logica, de wetenschappelijke methode, de feiten, tegenspraak en dus verantwoordelijkheid. Zo ziet de rechter op suggestie van Greenpeace onwaarschijnlijke doemscenario’s voor ‘feiten’ aan. Daarbij gaat het vaak om het beruchte ‘RCP 8.5’ dat door klimaatactivisten in het centrum van de klimaatwetenschap is gepusht; zelfs het IPCC heeft toegegeven dat dit irrealistische scenario niet voor beleid gebruikt kan worden. Zoals we zullen zien, doet de Bonaire-rechter er echter nog een schep bovenop.

Scenario’s zijn geen feiten

Scenario’s zijn maar voorwaardelijke toekomstvoorspellingen die onder bepaalde aannames uit een model voortvloeien. Dat zijn uiteraard geen feiten, want feiten zeggen iets over empirische bevindingen. Met een selectieve greep uit de niet-feitelijke scenario’s komt de rechtbank tot volkomen absurdistische ‘zeespiegelstijgingen’ bij Bonaire: ‘rond 2050 14-34 cm (in het lage uitstootscenario) of 16-37 cm (in het hoge uitstootscenario), rond 2100 … 31-78 cm (in het lage uitstootscenario) tot 55-127 cm (in het hoge uitstootscenario).’ En dan komt de klap op de klimaatvuurpijl: ‘Die bovengrens kan oplopen tot 3,4 meter als onzekere processen, zoals het instabiel worden van de Antarctische ijskap, al vóór 2100 optreden.’

Er is geen enkele serieuze wetenschapper die deze getallen zal onderschrijven. Zelfs de Volkskrant-wetenschapsjournalist Maarten Keulemans die in het algemeen een hoge mate van tolerantie heeft voor boude beweringen van klimaatwetenschappers, kon zich op X niet bedwingen: ‘broddelwerk’ en ‘volstrekte apekool.’ De uitspraak staat vol met ‘feitelijke onjuistheden en overdrijvingen’ en de rechter ‘heeft zich laten inpakken,’ concludeerde hij. Beter laat dan nooit, zullen we maar zeggen.

‘Ook het risico op overstromingen door zwaardere stormen en extreme neerslag op Bonaire neemt toe,’ beweert de rechtbank en dat komt ‘onder meer door klimaatverandering’, met verwijzing naar de pleitnota van de Staat (sic!). De woorden ‘onder meer’ zouden de rechters toch moeten aanzetten om de vraag aan de orde te stellen welke andere causale factoren hier aan de orde zijn. Maar nee, de rechtbank draaft gewoon door – er moet immers recht gesproken worden.

Vervolgens citeert de rechter uit een ‘Quikscan’ van een consultant die aantoont dat hij er weinig van begrijpt: ‘De impact van een overstroming vanuit zee door een orkaan of tropische storm wordt door HKV (ongeacht het gekozen uitstootscenario) in het huidige klimaat en in zichtjaar 2050 als “ernstig” (10-25% wordt getroffen) en in zichtjaar 2100 als “zeer ernstig” (25-50% wordt getroffen) ingeschat.’ Als dat gevaar niet afhangt van de uitstoot, waar maken we ons dan druk om? Bij de bespreking van het risico van overstromingen, die in 2050 en 2100 in de impactklasse ‘ernstig’ of zelfs ‘zeer ernstig’ zouden zijn, zwijgt de rechter over het bijbehorende scenario. Bij nazien van de bronnen blijkt het weer te gaan om een irrealistisch scenario van een enorme temperatuurstijging van 5 graden in 2100 dat zich niet zal verwezenlijken.

Het Bonaire-vonnis maltraiteert zelfs het recht

Dat een rechter het complexe klimaatsysteem niet kan doorgronden, valt hem niet kwalijk te nemen, hoewel de vraag rijst of hij daar dan wel een oordeel over mag vellen. Je mag toch in ieder geval verwachten dat een rechter het toepasselijk recht behoorlijk kan identificeren en toepassen. Zelfs dat bleek echter teveel gevraagd.

Met de machtenscheiding en de ‘politieke kwestie’-doctrine maakt de rechter korte metten. Met een enkele verwijzing naar het feit dat de rechter slechts het doel voorschrijft en de overheid ‘een ruime beleidsvrijheid’ houdt, eigent de rechter zich bevoegdheid toe die aan de politiek toekomt. Het stellen van een ‘klimaatdoel’ is uiteraard een inherent politieke kwestie die aan de wetgever is voorbehouden en waarover de rechter geen oordeel toekomt. Dat de Haagse rechtbank dit tracht te verdoezelen door het doel te verpakken in een ‘verklaring van recht’ toont slechts aan hoever hij bereid is te gaan om ‘het klimaat te redden.’

Ook het Parijse klimaatakkoord geeft de rechtbank foutief weer. Dat akkoord is door de EU ondertekent, niet door Nederland, en is uitgewerkt in EU-wetgeving. Die wetgeving legt de lidstaten emissiereductieverplichtingen op. Of Nederland op koers ligt om aan die verplichtingen te voldoen, interesseert de rechter niet, want dat zou het klimaatfeest bederven.

De operatie is geslaagd, de patiënt is overleden

Over de economische gevolgen van het peperdure en ineffectieve vonnis rept de rechter met geen woord. Nergens past de Haagse rechtbank de criteria toe uit de zogeheten ‘gevaarzettingsleer’ die op dit soort situaties is toegespitst. Die leer vraagt de rechter om niet alleen te kijken naar de kans op en de ernst van ongevallen, maar ook naar de ‘bezwaarlijkheid van te nemen veiligheidsmaatregelen.’

De rechtbank walst hier overheen zonder er ook maar 1 woord aan vuil te maken, terwijl uit onderzoek van de Nobelprijswinnaar Nordhaus bekend is dat een temperatuurdoel van ‘minder dan 1,5 graden’ zeer waarschijnlijk ‘catastrofale’ economische en sociale gevolgen zal hebben. Omdat de rechter zeker is van haar zaak verklaarde zij bovendien het vonnis uitvoerbaar bij voorraad. De arrogantie van de macht kent bij de klimaatrechter geen grenzen.

De klimaatbeweging klaagt vaak, zonder enig overtuigend bewijs, over de fossiele lobby, die de wet- en regelgever zou ‘kapen.’ Met dit vonnis is evenwel duidelijk dat de rechter door de klimaatactivisten zelf gekaapt is. De Bonaire-rechter schrikt er zelfs niet voor terug om flutonderzoek in opdracht van Greenpeace zelf aan te halen om aan te tonen dat de gevolgen van klimaatverandering weliswaar ‘moeilijk te voorspellen’ zijn, maar toch ‘zeer waarschijnlijk.’

De rechterlijke macht is door de klimaatbeweging volledig gepolitiseerd en in de greep gekomen van de Messiaswaan. De onafhankelijke rechtspraak is zelfs zover uitgehold dat de Haagse rechtbank met Greenpeace hallucineert dat het ‘Akkoord van Parijs … bepaalt dat landen wereldwijd maatregelen moeten nemen om de mondiale opwarming van de aarde aan het einde van deze eeuw te beperken tot minder dan 1,5 °C ten opzichte van het pre-industriële niveau (mitigatie).’

Politiek standpunt komt rechter niet toe

Deze stelling, waarvan de onjuistheid zelfs bij oppervlakkige lezing van het akkoord in het oog springt, is illustratief voor de bevooroordeeldheid van de Haagse rechter. De klimaatbeweging maakt in de rechtszaal de dienst uit. Zoals een oud-president van de Hoge Raad zegt, de rechter moet weliswaar terughoudend zijn, maar bij klimaatverandering gaat het om onze kleinkinderen. Zo kiest de rechter ervoor toekomstige generaties te beschermen tegen ‘gevaarlijke’ klimaatverandering (de progressieve voorkeur) en niet tegen klimaatbeleid (de conservatieve en libertaire voorkeur). Dat is evenwel een politiek standpunt dat de rechter niet toekomt. Helaas betaalt de burger het gelag voor de virtue-signaling van de klimaatrechter.

‘Klimaatontkenners’ mogen niet gelegitimeerd worden

In een Nederlandse rechtszaal kun je tot dusverre om die reden geen rationeel debat voeren over deze problematiek. Want de rechterlijke macht wil zich niet lenen als forum voor ‘klimaatontkenning.’ Wanneer je ‘klimaatontkenners’ de mogelijkheid geeft om te spreken, zou je hen legitimeren en dat moet koste wat kost voorkomen worden. Daarmee is ook meteen het empirisme en rationalisme uit de rechtszaal verbannen.

Zo is de cirkel rond en staat in de omgekeerde wereld van de klimaatbeweging de waarheid definitief vast. De wetenschap is ‘settled’ en het rechtersrecht is duidelijk. Juist degenen die de wet gehandhaafd wensen te zien worden beticht van grondwetsschending, het morrelen aan de rechtsstaat en het ondermijnen van het vertrouwen in de rechterlijke macht. Zoals de staatsrechtgeleerde professor Jos Teunissen zegt, ‘de werkelijke schenders van de Grondwet zijn tegenwoordig te vinden in de rechterlijke macht. Het is bitter ironisch dat juist degenen die — terecht — de rechtspraak bekritiseren, onrechtsstatelijk worden genoemd.’

Ondermijning van de legitimiteit van de rechter

Nu de rechter zichzelf tot verlengstuk van de klimaatbeweging heeft gemaakt en zo het klimaat-industrieel complex draaiende houdt, komt de vraag op wat dit soort uitspraken betekent voor het gezag van de rechterlijke macht als instituut. Het vertrouwen in de rechterlijke macht wordt niet ondermijnd door critici, maar wel door onwettige en onrechtmatige rechtspraak.

Van de nieuwe coalitie hoeven we niets te verwachten. Het regeerakkoord laat alles bij het oude. De motie-Stoffer en andere initiatieven om klimaat- en milieuactivisten hun privileges te ontnemen, krijgen geen opvolging. Ondertussen ondermijnen activistische klimaatrechtszaken de samenleving, het systeem van bestuur en de economie steeds verder.

De laatste hoop is gevestigd op de Hoge Raad, die in de Shell-zaak later dit jaar de kans krijgt om de eerder uitgestippelde koers te verleggen. Als dat niet gebeurt, dan is het misschien tijd om de Partij voor de Liquidatie van Nederland nieuw leven in te blazen.

Wynia’s Week bestaat officieel 7 jaar! Met dank aan alle auteurs, donateurs en alle andere lezers, kijkers en supporters. Op naar de volgende 7 jaar!

Het bericht De Bonaire-klimaatrechter ziet op suggestie van Greenpeace onwaarschijnlijke doemscenario’s voor feiten aan verscheen eerst op Wynia's Week.

