26 januari 2026, Troelstrazaal, Tweede Kamer, Den Haag

‘Oh hi, Ik dacht dat je van de beveiliging was!’ MAX-baas Jan Slagter gooit er meteen een belediging uit als hij Meindert Landsmeer, de adviseur van de minister die eerder bij AVROTROS en KRO-NCRV werkte, in de wandelgangen van de Tweede Kamer treft. Landsmeer, die vele kilo’s is afgevallen, kijkt Slagter emotieloos aan.

Landsmeer heeft een rapport geschreven waarin hij vaststelde dat Hilversum niet in staat is om zichzelf te hervormen en dat de politiek nu eindelijk eens moet ingrijpen. Slagter ziet de ministeriële adviseur als een gevaar. Landsmeer pleitte in zijn advies voor het opheffen van een aantal omroepen om het systeem bestuurbaar te maken. Zijn oproep kan mogelijk leiden tot het einde van de zelfstandigheid van MAX wanneer deze moet samengaan met een andere omroep. Straatvechter Slagter weet dat en deelt daarom maar even een verbale tik uit aan de ordedienst van het bestel.

De mannen zijn naar Den Haag gekomen om in de Troelstrazaal een volgende zitting van de volksvertegenwoordiging bij te wonen over het omroepbestel. Het parlement vergadert weer eens over de veranderingen in het bestel.

Gaza en de NOS

Bij de PVV is Martin Bosma teruggekeerd nadat hij niet werd herkozen als Kamervoorzitter na de verkiezingen van 29 oktober 2025. Hij provoceert als vanouds. Hij geeft aan zijn lidmaatschap van de publieke omroep te willen opzeggen en houdt een rapport omhoog waarin onderzoekster Maaike van Charante betoogt dat de NOS kinderen indoctrineert met berichtgeving over Gaza, in video’s in educatieve programma’s als School TV, het Jeugdjournaal en NOS op 3.

De klacht is dat de NOS Israël te zwart afschildert en wegkijkt bij de gruwelen van Hamas in Gaza. De discussie is een herhaling van zetten, in andere bewoordingen met andere voorbeelden, waar bij je vaak verzandt in semantische discussies. GroenLinks-PvdA Kamerlid Mohamed Mohandis mompelt weer dat het omgekeerde ook wordt gezegd.

Gouke Moes is nog een paar weken minister. Hij is lid van een dubbel demissionair kabinet-Schoof en heeft besloten om niks meer te beslissen. Naast hem zit zijn souffleur: topambtenaar Youssef Louakili. Een onberispelijk geklede man met manchetknopen die de jonge BBB-minister af en toe wat influistert.

De kwestie is nog steeds hetzelfde. Hoe nu verder? Met die bende van dertien omroepen gaat het niet lukken. De term Poolse Landdag valt. Hoeveel blijven er over? Ook de ledenbinding en de bestuurstermijnen zijn toe aan vernieuwing. Een bak met moties is inmiddels aangenomen.

Op de publieke tribune zitten ook als altijd dezelfde hoofdrolspelers. Jet de Ranitz, de nieuwe bestuursvoorzitter van de NPO, wordt geëscorteerd door dezelfde jurist en dezelfde woordvoerder als haar voorgangster Frederieke Leeflang ruim een jaar eerder. De woordvoerder springt als een bodyguard voor haar als je haar iets wil vragen.

De Ranitz is geen Leeflang. Die sprak vrijuit in de koffiepauzes van het debat en maakt van haar twijfels geen geheim, een houding die haar uiteindelijk fataal werd. De Ranitz is gewaarschuwd en zwijgt. Ze heeft geen zin in conflicten en stuurt aan op compromissen waarbij de omroepen hun zin krijgen, de NPO aan het stuur blijft, en vooral zijzelf overleeft.

De lakeien van het systeem

Slagter zit naast Taco Zimmerman, de directeur van AVROTROS. Naast hem Lonneke van der Zee, de directeur van BNNVARA. Van der Zee, een goedlachse vrouw, zit er namens het College van Omroepvoorzitters. Van der Zee is de opvolger van Arjan Lock; de appende EO-baas is er vandaag niet om zijn volksvertegenwoordigers iets in te fluisteren. Ook Van der Zee is voorzichtig. Ook zij is een lakei van het systeem: vanaf 2009 werkzaam bij de VARA, daarvoor vanaf 1998 in dienst als beleidsadviseur bij het Commissariaat voor de Media.

Net als oud-VARA-voorzitter Vera Keur is Van der Zee doordesemd met de wandelgangenmacht van het Media Park, een bestuurskundige die met de rug langs de muur loopt om rondvliegende messen te ontwijken. Van der Zee is vriendelijk en buigt zachtjes mee nu zich in de Kamer een meerderheid aftekent voor de plannen van VVD-Kamerlid Claire Martens.

Het debat is een pingpongwedstrijd die we al vaker hebben gezien: er lijkt een fikse meerderheid voor het terugdringen van het aantal omroepen, de bestuurstermijnen krijgen een limiet en omroepen moet opgaan in ‘omroephuizen’. Niet in drie, zoals Landsmeer en Taco Zimmerman hoopten, maar in vier. Het is een compromis om twijfelaars over te halen en valt goed.

GroenLinks-PvdA, die de 4-plus-1-variant in het verkiezingsprogramma heeft opgenomen, steunt het plan, evenals D66 en CDA. Woordvoerder Harmen Krul, die nog werd geappt door Lock, toont zich enigszins geïrriteerd dat Moes niets heeft gedaan om de wetgeving in gang te zetten.

Tegen politieke lijntjes

Ook het conservatief-liberale JA21, dat zeer kritisch is op de publieke omroep, schaart zich achter deze optie. Kamerlid Annabel Nanninga schuift nog even de publieke tribune op om haar stemverklaring af te geven. Nanninga, een voormalig journaliste die ooit schreef voor GeenStijl en The Post Online, is niet per se tegen de publieke omroep zoals de PVV en de FVD, maar wel voor meer transparantie en tegen politieke lijntjes.

Nanninga is kritisch op Forum voor Democratie. Die partij vecht vooral voor Ongehoord Nederland, dat het lijkt te beschouwen als een propagandakanaal, maar tegelijkertijd wel eist dat de minister ingrijpt in ‘extreem-linkse’ berichtgeving bij de NPO. FvD wil geen staatsomroep, behalve als het over het eigen geluid gaat. Dan moeten de sluizen open. Nanninga: ‘Best gek toch? Als je bij het publieke bestel wil, moet je je wel aan journalistieke principes van hoor- en wederhoor houden.’

Een paar dagen later worden de moties aangenomen in de Kamer. VVD-ster Claire Martens appt enigszins opgewonden: ‘Het is historisch. Het zal een einde maken aan de eeuwigdurende baantjes.’

Weer een paar dagen later is er een nieuw regeerakkoord. Daar staan de afspraken in. Vier omroepen dus, plus de neutrale nieuw stak bestaande uit NOS en NTR.

Vier Hilversumse zuilen

Ministersadviseur Meindert Landsmeer heeft op de publieke tribune al hardop zitten tekenen. Een progressieve zuil: BNNVARA met Omroep Zwart. Een tweede tak: conservatief-burgerlijk (WNL/MAX). Drie Liberaal: AVTROTROS met PowNed. En vier de neezeggers die zich presenteren als het Huis van de Verdieping: HUMAN/EO/VPRO. Alleen voor KRO-NCRV en ON is het dan nog zoeken naar onderdak. De minsten van de kwaden. Landsmeer zal het nooit hardop zeggen, maar ziet ook dat dit de beste optie is: een waterig poldercompromis.

Er blijft nog wel een netelige kwestie over: wie neemt Ongehoord in huis? MAX en WNL willen niet. ON-directeur Peter Vlemmix, die enorm zijn best doet aardig gevonden te worden, zoekt steun om het imago van ON te verzachten dan wel journalistieke legitimiteit te verschaffen. ‘We maken toch prima uitzendingen?’, zegt hij bijna verlangend.

En daarmee is er na een eeuw omroeppolitiek mogelijk een doorbraak gerealiseerd. Niet dat de NPO de verzuiling begraaft. Het is slechts een kleine scheur in de muur. Het nieuwe kabinet staat onder leiding van Rob Jetten die de verkiezingen – aldus insiders – mede won vanwege zijn optredens in het NPO-programma De Slimste Mens en het podium dat de publieke omroep hem bood.

Jetten-I, met daarin twee ex-toezichthouders van NPO-omroepen (Sjoerd Sjoerdsma van BNNVARA en Mirjam Sterk van KRO-NCRV) draait de bezuiniging van het kabinet-Schoof deels terug. Die komt nu uit op 106 miljoen euro, 50 miljoen euro minder. Hilversum lijkt even tot rust te komen.

Maar kan Hilversum zonder hokjesgeest? Hoogleraar Wouter Hins vergelijkt de publieke omroep met de Europese Unie: een archipel waar de omroepen soevereiniteit eisen, maar geen verantwoording willen afleggen. Een rijk waar niemand formeel de baas is, maar iedereen wel de baas speelt. Een wereld waarin zoals presentator Jeroen Pauw constateert ‘vooral heel veel beslissingssnelheid is weggehaald’.

Mark Koster: Studio Ego – Wie redt Hilversum van plucheplakkers, graaiers en journalistieke misleiders? Uitgeverij Ezo Wolf, 286 pagina’s, € 21,99.

Wynia’s Week is journalistiek gespecialiseerd in Hollandse handjeklap, al te korte lijntjes en kleffe vriendjespolitiek. Steunt u deze onafhankelijke berichtgeving? Hartelijk dank!

