Het IRM-rapport uit 1996 (Integriteit Rechterlijke Macht), een burgerinitiatief, legde de vinger op deze zere plek door in concrete zaken te achterhalen dat veel rechters oordeelden in zaken waar ze eigenlijk vanaf hadden moeten blijven vanwege familie- of zakelijke banden met één van de partijen.

Een extra aanmoediging om dat eens uit te zoeken kwam van die advocaat, tevens plaatsvervangend rechter van een gerenommeerd kantoor, die iemand bijstond en vroeg of die nog een voorkeur had voor een bepaalde rechter!

In een andere zaak vroeg een partner van hetzelfde kantoor spottend aan zijn counterpart wat ie eigenlijk dacht te bereiken bij een rechter waarmee hij persoonlijk bevriend was.

De schijn van belangenverstrengeling

Rechters die nog steeds probleem- en straffeloos, zelfs met instemming van de Hoge Raad, hun baantjes verzwijgen, zijn dus slechts een deel van het probleem van de onpartijdige rechter.

Dat de NVvR, de club van magistraten, nog steeds gratuite beweert ‘…dat zaken met de grootst mogelijke zorgvuldigheid worden toegewezen’ en ‘…dat rechters zich ogenblikkelijk verschonen indien zelfs maar de schijn van belangenverstrengeling om de hoek ligt’, zegt dus absoluut niets. Dat riepen ze ook al vóór het IRM-rapport toen de registratie van bijbanen nog niet verplicht was. Niemand die toen zorgvuldig zaken kon toewijzen omdat niet eens bekend was waar en hoe vaak rechters bijschnabbelden.

Eddy de Kroes

Maar de vriendendiensten strekken zich ook uit tot het strafrecht. Vooral, maar niet uitsluitend in geval van fraude en corruptie. Terecht had wijlen Peter R. de Vries het in één van zijn columns over ‘een walm van corruptie en vriendjespolitiek’ die opsteeg bij Justitie toen officier van justitie Hans Vos in opdracht van zijn superieuren heimelijk en straffeloos gratie had verleend aan de voor fraude veroordeelde Wassenaarse miljonair Eddy de Kroes.

Toen het alsnog bekend werd, bleef het ook heel stil onder de dames en heren in toga en geen politicus of hoogleraar die zich openlijk afvroeg of Eddy de Kroes de enige was die vanwege zijn relaties het recht naar eigen hand kon zetten.

De vis begint te stinken bij de kop

Met dit voorbeeld en een hele, veel te lange lijst van onbegrijpelijke juridische (sepot)beslissingen en schandalen en een WODC-rapport over klassenjustitie (het bestaat echt!) heeft Justitie zelf een klimaat geschapen waarin hun woordvoerders met scepsis worden aangehoord.

Dat begint op te vallen en krijgt men zelf ook een beetje in de gaten.  Een recent (2 augustus) verschenen visitatierapport ‘Tijd maken voor transitie’ bevat een dwingend advies om topprioriteit te geven aan o.a. integriteit. Opmerkelijk was dat juist de top van het OM er in bedekte termen stevig van langs kreeg. Anders gezegd: de vis begint inderdaad te stinken bij de kop.

De kopschoppers van Mallorca

Illustratief nu zijn de gebeurtenissen en verklaringen rond de gevluchte kopschoppers uit Mallorca. Nogal onnozel merkt een justitiewoordvoerster daarover op: ‘Het is dus niet zo dat ‘rijke ouders’ van de verdachten dat voor elkaar gekregen hebben, zoals veel mensen denken.’

Vanwaar dat dus en veel? Waarom zou het niet mogelijk kunnen zijn dat één van de kopschoppers uit een nest en omgeving komt waar rijke ouders een hoge functionaris bij Justitie kennen? En waarom zou die niet geadviseerd en geholpen kunnen hebben om het eiland hals over kop te verlaten?

Jeuken heeft niet zoveel recht van spreken

Hoofd-officier van justitie Rutger Jeuken mag dan woest zijn op GeenStijl en andere speurders op social media – alsof dit geweld daar onopgemerkt zou blijven – maar de man heeft niet zoveel recht van spreken zolang zijn eigen organisatie niet zo zuiver op de graat is.

Het OM maakt tenslotte nogal selectief uit wie er vervolgd wordt, maar vooral wie niet. Betrouwbaarheid en integriteit beginnen in de juridische wereld schaarse artikelen te worden.

Van de domme

Bovendien hield Jeuken zich wel erg van de domme toen hij bij Op1 beweerde: ‘Nog niets is zeker. Wij weten net zoveel als ieder ander. Dat lezen wij ook op internet en we zien filmpjes. Uitgaansgeweldzaken zijn ‘doorgaans lastig te beoordelen, omdat er vaak sprake is van een onoverzichtelijke situatie, ook op Mallorca’.

Wat wel erg overzichtelijk en zeker was – aan de hand van een passagierslijst – is wie van de nieuwe lichting van Minerva onder verdachte omstandigheden het eiland hadden verlaten. Op één na dan, die de confrontatie met de Spaanse politie wel aandurfde en geen reden had om te vluchten.

Een simpel vraagje

Het zou toch een kleine moeite zijn geweest voor Jeuken c.s. om – ook zonder vertaald dossier of Spaans verzoek – eens langs te gaan met een simpel vraagje: waarom? Nu dringt zich het beeld op: niet te slimme straatagent, gebroken winkelruit, voetbal en wegrennende jongetjes met de tekst ‘moeilijke zaak, lastig te beoordelen’.

Dus nu komt er uiterst zorgvuldig (het meest misbruikte woord bij Justitie) onderzoek in Nederland en wordt iedereen gesommeerd zich er niet meer mee te bemoeien.

Beter in Nederland?

Na de prietpraat dat ook de Spaanse rechter het beter vond dat de groep in Nederland werd berecht, wist ook advocaat Steller het ineens heel zeker. ‘Het is een heel Nederlandse zaak. Het is niet gek dat een Nederlandse rechter hier over gaat oordelen.’

En terwijl hoofd-OvJ Jeuken nog van niets wist benadrukte ook deze advocaat dat er ‘…genoeg argumenten te verzinnen waren waarom het beter is om deze zaak in Nederland te behandelen’. Hij had het zelfs al over de mogelijkheid om in Nederland in een (jeugd)gevangenis iets van een opleiding te volgen!

Hoe zat het ook alweer met Julio Poch?

Vraagje aan de ‘deskundige’: waar zou de zaak behandeld moeten worden als het slachtoffer niet een Nederlander uit Waddinxveen maar een Belg uit Antwerpen was geweest en zich onder de daders ook twee Engelse hooligans hadden bevonden?

En hoe zat het ook alweer met die Nederlandse Julio Poch die – heel zorgvuldig – op basis van ‘horen zeggen’ volstrekt onschuldig en onterecht op een smerige sneaky manier juist aan het buitenland werd uitgeleverd. Daar hadden toch immers de vermoedelijke criminele gedragingen plaatsgevonden?

En waarom vindt eigenlijk iedereen dat ook de ISIS-dames maar beter niet in Nederland maar op de plaats delict berecht moesten worden?

Kraakheldere camerabeelden bestaan ineens niet meer

De felheid van de OM-reactie duidt erop dat men er grote moeite mee had dat anderen, zoals GeenStijl, met eigen informatie kwamen die de speelruimte van het OM om met een eigen versie van het verhaal te komen, niet noodzakelijk de juiste, beperkte.

En ja hoor, inmiddels blijken op gezag van het OM de eerst nog kraakheldere camerabeelden helemaal niet te bestaan. De Spaanse politie had maar wat geroepen. Net als in Srebrenica kunnen filmbeelden tenslotte ook op Mallorca zomaar in het ongerede of beschadigd raken.

De eerste beren op de weg

Het OM is nu aangewezen op toegestuurde amateurbeelden en getuigenverklaringen van al dan niet doorgesnoven en bezopen uitgaanspubliek. Ineens staat nog lang niet vast wat zich op Mallorca precies heeft afgespeeld en duiken de eerste beren op de weg op.