Het advies van het burgerberaad bevat dertien voorstellen die volgens de organisatie door tenminste 75 procent van de deelnemers werden gesteund en nog eens tien voorstellen die op tenminste 50 procent steun konden rekenen. Die percentages blijken echter te zijn berekend met een methode die de ‘ja’-stemmers op één hoop gooit met de mensen die het niet zeiden te weten, twijfelden of blanco stemden. Het is een procedure die associaties oproept met een apocriefe quote van Jozef Stalin: ‘De mensen die de stemmen uitbrengen beslissen niets. De mensen die de stemmen tellen beslissen alles.’

Centrale planning

Inhoudelijk draait het advies van het burgerberaad om overheidsbeleid, belastingen en micromanagement van individuele consumptie volgens de lijnen van centrale planning. De voorstellen doen vaak denken aan een poging tot uitwerking van de sustainable development goals (sdg’s) van de Verenigde Naties. ‘Samen tegen voedselverspilling,’ ‘duurzaam (agrarisch) ondernemen moet lonen,’ ‘lang leven(de) spullen,’ ‘bewuster vliegen’ en ‘iedere stem telt: belangen in balans’: allemaal slogans die maskers zijn voor meer dwang en eufemismen voor meer overheid.

• ‘Samen tegen voedselverspilling’: Nederland moet de Spaanse wet invoeren die restaurants en cafés verplicht ‘doggybags/bakjes’ aan te bieden en supermarkten verplicht overblijvend voedsel af te prijzen. Daarnaast moet de overheid gemeenten verplichten een plan te maken tegen voedselverspilling. Over de kosten en gevolgen van dit ideetje zwijgt het burgerberaad.

• ‘Duurzaam (agrarisch) ondernemen moet lonen’: Nederland zou het EU-emissiehandelssysteem ook op de landbouw en de veeteelt moeten toepassen om boeren de kans te geven ‘om hun boerenbedrijf vorm te geven op een manier die goed is voor de boer, de samenleving en het klimaat’. Hoe de al zwaar geplaagde agrarische sector deze klimaatbureaucratie zou kunnen overleven, laat het burgerberaad in het midden.

• ‘Lang leven(de) spullen’: Er moet een ‘verplichte garantie van zes jaar’ komen ‘voor elektronica en huishoudelijke apparaten,’ zoals in Schotland. Software-updates voor elektronica en elektrische apparaten moeten net zo lang beschikbaar blijven als de technische levensduur van het apparaat. Per productgroep moet een ‘wettelijke garantietermijn’ worden vastgesteld. Geen woord over de gevolgen voor de productiekosten en de doorberekening daarvan in de prijzen.

• ‘Bewuster vliegen’: Het beraad wil een wereldwijde belasting op kerosine, maar hoe dat geregeld zou moeten worden, blijft onvermeld. De opbrengst moet naar ‘extra innovatie en stimulatie van duurzame oplossingen,’ zoals subsidie op biobrandstoffabrieken. Door de duurdere vliegtickets zal dit ‘een verschuiving naar treinreizen op kortere afstanden stimuleren waardoor er een eerlijker speelveld wordt gecreëerd voor treinreizen’. De kosten verbonden aan deze maatregel zijn helaas buiten het blikveld van het burgerberaad gevallen.

• ‘Iedere stem telt: belangen in balans’: Er moet een ‘verplicht lobbyregister’ komen (‘zodat alle Nederlanders kunnen zien wie invloed heeft gehad en wie betrokken is bij welke beslissing’) en een ‘lobbyparagraaf’ in ieder beleidsstuk. Over de invloed van rijkelijk gesubsidieerde ngo’s en hun lobbyactiviteiten wordt in het eindadvies gezwegen.

‘Geen gezeik, iedereen rijk’

Toenmalig NSC-minister Judith Uitermark van Binnenlandse Zaken zei in januari bij de aanvang van het burgerberaad dat het mooi zou zijn als er een persoonlijk koolstofbudget uit zou rollen. Dat is niet gelukt, maar wel pleit het burgerberaad voor een algemene ‘klimaatbonus,’ die ook door de EU zou moeten worden ingevoerd: ‘Een systeem waarbij je als consument bij de aankoop van bepaalde (luxe) spullen en diensten iets extra’s betaalt, omdat die producten niet goed zijn voor het klimaat. Alles wat er in Nederland extra betaald wordt, gaat in een grote pot. De opbrengst in die pot wordt uitgekeerd aan alle Nederlanders van 18 jaar en ouder. Iedereen krijgt dat elke maand op zijn bankrekening gestort.’ Het doet sterk denken aan de befaamde verkiezingsleus uit 1981 van De Tegenpartij van Jacobse & Van Es: ‘Geen gezeik, iedereen rijk’.

Ondanks de manipulatie en sturing bleek het burgerberaad misschien toch minder activistisch dan mocht worden verwacht. Zie bijvoorbeeld deze passage uit het eindadvies: ‘Wij kijken niet naar klimaatbeleid. Wij kijken naar goed, gedragen algemeen beleid wat ook los van klimaat een toegevoegde waarde heeft. Onze kernwaarden zijn breder dan klimaat en omvatten onder andere bestaanszekerheid, keuzevrijheid, leefbaarheid, economie, geluk, innovatie en milieu.’

Ondemocratische sluiproute

Een team van zorgvuldig geselecteerde wetenschappers heeft het burgerberaad bijgestaan. Zo mocht een KNMI-directeur op de eerste bijeenkomst komen uitleggen hoe ‘ernstig en urgent’ de situatie is. Dat het aantal weergerelateerde doden de afgelopen eeuw spectaculair is gedaald, vertelde hij er niet bij. Niet alle wetenschappelijke inzichten werden op prijs gesteld.

Het instrument van het burgerberaad is aangeprezen als ‘democratische vernieuwing’. Maar het is iets heel anders. Omdat de progressieven niet altijd meteen hun zin konden krijgen in de Eerste en Tweede Kamer, zijn ze op zoek gegaan naar andere methodes. De gang naar de rechter was de eerste sluiproute, het burgerberaad de tweede. Met parlementaire democratie heeft het niets van doen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht Nóg meer dwang en nóg meer overheid: het Nationaal Burgerberaad Klimaat vertrouwt de burger voor geen cent verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze onthulling kwam kort nadat de deelnemers waren geïnstrueerd om het uitbrengen van het advies over de Tweede Kamverkiezingen van 29 oktober heen te tillen. De organisatoren rekenen kennelijk op een progressief kabinet en denken dat het advies, dat eigenlijk in september had moeten verschijnen, bij zo’n kabinet in meer vruchtbare aarde zal vallen. Het Burgerberaad Klimaat is niet politiek neutraal, niet achter de schermen, maar inmiddels ook niet meer vóór de schermen. Dat de organisatie van het burgerberaad meteen alle vuile was buiten hangt, is geen toeval. Ze weten dat je vuile was buiten hangt als het regent. De hoop is dat tegen de tijd dat het advies uitkomt de storm weer zal zijn gaan liggen.

‘Doorgestoken kaart’

Henk Vermeer van BBB verwoordde het gevoelen van veel Tweede Kamerleden toen hij bij het bekend worden van de dubieuze rol van XR van ‘doorgestoken kaart’ sprak. ‘Extinction Rebellion voert actie door snelwegen te blokkeren, bedrijven te intimideren en maatschappelijke ontwrichting te organiseren”, merkte Vermeer op. ‘Wat BBB betreft voldoet deze club zelfs aan de definitie van een terroristische organisatie. Dat juist zij aan de voorkant meeschrijven aan een “burgerberaad” is totaal onacceptabel.’

Al eerder was de organisatie van het burgerberaad in diskrediet geraakt toen plotseling een fact-check werd verzonnen om onwelgevallige, doch juiste stellingen van een door de deelnemers geraadpleegde deskundige over extreem weer in diskrediet te brengen. De fact-check  werd gesteund door een tweetal klimaatwetenschappers die er speciaal voor dat doel waren aangetrokken. Zelfs de niet controversiële stelling dat de kosten van het huidige klimaatbeleid de baten overtreffen, moest het bij de organisatie en XR ontgelden.

Dat was echter gerekend buiten hoogleraar klimaateconomie Richard Tol, die ook op een bijeenkomst van het burgerberaad aanwezig was. Tol diende een klacht in tegen de ambtenaren die de deelnemers zouden moeten helpen. Dat zou voor iedere beoordelaar een simpele zaak moeten zijn: als een top-klimaateconoom de juistheid van de gewraakte stelling bevestigt, wie zijn de ambtenaren dan om te proberen met een of andere sofistische klimaatwetenschapper deze alsnog naar de prullenbak te verwijzen?

Maar nee, de klacht werd met een kort briefje afgewezen door een ecologische filosoof die als beoordelaar was aangesteld. Deze man was jarenlang directeur van het Wereld Natuur Fonds. Volgens de ecoloog was ‘het proces’ van de fact-check en van de beoordeling van de kritiek daarop zorgvuldig geweest en was er dus niets aan de hand. Over de inhoud geen woord, terwijl de klacht juist over de inhoud ging. Er ligt daarom nu een klacht bij de Ombudsman, die misschien wel naar de inhoud durft te kijken.

De ecologische klachtenbeoordelaar vond het prima dat de organisatie de conclusies van het IPCC verwierp om het klimaatalarmistische narratief van het beraad in stand te kunnen houden, want ‘procedureel’ zou er correct gehandeld zijn. Dat is je reinste ‘cargo cult’-rechtspraak — rechtvaardig in vorm, maar onrechtvaardig in resultaat. De term werd door de fysicus Richard Feynman gebruikt ter aanduiding van pseudowetenschap die geen geldige kennis oplevert omdat er iets essentieels ontbreekt: integriteit en eerlijkheid. Tegen gebrek aan integriteit is geen enkele wet, regel, procedure of wat dan ook bestand.

Gebrek aan integriteit is ook de ambtenaren van het burgerberaad niet vreemd. Het Woo-verzoek waardoor de directe betrokkenheid van XR aan het licht kwam, werd door de ambtenaren op de lange baan geschoven omdat de indiener zich kritisch over het beraad had uitgelaten. Bij de bespreking van voorgestelde inbreng van een deskundige verwezen de ambtenaren vragen over de legitimiteit van het (advies van het) burgerberaad als ‘niet relevant’ van de hand.

Persona non grata

De chemicus en wetenschapsjournalist Marcel Crok die door de deelnemers was uitgenodigd maar door de ambtenaren als persona non grata werd bestempeld, mocht in een achterafzaaltje voor een klein groepje zijn verhaal afsteken gezet maar werd ‘geneutraliseerd’ met behulp van een KNMI-man en een frauduleuze fact-check. Een misleidende video moest door de organisatie herzien worden. Aan een deelnemer die kritiek had op de concept-aanbevelingen werd gevraagd of hij zijn kritiek  samen met een bekende ‘klimaatontkenner’ had geschreven. Deelnemers die het niet eens waren met de concept-aanbevelingen moesten in een kring gaan staan, zoals vroeger bij WeightWatchers, als je niet voldoende was afgevallen.