Het bericht Schijn en werkelijkheid in Hilversum: ‘Maak morgen mee. Eerlijker, groener en liever’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Erik Roddenhof had haast om toezichthouders te vinden, maar het is gelukt. De CEO van mediaconglomeraat DPG belde in de laatste weken van september met bestuurskandidaten voor twee nieuwe stichtingen die de journalistieke onafhankelijkheid moeten bewaken bij Nu.nl en RTL Nieuws. Het optuigen van de stichtingen is een uitvloeisel van de overname van RTL.

DPG is met de acquisitie van de tv-zender met afstand de grootste mediamacht in de Benelux. Daarom eiste de Autoriteit Consument en Markt garanties dat de redacties onafhankelijk blijven. Stichtingen met goede waakhonden zou dat extra slot op de deur moeten zijn. De vehikels, die uiterlijk op 1 oktober geïnstalleerd moesten zijn, hebben onder meer vetorecht bij de benoeming van de hoofdredacteur.

Oude bekenden

Onder de toezichthouders bevinden zich een aantal oude bekenden. Bij de Stichting Nu.nl is Ronald Ockhuysen toegetreden. Hij is directeur bij de VandenEnde Foundation en oud-hoofdredacteur van Het Parool, een DPG titel. Ockhuysen is daarmee een goede bekende van Christian van Thillo, de eigenaar van DPG, en Joop van den Ende, de mediamiljardair.

Van den Ende was een warm pleitbezorger van de fusie tussen RTL en DPG en schreef zelfs een open brief in landelijke dagbladen om deze te bepleiten. Van den Ende betaalt Ockhuysen om goede investeringen te doen met zijn met miljoenen gevulde foundation. De nieuwe toezichthouder is daarmee een belangrijke draaischijf in de journalistiek van de lage landen.

Recent trad Ockhuysen ook toe tot het bestuur van Stichting Veronica, een rechtsvoortzetting van Vereniging Veronica. In zijn functie waakt hij mede over een boedel van 72 miljoen euro die hij mag verspijkeren aan journalistieke projecten.

Is hij de beste man op de beste plek? Ockhuysen heeft in het verleden meegebogen met Van Thillo toen hij de hoofdredacteur opdroeg geen nieuws te publiceren over een directeur die grensoverschrijdend te keer ging bij DPG. Toen deze affaire naar buiten kwam, betuigde Ockhuysen spijt over zijn gebrek aan een rechte rug. Is de rug nu wel hard genoeg om de wensen van de twee mediamiljardairs te weerstaan?

Van den Ende predikt de vrijheid van meningsuiting, maar heeft soms de neiging om critici persoonlijk te benaderen en de les te lezen. Zo kreeg tv-duider Tina Nijkamp een telefoontje nadat ze vaststelde dat Joops liefdesverklaring voor de publieke omroep misschien wel mede is ingegeven door het feit dat zijn dochter Iris producent is van programma’s bij de publieken.

Rennie Rijpma, hoofdredacteur van DPG-titel AD ontving een woedende brief van Van den Ende nadat recensent Jeroen Schmale slechts twee sterren uitdeelde aan Sweeney Todd, een musical uit de Van den Ende-fabriek. Met andere woorden: hoe hou je de invloed van het grote geld weg als je iemand benoemt die door het grote geld wordt betaald?

Wie betaalt, bepaalt

Opmerkelijk zijn ook de toezichthouders die bij RTL Nieuws zijn benoemd, te weten Arendo Joustra en Petra ter Doest. Joustra, gedurende een kwart eeuw hoofdredacteur van weekblad Elsevier, werd benaderd door Ter Doest, echtgenote van voormalig RTL Nieuws-hoofdredacteur Harm Tazelaar, die zelf eerder bij Elsevier werkte en onder meer adjunct-hoofdredacteur was onder Joustra.

Joustra werkte na zijn pensionering – vorig jaar – bij Elsevier (nu: EW) kortstondig bij de publieke omroep, als tijdelijk hoofdredacteur en vervolgens als interim-directeur bij Omroep WNL. Ter Doest en Joustra gaan, zo is het idee, nu samen de identiteit van RTL Nieuws binnen het concern DPG bewaken.

Wie betaalt, bepaalt. Erik Roddenhof zei in De Groene Amsterdammer dat hij RTL Nieuws ‘in de lucht moet houden’: ’Het RTL tv-journaal is heel belangrijk voor het succes van RTL op televisie, omdat mensen daarna blijven hangen’. De quote verraadt niet per se veel liefde voor journalistiek. RTL Nieuws fungeert in het zakenbrein van Roddenhof als loopplank naar andere programma’s of titels van DPG.

Een van de eerste nieuwe pogingen om DPG-titels te lanceren bij de overgenomen tv-partij zien we bij RTL Tonight. In deze talkshow duiken ineens allemaal DPG- duiders op, zoals de Parool-journalisten Wouter Laumans en Raounak Khaddari, Volkskrant-columnist Sander Schimmelpenninck, nu.nl-showbizduider Lara Zevenberg en AD-columnist Angela de Jong. De Telegraaf, van concurrent Mediahuis, levert ook duiders, zoals columniste Lale Gül en misdaadverslaggever Saskia Belleman, maar de oververtegenwoordiging van DPG’ers valt wel op. Ook logisch: DPG-titels moeten onder de aandacht blijven omdat krantenlezers snel vergrijzen. Het concern heeft recent een campagne gestart om studenten tot 27 jaar een gratis abonnementen te verstrekken. Je zou kunnen zeggen dat RTL Tonight onderdeel is van deze strategie.

Laten we niet vergeten dat DPG in het verleden weinig gaf om medezeggenschap. Niet bij zijn Belgische titels, maar ook niet in Nederland. Journalist Pieter van Twisk werd ooit als hoofdredacteur voorgedragen door de redactie van Het Parool, maar na een gesprek met de grootaandeelhouder ook weer afgevoerd: Van Thillo vond hem te ‘digitaal’. In 2014 werd Van Thillo woedend toen een lid van de redactieraad van de Volkskrant zich uitsprak tegen het bonusbeleid van de krant. ‘Zij die bonussen betalen, verlaten nu het pand.’ Het was een sneer naar de inspraak.

Journalistieke principezaak

In de tijd dat er naar toezichthouders werd gezocht, vocht DPG in de rechtbank tegen een ex-zakenpartner die een boek wil uitgeven over zijn tijd bij Van Thillo. Het gaat om een voormalige uitgever van een aantal goedlopende entertainmentbladen die in een jarenlang gevecht was gewikkeld over zijn uitkoop. Hij wil zijn memories publiceren, maar kreeg een verbod opgelegd omdat hij eerder een zogeheten ‘dading’ trof: een regeling waarbij hij afsprak om niets naar buiten te brengen in ruil voor een vergoeding. In zijn geval een miljoenenbedrag.

DPG heeft een punt, maar op heel veel passie voor vrijheid van meningsuiting duidt het niet, wel op de neiging om als een multinational controle te houden over het imago. De ex-zakenpartner overweegt hoger beroep dus de zaak is nog niet beslecht.

Het nieuws over deze journalistieke principezaak haalde de eigen kranten niet. Misschien zouden de waakhonden bij DPG hier eens vragen over kunnen stellen… 

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank!  

Donateurs kunnen nu ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht Hoe DPG na de inlijving van RTL subtiel een media-monopolie probeert te verwerven verscheen eerst op Wynia's Week.

Bruins wil de macht van omroepen ontmantelen, en ze laten opgaan in productiehuizen met een maatschappelijke opdracht. Het wetsvoorstel van de NSC-bewindsman kan een einde betekenen van het omroepbestel, zoals dat sinds 1923 bestaat. Kan, want de omroepen verzetten zich hevig.

Daarvoor gebruiken ze vooral gelegenheidsargumenten.

Vakman Lassche wordt niet gefaciliteerd

Eén voorbeeld. Afgelopen week zond de EO een aangrijpende documentaire uit over een vrouw uit een SGP-milieu die seksueel was misbruikt door haar vader en haar broer. De documentaire werd gemaakt door Geertjan Lassche, een gelauwerde documentairemaker die voor bijna elke omroep heeft gewerkt en door de misbruikte vrouw was gevraagd om haar verhaal te registreren. Was dat een typische EO documentaire? Nee, het had ook bij RTV Oost, BNNVARA of NTR uitgezonden kunnen worden.

Lassche is een vakman, een media-agnost die zijn verhalen aanbiedt voor wie ze wil hebben. Lassche is een parel van de publieke omroep, een bevlogen maker die eerder corona-hulpverleners in beeld bracht en onthullingen deed over de Molukse treinkaping.

De publieke omroep zou mensen als Lassche moeten faciliteren, maar gebeurt dat ook? Neen, omdat er belangen zijn die niet de beste makers een kans geven, maar hen juist belemmeren in hun werkzaamheden. Omroepen denken namelijk eerst aan zichzelf en pas dan aan de kijkers en de makers.

Bruins wil de kijker meer waar voor zijn geld geven en de macht van de omroepen breken. Eppo Bruins is een dappere kerel die steun verdient. Maar wat gaat dat betekenen?

1. Dat de EO, MAX en VPRO hun status aparte verliezen.

Bij eerdere pogingen om de bestuurbaarheid van de publieke omroep te verbeteren moesten er omroepen fuseren. De VPRO, MAX en EO weigerden. Bij de VPRO heerste lang het gevoel dat ze God’s gift to television waren, wat pathetisch is, aangezien de grootste hit van de omroep wordt geproduceerd door een buitenproducent die nu furore maakt bij RTL: Human Factor, de maker van Lubach.