Nu moet het OM zonder kraakheldere camerabeelden in alle beslotenheid zelf bepalen wie er als hoofddader, mededader,  meeloper of toeschouwer zal worden aangewezen. Misschien is het door al die onoverzichtelijkheid helemaal niet mogelijk om wettelijk en overtuigend te bewijzen wie precies de fatale trappen gaf. En dan gaan daders in Nederland vrijuit.

Nijmeegs scooterdrama

Tenminste dat gebeurde ook in het Nijmeegse scooterdrama in 2010. Twee jongens op weg naar een roofoverval op hotel Belvoir werden betrapt door agenten, sloegen op de vlucht, reden daarbij een man aan die enkele uren later in het ziekenhuis overleed.

De daders kwamen dit keer niet uit het Gooi maar uit Marokko. Met familie en vrienden gingen ze niet achter de schermen maar in en rond het ziekenhuis openlijk en zeer agressief en intimiderend te keer.

Wie de beste connecties met Justitie heeft kan de dans ontspringen

Toen er toch één veroordeeld werd, besloten ze in hoger beroep dat ze elkaar de schuld zouden geven van de dodelijke aanrijding…..  En het werkte, want er zijn rechters voor wie het dan te moeilijk wordt.

Het gerechtshof in Arnhem kwam op 29 mei 2012 tot de bizarre uitspraak: vrijspraak voor beide verdachten. Alleen toen verpestte het OM het feestje alsnog door in cassatie te gaan waarna een ander gerechtshof in 2016 beide heren alsnog tot 4 jaar veroordeelde voor doodslag. 

Dus als het OM een wereldvreemde rechter weet te vinden en dan niet in beroep gaat, kunnen zonder kraakheldere camerabeelden degenen met de beste connecties met Justitie de dans aardig ontspringen. Dat lukte Eddy de Kroes en vele (?) anderen tenslotte ook.

Het bericht Kopschoppers Mallorca kunnen door juiste connecties de dans ontspringen verscheen eerst op Wynia's Week.

Neem minister Fred Grapperhaus, wat moet die als zwak minister en slecht acteur bij uitstek genoten hebben van deze ‘…moedige en compromisloze man…die terecht richting autoriteiten uiterst kritisch en vasthoudend kon zijn, die nooit boog en zijn hele leve het onrecht opspoorde en daarmee een enorme bijdrage leverde aan onze democratische rechtsstaat’.

En inderdaad, oud-Zuidas-advocaat Grapperhaus hoeft niet bang te zijn dat ze dat ooit over hem zullen zeggen. In die kringen rollen ze van de ene beerput, witwassen bij Nauta Dutilh in de andere: verduistering bij Pels Rijcken, tevens het kantoor van de landsadvocaat. En dan eenmaal betrapt zich steevast met gespeelde schrik en verbazing afvragen hoe zoiets onvoorstelbaars in eigen kring kon gebeuren.

In de juridische wereld, vooral in de top, heeft men altijd al last gehad van dat wereldvreemde idee dat lid zijn van het Leidse studentencorps Minerva, een academische status en deskundigheid automatisch samengaan met elementair fatsoen en integriteit. Alsof exorbitant hoge uurtarieven of een protserig kantoor automatisch ordinaire graaiers en oplichters buiten de deur houden. Maar omdat de meeste van al die ‘ondenkbare’ fraudegevallen allemaal discreet onderzocht mogen worden door gelijkgestemde dames en heren, zullen ze daar nooit veel met de aanpak van Peter R de Vries te maken hebben gehad.

Dat Peter R. de Vries tot eenzame hoogte kon uitgroeien zegt dus alles. Zijn onafhankelijk optreden en eigen onderzoeksmethode in combinatie met een eigen tv-programma waren – naast zijn lef – de sleutel van zijn succes. Veel journalisten maken geen nieuws, maar volgen het nieuws of krijgen hun eigen verhalen niet eens langs de eigen eindredactie.

Met de roep om een nieuwe Peter R. diskwalificeert menigeen onbedoeld zijn eigen functioneren als journalist of justitieambtenaar. Het zou toch immers Justitie moeten zijn die onrecht aan de kaak stelt in plaats van die ene uitzonderlijke misdaadverslaggever die schuldigen in en onschuldigen uit de gevangenis kreeg?

Menigeen die De Vries nu zo bewondert zou met een blik in de spiegel tevens veel incompetentie, wegkijken, lafheid en wegduiken zien. Vooral hen met bewondering voor zijn veelgeprezen ‘doortastendheid’ die in hun eigen functie klagers of gedupeerden van ‘het systeem’ doorgaans afpoeieren of als querulant in de hoek zetten. 

Peter R. de Vries toonde aan dat het zonder eigen tv-programma of eigen pagina in de krant niet lukt om een falende Justitie een spiegel voor te houden zoals hij deed in de tijd dat ze daar zijn bloed nog konden drinken. Niet gehinderd door andere belangen ging hij toen nog voluit tekeer tegen de verloedering binnen het justitieapparaat en maakte hij over klassenjustitie in Nederland meer duidelijk dan, zoals te verwachten was, een recent WODC rapport/onderzoek.

Dat rapport ligt inmiddels irrelevant en onbesproken in een onderste lade bij justitie. Mede daarom als postuum eerbetoon aan Peter R. de Vries onderstaand nog eens zijn column waarin Peter zijn onschuld verloor en waar geen kamergeleerde, hoofdredactie of praatprogramma, laat staan politicus, ooit een reactie op durfde te geven. Die blijven met een grote broek aan veilig Polen en Hongarije de les lezen over de schending van de rechtsstaat ook al ging het hier om een complot dat in Europa zijn weerga niet kent en ze in Polen/Hongarije niet eens zouden verzinnen. Om de column in perspectief te plaatsen: CDA-ministers Hirsch Ballin en Donner waren destijds onder topambtenaar Joris Demmink de politiek verantwoordelijke ministers, het arrest was van de Hoge Raad en het ‘briefje‘ waarover gesproken wordt zou zich het best laten vergelijken met een briefje van Grapperhaus in bijvoorbeeld de Urgenda en/of Shell uitspraak met de aanhef ‘uitspraak negeren’.

Column van Peter R. De Vries

Na 25 jaar misdaadverslaggeving denk ik wel eens dat ik alles wat er op dat gebied plaatsvindt wel een keer heb meegemaakt. Maar juist dan gebeurt er iets dat ik niet voor mogelijk had gehouden. Zo ben ik er altijd wel van uitgegaan dat justitie zonder aanzien des persoons te werk gaat: of het nu een zwerver of een captain of industry betreft, het recht heeft gewoon zijn loop. Dat geloof is echter aan het wankelen gebracht door de affaire rond vlees- en vastgoedhandelaar Eddy de Kroes.
Deze Wassenaarse zakenman werd in 1987 tot anderhalf jaar cel veroordeeld voor grootschalige fraude met vlees, door de toenmalige slagerijketen ’De Vleeschmeesters’. De zaak baarde destijds opzien omdat bij ’De Vleeschmeesters’ ook oud-premier Barend Biesheuvel, vakbondsman Jan Lanser en zakenicoon Anton Dreesmann waren betrokken. Zij werden nooit vervolgd.
Verleden jaar kwam plotseling aan het licht dat De Kroes geen dag van zijn celstraf had uitgezeten en dat daar geen haan naar had gekraaid. Justitie werd tot actie gedwongen en De Kroes werd alsnog opgepakt. Maar toen gebeurde er iets merkwaardigs. De zakenman trok een aan hem gerichte brief, gedateerd op 16 maart 1992, te voorschijn, die was ondertekend door de Haagse officier van justitie mr. Hans Vos. In de brief stelde Vos dat De Kroes zijn straf niet hoefde uit te zitten. Dat was ongelooflijk, want zoiets is onwettig: een opgelegde straf MOET worden uitgezeten en kan niet door een officier worden ’kwijtgescholden’. Justitie dacht daarom aan een vervalsing, maar er was nog meer. De Kroes vertelde ook dat hij begin jaren negentig een keer op Schiphol was aangehouden vanwege de signalering dat hij nog een straf moest uitzitten. De zakenman liet de brief aan de marechaussee zien en toen deze functionaris met officier van justitie Vos belde of dit wel klopte, kreeg hij inderdaad te horen dat men Eddy de Kroes moest laten gaan.
Nu hij in 2003 alsnog was opgepakt, spande zijn advocaat mr. Spong een kort geding aan, waarin zijn vrijlating werd geëist. De Kroes had een harde toezegging op zak, er was ruim vijftien jaar lang geen poging gedaan om hem zijn straf uit te laten zitten en dus deed de advocaat een beroep op het ’vertrouwensbeginsel’: De Kroes mocht er op grond van deze omstandigheden van uitgaan dat hij vrijuit ging. Justitie stelde zich op het standpunt dat als de brief al echt was, de officier dit niet had mogen doen en de straf alsnog moest worden uitgezeten. De rechtbank gelastte een nader onderzoek en daarin kwamen interessante dingen vast te staan. Om te beginnen leerde schriftkundig onderzoek dat de brief met ’aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid’ door aanklager Vos was geschreven. Ook het ’Schiphol-incident’ bleek daadwerkelijk te hebben plaatsgevonden. En in het dossier van De Kroes werd op zijn zogenaamde ’executiekaart’ de aantekening gevonden: ’Signalering opgeheven, in overleg met ovj mr. H.M. Vos. Mr. Vos had afgesproken dat straf niet geëxecuteerd zal worden’.