De klachtenbeoordelaar zag er ook geen probleem in dat de ambtenaren zich beriepen op niet-wetenschappelijke documenten om hun fact-check ten aanzien van de kosten en baten van klimaatbeleid te onderbouwen. Dat de relevante wetenschappelijke studies die het gelijk van Crok aantonen door de organisatie gewoon verzwegen werden, vond de beoordelaar prima. Met zijn goedkeuring mag het klimaatberaad de vloer aanvegen met het toonaangevende werk van de Nobelprijswinnaar William Nordhaus.  

Marcel Crok heeft zelf inmiddels ook een klacht ingediend tegen de ambtenaren van het beraad. Het is een omvangrijk stuk dat in detail blootlegt waar de organisatie de mist in is gegaan met de fact-check, die uit de hoge hoed werd getoverd toen Crok informatie aandroeg die tegen het gewenste narratief inging. Deze doorwrochte klacht zal zelfs door een ecologische beoordelaar niet zo eenvoudig kunnen worden afgewimpeld als de eerste, veel kortere klacht.

Het is tekenend voor het totale gebrek aan integriteit van de betrokken ambtenaren dat ze de beoordeling van deze tweede klacht aanvankelijk toewezen aan dezelfde beoordelaar die eerder de klacht van Tol afwees. Pas na protest van Crok hebben de ambtenaren toegezegd een andere beoordelaar te zullen aanzoeken. Dan zal de indiener echter wel akkoord moeten gaan met een aanzienlijk uitstel van de behandeling: pas na de zomer zou er iemand naar kunnen kijken.

Dus: óf een klager gaat akkoord met een bevooroordeelde beoordelaar óf zijn klacht wordt op de lange baan geschoven. Terwijl het al maanden duidelijk is dat dit geschil in een klacht zou uitmonden, heeft de ambtenarij nagelaten om de wettelijke vereiste klachtenprocedure behoorlijk in te richten en zal er naar verwachting nog meer cargo-cult-rechtspraak volgen. De beschikbare middelen moeten kennelijk allemaal worden ingezet voor nóg meer ambtenaren, deskundigen, fact-checks en propagandafilmpjes, want  ‘klimaat moet’.

Nog maar twee jaar tijd

Een email van XR aan de ambtenaren die het burgerberaad voorbereidden, geeft inzicht in de druk die is uitgeoefend: ‘Jullie houden te veel rekening met tegenkrachten van ontkenners, een achterhoede van mensen die het vanwege allerlei redenen niet willen weten dat er veranderingen komen.’ In de email liegt XR ook nog dat ‘wetenschappers het erover eens zijn dat we klimaatverandering moeten stoppen’ en dat ‘we nog maar twee jaar de tijd hebben’. Die twee jaar zijn overigens inmiddels bijna verstreken.

Kortom, het beraad, dat bedoeld was om burgers een stem te geven, is gekaapt door klimaatactivisten met een transformatie-agenda. Een afgehaakte deelnemer heeft uit de doeken gedaan dat serieuze dialoog steeds heeft ontbroken en dat de organisatie alles continu in een bepaalde richting heeft geduwd. Zonder dat de deelnemers het doorhebben, zijn zij figuranten in een klimaatactivistisch toneelstuk. Ze mogen hoogstens wat bijzinnen en komma’s toevoegen in de voorgekookte adviezen van XR en hun ambtenaren.

Het concept komt min of meer letterlijk uit de koker van XR-adept Eva Rovers, auteur van de in 2022 verschenen bestseller Nu is het aan ons. Oproep tot echte democratie. Rovers betoogde dat je ‘politiek niet te veel aan politici moet overlaten. Daar zijn onze problemen namelijk te complex voor’.  Het is nu duidelijk wie ze met ‘ons’ bedoelt. Daarom is de burger toch beter af met de ‘echte politiek’ dan met Rovers’ ‘echte democratie’.  

Alles wat er mis is aan het klimaatbeleid, steekt de kop op bij het Burgerberaad Klimaat: privileges voor ngo’s, activistische ambtenaren, sofistische klimaatwetenschappers met een missie en een eindeloze stroom aan propaganda en irrealistische doelstellingen. Het hele proces is door XR, de betrokken ambtenaren, wetenschappers en deskundigen vakkundig in de gewenste richting gemanipuleerd.

Voor XR en de klimaatbeweging was de uitdaging om burgers zonder enige relevante kennis zo ver te krijgen dat ze bereid zijn het kabinet te adviseren over de absurdistische vraag ‘hoe het klimaat te verbeteren’ en hun medeburgers aan noodzakelijke, maar ongewenste maatregelen te onderwerpen. XR heeft het idee dat ‘de politiek faalt’ er goed ingeramd bij de deelnemers. In een email die XR bij de voorbereiding aan de organisatie van het beraad stuurde is te lezen dat ‘het burgerberaad eerst gaat onderzoeken wat nu eigenlijk het probleem is met het klimaat en waarom de politiek dit niet zelf kan oplossen’.  De politiek faalt, dat is de schuld van de kiezers en daarom mag het burgerberaad de burgers het klimaatjuk opleggen — ze krijgen wat hen toekomt.

Klimaatdictatuur

Inderdaad, de deelnemers zijn inmiddels zodanig bewerkt dat ze het als hun morele missie beschouwen om het volk aan ‘ambitieuze klimaatmaatregelen’ te onderwerpen. Ze hebben het licht gezien, zij zijn de Messias en maken zich er daarom nu vooral zorgen over of het kabinet hun adviezen zal overnemen.

Hoe snel kan het gaan: het Burgerberaad Klimaat effent zo de weg naar de XR-klimaatdictatuur. Dat een groep burgers zich daarvoor zo gemakkelijk leent, is de schuld van Extinction Rebellion en de ambtenaren die de klimaatactivisten hebben gefaciliteerd.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Doorgestoken kaart: hoe het Nationaal Burgerberaad Klimaat een propagandashow van Extinction Rebellion werd verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit artikel bouwt voort op een eerder artikel over het burgerberaad. De uitgelekte contouren van het advies zijn even voorspelbaar als onheilspellend. Stevent Nederland af op een totalitaire klimaatdictatuur?

Ongunstige voortekenen

De voortekenen voor de onpartijdigheid van dit beraad waren niet gunstig: de vraagstelling is misleidend, de voorbereidende notitie van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is politiek getint, de wetenschappelijke werkgroep bestaat uit alarmistische deskundigen, en er is slechts selectieve transparantie om ‘de veiligheid van de deelnemers’ te waarborgen.

Dit soort beraad wordt verkocht als ‘democratische vernieuwing’.  Maar de vraag die het Burgerberaad Klimaat dient te beantwoorden is misleidend en beperkend: ‘Hoe kunnen we als Nederland eten, spullen gebruiken en reizen op een manier die beter is voor het klimaat?’

In januari, bij aanvang van het burgerberaad, is een Woo-verzoek ingediend om het gebrek aan transparantie van de ambtenaren te compenseren en enig inzicht te krijgen in zaken zoals de werkwijze van het beraad. Die werkwijze zou krachtens het instellingsbesluit van Jetten door de voorzitster geregeld moeten zijn; dit is zo ongeveer de enige procedurele waarborg waarmee dit beraad omgeven is, maar zelfs dat is teveel gevraagd.

De ambtenaren hebben de volledige trukendoos opengetrokken om een antwoord op het Woo-verzoek uit te stellen. Ze zeggen nog steeds bezig te zijn met ‘inventarisatie’ en het contacteren van allerlei belanghebbenden om hen toestemming te vragen voor openbaring. Terwijl de wet antwoord binnen 15 dagen eist, komt er misschien een antwoord in juli.  

Ad-hoc manipulaties

Niet alleen het ontwerp en de voorbereiding van dit beraad zijn dubieus. De wijze waarop de ambtenaren het burgerberaad vervolgens hebben ‘begeleid’ heeft de bias versterkt. De deelnemers zouden zelf deskundigen mogen horen, maar de ambtenaren hebben niet alleen voorgestelde deskundigen afgewezen en ontmoedigd, maar ook door organisatorische maatregelen kritische deskundigen geneutraliseerd en door ‘fact checks’ hun geloofwaardigheid in twijfel getrokken.

Een voorgestelde discussie over de legitimatie van het beraad en van het uit te brengen advies is door de ambtenaren naar de prullenbak verwezen als ‘niet relevant’. Er is zelfs een kinderklimaatraad toegevoegd om de psychologische druk op de deelnemers verder te verhogen (‘denk aan hun toekomst’). 

‘Factcheck’

Omdat de ambtenaren er niet omheen konden om toch een tweetal kritische deskundigen uit te nodigen, plaatsten zij met tegenzin enkele namen van dissidenten op de lijst van goedgekeurde deskundigen waaruit de deelnemers mochten kiezen. Van die lijst zijn uiteindelijk de internationaal toonaangevende klimaateconoom Richard Tol en de bekende wetenschapsjournalist Marcel Crok uitverkoren om langs te mogen komen.

Crok mocht geen presentatie geven en werd in een veel te klein zaaltje, waar nauwelijks 20 man in konden, tegenover de KNMI-directeur gezet, die tijdens de eerste bijeenkomst van het beraad al een alarmistische presentatie had gegeven, daarbij gebruik makend van een gefotoshopte prent van een zielige ijsbeer. Omdat Crok enkele feiten had geponeerd die de ambtenaren niet aanstonden, besloten ze vervolgens om hem te ‘factchecken’. Ze vonden, geheel volgens verwachting, een Amerikaanse klimaatwetenschapper bereid om zijn naam te lenen om Crok tegen te spreken. De finale ‘factcheck’ staat prominent online op de site van het beraad.

De andere kritische deskundige, professor Richard Tol, die de stellingen van Crok onderschreef, kwam ook met de ambtenaren in conflict. Het liep zelfs zo erg uit de hand dat de gematigde Tol het woord ‘boerenbedrog’ in de mond nam en eiste dat de video met hem van de website zou worden verwijderd.

De kritiek van Crok en Tol betrof een onomstreden punt, namelijk dat de baten van het huidige klimaatbeleid niet opwegen tegen de kosten ervan. Tol, die van de kosten-baten analyse van klimaatbeleid zijn levenswerk heeft gemaakt, diende een klacht in tegen het burgerberaad, maar die klacht werd afgewezen zonder naar de inhoud te kijken. Nu staat nog slechts de weg naar de Ombudsman open, of een juridische procedure tegen de overheid.         