Ook de EO is in verzet. Bestuursvoorzitter Arjan Lock, die ook de baas is van de gezamenlijke omroepen, leidt samen met MAX-voorman Jan Slagter de tegenrevolutie nu de verenigingen een deel van hun bevoegdheden moeten opgeven. MAX is in ledenaantal de grootste omroep van Nederland en eist op basis daarvan aanspraak op zendtijd en budgetten.

Slagter en Lock blijven zich nu vastklampen aan het ledenprincipe, wat een raar argument is, want dan zouden Natuurmonumenten, de ANWB en de Ajax fanclub ook hun hand kunnen ophouden in Den Haag. Het is te waarderen dat Bruins een einde maakt aan het non-criterium. Pluriformiteit is geen wedstrijd in wie zijn marketing het beste op orde heeft.

2. Krampachtige profilering is uit. Inhoud wordt belangrijker.

Omroepen die vlees noch vis zijn, of zich krampachtig een imago aanmeten, verliezen bestaansrecht. Meest treurig is KRO/NCRV dat tonnen uitgaf aan een imagocampagne die eindigde in de drieslag dat de omroep de wereld ‘groener, eerlijker en liever’ wil maken, een kreet die de leegte van de omroep eerder benadrukt dan cachet geeft.

Bij AVROTROS is het niet veel beter. De links-liberale omroep schermt met de schijn van neutraliteit, maar miste de electorale veenbrand bij de laatste verkiezingen. Ondanks de peilingen van het eigen opiniepanel en de jaarlijkse uitverkiezing van Wilders tot politicus van het jaar overheerst de toon dat het politieke midden de basis is van fatsoen en vooruitgang.

Willemijn Francissen, de baas bij de ‘neutrale taakomroep’ NTR stelde in De Telegraaf vast dat de moraal op het Mediapark vooral wordt bepaald door progressieve medewerkers uit de grote steden. ‘Je moet zorgen dat er voldoende ruimte is voor een ander geluid dan dat van de hoogopgeleide linkse Randstedeling’, waarschuwde ze. Niettemin komen de omroepen weg met het rondtoeteren van het eigen gelijk, zich daarbij verschuilend achter het mantra dat zij de beschermengelen zijn van ‘de externe pluriformiteit’. Een achterhaald en vals argument.

Uiteindelijk heeft de kijker niets aan echoputten op het Mediapark. Het linkse BNNVARA zal in een nieuwe samenwerking moeten inschikken of bondgenoten moeten zoeken voor hun moralisme en activisme. Maar wie sluit zich aan bij de drammers? AVROTROS? KRONCRV? Of VPRO? Of komt er na bijna 100 jaar eindelijk eens een einde aan de tergende bevoogding van de kijkers?

Overdreven? Geenszins. In 1939 stelde Gustav Czopp, een journalist van het AVRO Radio journaal, al vast dat Nederland een land is ‘vol van omroepen en van bedillers, beknotters, betweters, vitters en muggenzifters’. ‘Ieder woord dat door den aether klinkt, is weloverwogen, driemaal gecensureerd en bijgevijld’, sneerde hij in zijn boek De Wereld kreeg radio. Czopp werd ontslagen vanwege zijn kritiek op de dichtgetikte mentaliteit van zijn collega’s. Het is tijd om de vrije geest van Czopp in ere te herstellen.

3. De vrije jongens krijgen weer ruim baan.

John & Joop waren eigenlijk nooit weg bij de publieke omroep, maar kunnen weer gaan pitchen. In de nieuwe opzet van Bruins ontstaan er maximaal vijf productiehuizen, waar ook vrije producenten bijdrages aan kunnen leveren. Tv- en theaterproducent Joop van den Ende is tegenwoordig een warm pleitbezorger van de publieke omroep. Samen met John de Mol maakte hij vanaf de jaren tachtig in de vorige eeuw fortuin met hun tv-amusement bij de publieke omroep. De dochter van Joop van den Ende exploiteert Medialane, een tv-productiehuis dat onder meer de dagelijkse talkshow van Eva maakt en eerder producent was van programma’s van Matthijs van Nieuwkerk, zoals The Connection en Matthijs gaat door.

John de Mol meldt zich sinds lange tijd ook weer bij de publieken. Recent verkocht hij een tv-show aan omroep MAX. Is dat erg? Niet per se. De publieke omroep heeft ook behoefte aan goedgemaakt amusement, net zoals de BBC dat heeft. Of zoals dat in Finland goed is geregeld. Daar floreert de filmindustrie omdat de publieke omroep investeert in eigen producties die de concurrentie aangaan met Netflix en Disney+.

Wie van de publieke omroep houdt, houdt niet van déze. Hopelijk wel van een volgende.

Mark Koster is auteur van de biografie over Christian van Thillo en de familie De Mol.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Omroepen die vlees noch vis zijn en zich krampachtig een imago aanmeten, verliezen bestaansrecht in omroepplan van Eppo Bruins verscheen eerst op Wynia's Week.

Nu de publieke omroep in twee jaar tijd ruim 300 miljoen moet bezuinigingen, is het zaak om nog snel een paar langetermijncontracten te scoren. Wie goede contacten heeft op de bestuursetage bij de NPO kan nog fluks zaken doen. Eva Jinek legde zich vorig jaar meerjarig vast, wat AVROTROS de komende jaren een uitzend-loopplankje garandeert: met eerst EenVandaag om 18.30 uur gevolgd door Eva om 19.00 uur. Daarmee keren we subtiel terug naar het ‘avondje AVRO’ met eigen gezichten die aan de advocadotafel van de nieuwe Mies hun kraaltjes mogen etaleren en daarna in een group hug de Hollandse gezelligheid mogen komen vieren. Dit circuit van ‘schatjes-zeggers’ zal de komende jaren nog wel even doordraaien.

Toch een tweede seizoen voor Bar Laat

Journalistiek is Eva net een tandje zwaarder dan het vroegere AVRO Service Salon. Het is licht verteerbare culturele kost waarbij de kijker vooral niet te veel hoeft na te denken of geconfronteerd moet worden met incorrecte opvattingen buiten de kleurplaat van de Amsterdamse ring.

Achter de schermen gist het door. Wie blijft er straks over na het grote mediakwartet als er omroepen sneuvelen en tijd en budgetten nog schaarser worden? KRONCRV heeft al jaren geen gezichtsbepalende journalistieke talkshow meer op televisie. De zender doet aan onderzoeksjournalistiek met Pointer, maar dat mag geen naam hebben, ook omdat de onderwerpen heel erg het leven weerspiegelen van de redacties op het mediapark. Ook WNL en EO, die samen met MAX een tijdje Op1 samenstelden, zijn uitgespeeld. Op1 was een laatste talkshow voor en door alle gezindten, maar daar is met de komst van Bar Laat weer een einde aan gekomen. Met Bar Laat heeft BNNVARA haar oude tijdslot weer terug op de late avond.

Bar Laat is een talkshow die de dag uitluidt met Jeroen Pauw, Tim de Wit en Sophie Hilbrand. Dat de matig bekeken avondshow een tweede seizoen krijgt is bijzonder, zeker in een tijd dat het gedachtengoed van BNNVARA in Nederland niet behoort tot de populaire politieke stromingen. Hoe heeft dat zo kunnen gebeuren?

Sinds 2006 was het slot in handen van de VARA (eerst met Pauw & Witteman, daarna tot 2019 met Pauw). Daarna verdween de ijzeren greep van BNNVARA op het late avondslot. In 2023 stapte de omroep uit een samenwerkingsovereenkomst met MAX, WNL en EO, omdat de omroep het redactionele stuur had moeten overdoen aan het productiehuis van presentator Jeroen Pauw. Maar die constructie is alweer ontmanteld en BNNVARA heeft zijn eigen slot weer terugveroverd met een eigen redactie, en dat mag de natie weten ook. Bar Laat maakt een progressieve talkshow in conservatieve tijden waarin gasten zich tussen maandag en donderdag druk mogen maken over de gevaren van Donald Trump, Geert Wilders en mogen wenen over de afbraak van identiteitspolitiek.

Op donderdagavond schoof Raven van Dorst aan. Die was naar Amerika afgereisd om te zien hoe Trump de rechten afpakte van de genderneutrale medemensch. Van Dorst noemde Trumps maatregelen ‘gewelddadig’, nadat ze ’s nachtbars en darkrooms had bezocht vol met menstypes waarvan de seksestatus soms ondefinieerbaar was. ’Hij heeft vannacht gezegd dat transgender mensen dadelijk het land niet eens meer in mogen. Het is een oorlogsverklaring aan die community.’

Moralistische hysterie

Het SCP schat dat tussen 0,6 en 0,7 procent van de Nederlandse bevolking (circa 102.000 personen) transgender is, een aanzienlijk aantal, maar procentueel verwaarloosbaar. BNNVARA doet niet aan duiding of grote getallen, maar aan uitvergroting en moralistische hysterie. Van Dorst mocht haar uitgaansprogramma komen pluggen en nog een keer komen sneren over het monster in het Witte Huis.

Het mag allemaal, maar is het ook nódig? Misschien nog wel belangrijker: is dit wat de kijkers, met hoge kosten aan levensonderhoud en zorgen over immigratie, thuis ook bezighoudt? Of was dit een verslag van de situatie van ‘de uitzondering van de uitzondering’ gebracht door de uitzondering? Ik snap dat je voor verhalen over de woningnood in Nederland of kritiek op massa-immigratie niet in een nachtkroeg in San Francisco moet zijn, maar is er geen enkele eindredacteur die eens een vinger in de lucht steekt en vraagt: voor wie zijn we hier aan het werk?