Een walm van corruptie en vriendjespolitiek

Van belang was natuurlijk wat de verklaring van Vos zelf zou zijn. Nou, die hield in wat we bij pijnlijke kwesties, zoals de IRT-affaire, al zo vaak bij politiefunctionarissen en magistraten hebben gezien: hij kon zich er níéts meer van herinneren… Hij moest toegeven dat de brief door hem was geschreven. Hij bevestigde ook dat hij ooit een gesprek met een vriend van De Kroes over diens opgelegde celstraf heeft gevoerd, maar verder kon hij er geen zinnig woord over zeggen. De zaak zei hem niets, De Kroes zei hem niets, hij was het helemaal kwijt. De rechtbank kon dit nauwelijks geloven en formuleerde dit in het vonnis subtiel: „Het valt op dat het geheugen van mr. Vos, ook in meer recente zaken, belangrijke lacunes vertoont.”
Ik kom het vaak tegen in rechtszalen: politie- en justitiemensen die ineens de simpelste dingen niet meer weten. Men komt er meestal mee weg. Zoals er bij hen ook altijd wordt gesproken van een ’vergissing’ (en bij ieder ander van ’meineed’!) als er evident onwaarheid wordt gesproken. Het is bij Vos van tweeën één: of hij heeft iets te verbergen en liegt keihard over de gang van zaken, of hij weet werkelijk niet meer dat hij zoiets buitenissigs (en onwettigs!) heeft gedaan. In beide gevallen is hij als rechtsdienaar volledig gediskwalificeerd. De Kroes kreeg afgelopen week te horen dat hij op grond van al het bovenstaande niet meer de cel in hoeft. Wat blijft hangen is een walm van incompetentie, corruptie en vriendjespolitiek. En mr. Vos? Ik voorspel u dat hij binnenkort gewoon naar een hogere functie zal worden gepromoveerd…

bron: De Telegraaf.

Peter kreeg wat dat laatste betreft gelijk: Vos werd niet vervolgd voor zijn ambtsmisdrijf maar uit waardering voor zoveel discretie jegens zijn opdrachtgevers werd hij gepromoveerd tot directeur PRISMA, een dienst van Justitie ‘om rechterlijke organisaties effectief te prikkelen tot continue verbeteringen’.

Met of zonder Peter R de Vries, het blijft tobben met die Nederlandse rechtsstaat.

Het bericht Haagse krokodillentranen over Peter R. de Vries verscheen eerst op Wynia's Week.

Tal van getuigen hadden de toedracht van het ongeluk gezien, maar het liep heel anders. Van den Hemel werd de volgende dag door de verzekeraar aangesproken voor de schade aan het karretje van f 180.000 gulden. Maanden later, voordat er ook maar één getuige gehoord was, werd hij ook tot de stomme verbazing van zijn advocaat, veroordeeld voor de schade aan het eigendom van KWS.

Het hoger beroep werd een herhaling van zetten, dat wil zeggen: geen getuigenverhoor, wel een veroordeling. Enig naspeuren leerde al snel dat ook Amsterdamse raadsheren innige banden hadden met het verzekeringswezen. Eentje was zelfs de zus van de Royal Nederland directeur.

Belangenverstrengeling

Dit speelde zich allemaal af in de tijd dat minister Winny Sorgdrager rechters wettelijk verplichtte om hun nevenfunctie openbaar te maken. Maar het weerhield de raadsheren professor Mijnsen en Hermann er in cassatie niet van om de zaak tegen KWS te behandelen. Beide heren waren in nevenfunctie voorzitter en lid van het Tuchtcollege voor schadeverzekeraars, gefinancierd door de verzekeringsbranche.

Het was waarschijnlijk de eerste keer in de geschiedenis dat met het wrakingsverzoek van Van de Hemel openlijk aan de onpartijdigheid van de Hoge Raad werd getwijfeld. Zijn eigen advocaat, prof mr Groen van Pels Rijcken protesteerde nog het meest. Twijfelen aan de onpartijdigheid van rechters laat staan leden van de Hoge Raad doe je immers niet, toen niet en nog steeds niet.

Rechter zet minister weg

Toen de advocaat onder druk toch het wrakingsverzoek indiende was de reactie navenant. De wraking werd afgewezen en Van den Hemel werd nota bene verzocht om de zaal te verlaten omdat de raadsheren niet langer in één ruimte wilden verkeren met iemand die openlijk twijfelde aan hun integriteit.

Daarna volgde het ultrakorte arrest waarmee Royal Nederland in het gelijk werd gesteld. De kwestie werd nog onderwerp van Kamervragen waarna minister Benk Korthals openlijk botste met president Martens van de Hoge Raad die met een beroep op de onafhankelijkheid van rechters aan het langste eind trok en liet zien wie de baas was.

Inmiddels, ruim 25 jaar later, deed Procureur-Generaal Silvis van de Hoge Raad en de hoogste instantie in een klachtenprocedure tegen rechters, het nog eens dunnetjes over. Dit keer moest de wetgever zien wie de baas was.

Voorbeeldfunctie of niet, nogal wat rechters en rechtbankbestuurders negeerden al jaren lang art 44 van de Wet Rechterlijke Organisatie. Toch staat er geen woord Latijn in lid 5 van die wet: Rechterlijke ambtenaren stellen de functionele autoriteit in kennis van de betrekkingen die ze buiten hun ambt vervullen. Zo mogelijk geschiedt de kennisgeving zodra het voornemen bestaat tot het gaan vervullen van de betrekking. En lid 6 voegt daar aan toe: De functionele autoriteit beoordeelt of de vervulling ongewenst is. Lid van de Raad van Toezicht in een ziekenhuis wel, werken bij een escortservice niet.

Zo moest ook getoetst worden of het tijdsbeslag van een nevenbaan onder werktijd niet te groot is. En – er moet afgesproken worden welk deel van de bijverdiensten onder werktijd afgedragen moeten worden. Achter iedere rechter die betrapt werd op een verzwegen nevenfunctie zat dus een rechtbankbestuurder die van niks wist of deed alsof.

Zwart bijverdienende rechters

Niemand weet hoeveel rechters zwart bijverdienen. Zoals in de rechtbank Oost-Brabant onder leiding van Mr A.M. Verhoef. Daar behandelde mr Bennenbroek, zelf oud-notaris, de zaak van mijnheer Wiemans tegen een notaris. Die had hem volgens Wiemans een erfenis door de neus geboord. Zijn advocaat Diks, zeer actief in het opleidingencircuit op het gebied van erfrecht, stapte – maar dit geheel terzijde – aan het begin van procedure over naar de profijtelijkere tegenpartij (waarvoor hij overigens een standje kreeg van de Raad van Discipline).