Kindsoldaten in de klimaatoorlog

Omdat het voor de ambtenaren moeilijk bleek de deelnemers in het gareel te houden, riepen ze ook nog twee kinderklimaatberaden bijeen. Bij de jongste groep ging het zelfs om kinderen van 9 tot 12 jaar! De deelnemers aan het volwassen beraad waren hierin niet gekend, want de ambtenaren hadden al besloten dat ‘de stem van kinderen niet direct vertegenwoordigd is’ terwijl ‘het om hún toekomst gaat’.

De adviezen van het kinderklimaatberaad werden, zoals we inmiddels van het beraad gewend zijn, niet vrijgegeven. Dat zou immers slechts de populisten in de kaart spelen. De ambtenaren deelden wel nog mede dat het kinderberaad onder deskundige begeleiding tot ‘creatieve ideeën voor de toekomst’ kwam.

Gedesillusioneerde deelnemers

Inmiddels zijn, ondanks de strenge selectie, toch al wat deelnemers afgehaakt. Het beraad doet daar geheimzinnig over en geeft geen enkele informatie over de gedesillusioneerde deelnemers en de redenen van hun vertrek. Af en toe lekt er iets uit.

Als dat dan gebeurt, doemt een beeld van extreme manipulatie op. Een van de teleurgestelde deelnemers heeft verklaard dat de informatievoorziening aan de deelnemers ‘laagdrempelig, gestuurd en eenzijdig’ is.  Hij voegde daaraan nog toe dat ‘al vanaf de vraagstelling duidelijk was welke adviezen er moesten komen’. De ambtenaren doen ondertussen alsof hun neus bloedt.

Volkskrant krijgt wel antwoord

De voorzitster heeft voor aanvang van het beraad al een ‘sterk gezamenlijk advies’ beloofd. De ambtenaren zijn van mening dat minderheidsopinies zowel de sterkte van het advies als de gezamenlijkheid ervan ondermijnen en daarom dus geen plaats behoren te hebben in het eindrapport van het beraad.

Belangrijke vragen over hoe in het advies minderheidsopinies zullen worden gereflecteerd worden daarom genegeerd. Maar wanneer er kritiek komt van een Volkskrant-journalist (Maarten Keulemans), dan is er de volgende dag een uitgebreid antwoord en een mea culpa. De ambtenaren van het burgerberaad begrijpen macht beter dan wie dan ook.    

De speerpunten van het advies beginnen ook zo langzamerhand duidelijk te worden. Het advies volgt de lijn van de discussienota die het PBL vorig jaar in voorbereiding op het beraad opstelde: ‘vanuit maximale klimaatimpact geredeneerd, kan de vraag aan het burgerberaad worden afgebakend tot minder vliegen, minder autorijden, minder vlees eten en minder nieuwe spullen gebruiken’’.

De rode lijn die door het advies zal lopen is ‘minder vrijblijvendheid, meer overheid en waar de overheid nog ruimte laat, meer eigen verantwoordelijkheid’. Als de voortekenen niet bedriegen zal het advies een eindeloze reeks aan voorstellen behelzen voor nog meer klimaatregels, meer klimaatbelastingen, meer klimaatsubsidies, meer klimaatrechtvaardigheid en meer klimaatpropaganda. Uiteraard omarmt het beraad ook de door de wetenschap aanbevolen eiwittransitie. ‘We willen dat Nederland duurzaam gaat eten’, luidt het. Dus vlees en vis worden krekels en meelwormen. En de overheid neemt de leiding bij het afdwingen van het klimaatakkoord, adviseert het burgerberaad. Op dat idee waren ze in Den Haag nog niet gekomen.

Minder consumeren

Zo zou de burger met ‘minder spullen hetzelfde moeten doen’. Burgers zouden ‘samen tegen voedselverspilling’ gaan optreden en ‘schoner (lees: elektrisch) moeten gaan rijden’. De ambtenaren hebben de verwarring tussen klimaat en milieu vanaf het begin doelbewust aangewakkerd.  

Thuis werken, met de trein reizen en minder reizen zullen ook het onderwerp van overheidsmaatregelen zijn en reizen met het vliegtuig zal aan banden gelegd worden. Fietsen naar het werk zal daarentegen beloond worden: ‘50 cent per kilometer belastingvrij’. Over de kosten van de voorgestelde maatregelen maakt het beraad zich weinig zorgen.

Vliegen wordt veel duurder en gevaarlijker

Het advies zal ook strooien met extra klimaat- en milieubelastingen. Zo beveelt het beraad een ‘mondiale kerosinebelasting’ aan. De Nederlandse overheid zou een voortrekkersrol moeten nemen om dit te realiseren.

Als alternatief voor kerosine moeten niet alleen biobrandstof, maar ook waterstof en elektriciteit gebruikt worden. Dat er dan met regelmaat een vliegtuig uit de lucht valt, zal het enthousiasme om te vliegen fors verminderen. Daar staat tegenover dat het beraad ook aanbeveelt om bij iedere vlucht ‘de groenste passagier te belonen’. Zeg eens eerlijk: wie zou dat niet willen zijn?

Circulaire economie

Wat er nog overblijft van de economie als de adviezen van het beraad zijn geïmplementeerd zal groen zijn. Bedrijven zullen verplicht zijn om ‘door de overheid’ verstrekte secundaire grondstoffen ‘bij te mengen.’ Het gebruik van nieuwe grondstoffen zal zwaar belast worden. Van die belastinginkomsten krijgen de overgebleven bedrijven die wel secundaire grondstoffen kunnen gebruiken subsidie om verder te ‘vergroenen’.

De levensduur van spullen moet verlengd worden. ‘Duurzaam kopen’ moet voor iedereen haalbaar zijn. Daarom krijgen groene consumenten straks ‘cash back’ bij de aankoop van de juiste producten. Een verplichte QR-code zal het mogelijk maken ‘in 1 oogopslag’ te zien of een product wel echt groen is. Iedereen krijgt daartoe een app, of je wilt of niet.

Duurzaam ondernemen

Het burgerberaad denkt ook aan de ondernemer. ‘Duurzaam ondernemen moet lonen’, zegt het beraad. Daarom moet ‘de lobbymacht van grote ondernemingen’ worden beteugeld.

Kleine ondernemingen, NGO’s en burgers zullen juist meer toegang krijgen tot de beleidsmakers. Inspraak moet verzekerd zijn. Dit voorstel bouwt voort op de idee-fixe dat het grootkapitaal het voor het zeggen heeft in Nederland. 

Private klimaatbelasting

Het meest krankzinnige advies van het beraad is de private klimaatbelasting. Het idee is dat ‘we een wij-gevoel creëren’ want ‘het klimaat is niet links of rechts’. ‘We betalen alles samen en krijgen samen alles terug. De overheid krijgt geen cent’, belooft het burgerberaad. Bedoelt het burgerberaad dat het zelf voor overheid gaat spelen?

Dus ‘de vervuiler betaalt’ en ‘burgers met een kleine beurs’ die ‘doorgaans klimaatvriendelijk gedrag vertonen’ krijgen geld terug. ‘Dat is eerlijk’, zegt het beraad, want ‘armere mensen kunnen zo meer besteden’.  Daarnaast moet iedereen het met minder doen: ‘spullen delen’ en ‘met minder spullen hetzelfde doen’. Dat zal volgens het beraad ook meteen de ‘sociale cohesie vergroten’. Begrijpt u?

Hoewel minister Uitermark haar enthousiasme voor het idee van een deelnemer om ‘vliegen op de bon te gooien’ niet onder stoelen of banken heeft gestoken, is het beraad nog niet overstag gegaan. Tijdens de laatste bijeenkomst kan de klimaatbeweging alsnog proberen het persoonlijk koolstofbudget het advies binnen te smokkelen. Want daartoe zal het klimaatbeleid onherroepelijk leiden. Voor landen en ondernemingen is zo’n budget al aanvaard. Nu nog even dat concept doortrekken naar ieder individu.

De gang van zaken bij dit beraad toont aan wat er met mensen gebeurt als je ze macht geeft. De deelnemers mogen even doen alsof zij beleidsmakers zijn, maar net als de politici ontsnappen zij niet aan de greep van de vierde macht en de klimaatbeweging. Onder het mom van ‘democratische vernieuwing’ wordt de democratie zo verder afgebroken. Ambitieus klimaatbeleid is onverenigbaar met democratie en vrijheid.

Klimaatdictatuur of laatste stuiptrekkingen?

Met het Burgerberaad Klimaat heeft de klimaatbeweging een gevaarlijk wapen in handen. Als er straks een ‘sterk, gezamenlijk advies’ ligt, zal de overheid de weerstand tegen het klimaatbeleid gemakkelijk opzij kunnen zetten door te verwijzen naar het burgerberaad: ‘geïnformeerde, redelijke burgers zijn in goed overleg met deze voorstellen akkoord gegaan’.

De push voor nog meer centrale planning, nog meer gedetailleerde regels en nog meer klimaatdwang brengt de totalitaire klimaatdictatuur weer een stapje dichterbij. Als zelfs onder een rechts kabinet de klimaatbeweging gewoon door kan gaan met het knechten van de burgers, dan is er weinig hoop voor de individuele vrijheid. Klimaatrechtvaardigheid eist nu eenmaal beperking van de individuele vrijheid, zou het burgerberaad zeggen.

Daarentegen blijft de optimist hopen dat dit burgerberaad een van de laatste stuiptrekkingen van de stervende klimaatbeweging zal zijn. Wie zal het zeggen?

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Het Nationaal Burgerberaad Klimaat: met ambtelijke manipulaties op weg naar klimaattotalitarisme verscheen eerst op Wynia's Week.

Milieudefensie maakt in cassatie echter nog een ander argument dat de wenkbrauwen doet fronsen. Het Gerechtshof heeft terecht vastgesteld dat er slechts een gemiddelde reductienorm is gesuggereerd voor 2030, maar geen specifieke norm voor aanbieders van fossiele brandstoffen. Milieudefensie stelt nu dat zo’n norm uit zogeheten ‘soft law’ zou moeten worden afgeleid. 

Shell zou ook emissies van klanten moeten verminderen

‘Soft law’ is echter geen wet, maar de wens van organisaties en personen die geen democratische legitimatie hebben en hun klimaatmoraal tot wet willen verheffen. Dat de milieuclub denkt met dit argument de Hoge Raad te kunnen verleiden het oordeel van het Hof opzij te zetten, is veelzeggend, maar als je miljoenen in kas hebt voor klimaatzaken dan moet je toch iets.