Met de aanstelling bij de NPO van de kundige Joost Oranje (ex-NRC, ex-Nieuwsuur) zou je verwachten dat er iets meer nadruk wordt gelegd op journalistiek en minder op egomaan escapisme dat zo diep geworteld zit in een deel van de presentatorcorps. Na een reis naar een ver vreemd oord aan een talkshowtafel mogen komen vertellen wat er allemaal niet deugt in de rest van de wereld lijkt tegenwoordig een van de hoogste vormen van het tv-engagement.

Wat aan Bar Laat verder opvalt, is de onkunde van presentatrice Sophie Hilbrand. Die is ongeschikt, omdat haar eigen ego een obstakel vormt om journalistieke vragen te stellen. Recent schoof ze bijna op schoot bij regisseur Halina Reijn die furore maakt met haar film Babygirl. Hilbrand transformeerde in een giebelende fangirl en dronk net als hoofdrolspeelster Nicole Kidman een glaasje melk in de vorm van onnavolgbare participerende journalistiek. Ook dat mag allemaal, maar doe dat lekker in een cultuurprogramma met gelijkgestemden op een achteraf-tijdslot.

Geen ideologie, maar nieuwgierigheid

Hopelijk grijpt de NPO in en herstelt het de journalistieke rechtsorde, waarbij niet de ideologie van de omroep, privé-ongenoegens van presentatoren, maar journalistieke kunde en nieuwsgierigheid van de makers uitgangspunten zijn. In nieuwe vergezichten staat dat er omroepen zullen sneuvelen en de slag om geld en zendtijd nog heftiger worden. Tijd dat de panelen niet alleen verschuiven maar ook naar buiten worden gereden, want het blijft absurd dat in het huidige tijdsgewricht een omroep aan links hobbyisme kan blijven doen.

Mark Koster is auteur van de biografie over Christian van Thillo en de familie De Mol.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in 2025? Hartelijk dank!

Het bericht Mark Koster: De linkse hobbyisten op het Mediapark hebben lak aan de kijkers verscheen eerst op Wynia's Week.

Met name ex-presentatrice Aïcha Marghadi had zich in het stuk beklaagd over hoe zij was behandeld en zinspeelde daarbij op haar allochtone achtergrond. Haar vertrek bleek echter niets te maken te hebben met discriminatie. ’Oud-medewerkers stellen dat haar uiteindelijke vertrek vooral te maken had met een gebrek aan sportkennis, en niet zozeer met discriminatie en racisme, zoals naar voren kwam in het Volkskrant-artikel’, schreef de recensent. Het was een dodelijke passage die een deel van het stuk onderuithaalde.

Rancuneuze bronnen

Het stuk over NOS Sport was de pièce de résistance van de berichtgeving over grensoverschrijdend gedrag op het mediapark. De Volkskrant stortte zich twee jaar op de excessen van de bedrijfscultuur in Hilversum, startend met een verhaal over de omgangsvormen bij De Wereld Draait Door. Maar de Volkskrant draaide zelf door en liet zich verblinden door rancuneuze bronnen en vooral clickbait.

De bron die de stellingen van Marghadi kon weerleggen werd niet gebeld, terwijl hij bereid was om mee te werken. Menno de Galan, de auteur van De Apenrots, vond het opmerkelijk. ‘Toch bijzonder dat op basis van dat artikel de hoofdredactie vervolgens aftrad, en dat is nog eufemistisch uitgedrukt’, sprak hij onderkoeld in De Telegraaf.

De Volkskrant case zegt veel over de huidige toestand in de media. Nu we 2024 uitzwaaien, vallen een paar zaken op die uiteindelijk een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de pers.

Ik zie drie trends. (1) Algoritmes en emoties beïnvloeden steeds vaker redactionele beslissingen. (2) Moralisme en wensdenken tasten de neiging aan om een tegengeluid aan het woord te laten. (3) De onafhankelijke geest past niet in een mediawereld die moet voldoen aan de wetten van het corporate leven.

Om met het eerste te beginnen: keren we terug naar een uitspraak van de Vlaamse journalist Piet Piryns die in de jaren negentig al stelde dat de journalistiek ten prooi was gevallen aan ‘verkleutering’. Hij gebruikte de term om te ageren tegen de neiging om human interest-verhalen te laten prevaleren boven stukken met een abstracter probleem. Piryns was journalist bij het Vlaamse dagblad De Morgen dat inmiddels onderdeel is van DPG, het mediaconglomeraat dat ook de Volkskrant uitgeeft.

De ‘verkleutering’ is niet minder geworden, zeker omdat emotioneel simplisme een profitabel business model blijkt te zijn. De stukken over grensoverschrijdend gedrag passen perfect in de scoringsmeetlat van DPG. Een verhaal over slechte mensen (witte mannen) die het leven van goedbedoelende onderknuppels vergallen (de Marokkaanse vrouw die presentator wil worden) zijn kijkcijferhits. Het zijn de zwart-wit verhaallijnen, zoals in een slechte B-film, die tot ophef leiden. Of er iets klopt van de stellingen, is minder van belang. Het is een wereld waarin de grijstint of nuance niet telt, ook omdat de algoritmes aangeven dat de lezer, ook die progressieve geëngageerde abonnee, uiteindelijk toch verslaafd raakt aan dood, verderf en menselijk drama. De traan is de levertraan voor de moderne abonnementenwerver.

De loep van het eigen gelijk

Daarmee komen we op de tweede bedreiging: moralisme en wensdenken. Aan de hand van de rellen rondom de voetbalwedstrijd van Ajax tegen Maccabi Tel Aviv zagen we het misgaan. De gevestigde pers keek door de loep van het eigen gelijk, waarbij conservatieven een ‘pogrom’ ontwaarden en de progressieven de aanval zagen als een uitlaatklep van de situatie in Gaza. Het bleek, net zoals in de Marghadi-zaak, allebei onzin. De 16-jarige YouTuber Bender toonde aan dat het net een tikkeltje anders lag.

Ja, er was zeker een groep klootzakken met allochtone roots die een klopjacht hadden opgesteld tegen de Israëlische voetbalsupporters, maar die hadden zelf ook teruggeslagen in de binnenstad na de wedstrijd. Was dit daarmee een nieuwe Kristallnacht? Welnee, dit was in de eerste plaats hooligangedrag, waarbij de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog en Gaza erbij werden gesleept om de boel te dramatiseren en op te poken, maar we toch vooral te maken hadden met een handhavingsprobleem, zoals Bender registreerde. Wat niet wegneemt dat er wel degelijk antisemitisme rondwaart in sommige gemeenschappen, maar die kwestie is veel geniepiger en minder zichtbaar is dan het gerel op straat, maar díe verhalen lazen we dan weer niet.

Daarmee komen we op de derde trend. Wie bij in gevestigde media werkt, opereert steeds vaker in een wereld waar de wetten van de corporatie domineren. De krant of de omroep moet zien te overleven met een eigen geluid om zich te onderscheiden. Hoe dat misgaat, zien we dagelijks bij de NPO, waar dertien omroepen elkaar verdringen en krampachtig een eigen identiteit aan moeten nemen om aanspraak te maken op subsidie. Dit leidt tot kolderieke televisie waarbij iedereen in zijn eigen tunnel zijn gelijk mag rondtoeteren in naam van pluriformiteit.

Ook bij de kranten zijn redactionele marsorders steeds meer leidend en wordt kritiek op het gezag niet getolereerd. De uitwas zien we met de zaak Guido van Liefferinge versus DPG. Van Liefferinge, een voormalige uitgever en hoofdredacteur van DPG, is verboden om een boek uit te geven over Christian van Thillo, de baas bij DPG. Althans, dat bepaalde een rechter in kort geding.

Van Liefferinge, die aan het hoofd stond van succesvolle gossipbladen Dag Allemaal en Joepie!, heeft zich de laatste jaren opgeworpen als een strijder voor de onafhankelijke pers. Hij mag de biografie niet uitgeven, omdat hij in 2015 ‘een dading’ heeft getroffen waarin hij zou hebben afgesproken geen boeken dan wel kritiek te leveren op DPG.

Behalve als het over de baas gaat

De dading, waarbij ook achterstallige betalingen en de uitkoop van zijn belang zaten, is geheim en vormt nu de basis voor de strijd over of deze ex-werknemer openlijk kritiek mag leveren. Van Liefferinge, die met zijn bladen een groot deel van de financiële basis legde voor het huidige DPG, gaat in beroep tegen het vonnis.

Over deze kwestie is geen letter te lezen in de DPG-titels. Daar is de vrije pers gegarandeerd, behalve als het over de baas gaat. De ACM moet beslissen of DPG dit jaar samen mag gaan met RTL. De kartelwaakhond heeft aangegeven ook te kijken naar de mogelijke aantasting van de onafhankelijke journalistiek. We kunnen ze niet anders dan veel wijsheid toewensen.

Mark Koster is auteur van de biografie over Christian van Thillo en de familie De Mol.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Hartelijk dank!

Het bericht Mark Koster: Dit zijn de 3 trends die de onafhankelijkheid van de media nog verder ondergraven verscheen eerst op Wynia's Week.

Het gelegenheidsduo gaat de concurrentie aan met de NPO, die op dat tijdstip Journaals uitzendt, en met RTL, dat met Editie NL en Boulevard een vaste waarde heeft veroverd rondom dat tijdstip.

Nieuwe partner

Eerdere pogingen van Talpa om zich te nestelen in het horrorslot mislukten. John de Mol probeerde het in 2005 al eens met nieuwsshow NSE, daarna met entertainmentprogramma 6 Inside en vorig jaar met de Goed Nieuwsshow. De programma’s liggen in het museum van de geflopte tv-probeersels. Daarom is het des te opmerkelijker dat Talpa het weer probeert.