Bennenbroek bleek in dat opleidingen circuit ook erg actief en trad onder andere op voor Diks als adviseur, docent en gastspreker. Het duo afficheerde zich zelfs onder de naam “expertise groep Diks Bennebroek”. Bennenbroek had zijn baantjes ook niet laten registreren en toen Wiemans dat ontdekte wist hij zeker dat hij geen eerlijk proces had gehad.

Geld voor een hoger beroep was er niet meer dus kon Wiemans alleen nog maar een klacht indienen bij het rechtbankbestuur. Dat nam klachten volgens een brochure heel serieus “…omdat het belangrijk is dat u vertrouwen heeft en houdt in de rechtspraak”.

‘Aan de aandacht ontsnapt’

In essentie kreeg Wiemans het gebruikelijke verweer in dit soort situaties. Mevrouw Verhoef liet weten dat “de inschrijving aan de aandacht van Bennenbroek was ontsnapt” met de als geruststelling bedoelde maar nergens op gebaseerde toevoeging dat ”procespartijen mogen ervan uitgaan dat zaken op een behoorlijke, zorgvuldige, integere en onpartijdige wijze worden behandeld. Ik zie geen reden eraan te twijfelen dat dat in uw zaak niet is gebeurd”. Geen uitleg waarom niet alleen de meest recente maar ook alle vorige nevenfuncties aan zijn aandacht waren ontsnapt.

En wie had hem als oud-notaris uitgerekend een zaak tegen een oud- collega toegewezen? Maar het verweer had onbedoeld ook een positief kantje. Als in de wereld van de togadragers “aan de aandacht ontsnapt” een voldoende excuus is om de wet te overtreden, dan opent zich een eldorado voor alle betrapte snelheidsduivels, lockdownovertreders en belastingplichtigen die bij hun aangifte iets vergeten waren. Nooit meer een boete of een advocaat nodig!

Omdat dit verweer op alle niveaus tegenover iedereen wordt gebruikt is bovengenoemd art 44 WRO feitelijk een irrelevante, dode wettekst geworden. Dat werd onlangs op 14 april op het hoogste niveau bevestigd door de PG van de Hoge Raad. Expliciet ernaar gevraagd was hij inzake deze klacht van oordeel “dat het gerechtsbestuur de klachten behoorlijk heeft behandeld zodat er geen aanleiding is voor een nieuw onderzoek daarnaar door mij”.

Hij gaf daarmee ook antwoord op de vraag of het misschien na 25 jaar niet eens tijd werd om een disciplinaire maatregel op te leggen. Nee dus. Rechters en raadsheren kunnen deze maar ook andere wetten en procedures probleemloos negeren of oprekken en zo iedere gewenste uitkomst bewerkstelligen. Was de PG een CEO van een luchtvaartmaatschappij geweest, dan had hij met zo’n reactie de voorpagina’s gehaald.

Na de liegende rechter die model stond voor een onbestuurbare maar vooral onbetrouwbare arrogante derde staatsmacht, is er met haar historische uitspraak tegen Shell een nieuwe ster bijgekomen. HP de Tijd noemde Larissa Alwin in de rubriek ‘Het uilskuiken van de week’ in 2011 al ‘de ontoerekeningsvatbare rechter’ vanwege haar optreden tegen Erwin Lensink, de waxinelichtje-gooier naar de gouden koets.

Waar een voetbalsupporter die een baksteen naar de politie gooit naar huis mag en hoogstens een paar uurtjes moet schoffelen, vond mevrouw de rechter dat deze dader na 9 maanden voorarrest TBS diende te krijgen. En dat was niet haar enige en eerste opvallende optreden.

Als Officier van Justitie maakte Larissa Alwin zich onsterfelijk belachelijk – nog steeds volgens HP de Tijd-  toen ze een taxichauffeur een forse boete wilde opleggen omdat die voor de grap tegen de politie had gezegd dat ‘ie een vrouw met een Magnumijsje met nootjes had omgebracht.

Gelukkig voor de chauffeur werd ze teruggefloten door iemand met gezond verstand, maar met haar Shell-uitspraak bevestigde Alwin definitief het beeld van de wereldvreemde rechter die niet gehinderd door enige kennis van zaken en zonder enig gevoel voor verhoudingen op de populistische tour ging. Alsof Greta Thunberg tot de Haagse rechtbank was toegetreden. Kijk mij eens! Shell gevloerd! Voor het goede doel! Who is next?

Wie wees de Shell-rechter aan?

Omdat we nog steeds geen wettelijk toewijzingssysteem hebben dat at random zaken toewijst aan rechters blijft het gissen – net als bij de Urgendazaak- door wie en op wat voor manier Alwin deze zaak kreeg toegewezen.

Het recht is immers geen wiskunde en de kans op een andere uitspraak met een andere rechter was levensgroot. Het zorgwekkende is dat onder de vlag van onafhankelijke rechtspraak en mensenrechten (iedereen is vóór!) rechters naar willekeur besluiten nemen die ver buiten hun bevoegdheid vallen.

Sancties voor rechters die hun bijbanen verzwijgen en de al lang beloofde toewijzingswet van zaken, zou veel onderonsjes en court-fixing in de rechtszaal voorkomen en de acceptatie van rechterlijke uitspraken ten goede komen. In plaats daarvan besloot de Raad voor de Rechtspraak onlangs om de komende tien jaar meer (geanonimiseerde) uitspraken online te publiceren! Dat zou de transparantie en het vertrouwen in de rechtspraak vergroten!

Het bericht Wie houdt de rechter onder de duim? verscheen eerst op Wynia's Week.

Nogal voorspelbaar was de gespeelde verontwaardiging en geschoktheid toen het nieuws dat de FIOD al in 2019 Frank Oranje op het spoor was op 2 maart 2021 door Pels Rijcken niet meer binnenskamers kon worden gehouden. Was dat verbijstering omdat het om een frauderende notaris ging of omdat het Pels Rijcken betrof, het altijd met  ‘prestigieus’ aangeduide kantoor van de landsadvocaat?

De notaris bediende de minister

En inderdaad, het ooit door secretaris-generaal Joris Demmink van Justitie geopende prestigieuze gebouw huisvest niet alleen notarissen maar vooral advocaten, die tevens plaatsvervangend rechter en raadsheer zijn. Met zulke advocaten procedeert het wel heel prettig voor de Staat.

Wetend dat Frank Oranje sinds 2017 de zakelijke belangen van de nieuwe minister Ferd Grapperhaus in een stichting had ondergebracht, is het boeiend om te zien hoe en door wie Grapperhaus op de hoogte werd gesteld van deze fraude. En wat Grapperhaus toen ondernam.

Pas op 2 maart van deze maand deelde Grapperhaus de Tweede Kamer mee, dat de landsadvocaat hem zes maanden eerder vertelde dat een bij het kantoor werkzame notaris (destijds tevens partner en bestuursvoorzitter) verdachte was in een strafrechtelijk onderzoek. Het was oud nieuws voor Grapperhaus, want een dag later moest hij in de Tweede Kamer toegeven dat hij het al eerder wist. Om precies te zijn: al twee jaar eerder!

Toen had de top van het Openbaar Ministerie minister Grapperhaus namelijk ingelicht over een strafrechtelijk onderzoek dat de FIOD al sinds 2019 naar notaris Frank Oranje uitvoerde. Die mededeling heeft bij Grapperhaus kennelijk niet veel los gemaakt. Tenminste: zijn woordvoerder deelde mee dat de minister sindsdien niet meer geïnformeerd had naar de stand van zaken in het onderzoek.