Milieudefensie eist dat Shell tegen 2030 niet alleen de eigen emissies en die van leveranciers maar ook de emissies van haar klanten met tenminste 45% zal verminderen. Dit zou nodig zijn om ‘gevaarlijke klimaatverandering’ te voorkomen. Shell, hoewel geen overheid, zou op grond van het recht op leven, waarin een recht op een veilig, stabiel klimaat besloten zou liggen, en de burgerrechtelijke gevaarzettingstheorie de plicht hebben om de eigen emissies en die van leveranciers en klanten drastisch te verminderen. 

Het Hof heeft de vordering van Milieudefensie afgewezen omdat er, naast het gebrek aan enig nuttig effect van het gevorderde bevel, geen specifieke emissiereductienorm voor Shell valt aan te wijzen. Naar het oordeel van het Hof, is er noch in het recht noch in de wetenschap steun te vinden voor de 45% (of enig ander percentage) emissiereductie in 2030 die Milieudefensie heeft gevorderd. Dat percentage zou moeten gelden voor de emissies van alle klanten van Shell,  een groot deel van de Nederlandse bevolking dus; Shells eigen emissies en die van leveranciers zullen, zoals het Hof heeft vastgesteld, in 2030 met meer dan 45% afgenomen zijn.

In 2019 had Urgenda succes bij de Hoge Raad, die de staat veroordeelde om de uitstoot van broeikasgassen per eind 2020 met minstens 25% te verminderen. Dus Milieudefensie denkt daarom aan het Korte Voorhout ook een feestje te kunnen bouwen. De zaak van Milieudefensie is evenwel niet tegen de staat en dat is een belangrijk verschil.

Mensenrechten, de kapstok voor alle progressieve doelen

Milieudefensie heeft 150 pagina’s tekst bij de Hoge Raad ingediend, maar liefst vijf maal zoveel als normaal is toegestaan. Als je zulke lappen tekst nodig hebt om de juridische merites van je zaak te bepleiten, dan hebben de argumenten kennelijk veel woorden nodig om enigszins overeind te blijven. Het is een sofistisch stuk met een sterk emotioneel appèl, veel herhaling van zetten, gekunstelde argumentatie en tal van trucs om van feitelijke kwesties juridische kwesties te maken. Wat ontbreekt is harde juridische onderbouwing.

Uiteraard grijpt Milieudefensie naar de kapstok voor alle progressieve doelen, de mensenrechten, die haar door de Hoge Raad zelf is aangereikt. Op basis van een sciëntistische redenering die begint met het recht op leven heeft het Hof geoordeeld dat Shell de plicht heeft om de emissies terug te brengen in lijn met de 1,5 graden waarnaar het Parijse klimaatakkoord verwijst.

Rechter mag geen reductiepercentage uit de lucht grijpen

Milieudefensie klaagt nu dat het Hof dit mensenrecht op een ‘veilig 1,5 graden klimaat’ niet effectief heeft beschermd, want het Hof zegt wel dat Shell de uitstoot van zijn klanten moet verminderen, maar niet met hoeveel procent. Hoe onbenullig dit argument is blijkt uit het feit dat het Hof heeft vastgesteld dat het door Milieudefensie gevraagde bevel dit recht niet effectief kan beschermen; het vaststellen van een percentage zal dus geen zier helpen.

Dat Shell de uitstoot van zijn klanten zou moeten verminderen is twijfelachtig, omdat het toch vooral de verantwoordelijkheid van die klanten is, niet van Shell, en drastisch versnelde emissiereductie enorme kosten en nadelen veroorzaakt. Maar zelfs indien dit oordeel juist is, dan nog mag de rechter niet zelf een percentage vaststellen. De rechter mag immers een abstracte juridische plicht niet in concreto beschermen door een percentage uit de lucht te grijpen, ook niet door te claimen dat minimum-bescherming noodzakelijk is. Dit zou ook tegen de machtenscheiding indruisen en van de rechter een illegitieme wetgever maken. 

Veel mensen- en grondrechten zijn abstract en vestigen geen kwantitatieve minimum-aanspraak. In de Nederlandse grondwet staan een recht op huisvesting en een recht op gezondheidszorg. Dit zijn vooral ‘instructienormen’ voor de overheid die niet door de rechter kunnen worden afgedwongen. Indien er een recht op een veilig, 1,5 graden klimaat is, zou het ook om zo’n instructienorm gaan. 

Milieudefensie suggereert nog terloops dat 45% (of eventueel 35 of 25%) een minimaal ‘fair share’ is en dat de rechter niet bang hoeft te zijn dat dit teveel gevraagd is. Dat is een loze belofte want Milieudefensie zegt niets over de kosten, lasten en nadelen voor de burger en de economie, noch iets over wat ‘fair’ in rechte zou kunnen betekenen. De rechter houdt zich beter verre van dit soort ideologische en politieke afwegingen.    

‘Soft law’ is geen wet 

Milieudefensie doet voorkomen alsof een emissiereductie-percentage zou kunnen worden afgeleid uit een samenraapsel van ‘soft law’ en wetenschappelijke rapporten, die alle gebaseerd zijn op aannames, scenario’s en modellen. Daarmee suggereert Milieudefensie dat eindeloze herhaling van een klimaatwens door de klimaatbeweging goedgezinde organisaties van die wens een wet of norm zou kunnen maken. ‘Soft law’ is echter geen wet en kan in het algemeen geen juridische plicht genereren.

Zelfs met een klimaatactivistische inslag kun je op die ‘soft law’ geen percentage van 45% voor Shell baseren; het staat er gewoon niet in. Milieudefensie verwijst nog wel naar een onuitgewerkt ‘net zero scenario’ van het Internationaal Energie Agentschap, maar een scenario is niet meer dan een mogelijke toekomst bedoeld voor beleidsontwikkeling en heeft met wet en recht niets uit te staan.

Milieudefensie grijpt ook nog naar de open norm van maatschappelijke zorgvuldigheid. Shell zou ook op die basis verplicht zijn de emissies van haar klanten tegen 2030 met 45% te reduceren. Dat argument verliest echter kracht wanneer de gevolgen van deze eis in de beschouwing worden betrokken. Hoe zorgvuldig is het om opzettelijk energie-armoede en welvaartsverlies te veroorzaken?

De onvoorzienbare energietransitie 

Er is een goede reden waarom wetgevers en zelfs de EU het niet aangedurfd hebben om producenten en verkopers van fossiele brandstoffen aan specifieke emissiereductiepercentages te onderwerpen. Die reden is simpel en ingegeven door het voorzorgsbeginsel dat Milieudefensie ook inroept: hoe en hoe snel de energietransitie zal verlopen, is volstrekt onvoorzienbaar en fossiele brandstoffen zullen in onbekende hoeveelheden nog een hele tijd broodnodig zijn. 

Een rechter die denkt beter te weten begeeft zich dus op glad ijs en zou onbedoeld wel eens de burger onder de bus kunnen gooien en de economie van Nederland de nek omdraaien. Het leerstuk van gevaarzetting waarop Milieudefensie haar vordering baseert, vereist kosten-baten analyse voor preventiemaatregelen. Dat de eventuele baten van de drastisch versnelde emissiereductie die Milieudefensie eist, niet opwegen tegen de enorme kosten, zal de Hoge Raad na lezing van de relevante economische studies snel duidelijk zijn.

Milieudefensie heeft voor het Hof hard op de trommel van de wetenschap geslagen. Omdat in het recht niets te vinden bleek behalve algemene, open normen en beginselen, was wetenschap, aangevuld met rapporten van internationale organisaties, noodgedwongen de fundering van de vorderingen van Milieudefensie. Het Hof kon in de wetenschap echter geen steun vinden voor de gevorderde 45% reductie.

De overwegingen van het Hof zijn niet problematisch om de reden dat het geen 45% heeft kunnen vinden, maar omdat het suggereert dat de wetenschap zulke normen zou kunnen voorschrijven en de rechter die normen dan dwingend zou kunnen opleggen. Dat is echter zuiver sciëntisme en strijdt met het Nederlandse rechtssysteem. Hopelijk komt dat argument voor de Hoge Raad aan de orde.

Boterzacht recht

Bij de Hoge Raad klaagt Milieudefensie nu ook over het eigen sciëntisme. Het Hof had volgens de milieuclub ook naar VN-rapporten en ‘soft law’ bronnen moeten kijken, hoewel geen van die bronnen de vraag beantwoordt, of zelfs maar kan beantwoorden, of Shell de juridische plicht heeft tot 45% emissiereductie.

Een specifieke rechtsnorm en een eenduidig percentage voor een onderneming kunnen niet afgeleid worden uit een mengsel van wetenschap die niet normatief kan zijn en vage, deels morele regels die veelal voor politieke – en beleidsdoelen geschreven zijn. Het Hof heeft overigens wel degelijk rekening gehouden met de internationale regels maar kwam zo slechts tot een vage algemene plicht, niet tot een emissiereductiepercentage voor een onderneming.

De conclusie van het Hof dat Shell niet een specifiek reductiepercentage kan worden opgelegd is volkomen logisch, want de rechter mag dit soort politieke beslissingen niet nemen – de machtenscheiding staat daaraan in de weg. Politieke kwesties behoren bij de politiek, niet bij de rechter. 

De verdeling van het resterende koolstofbudget, indien en voor zover dit frame aanvaardbaar en juridisch relevant wordt geacht, is een kwestie van democratische besluitvorming op basis van politieke voorkeuren, niet van rechterlijke hoogmoed op basis van subjectieve morele voorkeuren. Dat Milieudefensie een dusdanig beperkte theorie van machtenscheiding poneert dat de rechter met een beroep op de maatschappelijke zorgvuldigheid van ondernemingen min of meer alles mag eisen, doet daaraan niet af.

Niet toegeven aan klimaatdrammerij

Het zal niemand verbazen dat het rijke Milieudefensie blijft drammen bij de rechter om haar klimaatdictaat op te leggen. De rechter heeft haar 1 vinger gegeven en nu wil zij de hele hand.

Het plan om met ‘soft law’ de Nederlandse samenleving het klimaatjuk op te leggen, is echter doorzichtig. Dat wil niet zeggen dat de burger gerust kan zijn dat de Hoge Raad gehakt maakt van het pleidooi van de milieuclub. 

Daarom valt het te hopen dat de Stichting Milieu en Mens, die vorige week bij de Hoge Raad een verzoek tot voeging indiende, ook nu weer de stem van de burger mag vertolken.

Dr. Lucas Bergkamp, LL.M., is arts en advocaat te Brussel. Hij treedt op als deskundige voor de Stichting Milieu en Mens in de ‘klimaatzaak van de eeuw.’

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Milieudefensie wil met ‘soft law’ haar klimaatjuk aan de burger opleggen verscheen eerst op Wynia's Week.