Toch lijkt er nu meer aan de hand. Talpa heeft een nieuwe partner gevonden om het avontuur mee te starten: De Telegraaf. Eerdere pogingen ondernam De Mol in zijn eentje, maar nu trekt hij samen op met de krant die hij in 2017 wilde inlijven. Dat lukte toen niet, onder meer omdat de grootaandeelhouder van de krant, de familie Van Puijenbroek, zich liever engageerde met de Belgische familie Leysen, een courantiersgeslacht dat in Vlaanderen uitgever is van onder meer het elitaire De Standaard en het volkse Het Nieuwsblad.

Die Belgisch-Nederlandse kongsi loopt na ruim zeven jaar tegen de grenzen van de groei aan, en zoekt partners. Wat vooral aan het assortiment ontbreekt, is televisie, of beter gezegd: bewegend beeld dat je kunt verspreiden over alle mediaplatforms, tegenwoordig ook TikTok en Instagram. Wie déze markt kan bedienen met zijn producten heeft de toekomst, of nog preciezer geformuleerd, heeft kans om te overleven.

Op de advertentiemarkt zijn de Amerikaanse grootmachten Meta (Google, YouTube) en Mark Zuckerberg (Facebook, Instagram) oppermachtig. Dit zijn de acacia’s van de digitale economie: als ze zich ergens nestelen, nemen ze de tuin over, de plaatselijke exoten verdrijvend.

Hoger btw-tarief

Dat Talpa en De Telegraaf naar elkaar toegroeien is dus niet meteen uit liefde geboren, maar vooral ingegeven door verlicht eigenbelang. De nieuwe samenwerking tussen SBS en De Telegraaf staat niet op zichzelf. Terwijl De Mol en de Leysens zich aan elkaar bekennen, is er bij de concurrentie eenzelfde paringsdans gaande. RTL Nederland, de concurrent van SBS, flirt al een jaar met een andere Belg: Christian van Thillo.

Christian van Thillo is in Nederland uitgever van een groot kranten- en tijdschriftenconglomeraat (DPG) en enkele radiozenders (JOE/QMusic). Maar ook híj heeft dringend behoefte aan bewegend beeld om een vuist te kunnen maken tegen de Amerikaanse indringers die het publiek verleiden met binge-series, TikTok-fragmenten en audiovisuele nieuwssnacks.

Van Thillo is al een stap verder dan De Leysens. De Belg exploiteert in Vlaanderen een succesvolle tv-zender: VTM. Daarnaast sleutelt hij continu aan het stroomlijnen van zijn tachtig titels, uiteenlopend van Donald Duck tot nu.nl en van Trouw tot Story. Hij probeert de tijdschriften en kranten te laten samenwerken en de adverteerders te plezieren met een groter bereik. Recent opende DPG in Londen een advertentie-inkoopbureau om grotere merken beter te kunnen bedienen. Geld verdienen met abonnee’s wordt steeds hachelijker, zeker nu de regering een abonnement aanslaat met een hoger btw-tarief van 21 procent. Voor DPG is het wegvallen van déze inkomsten een schrikbeeld.

VideoLand

Recent opende de firma een supersonisch hoofdkantoor op een Amsterdams industrieterrein, een slagschip waar de titels tegen elkaar aan kruipen om zich te verenigen tegen de haaien uit Silicon Valley. De koning doopte het nieuwe onderkomen en DPG smeekte de vorst om zich te verzetten tegen de gehate btw-verhoging, wetende dat hij er niks aan kan doen, maar misschien toch ook weer wel.

Van Thillo aast nu op RTL en dan vooral op VideoLand, de streamingdienst die zich knap handhaaft op de Nederlandse markt met meer dan 1 miljoen abonnees. Het gevecht om het zesuur-slot is daarmee ook een strijd om een loopgraaf die nauwelijks meer te verdedigen is, een laatste poging om de eigen identiteit te behouden.

Weg van politiek-correct en nepcorrect

De Telegraaf en SBS hebben wel één voordeel boven DPG. Ze bedienen een doelgroep die elders nauwelijks wordt gehoord: het behoudende deel der natie. Een groep mensen die wenkbrauwen fronst bij doorgeslagen woke-excessen, die zich afvraagt of de groene revolutie ook voor hen te betalen is, die wel eens vlees eet, niet altijd havermelk drinkt en die het leven niet al te serieus neemt.

De Telegraaf en SBS zouden in die doelgroep kunnen toeslaan, en een tik kunnen uitdelen naar de kijkers die zijn afgehaakt bij het politiek-correcte Journaal en die het nepcorrecte RTL beu zijn, een zender die zich naar buiten toe presenteert als gewetensvol, maar wel programma’s wil uitzenden, zoals het besmette The Voice en het grensoverschrijdende datingprogramma Temptation Island.

Is dat genoeg om nu wel te slagen? Geld is er genoeg voor het project. De Mol is een mediamiljardair die jarenlang experimenteerde met media-innovaties, maar daarmee is gestopt. Zijn idee om zelf uit te groeien tot de Zuckerberg van de Lage landen heeft hij verlaten. Recent verkocht Talpa VakantieVeilingen.nl en ActievandeDag.nl aan House of Tickets. Ook werd er gehakt in de portefeuille van Juke, een grootscheeps opgezet podcastplatform.

De bedenker van wereld tv-hits Big Brother en The Voice is teruggekeerd naar het garage-model van zijn beginjaren: met een bord steak-friet op schoot tot diep in de nacht sleutelen aan nieuwe formats met zijn tv-besties. Een wereld zonder managers en spreadsheets.

De Mol heeft de beste papieren

In stilte verkocht hij de laatste maanden spelformat The Floor al aan vijftien landen, waaronder de Verenigde Staten, Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië. Het zijn niet de getallen van Big Brother en The Voice, maar het is wel waar De Mol in excelleert. In zekere zin heeft De Mol de beste papieren om te overleven. Hij is de draaischijf in het mediakwartet van de Lage Landen. Goede formats kun je ook kwijt op TikTok, Instagram of YouTube. Als het deze keer wèl lukt om het slot te veroveren, zou dat zomaar eens de onwaarschijnlijke comeback kunnen betekenen van de al jaren afgeschreven John de Mol.

Mark Koster is auteur van de biografie over Christian van Thillo en de familie De Mol.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hoe John de Mol draaischijf wordt in het grote mediakwartet in de Lage Landen verscheen eerst op Wynia's Week.

Om die kwestie te beantwoorden moeten we terug naar het ontstaan van de publieke omroep, ruim 100 jaar geleden. Met de komst van de AVRO in 1923 startte de publieke televisie, waarbij omroepverenigingen zich een plaats konden veroveren in het bestel. Na de AVRO volgden in 1925 en 1926 KRO, NCRV, VARA en VPRO, toen nog met puntjes.

Identiteit als schaamlap

Deze omroepen bestaan nog steeds en vertegenwoordigen politieke dan wel religieuze stromingen. Althans in naam. Daarmee stuiten we al op het eerste probleem. Na 100 jaar wordt het bestel bevolkt door dertien omroepen, elf omroepen met een identiteit en twee zogeheten taakomroepen: NTR en NOS. Deze omroepen vechten samen om de besteding van bijna 900 miljoen euro. Die krijgen ze van het ministerie van Onderwijs. Niet rechtstreeks maar via de NPO, de herverdeler van het budget. Dat gaat al een tijd niet goed.

Ten eerste: de kleur van veel omroepen is verwaterd. Meest schrijnend is de toestand van KRO/NCRV, een omroep die bestond uit achterbannen van het katholieke en protestants-christelijke volksdeel. Als gevolg van ontkerkelijking is de omroep omgevormd tot een allegaartje-zender die zich inzet voor een ‘groene, lieve en eerlijke wereld’. Ook de identiteit van de andere zendgemachtigden is verworden tot schaamlap om het bestaansrecht te rechtvaardigen. Hierbij worden soms bijna illegale marketingtrucs ingezet om het aantal leden te verwerven dat nodig is om onderdeel van het bestel te mogen blijven. Het zijn de laatste stuiptrekkingen van de verzuiling. Daarmee komen we bij de oplossing. De club van dertien moet zichzelf opheffen en overleggen hoe ze verder gaan.

Dan komt de vraag: schaffen we ook alle ‘stromingen’ af en gaan we over tot het BBC-model in Engeland. Daarbij is er één publieke omroep die ‘intern’ zorgt voor pluriformiteit in tegenstelling tot de ‘externe pluriformiteit’ in Nederland. Daar ís wat voor te zeggen, maar we zouden ook een tussenvariant kunnen verzinnen; Engeland kent als gevolg van het districtenstelsel een driestromenlandschap bestaande uit de conservatieven, de linkse Labours en de Lib-dems. Die komen min of meer gelijk aan bod in Engeland, althans dat is het streven.

Binnen de publieke omroep gaan stemmen op om de groep van dertien terug te brengen naar zes. Daarmee wordt de bestuurbaarheid groter en het gevecht om het budget en tijdslots minder en kan de NPO zich als distributeur in plaats van arbiter gedragen. Het lijkt mij een halve maatregel, uit nood geboren. En niet per se de oplossing voor het probleem dat voorligt: hoe handhaven we pluriformiteit zonder weer in een bureaucratisch moeras te verzuipen waarbij plaatsing van programma’s vaak van gunning afhangt en weinig transparant is.

Neutraal nieuwskanaal

In Hilversum halen omroepbestuurders zelf de metafoor van de voederbak aan waaraan dertien varkens zich verdringen, vaak aangevuld met Orwells kreet dat ‘sommige varkens in de omroepstal net even gelijker zijn dan andere’. Mijn voorstel is een mix tussen het BBC-model en een oude polderoplossing, waarbij er ook nog eens 100 miljoen wordt bezuinigd.