Dat is vreemd, want al in 2019 wist Grapperhaus dus, dat zijn zakelijke belangen behartigd werden door een dubieuze notaris. Maar hij liet zich blijkbaar liever verrassen, wellicht in de hoop dat het met een sisser zou aflopen. Het OM kon de  kwestie immers nog altijd met een sepot afdoen: vanzelfsprekend met de uitleg tegenover de buitenwereld dat een zorgvuldig en diepgaand opsporingsonderzoek onvoldoende bewijs opleverde voor strafrechtelijke vervolging. En… daarover worden zoals standaard in individuele gevallen, geen mededelingen gedaan.

Is de verdachte in dit geval al dader?

Tenslotte maakt het OM niet alleen uit wie er vervolgd wordt (en wat er onderzocht wordt), maar vooral wie niet. Voor de beeldvorming is het inmiddels opvallend dat Oranje lopende het onderzoek, maar vooral na zijn dood, heel stellig wordt neergezet als dader en niet als verdachte van fraude. Daar was dit keer eens geen veroordelend vonnis van een rechter voor nodig.

Achter de schermen was blijkbaar al uitgemaakt dat Frank Oranje een fraudeur was die zonder medeplichtigen of mededaders te werk was gegaan. Dat maakte het schandaal prettig overzichtelijk en even leek het erop dat het probleem zichzelf had opgelost toen Oranje (58) in november een einde aan zijn leven maakte. Dode notarissen kunnen immers niet meer praten en dus konden alle losse eindjes als onopgeloste en onbegrijpelijke raadsels in zijn schoenen worden geschoven.

Een geconcerteerde actie

Het bleef na Oranje’s zelfdoding dan ook nog een paar maanden stil in de pers voordat vorige week het bericht gecoördineerd naar buiten werd gebracht. De losse eindjes waren inmiddels vastgeknoopt en bij de bekendmaking kon meteen worden meegedeeld dat er geen aanwijzingen waren voor mededaders of medeplichtigen.

Sterker nog, Pels Rijcken was ook slachtoffer geworden van de eigen oud-bestuursvoorzitter! Zo zal het wel altijd duister blijven welke geheimen hij meenam in zijn graf tenzij – zoals  in een echte Netflixserie – vandaag of morgen een brief of geluidsopname van hem opduikt met het echte verhaal.  

Niets aan de hand?

Geheel in lijn met de damage control kon minister Grapperhaus in een moeite meedelen dat er geen aanleiding was tot zorg ten aanzien van de kwaliteit en legitimiteit van de landsadvocaat. Daarin klonk weer het vertrouwde geluid van de Zuidas-advocaat Grapperhaus door.

Natuurlijk was de integriteit en moraliteit bij Pels Rijcken prima in orde. Net als bij al die andere financieel juridische dienstverleners. Ook Frank Oranje benadrukte achter zijn gouden naambordje hoe belangrijk hij betrouwbaar en integer handelen vond.

Staatsgeheim?

Daarom wordt in zijn kringen ieder geluid dat op het tegendeel wijst discreet genegeerd en gesmoord, en vrijwel altijd geneutraliseerd in een van die vele tuchtcommissie of raden van toezicht waar de amices elkaar zelf de maat mogen nemen. En als dat niet lukt of er resteren nog steeds lastige vragen dan is er altijd nog dat beroep van Grapperhaus op het ‘Staatsgeheim’.

Zoals in dit geval: eerst was het twee jaar lang niet de moeite waard om ernaar om te kijken en eenmaal in de publiciteit was het plotseling zo belangrijk dat het landsbelang erbij gehaald wordt. Zonder die zelfmoord was de fraude waarschijnlijk veilig en stilletjes achter goed gesloten deuren afgehandeld.

De reactie van Grapperhaus is daarom net zo nietszeggend en misleidend als zijn mededelingen over mensen die ‘meegroeiden’ met de avondklok. Volgens Grapperhaus en alleen volgens Grapperhaus bestaat daar inmiddels nog  steeds een groot draagvlak voor.  

Aan de fraude van Frank Oranje valt naast diens zelfdoding wel iets verontrustends op te merken. Het uitzonderlijke zit hem in die opmerkelijke Stichting Derdengelden van hem die hij in 2010 onder bestuursvoorzitterschap en verantwoordelijkheid van zijn collega van Pels Rijcken, advocaat René Kiers oprichtte. Bij die gelegenheid werd geen foutje gemaakt maar opzettelijk nogal afwijkende statuten opgesteld inzake het beheer van en de controle op die rekening. Dat duidt op voorbedachte rade en een plan.

Vanaf 2010 stond de deur wagenwijd open om zonder pottenkijkers in- en uitgaande geldstromen van de Stichting Derdengelden te faciliteren. Alsof met medeweten van de directeur van een gevangenis één cel wordt ingericht met een deurslot aan de binnenkant. En dan verbaasd zijn dat er regelmatig gevangenen ontsnappen. 

En, laten we wel zijn, dit keer was het een notaris, maar als het over zwart geld gaat had het net zo goed een advocaat van hetzelfde of een ander kantoor kunnen zijn – of een rechter.

Zwart geld via de Derdenrekening?

Terug naar de frauderende notaris bij de landsadvocaat. Hij is en was niet de eerste corrupte notaris die met de complimenten aan de FIOD betrapt werd. Grote namen gingen hem voor. En onze politici, met Grapperhaus voorop, kunnen maar niet genoeg benadrukken hoe ondermijnend de werking van zwart geld is dat uit de onderwereld in de bovenwereld wordt witgewassen.

Vooral notarissen die drie keer op dezelfde dag hetzelfde huis transporteerden zijn daar goed in. Dan moet dat ook nog ingeschreven worden in het Kadaster en in dat opzicht had de Amsterdamse Deken Els Swaab van het advocaten- en notariskantoor Boekel de Nereé een opmerkelijke nevenbaan. Het kantoor gespecialiseerd in vastgoed had met Swaab als vicevoorzitter ook een bestuursfunctie in het Kadaster.

Maar wat is een betere dekmantel om te frauderen dan een geprepareerde derdenrekening van de bestuursvoorzitter van het prestigieuze kantoor van de landsadvocaat?

Die rekening kan zonder controle immers ook gebruikt worden als betaalrekening. Geld van illegale activiteiten wordt erop gestort, tijdelijk geparkeerd en vervolgens aangewend om in een ver buitenland te beleggen of er een luxe boot mee aan te schaffen. Niemand van dergelijke rekeninghouders zal ooit klagen over gebrekkige controle of zoekgeraakt geld.  

Het bericht Hoe onkreukbaar is de ‘landsadvocaat’ helemaal? verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar pal staan voor de rechtsstaat kan op veel manieren. Met gummiknuppels om de avondklok te handhaven, maar ook door gratie te verlenen. Aan Cevdet Y. bijvoorbeeld die in 1983 zes mensen doodde in het Delftse café ’t Koetsiertje. Het EVRM-verdrag verplicht namelijk ook Nederland om een levenslange gevangenisstraf na 25 jaar te evalueren en te beoordelen of de gevangene in aanmerking komt voor gratie.

Iedereen die de film The Shawshank Redemption heeft gezien kan zich daarbij iets voorstellen. Ook daar kon de commissie die erover ging geen argumenten meer bedenken om de sympathieke gevangene – gespeeld door Morgan Freeman – nog langer vast te houden. Er leek inderdaad geen gevaar meer uit te gaan van de moordenaar die vanwege een jeugdzonde het grootste deel van zijn leven opgesloten had gezeten.

Een lesje staatsrecht

In Nederland werd voor het laatst gratie verleend in 1986, de uitzondering op de regel van CDA-minister Piet Hein Donner dat ‘levenslang is voor de rest van het leven’. En als het aan minister Sander Dekker had gelegen was er ook geen dag van Cevdet Y’s levenslange straf afgegaan. Hij schreef de Kamer namelijk dat hij de gratie onrechtvaardig vond en had liever gezien dat de rechter die had geweigerd. Maar hij had geen argumenten meer om vrijlating te voorkomen en voegde daar demonstratief een lesje staatsrecht aan toe dat we ons ‘in een rechtstaat nu eenmaal moeten houden aan rechterlijke uitspraken’.