Het is nu overduidelijk dat het de milieuclub niet gaat om de strijd tegen ‘gevaarlijke klimaatverandering’, maar om de strijd voor deindustrialisatie. De belangen van de economie en de burger moeten volgens Milieudefensie ook ondergeschikt worden gemaakt aan symbolisch klimaatmoralisme dat niet eens de emissies zal verminderen, laat staan het klimaat ‘verbeteren.’ 

Effectiviteit mag niet geëist worden

De vraag die centraal staat in deze zaak is of de rechter een emissiereductiebevel mag geven ook als dat bevel niets zal doen om de door de klimaatbeweging gevreesde ‘gevaarlijke klimaatverandering’ te voorkomen. Het Hof Den Haag heeft vorig jaar de eis afgewezen om Shell een vergaand emissiereductiebevel te geven omdat andere leveranciers de plek van Shell zouden innemen en de emissies daardoor niet zouden dalen. Dus de eis van Milieudefensie zou het gevaar niet verminderen. 

In cassatie stelt Milieudefensie nu dat de eis van effectiviteit niet gesteld mag worden – ook al haalt het niets uit, Shell moet de emissies verminderen. Er zou een plicht tot emissiereductie bestaan los van het gevaar dat daarmee bestreden zou worden. Ging het Milieudefensie dan toch niet om het voorkomen van gevaarlijke klimaatverandering?

In hoger beroep zag Milieudefensie de bui al hangen. Om het probleem van de ineffectiviteit van het gevorderde emissiereductiebevel op te lossen, had Milieudefensie met een beroep op twee deskundigenberichten betoogd dat het bevel toch wel een beetje effectief zou zijn. Maar het ene deskundigenbericht sprak slechts van een mogelijk gunstig effect en het andere (van Rotmans) behelsde een vage theorie over ‘systeemspelers’ en hoe ook de rechter klimaatkoploper kan spelen. 

Dus in cassatie gooit Milieudefensie het nu over een andere boeg: dat emissiereductie niet effectief is, wil niet zeggen dat Shell er niet toe verplicht is en als dat niet aanvaard kan worden, dan is de gevorderde emissiereductie toch effectief. Maar Milieudefensie veegt terloops een andere reden voor de ineffectiviteit van haar vordering onder het tapijt. Wat is die reden?

Onteigening

Omdat Milieudefensie zelf ook wel inzag dat haar argumenten over de vermeende effectiviteit van het emissiereductiebevel nogal zwak waren, had zij het Hof om ‘verduidelijking’ van het vonnis van de rechtbank gevraagd. Die verduidelijking had echter meer weg van een onteigening. 

Om te verzekeren dat het door Milieudefensie gevraagde bevel zou werken, zou het Hof moeten ‘verduidelijken’ dat de emissiereductie door Shell niet zou mogen worden gerealiseerd door de verkoop van bedrijfsonderdelen, door ‘verdunning’ middels aankoop van een hernieuwbare onderneming, of met andere trucs. Met andere woorden, Shell zou in feite door de rechter moeten worden onteigend of onder bewind van Milieudefensie geplaatst.

Het Hof heeft dit uiteraard moeten weigeren want de rechter is niet bevoegd om een bedrijf te onteigenen. Hoewel de Nederlandse rechter zich met regelmaat bereid toont om de grenzen van haar bevoegdheid te negeren om de progressieve beweging te bedienen, ging dit zelfs het Haagse hof te ver.

Lek als een mandje

Met de aan het Hof gevraagde verduidelijking heeft Milieudefensie al toegegeven dat het bevel zo lek is als een mandje en niets kan doen om ‘gevaarlijke klimaatverandering’ te voorkomen. Milieudefensie doet nu voor de Hoge Raad voorkomen alsof bij nader inzien de aan het Hof gevraagde onteigening overbodig was. 

Als de raadsheren een beetje opletten, zullen zij eenvoudig door deze nieuwe ballon van Milieudefensie heenprikken. Er is letterlijk geen enkele reden om aan de feitelijke en juridische juistheid van het oordeel van het Hof te twijfelen.

Openstaand kelderluik

Milieudefensie klaagt in cassatie ook over het feit dat het Hof de juridische theorie waarop de vordering gebaseerd is niet goed begrepen heeft. Deze theorie staat bekend als de gevaarzettingsleer die gebaseerd is op een arrest van de Hoge Raad in een zaak van een Maastrichtenaar die in een Amsterdams cafe naar het toilet ging en toen in een donkere gang door een openstaand kelderluik viel ten gevolge waarvan hij ernstig letsel opliep.

De Hoge Raad oordeelde dat het onzorgvuldig en dus onrechtmatig is om een kelderluik in een onverlichte gang zonder waarschuwing open te laten staan. De uitbater van het cafe moest de schade van de Maastrichtenaar dus vergoeden.

Milieudefensie heeft betoogd dat emissies van CO2 een openstaand kelderluik zijn en dat Shell daarom verplicht zou moeten worden deze emissies te beperken. Daarbij vergat Milieudefensie echter te vermelden dat Shell volgens de gevaarzettingsleer met een vermelding van het mogelijke klimaatgevaar zou kunnen volstaan (en zo’n vermelding is onnodig als iedereen reeds bekend is met het gevaar).

Hoe de emisssiereductieplicht dan kan worden losgekoppeld van het voorkomen van gevaar is een raadsel. Wil Milieudefensie serieus beweren dat het ook onzorgvuldig is om een kelderluik open te laten staan als er geen enkele cafegast in de gang kan komen? 

Deindustrialisatie

De onnavolgbare argumentatie van Milieudefensie kan niet anders worden geïnterpreteerd dan als een pleidooi niet voor het voorkomen van gevaarlijke klimaatverandering, maar voor het versnellen van de deindustrialisatie van Nederland. Want indien de Nederlandse rechter aan ondernemingen zelfs emissiereductiebevelen gaat opleggen als het klimaat er volgens de eigen theorie niet mee gebaat is, zal het met de industrie snel gedaan zijn.

Met het argument dat het niets uitmaakt dat een emissiereductiebevel niet effectief is en niets aan de ‘gevaarlijke klimaatverandering’ doet, voegt Milieudefensie nog een cynische en subversieve dimensie aan haar klimaatmachtsgreep toe: de rechter zou een illegitieme en ineffectieve wetgever moeten worden die de deindustrialisatie van Nederland versnelt.

Lucas Bergkamp is arts en advocaat te Brussel. Hij trad op als deskundige voor de stichting Mens & Milieu in de ‘klimaatzaak van de eeuw’. 

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Milieudefensie strijdt niet tegen klimaatverandering maar voor deindustrialisatie verscheen eerst op Wynia's Week.

Het NBK is echter doorgestoken kaart en in minstens drie opzichten misleidend. Met het NBK wekt de overheid ten onrechte de suggestie dat een burgerberaad de democratie zou bevorderen. De vraag die voorligt is eveneens misleidend en suggereert dat de consumptie van de Nederlandse burger het klimaat significant kan beïnvloeden. En de geselecteerde klimaat- en transitie-deskundigen zullen ervoor zorgdragen dat het beraad met de juiste aanbevelingen komt. De burger staat zo drie keer op het verkeerde been. De door de Grondwet voorgeschreven representatieve democratie wordt daarmee ondergeschikt gemaakt. 

Het idee van het burgerberaad

Het burgerberaad is geen Nederlandse uitvinding, maar overgewaaid uit Amerika, waar het al in de jaren ’60 werd toegepast. In Europa leidde dit idee lang een kwijnend bestaan en overheden hadden er weinig behoefte aan, want burgers vertrouwden de machthebbers.

De EU heeft dit instrument nieuw leven ingeblazen om het ‘democratic deficit’ op te lossen. Publieke consultatie over voorgesteld beleid was niet voldoende — dat instrument kan moeilijk gemanipuleerd worden om een bepaalde uitkomst veilig te stellen. Om de herziening van de verdragen te legitimeren zijn bijvoorbeeld ‘burgerpanels’ gebruikt, de zogeheten ‘Conference on the Future of Europe’. Het idee is dat deze panels een vorm van ‘directe democratie’ zouden zijn, die als zodanig beleid dat erop gebaseerd is, kan rechtvaardigen.

In Nederland is het burgerpanel volop ingezet bij de uitvoering van het klimaatbeleid. Zo mochten burgers ‘meepraten’ over de plaatsing van windmolens in hun gemeenten. Met het Nationaal Burgerberaad Klimaat (NBK) heeft ex-klimaatminister Jetten dit instrument echter nieuwe ambitie gegeven; nu zullen burgers adviseren over het ‘verduurzamen’ (lees: verminderen) van consumptie door burgers en het aanbod van producten en diensten voor heel Nederland. 

Het NBK-panel is niet random samengesteld. Slechts 70.000 geselecteerde ingezetenen hebben een uitnodiging ontvangen. Van die groep hebben slechts 4.070 mensen (nog geen 6%) zich aangemeld. Daaruit zijn 175 mensen geselecteerd op basis van ‘gewogen loting’ met criteria zoals geslacht, leeftijd, opleiding, woonplaats en ‘mening over klimaatbeleid’. Dat laatste criterium is niet bedoeld om minderheidsopinies te faciliteren, maar slechts om zeker te stellen dat ‘meer kritische meningen over klimaatbeleid … bijdragen aan het aanscherpen van adviezen’. Want er zal over een maand of zes een ‘sterk gezamenlijk advies’ komen.

Geheime vertegenwoordigers

De overheid is zeer zuinig met informatie over de selectieprocedure en wil doen voorkomen alsof er gewoon geloot is, met een ‘weging’ dan. Er is gestreefd naar een samenstelling van het NBK die de opinies van burgers als gemeten door Ipsos reflecteert – hoe precies naar deze Ipsos-samenstelling is toegewerkt, is onduidelijk. Duidelijk is dat er zware selectie-bias is opgetreden door de uitnodiging, de aanmeldingen en de uiteindelijke selectie op basis van de criteria. Hoewel de overheid claimt dat dit nodig was om te verzekeren dat het NBK een afspiegeling is van het Nederlandse volk, is er weinig reden om aan te nemen dat dit gremium representatief is.

Merkwaardigerwijs worden de namen van de NBK-deelnemers ‘in verband met privacy’ niet bekend gemaakt. Aangezien het NBK namens het gehele Nederlandse volk spreekt, is dit moeilijk te rijmen met de eisen van democratische besluitvorming. We hebben toch ook geen geheime verkiezingen en onbekende volksvertegenwoordigers in de Eerste en Tweede Kamer. De privacy kan gemakkelijk in overeenstemming worden gebracht met de publieke functie van de deelnemers aan het NBK. Maar ja, de klimaatminister heeft dit goedgekeurd: ‘anoniem tenzij zij zelf anders aangeven’.