Het publieke bestel krijgt vier uitzendgemachtigden met ieder een kleur. 

1) De eerste poot is een neutraal nieuwskanaal gecentreerd rond NOS, NTR en actualiteitenrubrieken, zoals EenVandaag, Nieuwsuur en de documentaire-tak van NP02. Deze journalistieke afdeling krijgt jaarlijks 350 miljoen en brengt nieuws, achtergronden, doet live-verslag en bericht over sport en internationale brandhaarden. De journalistiek is hier leidend, waarbij hoor en wederhoor en intrinsieke nieuwsgierigheid voorop staan. Hierbij ligt de nadruk op digitale verspreiding. Daarnaast zijn er nog drie andere poten voor de kleuring en de bescherming van de pluriformiteit.

Ontspannend en behoudend

2) Volk en vaderland. De tweede tak is gecentreerd rond TROS, MAX en delen van KRO/NCRV en richt zich op een doelgroep die de eigen identiteit wil beschermen, een voorliefde heeft voor Nederlandstalige muziek, houdt van musicals, spelletjes & quizzen, kookwedstrijden en datingshows. Ze zijn fan van De Slimste Mens, Ik Vertrek, Heel Holland Bakt, Boer Zoekt Vrouw, luisteren naar de Top 2000 en kijken naar het Songfestival. De kijker is politiek niet erg uitgesproken en beschouwt televisie als brenger van goed gemaakte ontspanning. Deze tweede tak krijgt jaarlijks 150 miljoen.

3) Cultureel-conservatief. Een omroep die bestaat uit delen van WNL, EO, KRO/NCRV, Ongehoord Nederland en een voorliefde heeft voor het gezin, gemeenschapszin, kerk en religie, burgerlijke waarden, familiebedrijven, platteland, verenigingen en De Oranjes. Wil graag het behoudende wereldbeeld terugzien in programma’s, en is kritisch op immigratie, Europa en al te dolle milieumaatregelen. Ze staan sceptisch tegenover een grote overheid en willen dat geluid ook graag vertolken bij de publieke zenders. Deze tak krijgt jaarlijks ook 150 miljoen.

4) Progressief-liberaal. Een omroep die opkomt voor (avant-garde) kunst, cabaret, LHBTQ, de groene wereld, internationale solidariteit. De kijkers zijn voor meer gelijkheid en pleiten tegen economische scheefgroei. VPRO, Zwart, delen van de AVRO en BNNVARA kunnen er in opgaan. De omroep is post-materialistisch en internationalistisch en zal zich onderscheiden met een activistische anti-kapitalistische toon. Deze krijgt ook 150 miljoen.

Met deze indeling zijn we verlost van de omroepen en kunnen kijkers van alle gezindten zich hopelijk toch herkennen. De nadruk in het bestel ligt op de neutrale berichtgeving en op een beter digitaal bereik, de kleuring moet van de drie segmenten komen. Daarbij mogen de grenzen worden opgezocht in conservatisme en in progressief denken. De geluiden mogen (nee, moeten) afwijken van de ‘neutrale’ poot. De opvattingen mogen schuren. De toetsing daarbij zijn de grenzen van de wet en niet de smaak van NPO-bestuurders of een ombudsman. De slag om de ideeën zal in huiskamers plaatsvinden waarbij het uitgangspunt is dat het debat wordt gestimuleerd en de neiging wordt onderdrukt om anderen het zwijgen op te leggen, wat gebeurde bij de poging om Ongehoord Nederland te verbieden.

Twee tv- en vier radio-kanalen

Hoe zit de organisatie er dan uit? Die wordt een stuk eenvoudiger. Een kleine NPO krijgt nu vier aanspreekpunten. Omroepverenigingen kunnen zich aansluiten bij een stroming of desnoods met ledengeld een eigen commerciële omroep starten mochten ze zich niet kunnen vinden in deze opzet. Die omroepen worden niet meer gefinancierd uit de staatskas.

Daarbij zullen er twee tv-kanalen beschikbaar blijven, een voor de neutrale nieuwsvoorziening, de ander voor de kleuring. Op de radio houden we een nieuwskanaal, een populair muziekkanaal (Top 2000-sound, hits), een klassieke zender en een radiozender met experimentele muziek als jazz, soul en avant-garde. Het gevolg van deze herijking is dat er aan overhead bij de omroepen zo’n 100 miljoen overblijft zonder dat er gehakt hoeft te worden in de inhoud.

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de mediamarkt.  

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Utopie voor een nieuw publiek bestel: vier omroepen en 100 miljoen bezuinigd verscheen eerst op Wynia's Week.

Van den Ende sprak bij WNL zijn ongenoegen uit over potentiële bezuinigingen op de NPO. De mediatycoon vreest voor de zeis van de PVV, NSC en de VVD. Die willen de NPO afschaffen, dan wel kortwieken of erop bezuinigen.

Van den Ende is de commerciële tv-man par excellence en ageerde zijn leven lang tegen obstakels die hem beletten televisie te kunnen maken met winstoogmerk. Maar Van den Ende ruikt nu kansen. Met MediaLane, het productiebedrijf van zijn dochter, probeert hij zich een positie te verwerven bij de NPO.

Dankzij Frederieke Leeflang ontspoorde de NPO

In de jaren tachtig en negentig was hij hofleverancier van amusementsprogramma’s van de publieke omroep, vooral de TROS. Eerste alleen en daarna samen met John de Mol vormde hij het koningskoppel van het tv-vermaak. Nu kan hij zich weer naar binnen wurmen, omdat de publieke omroep – meer nog dan in de jaren tachtig en negentig – haar eigen taken laat versloffen.

De NPO is de organisatie die zich bezighoudt met de planning en plaatsing van radio- en televisieprogramma’s en krijgt voor dat werk jaarlijks bijna 1 miljard euro. Dit geld verdeelt de NPO onder de omroepen. Je zou verwachten dat er bij de verdeling gelet werd op kwaliteit en het aanbod van verscheidenheid, maar dat is een misvatting.

De NPO onder leiding van de jurist Frederieke Leeflang is een grote bemoeial geworden die de omroepen tegen elkaar uitspeelt en er een eigen politieke agenda op nahoudt. Twee zaken vallen op. Eén: de NPO is slecht in het lezen van de tijdgeest. Twee: de NPO is niet transparant over haar intenties.

Om met eerste te beginnen. De top van de NPO zou er moeten zijn om alle politieke en religieuze gezindten een stem te geven in ons bestel. We kunnen vaststellen dat hier geen sprake van is. De pogingen van bestuursvoorzitter Frederieke Leeflang om omroep Ongehoord Nederland uit het bestel te wippen, druisen in tegen de taakopvatting van haar werkgever: laat duizend mediabloemen bloeien op het mediapark.

Haar onderbouwing voor de uitdrijving was dat ON onjournalistiek te werk ging en niet coöperatief is in de omgang met andere omroepen. Dat waren gelegenheidsargumenten. Ook bij andere omroepen ontbrak het geregeld aan journalistieke zorgvuldigheid (onder meer bij Zembla, Nieuwsuur en Op1 werd er geblunderd). Deze omroepen kregen geen berisping voor hun gefaal.

Daarnaast bleek dat de samenwerking tussen andere omroepen soms ook matig was. Bij Op1 ruzieden omroepen over de invulling van het programma en keken we naar een machtsstrijd op kleuterklasniveau. Dus dat waren juridische schijnbewegingen om ON te lozen.

Na de verkiezingen draaide de wind bij de NPO

ON moest weg omdat het een mening vertolkte die te veel afweek van de mainstream op het mediapark. Bij ON was snerende kritiek te horen op massa-immigratie,  milieumaatregelen en de terreur van ‘het monster van wokeness’. Wat u ook van deze opvattingen vindt, ze vertegenwoordigen een groot deel van de gevoelens van het electoraat.

Nadat de PVV de grootste partij van het land werd, draaide de wind bij de NPO. Leeflang die bijna obsessief uit was op de exit van ON, staakte haar verzet, of preciezer gezegd: moest haar verzet staken nadat demissionair staatssecretaris Gunay Uslu (D66) geen reden zag om ON uit het bestel te zetten.

In de meest recente begrotingsbrief van de staatssecretaris van media is de NPO tot inkeer gekomen. In het stuk schrijft de NPO ineens lovende woorden over de omroep. ‘Een deel van de Nederlandse bevolking denkt over de belangrijke maatschappelijke zaken anders dan de mainstream media hen voorschotelt. Deze leemte vult ON’, schrijft de NPO.

Goh, dat was precies waarom ON ontstond, toch? NPO had helemaal geen zin in tegengeluiden, sterker nog: probeerde deze te onderdrukken. Nu het tegengeluid met 37 zetels uit de Kamer opstijgt, vult ON ineens een ‘leemte’. Als het woord schijnheilig niet bestond, zou het voor dít gedrag zijn uitgevonden.

Het gebrek aan maatschappelijke antennes bij de NPO is schokkend en zou tot nadenken moeten stemmen. Hoe heeft het zover kunnen komen?

En daarmee komen we op het tweede punt. Het zelfreinigende vermogen van de publieke omroep. Wie controleert de NPO? Het orgaan legt verantwoording af aan een Raad van Toezicht. Dat is een gremium dat wordt voorgezeten door VVD-multibestuurder Tjibbe Joustra die wordt geassisteerd door een bankier, twee wetenschappers en de baas van een platform voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.