De toeslagenaffaire had op een heel ander terrein al duidelijk gemaakt hoe de rechtsstaat werkte, althans wanneer die aan het oog onttrokken is. Rond de avondklok was het allemaal veel transparanter: er is een noodverordening/wet, die wordt  – met of zonder gummiknuppel –  gehandhaafd en dan is er snelrecht. Om 21.02 uur nog op straat, dan een boete van 95 euro!

Eddy de Kroes en Hirsch Ballin

Doorgaans kost het bloed, zweet en tranen van enkelingen om duidelijk te maken hoe de rechtsstaat werkt en dat al dat respect voor de wet nogal selectief en voor de vorm is, ook in de rechtspraak. Hoewel het al vanaf 1997 wettelijk verplicht was, komt het tot op de dag van vandaag nog steeds voor dat pas ná de uitspraak duidelijk wordt dat je rechter zijn bijbaantje bij je tegenpartij had verzwegen. Dan is er dus geen handhaving laat staan sprake van sancties. Hooguit wat gezochte excuses en het leugentje dat ze het vergeten waren of zo druk hadden met belangrijkere zaken.

Maar op het gebied van gratie valt er ook nogal wat af te dingen op de uitspraak van Dekker. Toen Cevdet Y in 1983 voor levenslang werd veroordeeld werd een Wassenaarse miljonair en directeur van een groothandel in vlees, Eddy de Kroes, voor fraude met EU-subsidies tot 2 jaar gevangenisstraf veroordeeld.

Oud-premier Barend Biesheuvel (CDA) was de voorzitter van zijn Raad van Commissarissen en uiteraard op de hoogte van het ernstige frauduleus handelen. Dat bleef voor hem zonder gevolgen, maar De Kroes werd in 1987 door de Hoge Raad definitief tot gevangenisstraf veroordeeld. En toen kwam er blijkbaar wat informeel overleg op gang. Dat leidde ertoe dat de dienstdoende minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin (CDA) uit het 3^e kabinet Lubbers ervoor zorgde dat de top van justitie De Kroes op 16 maart 1992 in het diepste geheim gratie verleende. Hij kreeg van OvJ Hans Vos een briefje toegespeeld waarin stond dat hij zijn straf niet hoefde uit te zitten.

Het briefje van Vos

En het werkte! Als De Kroes op Schiphol door de marechaussee uit de rij werd gehaald omdat er nog een straf openstond, wapperde hij met z’n briefje, werd er gebeld met Hans Vos en kon hij doorlopen. Toen dit verhaal dankzij Quote na 10 jaar toch naar buiten kwam had zijn CDA-opvolger Piet Hein Donner onder Balkenende I een probleem. Hoe moet je recht praten dat een door de Hoge Raad veroordeelde Wassenaarse fraudeur geen cel van binnen heeft gezien?

De dienstdoende rechter Paris die daarover moest oordelen stelde eerst vast dat het een echt (geen vervalst) briefje was. Daarna volgde hij het verweer van mr Spong, de advocaat van De Kroes, die bij dat soort klanten nooit ver weg is. Dat kwam erop neer dat de burger moet kunnen vertrouwen op de toezeggingen van de overheid in casu OvJ Hans Vos. De landsadvocaat sputterde voor de vorm nog wat tegen maar ook Paris vond dat de overheid na 10 jaar niet meer kon terugkomen op dit officiële, tegen alle wetten en grondbeginselen indruisende machtsmisbruik.

Het feestje in Wassenaar en elders was er niet minder om want desgevraagd kon Vos zich ook niet meer herinneren van wie hij dat officiële briefje had moeten schrijven. Eind goed al goed want voor zoveel discretie en schending van zijn ambtseed werd Hans Vos met een promotie beloond tot directeur PRISMA (een bureau dat de integriteit van magistraten moet bevorderen!).

Tot zover, op de valreep, voor Sander Dekker de les ‘welkom in het staatsrecht, hoofdstuk machtenscheiding’, tenzij hij al lang wist dat opportunisme en plooibaarheid de belangrijkste kwalificaties zijn voor een Nederlandse minister van Justitie.

Roger Stone en Trump

In dit verband is een uitstapje naar de VS om te zien hoe het daar werkt verhelderend. Tegen Roger Stone, de advocaat van Trump werd 7 tot 9 jaar cel geëist toen bleek dat hij -zoals een goede topadvocaat doet – alles bij elkaar had gelogen in het Rusland-onderzoek om zijn klant Trump uit de wind te houden. Trump kon dat wel waarderen en vond die strafeis oneerlijk. Op zijn ‘verzoek’ verlaagde zijn minister van Justitie Barr de eis.

Rechter Amy Berman Jackson sprak haar walging uit over die politieke bemoeienis met het proces en veroordeelde Stone tot drie jaar en vier maanden. Dat beschouwde ze als een overwinning voor het recht. ‘De waarheid bestaat nog. De waarheid doet er nog toe’, zei ze. Tja, dat moet je niet tegen Trump zeggen. Die schold dus een paar dagen voordat Stone de gevangenis in moest het laatste restje straf kwijt, met tekst en uitleg.

‘Roger Stone is een slachtoffer van de Rusland-hoax die links en zijn medestanders in de media jaren hebben volgehouden in een poging het presidentschap van Trump te ondermijnen’, aldus een verklaring van het Witte Huis. Mitt Romney, een van de weinige Republikeinen die kritiek durfden te hebben op Trump had het over ‘ongekende, historische corruptie’.

Hier bleef het heel lang stil

Net als Trump had ook Hirsch Ballin dus geen probleem om een uitspraak van een rechter opzij te zetten, maar het grote verschil is dat Hirsch Ballin dat heimelijk en onbevoegd deed en Trump als staatshoofd in alle openheid en legaal. Het meest opmerkelijke was dan ook dat op een vernietigend commentaar van Peter R de Vries in de Telegraaf na, het hier stil, heel erg stil bleef toen de zaak op straat kwam te liggen.

Hier geen verontwaardigde rechter, minister van Justitie, premier of Tweede Kamerlid te vinden die ook maar een beetje leek op hun Amerikaanse counterpart.

Niemand wilde weten wie, voor hoeveel en hoe vaak bevriende relaties hun straf kwijt gescholden kregen. Want omdat het briefje niet het initiatief van een ontspoorde OvJ was, maar een officieel stuk dat met medeweten van CDA-premiers en ministers en de top van justitie was gemaakt, herbergt deze doofpot tot op de dag van vandaag een van de grootste schandalen ooit. Maar niet het enige waarin Ernst Hirsch Ballin een hoofdrol speelde. 

Wilders en Hirsch Ballin

De reacties van Wilders op de op 27 maart 2008 online gezette film Fitna was voor het OM geen aanleiding voor Wilders’ vervolging. Maar het was Hirsch Ballin die maar bleef drammen en tot drie keer toe deskundigen inhuurde omdat hij vond dat het OM te weinig aandacht besteedde aan het aanzetten tot haat en discriminatie.

Na het sepotbesluit dwong bij hoge uitzondering het gerechtshof in Amsterdam toch vervolging af, terwijl het OM vrijspraak voor Wilders bleef eisen. Dat werd uiteindelijk ook het vonnis maar er is altijd wel een hoogleraar staatsrecht te vinden i.c. Paul Bovend’Eert die in koor met Grapperhaus orakelde dat Hirsch Ballin ondanks zijn intensieve bemoeienis formeel binnen zijn bevoegdheid was gebleven.

Deze opmerkelijke uitleg bevestigde het tegendeel dat hier een hoogst opgewonden, fanatieke maar wat wereldvreemde CDA-politicus zijn functie had misbruikt om een politiek tegenstander aan te pakken. Hij vermeed niet eens de schijn dat politieke gronden een rol speelden in dit proces, hoewel in eigen kring werd benadrukt dat hij slechts gedreven werd door zorg voor de mensenrechten, discriminatie, de rechtstaat etc. etc.