Overheid monopoliseert informatievoorziening

De bijeenkomsten van het NBK zijn niet publiekelijk toegankelijk. Dus de burger heeft geen idee wat er besproken wordt en hoe het ambtelijk team en de deskundigen het panel sturen. De eerste bijeenkomst is al op 18 en 19 januari aanstaande; dan leren de deelnemers ‘de onderwerpen kennen waarover ze advies gaan geven.’

Op 8 maart zal het NBK ‘in gesprek gaan met verschillende deskundigen die door het NBK zelf gekozen zijn’ en in april gaat het gesprek al over ‘oplossingen’ die in mei ‘steeds concreter’ worden en in juni een ‘sterk advies’ zullen opleveren! Er is zelfs geen procedure voorzien voor het insturen van informatie voor verspreiding onder de deelnemers van het NBK. Hoe kunnen de deelnemers goed onderbouwde keuzen maken nu de overheid de informatievoorziening aan het NBK monopoliseert?

Het kabinet zal eind van het jaar het advies van het NBK ontvangen en dan verantwoording moeten afleggen over het opvolgen van de aanbevelingen van het NBK. De Tweede Kamer zal hierbij ook betrokken worden en heeft daarvoor twee rapporteurs aangesteld, de leden Erkens en Koekkoek. De volksvertegenwoordiging gaat dus verantwoording afleggen aan 175 onbekende deelnemers zonder relevante kennis, die bewerkt zijn door een tiental transitiedeskundigen. 

Burger heeft schuld aan klimaatcrisis

Het panel moet zich buigen over hoe ze kunnen ‘eten, spullen gebruiken en reizen op een manier die beter is voor het klimaat?’ De vraag is bij wet voorgeschreven en vastgelegd in een ministerieel besluit van Rob Jetten. Met deze sluw geformuleerde vraag suggereert de overheid dat de burger mede schuld draagt aan de politiek wenselijk geachte klimaatcrisis. De oplossing moet dus ook van de burger komen, die minder zou moeten consumeren om ‘het klimaat te redden’.

Deze geslepen vraag is uiteraard ingegeven door politieke overwegingen. Consumptie door de burger wordt afgeschilderd als ‘slecht voor het klimaat’. De vraag wekt ook meteen de suggestie dat het ‘beter’ kan; voor wie dat dan ‘beter’ zou zijn, blijft in het midden. Het panel mag van Jetten aan die vraag niet tornen en hoogstens een andere, bijkomende vraag formuleren. 

Zo zijn de deelnemers al meteen beperkt in hun gedachtenvorming. Dat wringt des te meer nu de deelnemers geen enkele kennis van het onderwerp hoeven te hebben, de Nederlandse taal niet machtig hoeven te zijn, alle kosten vergoed krijgen en een maandelijkse bezoldiging van 120 euro ontvangen. Hoe kan zo’n groep van mensen tot geïnformeerde aanbevelingen komen?

De vraag voor het NBK misleidt de deelnemers in meerdere opzichten. De suggestie wordt gewekt dat consumptie door Nederlandse burgers invloed heeft op het klimaat; die invloed is echter onmeetbaar. Het zou hooguit kunnen gaan om de uitstoot van broeikasgassen (BKG) die direct of indirect aan consumptie verbonden is, maar dat verzwijgt de vraagstelling.

De door de EU en de lidstaten genomen ‘klimaatmaatregelen’ hebben op de uitstoot van BKG niet of nauwelijks invloed gehad. Weliswaar is de uitstoot verbonden aan productie binnen de EU verminderd, maar dat is het gevolg van de verplaatsing van productie naar buiten de EU. Als je de aan geïmporteerde producten verbonden emissies meetelt, is er nauwelijks verschil. Zal die informatie ook met de deelnemers gedeeld worden?

Negatieve gevolgen voor milieu en economie

Bovendien is de vraag eenzijdig gericht op het klimaat. Andere belangrijke aspecten zoals het milieu en de economie worden door de vraag genegeerd. Daardoor onttrekt de overheid de aanzienlijke negatieve invloed van klimaatbeleid op het milieu, de gezondheid en de economie aan het gezichtsveld van de deelnemers. Of hoeven de deelnemers niet te weten dat hun ‘klimaatvriendelijke’ aanbevelingen negatieve gevolgen zullen hebben voor het milieu, de gezondheid en de economie?    

Klimaatimpact immigratie wordt verzwegen

Het NBK krijgt bijstand van vele ambtenaren en deskundigen. De overheid heeft een ‘onafhankelijke’ voorzitster benoemd, die de werkwijze van het NBK vaststelt en ritselt dat er na zes bijeenkomsten een rapport met aanbevelingen ligt. Ook is er een ‘kwartiermaakster’ aangesteld die het gesprek leidt en ervoor zorgdraagt dat ‘de deelnemers van het burgerberaad zich fysiek (sic!), sociaal en psychologisch veilig en uitgenodigd voelen om actief deel te nemen’.  

Een van de deskundigen, een milieu-econome van het Planbureau Leefomgeving (Pbl), heeft een notitie geschreven voor de deelnemers die de vraagstelling nog verder vernauwt. De notitie gaat voornamelijk in op de veronderstelde klimaatimpact van verschillende vormen van consumptie en door de overheid acceptabel geachte alternatieven. Het stuk verzwijgt echter de aanzienlijke ‘klimaatimpact’ van immigratie, een punt dat bepaalde deelnemers ongetwijfeld zal interesseren – beperking van immigratie leidt tot beperking van uitstoot.

Een team van een tiental deskundigen gaat verdere bijstand verlenen aan het NBK. Deze deskundigen, die zijn aangesteld door de overheid, niet door het NBK zelf, zullen vragen van de deelnemers beantwoorden en desgewenst ook adviseren over de concept-aanbevelingen van het panel. Met deze deskundigen kan de overheid de gewenste controle uitoefenen over het NBK. Ze gaan de overheid helpen om ‘de burger mee te krijgen’ in ambitieus klimaatbeleid. Dat is code voor onderwerping van de consumerende burger.

De samenstelling van het deskundigenteam is eenzijdig. Er zijn uitsluitend klimaat-, duurzaamheids- en transitie-experts benoemd. Ook een expert ‘eiwittransitie’ ontbreekt niet. Over de wetenschappelijke kwaliteiten van deze deskundigen zullen de meningen verschillen, maar ze hebben zich volledig gecommitteerd aan de klimaat-agenda.

Niet 1 kritische stem maakt van het team deel uit; alle aangezochte deskundigen hebben hun carrière gebouwd op de transitie en eten flink mee uit de klimaatruif. De gemeenschappelijke noemer van het team is knechtingsdeskundigen met specialisatie in de toegepaste Stockholmsyndroom-wetenschap – hoe kan de burger overtuigd worden om de klimaatdwangbuis vrijwillig aan te trekken?

Zelfstandig nadenken ongewenst

De notitie van de Pbl-milieu-econome voor de deelnemers aan het NBK zet al meteen de toon. De alarmistische notitie refereert aan ‘steeds extremer weer, droogte en overstromingen’ die ‘het leven van mensen en dieren bedreigen’. Om duidelijk te maken dat zelfstandig nadenken niet op prijs wordt gesteld stelt deze notitie zelfs dat ‘vanuit maximale klimaatimpact geredeneerd, de vraag aan het burgerberaad kan worden afgebakend tot minder vliegen, minder autorijden, minder vlees eten en minder nieuwe spullen gebruiken.’ Dat is vier keer minder.

Deze stelling verraadt niet alleen onbenul van de achterliggende wetenschap, maar ook feitelijk onjuist lineair economisch redeneren. Als je even nadenkt zou je snel tot de conclusie komen dat vliegen of een nieuw product in gebruik nemen in sommige gevallen de totale uitstoot juist vermindert. Neem het geval dat iemand het vliegtuig neemt in plaats van met de boot gaat, of dat iemand een product koopt dat heel lang meegaat. Maar ja, klimaatdogma’s leven lang, ook (of juist) in de klimaateconomie.   

Toegang tot de deelnemers van het NBK

Zo lijkt de overheid ook de informatievoorziening voor het NBK naar zich toe te trekken en daarmee de voor het NBK relevant geachte kennis te monopoliseren. Omdat de deelnemers veelal geen relevante kennis zullen hebben, kan het NBK zo gemakkelijk in de greep van de ambtenarij komen. Maar er is mogelijk een opening die uitzicht biedt op meer pluriforme informatievoorziening aan de deelnemers.

Het NBK mag namelijk ook zelf informatie verzamelen en deskundigen horen, althans zo kan het instellingsbesluit geïnterpreteerd worden (‘het Burgerforum kan zich ter uitoefening van zijn taak laten bijstaan door experts’). Omdat het gaat om leken die veelal geen idee hebben wie ze zouden moeten horen, zou dit een wassen neus kunnen blijken te zijn indien toegang tot de deelnemers door de ambtenarij wordt beperkt. Bovendien geeft het team van door de overheid aangestelde deskundigen advies over eventuele andere door het NBK te raadplegen deskundigen en daar kan het al mis gaan.

Aan de andere kant zou de overheid de toegang tot het NBK niet mogen beperken als dit instituut geacht wordt directe democratie te zijn. In een democratie dienen de vertegenwoordigden toegang te hebben tot hun vertegenwoordigers; en dat zijn de leden van het NBK. Zo zouden burgers het recht moeten hebben informatie aan de deelnemers van het NBK te sturen en deskundigen aan te bevelen die door het beraad zouden moeten worden gehoord. De door het NBK aangestelde deskundigen zouden dan dezelfde rechten moeten krijgen als de door de ambtenarij aangestelde deskundigen.

De ambtenarij heeft zich ook al ingesteld op ‘de grote wijzigingen in de samenstelling en politieke kleur van de Tweede Kamer en het kabinet’ na de afgelopen verkiezingen. Deze ‘politieke wisseling kan de opvolging van het burgerberaad vertragen of zelfs helemaal laten uitblijven’. Voor dit probleem heeft de organisatie van het NBK ook al een strategie en oplossing uitgedokterd.

Neutraliseren van de verkeerde politieke kleur

Om te voorkomen dat de aanbevelingen van het NBK genegeerd zullen worden, zijn de ambtenaren onderwezen in ‘designing the follow-up to climate assemblies’ en ‘embedding recommendations within the public administration’, een cursus van het ‘Knowledge Network on Climate Assemblies’. Dit is een samenwerkingsverband van beleidsmakers, wetenschappers en activisten dat zich inzet voor klimaatburgerberaad.

Zo is het succes van het NBK al op voorhand verzekerd; De deelnemers die geen kennis van klimaat en beleid hoeven te hebben, staan tegenover deskundigen die er hun levenswerk van gemaakt hebben om mensen milieu- en klimaatdwang op te leggen.