Een groep mensen die in de ijdele lucht van zelfgenoegzaamheid, bevoogding en kartelkapitalisme hun leven leiden. Joustra is recent herbenoemd, maar op welke gronden en waarom is niet duidelijk. Zelf weigerde hij tegenover twee Vrij Nederland-journalisten verantwoording af te leggen over zijn werkwijze.

Huichelachtig overleg met Matthijs van Nieuwkerk

En daarmee komen we op een cruciale bestuurskundige weeffout. De NPO mag een miljard verdelen, maar de belastingbetaler krijgt nauwelijks inzicht in de afwegingen. De keuze van de NPO zijn ondoorgrondelijker dan de wegen van het Opperwezen. De NPO krijgt vanuit de Tweede Kamer af en toe opdrachten onder meer over de maximale hoogte van presentatoren-salarissen, maar kan zich daar met gemak aan onttrekken.

Meest recent is het voorbeeld van de gênante sage rondom het vertrek van Matthijs van Nieuwkerk bij de NPO. De zonnekoning van Hilversum zat op de strafbank omdat hij ervan werd beschuldigd zich grensoverschrijdend te hebben gedragen op de vloer van DWDD. Een commissie onder leiding van ex-PvdA-minister Martin van Rijn zou uitsluitsel geven over de ernst van de beschuldigingen.

De NPO – laf en politiek correct als altijd – stelde zich op het standpunt dat de terugkeer afhankelijk was van de publicatie van het rapport, niet eens van de inhoud. Niettemin reisde de top van de NPO naar Deventer af om met Van Nieuwkerk te praten over een mogelijke comeback. Het overleg moest geheim blijven, omdat daarmee het huichelachtige gedrag van de NPO bekend zou worden.

Van Nieuwkerk werkt samen met Joop van den Ende, waarmee we uitkomen bij het begin van dit artikel en stuiten op de betonrot van het omroepsysteem. De geprezen presentator is medeproducent van zijn eigen programma’s bij de publieke omroep, onder meer The Connection. Via deze constructies kan hij het door de politiek verordonneerde salarisplafond omzeilen.

Bewijzen zijn er (nog) niet voor geleverd, maar in Hilversum gonst het over deze Joop-route. Dat die aanwijzingen hardnekkig zijn, blijkt ook uit het feit dat Eva Jinek zich heeft verbonden aan MediaLane, het mediabedrijf van de dochter van de media-nestor. De grand dame van RTL keert terug bij de publieken en gaat voor AVROTROS het zeven-uur-slot vullen, het oude tijdstip van de gewezen Van Nieuwkerk. Tegen een premierssalaris? In Hilversum gelooft niemand het.

Van den Ende is ondertussen met een charmeoffensief gestart. Recent wierp hij zich op als verdediger van de persvrijheid. Tegenover het Algemeen Dagblad sprak de musicaltycoon zijn spijt uit dat hij de AD-hoofdredacteur had gesommeerd een kritische recensent aan te lijnen. ’Dom ja, het hoort niet. Ik sta pal voor de journalistieke onafhankelijkheid’, sprak hij deemoedig.

Een Joop-route voor Eva Jinek?

Of er voor Jinek nu ook eenzelfde lucratieve Joop-route is geregeld is niet na te gaan. KPMG Forensic Services heeft in opdracht van het Commissariaat voor de Media, de tandeloze waakhond van Hilversum, onderzoek gedaan naar de geldstromen tussen producenten en presentatoren. Op basis van (vrijwillig aangeleverd) boekenonderzoek zijn er geen overtredingen van de mediawet vast te stellen. Hoe zit het met Jinek is dus de vraag. Het antwoord van het commissariaat: díe overeenkomst is niet meegenomen in het onderzoek.

En zo blijft alles bij het oude in Hilversum en is Joop van den Ende ineens de redder van de publieke televisie. Ik weet zeker dat hij zelf ook verbijsterd is over die rol.

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de mediamarkt.  

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Joop van den Ende heeft een verbijsterende nieuwe rol: redder van de NPO verscheen eerst op Wynia's Week.

Nou voert het veel te ver om het boek BPost/Holdup van Emmanuel Vanbrussel en Wouter Verschelden te vergelijken met het ontwrichtende werk van de tegendraadse sterrenkundige uit Pisa, maar toch komen dezelfde mechanismen op gang: de waarheid mag niet worden verteld. 

170 miljoen subsidie voor krantenbezorging 

BPost/Holdup beschrijft een schandaal van 4 miljard euro, waarbij de Belgische uitgevers een bijrol spelen als geniepige gauwdieven. Het is een ontluisterend verhaal, een cynische sage hoe mediaondernemers samen met bevriende politici en maatjes in de top van staatsbedrijf Bpost miljoenen aan subsidies binnentrekken.  

Die subsidies betroffen de bezorging van de kranten, een bedrag van 170 miljoen euro. Als dit om het ophalen van de vuilnis in Palermo was gegaan, zou het een straf voorbeeld zijn geweest van de maffiose en corrupte zondeval van het openbaar bestuur.  

De uitgevers schakelen met behulp van ambitieuze politici en opportunistische bestuurders van Bpost een uitdager uit die ook aasde op de gunning. De mailtjes over de deal zijn onverbloemd en tonen hoe de zaak werd beklonken in de wandelgangen van de Wetstraat en in restaurants in Antwerpen en Brussel.  

Uitdager PPP krijgt een snipper van de deal toegeworpen (het bedrijf mag in Gent de verspreiding blijven doen), maar moet zich dan wel terugtrekken. ’Eerst moet PPP ergens het signaal opvangen dat we wel iets willen doen als ze zich terugtrekken uit de concessie. Dan staan we krantenvolumes in het Gentse af aan PPP. Dat doen we natuurlijk niet rechtstreeks, maar via de uitgevers. We mogen daar officieel zeker niet tussen zitten. Daarna laten we de uitgevers per brief aan Bpost hun contract voor het Gentse opzeggen omwille van de slechte dienstverlening, zodat het lijkt alsof het idee van de wissel allemaal van hen komt. En tot slot: eens we zeker weten dat PPP zich terugtrekt uit de race, dienen we onze eigen offerte in voor het krantencontract. Uiteraard aan de hoogste prijzen, want we gaan dan de enige kandidaat zijn’, tekent een Bpost bestuurder het plan uit.  

DPG-baas razend op Kamerlid 

Tijdens etentjes in Antwerpen en Brussel wordt de tripartite deal tussen de uitgevers, Bpost en PPP daarna uitgewerkt en afgeblust in een met alcohol overgoten lunch in driesterrenrestaurant Zilte in Antwerpen. Tijdens het rendez-vous bedankt Bpost de krantenuitgevers voor de samenwerking. De rekening loopt op tot ruim 2.500 euro, waarvan 915 euro voor wijn en champagne. 

In het boek staat ook beschreven hoe Christian Van Thillo, de baas van DPG, zich inzet om critici de mond te snoeren. Je leest het en denkt: in Italië krijg je een paardenhoofd in je bed, in België word je ontboden in de kamer van de baas om een donderpreek te ontvangen.  

Zo is Van Thillo razend op N-VA-Kamerlid Michael Freilich. Die heeft op de Nederlandse radio zijn onvrede uitgesproken over de schimmige subsidiedeal. ‘Als je met subsidies start, weet je waar je begint, maar je weet nooit waar je eindigt. Je ziet zoveel negatieve neveneffecten naar boven komen, dat het voor ons duidelijk is dat dit moet stoppen’, zegt hij. Een gezond standpunt lijkt me.  

‘Een intern Belgische kwestie’ 

Freilich waarschuwt ook voor ontwrichting van het Nederlandse perslandschap omdat Belgische partijen ‘geld gebruiken om anderen op te kopen’. Freilich doelt erop dat Mediahuis en DPG als gevolg van het subsidiecadeau in het bezit konden komen van Het Parool, Trouw, AD, Volkskrant (DPG) en Telegraaf en NRC (Mediahuis). ‘Dat is niet eerlijk tegenover jullie’, zegt hij in het radiogesprek. 

De volksvertegenwoordiger slaat ook alarm bij de Nederlandse regering, maar premier Rutte en de Belgische premier De Croo halen hun schouders op. In het parlement worden vragen gesteld over de ‘dominantie van de Belgen’ en het mogelijke gevaar voor de pluriformiteit, maar minister Arie Slob (onderwijs en media) laat weten ‘dat het een intern Belgische kwestie’ betreft. Daarmee leek de zaak in de la te belanden, tot Kamerlid Pieter Omtzigt zich ermee ging bemoeien.  

Omtzigt: journaille ten prooi aan ‘autocensuur’ 

Omtzigt vindt het absurd dat de kwestie weinig aandacht krijgt. ’Als je de pers aan het subsidie-infuus legt dan weet je dat moeilijke dingen nog moeilijker boven tafel komen’, verklaarde hij. In een rede voor de journalistenvakbond komt hij er later nog eens op terug en verwijt hij het journaille ten prooi te zijn gevallen aan ‘autocensuur’. ‘Daar waar het makkelijk is om in het publieke domein iedereen de maat te nemen, vindt men het moeilijk om in eigen huis goed te kijken wat er aan de hand is. Dat stemt tot nadenken als u van andere mensen en uw bronnen moed verwacht.’ 

Het onthullende Bpost-boek is onder de uitgevers die het meeste profiteerden van de subsidie uitgegroeid tot het taboe van België. Behalve De Gazet van Antwerpen, onderdeel van Mediahuis, besteedt geen krant aandacht aan BPost/Holdup. Bij de Gazet werkt een dappere hoofdredacteur: Frederik De Swaef. Hij werkte eerder voor DPG en heeft geen last van zelfcensuur. Als een van de weinigen. 