In het tweede proces tegen Wilders deed VVD-minister van Justitie Ivo Opstelten het qua bemoeienis met de zaak nog eens dunnetjes over, maar ook dat was allemaal binnen de bandbreedte van diens bevoegdheden. 

Poch en Hirsch Ballin

Maar onlangs, 1 februari 2021, kwam Hirsch Ballin wéér in beeld. Ditmaal waren er 164 pagina’s nodig om te benadrukken dat hij binnen de lijntjes had gekleurd, dit keer in de affaire-Poch. Het ‘onafhankelijke’ onderzoeksrapport van de commissie-Machielse had in opdracht van CDA-minister Grapperhaus de overheid en met name partijgenoot Hirsch Ballin opzichtig vrijgepleit.

De commissie Machielse (2 leden!) had vastgesteld dat Hirsch Ballin niet onrechtmatig had gehandeld toen hij in 2009 het vliegrooster van Transavia-piloot Julio Poch had doorgespeeld aan Spanje. Ook dat had hij gedaan voor de goede zaak (mensenrechten en zo) toen Poch nietsvermoedend aan zijn laatste vlucht naar Valencia begon en daar – met dank aan tipgever Hirsch Ballin – beneden aan de trap toevallig werd opgewacht door Spanjaarden die hem vervolgens uitleverden aan Argentinië.

Dat Poch daar vervolgens ver van huis en haard volstrekt onschuldig
8 jaar opgesloten werd kon je Hirsch Ballin die ‘in deze zaak slechts de vinger aan de pols hield’ niet verwijten. Poch was immers die dag toch al van plan om naar Valencia te vliegen of zoals de commissie het zegt: ‘De Commissie stelt daarbij vast dat de Nederlandse staat niet heeft teweeggebracht dat de heer Poch indertijd is afgeweken van wat hij van plan was te doen: het volgens schema uitvoeren van een vlucht voor Transavia naar Valencia.’

Dat wordt een schikking met geheimhouding

We weten nu dat deze rattenstreek toegedekt werd door o.a. oud-advocaat-generaal van de Hoge Raad Machielse en een goede bekende van Hirsch Ballin, oud-toprechter Egbert Myjer. Die zit samen met Hirsch Ballin in de Commissie Mensenrechten, onderdeel van de Adviesraad Internationale Vraagstukken onder voorzitterschap van Jaap de Hoop Scheffer (CDA).

En omdat Julio Poch na 8 jaar voorarrest werd vrijgesproken door een Argentijnse rechter zal Maxime Verhagen als voormalig CDA-minister van Buitenlandse Zaken ook wel opgelucht adem halen nu een onafhankelijke onderzoekscommissie de overheid heeft vrijgepleit. Opdrachtgever Grapperhaus was dan ook erg tevreden met het onderzoek dat zeer tegen de zin en buiten Poch en zijn advocaten om was ingesteld.

Formeel ontbreekt zoals het er nu uitziet immers een schadevergoedingsplicht en het ligt niet in de rede dat er een onafhankelijke Nederlandse rechter te vinden is die het rapport van Machielse en Myjer openlijk in twijfel durft te trekken. Het zal dus wel op een schikking met geheimhouding neerkomen waarvan we niets meer zullen horen.

Alom gewaardeerde professor

Hoe het met Trump is afgelopen weten we. Hirsch Ballin daarentegen is een erudiete en  – waarschijnlijk met uitzondering van Geet Wilders en Julio Poch –  alom gewaardeerde professor, tevens het prominente rechtsstatelijk geweten van het CDA, populair onder zijn studenten die hij in Tilburg met zijn gezag de zegeningen van onze superieure rechtstaat bijbrengt.

Het bericht Is recht in Nederland wel echt recht? verscheen eerst op Wynia's Week.

Bevindt het eerbiedwaardige instituut dat eeuwenlang model dient te staan voor professionaliteit, onafhankelijkheid en onpartijdigheid, kortom voor integriteit en vertrouwen zich in een crisis? Hebben haar voorgangers Feteris en Corstens er zo’n puinhoop van gemaakt dat er alleen nog maar pogingen mogelijk zijn, of bedoelt ze dat er gebouwd moet worden aan herstel van vertrouwen in de hele rechtspraak? Je zou het wel denken, als rechters zelfs een leidraad nodig hebben die hen afraadt geen zaken van familieleden te behandelen of geschenken aan te nemen van procespartijen.

Hoezo verbinden?

En qua inclusiviteit, diversiteit en verbinden heeft de eerste vrouw ook nog wel wat achterstallig onderhoud weg te werken. Een moeilijke taak, want toen zij in 1996 rechter werd stonden een paar argwanende burgers al aan de poort van de Hoge Raad te rammelen om te onderzoeken welke raadsheren met welke nevenbanen welk arresten hadden gewezen. En ondanks de openbaarheid van rechtspraak stond de Hoge Raad zo’n onderzoek vanwege de ‘privacy’ niet toe.

Sterker nog: de botte weigering toonde aan dat er nogal wat te verbergen viel wanneer gewone burgers gebruik maken van openbaarheid waarvoor die is bedoeld is, namelijk controle. Sindsdien kunnen burgers alleen nog maar een selectie van uitspraken geanonimiseerd inzien, waarmee wederom de volstrekte willekeur duidelijk werd waarmee wetten en verdragen die openbaarheid gebieden misbruikt en genegeerd worden al naar gelang het gewenste resultaat.

Ooit iets onaardigs over de president?

Mevrouw de Groot lijkt in ieder geval de ideale keuze van de verslaggever van De Volkskrant. Tevergeefs zoek je in het interview naar het antwoord waar het mis is gegaan met dat vertrouwen, maar je struikelt wel over de superlatieven en de bij elkaar gesprokkelde lofbetuigingen uit haar juridische omgeving.

Alsof Zuidasadvocate Ten Haaft, tevens plaatsvervangend raadsheer en landsadvocaat voor de Belastingdienst – of welke advocaat dan ook – publiekelijk ooit iets onaardigs over de President van de Hoge Raad zou zeggen. Ten Haaft komt dan ook niet veel verder dan een 30 jaar oude herinnering aan stagiaire de Groot die – toe maar- ‘gericht is op de inhoud’. Maar na typeringen als ‘een vrouw zonder veel bewegende gezichtsspieren’ en ‘ze is geen icoon’ weten we dat ze van opera en bergwandelen houdt.

‘Niet het geweten en het gezicht’

Ook hoogleraar Eddy Bauw, tevens plv raadsheer in den Haag en Amsterdam kan zich ook voorstellen – hij weet het niet zeker- dat ‘zij op het eerste gezicht gereserveerd overkomt maar dat dat wegvalt als je haar beter leert kennen’. De enige kritische noot op de benoeming was afkomstig van – hoe kan het ook anders – een oud-rechter (Willem Korthals Altes) die het heeft over een ‘huiskamergeleerde’ die het ten enenmale niet in zich heeft om het geweten en gezicht van de rechtspraak te representeren.

Geheel voorspelbaar verschijnt dan Pavlov ten tonele. De Amsterdamse rechtbankpresident Wiertz vond dat ‘onzin’ en professor Arno Akkermans, schnabbelaar en uiteraard ook plv raadsheer vindt dat Korthals Altes ‘de aansluiting mist’ en ‘dat we juist blij moeten zijn dat er eindelijk een moderne vrouw zit, in plaats van (met de complimenten aan de voorgangers) een stoffig oud mannetje’.

Volgens de Volkskrant kroop die moderne vrouw van de ‘bedachtzame soort’ met ‘superieure kennis van het recht’ tijdens de inauguratie voorzichtig uit haar schulp en bewees daarmee meteen het gelijk van Korthals Altes. Ze maakte zich namelijk ‘bezorgd’ dat de ‘lager opgeleiden’ (Hillary Clinton zou het over de deplorables hebben) steeds minder vertrouwen hebben in de instituties en dus ook de rechterlijke macht’.