Inbreuk op de representatieve democratie

Het burgerforum blijft een democratisch gedrocht. Met zorgvuldig geselecteerde burgerfora krijgt een minuscuul groepje ongekozen anonieme burgers onevenredig veel invloed op overheidsbeleid. Die invloed is ook nog eens voor een groot deel toe te schrijven aan de ambtenaren die het proces bewaken en de door hen gekozen deskundigen die de panels samenstellen, begeleiden en adviseren. De bijeenkomsten van het NBK zijn niet publiekelijk toegankelijk en minderheidsopinies worden weggedrukt om een ‘sterk gezamenlijk advies’ te garanderen.

De Nederlandse Grondwet voorziet niet in dit systeem, maar legt juist een systeem van representatieve democratie vast. Artikel 50 bepaalt: ‘De Staten-Generaal vertegenwoordigen het gehele Nederlandse volk.’ Terwijl het referendum, waarvoor een wettelijke grondslag bestond, inmiddels is afgeschaft, heeft de progressieve beweging nu zonder wettelijke grondslag manipulatieve burgerpanels aan de democratie opdrongen. Bovendien monopoliseert de ambtenarij de procedure, is de selectie van deelnemers schimmig, worden hun namen geheimgehouden en ‘pottenkijkers’ geweerd, en is er geen procedure voor buitenstaanders om meer gebalanceerde informatie aan de deelnemers te verschaffen.

Dat is geen democratie, maar totalitaire anti-democratie uit de koker van D66. Het kabinet Schoof 1 staat erbij en kijkt ernaar. De nieuwe klimaatminister heeft al aangekondigd dat ‘het kabinet zich committeert om met de kabinetsreactie recht te doen aan de tijd, moeite en expertise die in het advies van het burgerberaad zit’. Dat het om zwaarwegend advies gaat maakt zij ook duidelijk door te beloven dat ‘met een open blik naar deze waardevolle adviezen’ zal worden gekeken. En mocht het kabinet ‘iets niet overnemen,’ dan zal het ‘goed uitleggen waarom dat zo is.’

Zo kleedt de overheid de democratie steeds verder uit. Naast internationale organisaties, de EU en de ambtenarij, vloeit er ook steeds meer macht weg naar de wetenschap en rechterlijke macht. De schijndemocratie van het burgerberaad fungeert als de schaamlap voor deze uitkleding van het grondwettelijk bestel. De technocratie heeft het burgerberaad omarmd omdat dit instrument eenvoudig gemanipuleerd kan worden om de gewenste uitkomst zeker te stellen en deskundigen als verlengstuk van de overheid daarop hun stempel van goedkeuring kunnen drukken.

De macht van de klimaattechnocratie

Om dezelfde redenen ziet de klimaattechnocratie het NBK helemaal zitten. Het is immers gemakkelijker om een klein groepje zorgvuldig geselecteerde en ongeïnformeerde burgers in een gecontroleerde setting te hersenspoelen dan om de volledige bevolking voor het karretje van de klimaatbeweging te spannen. De macht die dit geheime genootschap lijkt te hebben is in feite de macht van de klimaattechnocratie; dat heet in het jargon van het NBK ‘ambtelijk mede-eigenaarschap.’

‘Ambtelijk mede-eigenaarschap’, laat dat even tot u doordringen. De klimaatminister geeft de truc al weg waar zij schrijft dat ‘het kabinet zich committeert om met de kabinetsreactie recht te doen aan de tijd, moeite en expertise die in het advies van het burgerberaad zit’. Ze was even vergeten dat de deelnemers geen expertise hoeven te hebben en dat de deskundigen die expertise inbrengen.   

Laten we dan maar hopen dat het NBK niet de invoering van het persoonlijk koolstofbudget afdwingt, want anders is het met de vrijheid en democratie snel gedaan. Het voordeel is dan wel weer dat de Nederlandse burger weet waar ie aan toe is en zijn aanvraag voor een emigratievergunning versneld kan indienen.

Of zou een van de bewindslieden van niet-progressieve huize op tijd wakker worden?  

Lucas Bergkamp is arts en advocaat te Brussel. Hij trad op als deskundige voor de stichting Mens & Milieu in de ‘klimaatzaak van de eeuw’. 

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Lucas Bergkamp: Met het Nationaal Burgerberaad Klimaat misleidt de overheid de burger niet 1, niet 2 maar 3 keer verscheen eerst op Wynia's Week.

Omdat het Hof niet de juiste inbreng krijgt voor een geïnformeerd en gebalanceerd oordeel, dreigt het gevaar dat, na de Nederlandse rechters in Den Haag, ook deze internationale rechters het dominante klimaat-narratief zullen overnemen. Dat zou niet alleen de toch al zwakke internationale rechtsorde verder ondermijnen, maar ook voor de burgers in het Westen een dure zaak worden.  

Geen kritisch geluid te horen

Meer dan 100 landen en internationale organisaties hebben zich voor dit showproces aangemeld. Hun vertegenwoordigers en advocaten hebben de rechters de afgelopen twee weken veelal belerend toegesproken. Het was een saaie vertoning, want hun verhalen waren steeds dezelfde.

Kritisch geluid over hetgeen doorgaat voor klimaatwetenschap zul je in deze rechtszaal, net zoals in de andere Haagse klimaatrechtszalen, niet horen. Over de ‘klimaatcrisis’ die urgente en drastische maatregelen vereist, is in het Vredespaleis iedereen het eens.

De resolutie van de Verenigde Naties waarin de vraag aan het Hof is geformuleerd, probeert het Hof al in de richting van de klimaatbeweging te sturen. Zo valt in die resolutie te lezen dat klimaatverandering een ‘ongekende uitdaging’ is die de menselijke beschaving bedreigt.

‘Het welzijn van de huidige en toekomstige generaties van de mensheid’ zou afhangen van ‘onze onmiddellijke en dringende reactie’ op de klimaatnoodtoestand. Over andere opvattingen geen woord, geen enkele twijfel, niets over de voordelen van CO₂ en opwarming, geen enkele nuancering.  

Manipulatief sciëntisme

Sterker nog, de VN-resolutie manipuleert het Hof ook nog eens door de stand van de wetenschap misleidend voor te stellen. Volgens de resolutie is er ‘wetenschappelijke consensus’ die zou blijken uit de rapporten van het IPCC, het ‘Intergovernmental Panel on Climate Change’ dat nota bene door de VN zelf is ingesteld om het klimaatbeleid te ondersteunen.

Die wetenschappelijke consensus zou bevestigen dat ‘antropogene emissies van broeikasgassen de dominante oorzaak zijn van de opwarming van de aarde die sinds het midden van de 20ste eeuw is waargenomen’ en dat ‘door de mens veroorzaakte klimaatverandering wijdverbreide nadelige gevolgen en daarmee samenhangende verliezen en schade aan de natuur en mensen heeft veroorzaakt.’ Zo wordt het Gerechtshof al vanaf het begin op het verkeerde been gezet.

Vanuatu

Deze internationale klimaatshow is in naam opgetuigd door Vanuatu, een piepkleine eilandstaat. Achter deze onbetekenende natie gaat echter de machtige klimaatbeweging schuil, die met de belofte van een grote zak met geld, de regering van het eilandje voor haar karretje heeft weten te spannen.

Vervolgens is met financiering van de klimaatbeweging een jarenlange campagne gevoerd om andere landen voor deze zaak te winnen en de VN te bewegen naar het Hof te stappen. Dat is na heel wat ‘arm twisting’ en ‘horse trading’ uiteindelijk gelukt. 

Gewoonterecht

De zaak draait uiteindelijk om een simpel juridisch punt: hebben de ontwikkelde landen plichten om klimaatverandering te bestrijden die verdergaan dan de plichten die voortvloeien uit het klimaatkaderverdrag (UNFCCC) en het Parijse klimaatakkoord? Anders gezegd, vloeien uit het internationale gewoonterecht verdergaande plichten voort dan die verdragen opleggen?

Geen moeilijke vraag, want die gedetailleerde klimaatverdragen zijn juist overeengekomen omdat er helemaal geen voldoende concreet of specifiek gewoonterecht is. De klimaatadvocaten die voor het Hof verschijnen hebben er evenwel een kunst van gemaakt om met een beroep op klimaatmoralisme vage, open normen op te rekken en zo een nieuwe missie te geven: ‘de planeet en mensheid redden.’ 

Nederlandse ‘klimaatvluchtelingen’

Voor zover de ontwikkelde landen het door de VN gepredikte klimaatevangelie durven tegen te spreken blijven ze strikt op het juridische vlak. Zo heeft Duitsland terecht gesteld dat de plichten van landen niet verder reiken dan het Parijse klimaatakkoord en het gewoonterecht dus niets toevoegt.

Met een rechts kabinet kwam Nederland echter op de proppen met het onzinnige punt van de ‘rechten van klimaatvluchtelingen’. Daarmee heeft ons land de positie van het Westen behoorlijk ondermijnd en dat was ook de bedoeling, want als klimaatkoploper moet je zoveel mogelijk andere rijke landen mee laten bloeden.

De klimaatbeweging weet ook wel dat dit proces niets aan de klimaatverandering zal doen, want geen enkele klimaatzaak draagt iets bij aan beter beleid. Dat is dan ook niet het doel.

In de VN-resolutie heeft de beweging namelijk nog een tweede vraag binnengesmokkeld die deze zaak wel belangrijk maakt. De vraag betreft de verplichtingen van de landen die ‘door hun handelen en nalaten, aanzienlijke schade hebben toegebracht aan het klimaatsysteem en andere delen van het milieu’. Het woord ‘betalen’ hebben ze zorgvuldig vermeden om het er niet te dik bovenop te leggen.

Moet het Westen inderdaad betalen?

Het Internationaal Gerechtshof zal waarschijnlijk in de tweede helft van volgend jaar uitspraak doen. Dat oordeel is slechts adviserend van karakter maar zal feitelijk veel invloed hebben; mocht het Hof partij kiezen voor de klimaatbeweging, dan is een stortvloed aan klimaatschadeclaims te verwachten.

Dat zou niet alleen het gezag van het Hof als neutrale arbiter verder ondermijnen. Het zou ook de snel verarmende bevolking van de westerse landen opzadelen met enorme betalingsverplichtingen ter zake van ‘klimaatschade.’

Hopelijk zal het Internationaal Gerechtshof dit keer niet meebuigen met de dwingelanden, maar gewoon het internationaal recht toepassen.

Lucas Bergkamp is arts en advocaat te Brussel. Hij trad op als deskundige voor de stichting Mens & Milieu in de ‘klimaatzaak van de eeuw’. 

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Klimaatbeweging wil het Westen laten bloeden voor klimaatverandering verscheen eerst op Wynia's Week.