DPG, grootgebruiker van de subsidie-regeling, negeert het boek totaal. De Morgen (van DPG) noemt de titel van het boek één keer. De krant kan niet anders, omdat Michael Freilich eruit citeert om zijn pleidooi voor een parlementaire hoorzitting te onderbouwen. Het zal uiteindelijk een oliedomme strategie blijken. 

Het boek staat inmiddels in de toptien voor non-fictie boeken. De informatie over de corruptie sijpelt langzaam naar buiten. Knack (een uitgave van uitgeverij Roularta) interviewde Kamerlid Freilich over de zaak en daarin vertelde hij over zijn aanvaring met de DPG topman. ‘Christian Van Thillo schold me op subtiele manier de huid vol’, stelt hij in Knack. Ook De Tijd, een financieel-economische krant van de kleine uitgever Mediafin, dook in de zaak, nadat de Belgische mededingingswaakhond bij uitgevers een inval deed om onderzoek te doen naar de subsidiekwestie.  

Publiek neemt wraak: oplages dalen 

Nog steeds blijven de profiteurs het boek doodzwijgen in de eigen kolommen. Gelukkig neemt het publiek subtiel wraak op de lafbekjes. Het aantal abonnementen van de zwijgtitels daalt en daalt. De lezers hebben geen zin meer in het gehuichel van de ‘regimepers’.  

Wie wel overleven? De titels die niet langer meedoen met het verzwijgen van het subsidieschandaal. De Tijd steeg het afgelopen jaar in oplage met 3,3%. De grootste verliezer met 19% is Het Laatste Nieuws van DPG. Net als de katholieke kerk loopt ook die krant hard leeg. 

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de mediamarkt.  

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Bij het corruptieschandaal van Bpost gedraagt de pers zich als maffiamaatje verscheen eerst op Wynia's Week.

Op1 was het podium voor het eigen gelijk. In Hyde Park heb je speakerscorner, in Hilversum gaan activisten achter een tafel zitten met een paar nauwkeurig geselecteerde ‘aangevers’ om zich heen en dat heet dan een talkshow.

Het is pulp-tv in makkelijke meningen. Vroeger had je Jerry Springer. Dat was pulp-tv in menselijke emoties. In zekere zin was dat beter: dat was tenminste nog lekker ongemakkelijk.

Op1 is een gebouw met echokamers

Met de crisis bij wat ooit het belangrijkste praatprogramma van Nederland was, zijn we beland in het eindstadium van de publieke meningsvorming. Op1 is verworden tot een gebouw met echokamers waarin elke omroep zo hard mogelijk door een megafoon mag tetteren. One flew over the cuckoo’s nest, maar dan op het mediapark.

De crisis begon in het najaar van 2019 toen Eva Jinek opstapte bij de NPO en naar RTL vertrok. Jinek is geen activist, maar een nieuwsgierige dame die durft door te vragen en luistert naar wat de gasten te vertellen hebben.

Soms leeft ze zo mee dat ze vol schiet. Oprah Winfrey maar dan twintig jaar later. Een gekwalificeerde tv-anchor. Inhoudelijk genoeg voor tv, met een vleugje glamour, en de juiste empathie.

Met het vertrek van Jinek hadden de omroepen een acuut probleem. Tijdens een crisisberaad in het V-Hotel in de Amsterdamse Watergraafsmeer ontstond het plan om van het praatprogramma een omroepbrede talkshow te maken, waarbij alle gezindten een plek verdienden.

Dat klonk idealistisch, maar creëerde een gedrocht. En vooral heel veel onderlinge jaloezie. BNNVARA, die het tijdslot lang in bezit had, moest tijd en invloed inleveren. Vóór Jinek vulden eerst Pauw en Witteman (tot 2014) en later Pauw (tot 2019) het late night-tijdslot. Pauw en Witteman waren in de eerste plaats journalisten en pas in de tweede plaats activist, voor zover ze dat al waren.

Zeker Jeroen Pauw is meer een media-ondernemer dan een man die zondag op de Dam met een spandoek staat te zwaaien. Op zondag ontkurkt hij liever een rosétje op een sloepje dan dat hij naar de kerk gaat.

Ook Witteman, wel links stemmend, was eerst journalist en pas dan lid van een politieke familie. Zo hoort het ook. Toen ik Paul Witteman eens als socialist typeerde, keek hij geërgerd op. ‘Nee, ik ben ten hoogste sociaal democraat, en dat is geen socialist,’ grinnikte hij.

WNL kreeg het ‘penvoerderschap’

Als het moest kielhaalde hij zijn beste vrienden: de zaak boven de vriendschap. Pauw zette die traditie voort en werd producent van de populaire talkshow via zijn eigen bedrijf: TV-BV. Hij tuigde een redactie op met gelijkgestemden. Nieuwsjunkies in naam van de journalistiek.

In zekere zin kwam hij los te staan van het drammerige BNNVARA, en dat schuurde altijd al een beetje. Na het Hotel V-beraad begon het nog meer te schuiven. WNL, de ‘vrolijke rechtse’ omroep, stapte ook in en kreeg het ‘penvoerderschap’ toegewezen met daarin ook de boedel van TV-BV.

Bert Huisjes, de directeur van WNL, was ambitieus en zag kans om zich met zijn omroep te bewijzen op het Champions League-tijdslot. Maar met de komst van Huisjes begon de invloed van TV BV, inmiddels overgenomen door het Franse Banijay, te verwateren. Huisjes ging over het geld en de infrastructuur van het programma, en kreeg langzaam het stuur in handen.

Frans Klein kon niets meer betekenen

WNL werd machtiger dan BNNVARA. De omroep begon met één avond, maar wist al snel twéé avonden te veroveren, 40 procent van de tijd, op een tijd waar BNNVARA jaren het patent had. Hallo, wat ís dit? Dit is van ons.

De NPO, waar de van BNNVARA afkomstige Frans Klein de scepter zwaaide, liet het gebeuren. Klein zelf kon niets meer betekenen, nadat hij terugtrad omdat er een integriteitsonderzoek naar hem werd gestart, nota bene over de gunning van de productiedeal aan Pauw. Toen steigerde BNNVARA ook al en dreigde Klein met repercussies als ze niet zouden meewerken.

BNNVARA komt nu met het verhaal dat Bert Huisjes een ‘onwerkbare situatie’ heeft gecreëerd. Te vrezen valt dat Huisjes iets te goed zijn best heeft gedaan. Met slinkse verdeel en heers schaakte hij BNNVARA eruit. Uit naam van ‘diversiteit’ kregen EO en Omroep Max ook de gelegenheid om hun hobby’s te mogen uitventen.

En zo kon het gebeuren dat je om half elf s’ avonds bij de EO zat te kijken naar drie mensen die spraken over de kracht van gebedsgenezing of dat je bij BNNVARA moest aanschouwen hoe een presentatrice een rant afstak over Israël (‘een apartheidsstaat!’) tegen tafelgast Gert-Jan Segers.

Op1 dreef weg in zijn eigen gekte als gevolg van egomanie, doorgedraaid engagement en gebrek aan journalistieke koersvastheid. Huisjes is snel opgestapt na de klacht van BNNVARA om schade voor WNL te beperken. Dat de situatie ‘onwerkbaar’ was komt over als een gelegenheidsargument, want de omroepen kregen juist alle ruimte om het eigen wereldbeeld te pluggen.

BNNVARA wees de vrijgesproken politicus Richard de Mos af, omdat hij te rechts zou zijn. In elke andere situatie had hij aan tafel gezeten en was hij hard ondervraagd. Hij wás het nieuws.

BNNVARA slaat om zich heen

BNNVARA lijkt het, concluderend, niet te kunnen verkroppen dat het slot na decennia definitief uit hun handen is geglipt. De omroep slaat om zich heen, een laatste stuiptrekking van een mediabolwerk dat ooit werd aangevuurd door machiavellisten als Vera Keur en Marcel van Dam.

Eerder deze maand weigerde de omroep een documentaire over cancelcultuur uit te zenden, waarin ook de eigen rol werd bekritiseerd. De regisseur, een klassieke BNNVARA man, was er boos over en vertrok.

De rode haan is een brullende muis geworden, piepend in het voorhuis van het verzakte omroepkasteel. Via TV BV dacht BNNVARA haar DNA nog enigszins te waarborgen, maar dat viel uiteindelijk vies tegen. Pauw bleek geen loyale BNNVARA-man en zijn medewerkers ook niet.

Ja, er is een oplossing

Eva Jinek, zijn pupil, was niet van de linkse kerk, maar zweeft ergens tussen D66 en VVD. Ze werkte nota bene voor WNL. Ook politieke verslaggever Peter Kee is een BNNVARA-gezicht, maar sloopt als het moet ook PvdA’ers en GroenLinksers. Hij is inmiddels ook vertrokken bij Op1. Hij werd gek van de omroeppolitiek.

Is er een oplossing? Jazeker. Die ligt in Den Haag. De politiek moet zo snel mogelijk alle licenties intrekken voor de omroepen opdat dit kleutergedrag stopt en de kijker weer naar een volwassen, goed gemaakt en journalistiek verantwoord praatprogramma kan kijken.

Met de beste mensen van alle omroepen. Man, vrouw, wit, zwart, homo, hetero of alles ertussenin. Tijs van den Brink van de EO, Peter Kee van BNNVARA, Eva Jinek van RTL, Jeroen Wollaars van Nieuwsuur, de hele redactie van EenVandaag. Wie divers wil zijn, moet selecteren op kwaliteit.

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de Nederlandse mediamarkt. Eerdere afleveringen vindt u HIER.

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht Een echokamer met makkelijke meningen: de diverse waanzin bij Op1 verscheen eerst op Wynia's Week.