De hele parlementaire enquête naar het toeslagendrama en de chaos bij de belastingdienst moet haar zijn ontgaan of ze heeft nooit begrepen dat juist lager opgeleiden daar iets mee te maken hadden en enig recht van spreken hadden als het over vertrouwen in de instituties gaat. In haar schulp zal het ook niet opgevallen zijn dat ook minder laagopgeleiden zich zorgen maken over het vertrouwen in de rechtspraak.

Mislukte automatiseringsprojecten

En hoe zou dat toch komen? Zo maar wat suggesties: verzwegen nevenfuncties, falende rechtbankpresidenten en instituties die dat gedogen, rechters die ondanks de werkdruk overdag zelfs op advocatenkantoren bijverdienen, rechters inclusief raadsheren uit de Hoge Raad die – leven de scheiding der machten – bijverdienden op de afdeling wetgeving van een ministerie en nog steeds geen wettelijke toedelingsregeling van zaken waardoor rechters nog altijd zaken van zakelijke/bevriende relaties behandelen?

Waarschijnlijk is het Dineke op haar studeerkamer wél en lager opgeleiden niet ontgaan dat er miljoenen werden verspild aan mislukte automatiseringsprojecten en aan bijvoorbeeld een liegende rechter die tegen beter weten in aan zijn gelijk moest worden geholpen. Volgens de verantwoordelijke Frits Bakker van de Raad voor de Rechtspraak was die Westenbergaffaire een ‘aantasting van de integriteit die z’n weerslag heeft op de hele rechtspraak’.

Mevrouw De Groot zal zich misschien als echter ook beter kunnen vinden in die collega die €500 schadevergoeding toekende aan een moslima die haar kinderen thuis hield op een islamitische feestdag die daardoor de schoolfoto misliepen. Gelukkig zegevierde daar in hoger beroep het gezond verstand, maar bij kamer- en rechtsgeleerden moet je daar voorzichtig mee zijn. Gezond verstand lijkt immers op gezond onderbuikgevoel en dat is pas echt affreus als je werkelijk gelooft dat al die rechters en plaatsvervangers met hun talloze bijbanen zich uitsluitend laten leiden door ‘het recht’.

Het is dan ook een fictie om te veronderstellen dat ook leden van de HR in alle gevallen onbevangen staan tegenover bepaalde onderwerpen, procespartijen en advocaten. Hoe kon je bijvoorbeeld weten dat mr Jaap Spier, als advocaat-generaal bij de HR zich al jaren sterk maakte om de rol van de rechter in de bestrijding van klimaatverandering groter te maken?

Willekeur

Spier had in een clubje van internationale rechtsgeleerden zelfs al ‘Oslo principles’ geformuleerd om te verkennen wat de wettelijke verantwoordelijkheden van staten zijn om de opwarming van de aarde een halt toe te roepen. Hij vond dat die strijd met alle mogelijke juridische middelen gestreden moest worden, maar maakte dat pas bekend in 2017 in een interview in De Groene vlak vóór zijn vertrek uit de HR.

Het geeft aan hoe ‘onbevangen’ zijn AG-adviezen (die doorgaans opgevolgd worden) in de jaren daarvoor geweest moeten zijn in zaken waar het klimaat en bedrijven als Shell en KLM een rol speelden. Voor de goedgelovigen is het ondenkbaar om onder ogen te zien dat juist de rechtspraak weinig met wetenschap maar des te meer met willekeur, vooringenomenheid en persoonlijke opvattingen van de dienstdoende rechter te maken heeft.

Politieke rechters

Een ChristenUnie-rechter zal immers anders over een abortus oordelen dan een D66-rechter die op zijn beurt weer anders over een asielaanvraag zal denken dan een PVV-rechter. Sterker nog: die laatsten zullen waarschijnlijke niet eens door de ballotage komen hetgeen rechtspraak sowieso al een verlengstuk van bepaalde politiek maakt en rechterlijke uitspraken, ook in gevoelige zaken reduceert tot ‘ook maar een mening’.

Dat blijkt ook wel in hoger beroep als rechters op basis van dezelfde feiten en gebeurtenissen van mening zijn dat iets dan juist wel in voldoende mate (on)aannemelijk is geworden en tot een compleet andere uitspraak komen. Als de marges zo groot zijn, dan is er geen sprake meer van rechtswetenschap maar van een persoonlijke opvatting van de lang niet altijd toevallig toegewezen rechter.

Dus als het hoogste rechtscollege alleen maar keuze heeft uit oude mannetjes of wereldvreemde vrouwen van de bedachtzame soort, dan moeten ze niet zeuren dat het volk wat minder vertrouwen in de instituties heeft gekregen.

Het bericht Een moderne, bedachtzame kamergeleerde verscheen eerst op Wynia's Week.

In een brochure van de Raad voor de Rechtspraak staat het echt: De Rechtspraak neemt uw klacht serieus. Het is belangrijk dat u vertrouwen heeft en houdt in de Rechtspraak. Het indienen van een klacht is makkelijker gemaakt en de behandeling van de klacht wordt ‘doorzichtiger’. De Rechtspraak kan leren van uw klachten en kan maatregelen nemen om de organisatie te verbeteren. Nog beter?

‘De wereldtop’

Er was toch al dat World Justice Project uit 2019 waar volgens de Raad voor de Rechtspraak uit bleek dat Nederland qua rechtspraak tot de wereldtop hoorde? Of was dit de desinformatie waar Ollongren zich zo druk over maakt, dit keer verpakt in een quasi wetenschappelijk jasje van een onderzoek waarvan het WJP niet eens kon aangeven waar, door wie en wanneer dat in Nederland was uitgevoerd? Het werd wel demonstratief omarmd door de politiek en de rechterlijke macht die wel eens eerder niet vies bleken te zijn van gemanipuleerde onderzoeksresultaten.

Factcheckers hebben het niet zo op nepnieuws en leugens van de rechterlijke macht. Die zien de jongens en meisjes die ooit rechten gingen studeren en rechter werden als een soort Obelix. Ooit in een integriteitstoverdrank gevallen dus die hoef je niet te controleren. En die overdreven selectieve nadruk op de scheiding der machten en onafhankelijkheid zorgen ervoor dat rechters structureel niet op leugens of oneerlijke praktijken worden gecontroleerd.

Modieus

De huidige klachtenregeling voor rechters is ook niet veel meer dan modieus meedoen met moderne managementboekjes en ISO normering die nu eenmaal een klachtenregeling voorschrijft. Ze spreken je nog net niet aan als ‘klant’ maar de voorbeelden waarover je kunt klagen (maar je helemaal niets interesseren als je gewonnen hebt) geven precies aan wat de rechtspraak van uw klachten wil leren; ‘als u vindt dat u door een medewerker of een rechter van een rechtbank, niet behandeld bent zoals het hoort’ of ‘als u te lang moet wachten op beantwoording van uw brief of afhandeling van uw zaak’ of ‘u vindt dat u niet correct te woord bent gestaan door één of meer personen die werken bij de rechtbank’ en tenslotte ‘als u niet tevreden bent over de bereikbaarheid van de medewerkers’.

Omdat in de meeste gevallen het contact met de rechtbank via een advocaat verloopt, zijn het ook nog eens zinloze voorbeelden die helemaal niets te maken hebben met het vertrouwen in de rechtspraak. Het gaat dus niet om klachten die om een oplossing of compensatie vragen met eventueel een uitloop op een Geschillencommissie. Het gaat om een beetje stoom afblazen als je als je voor de 10^e keer verkeerd bent doorverbonden of een half uur in de wacht moest hangen.

Serieuze klachten uitgesloten

Het zijn natuurlijk ook niet de wachttijden of een medewerker die met z’n verkeerde been uit bed is gestapt die bepalend zijn voor het algemene vertrouwen in de rechtspraak. Dat wordt mede bepaald door compleet wereldvreemde rechters zoals de rechter, mevrouw A. Emmens die in 2017 500 euro schadevergoeding toekende (gevraagd was 10.000 euro) aan een moeder die haar dochters op een islamitische feestdag thuishield en daardoor de schoolfoto miste.

Of door rechters die een vrijheidsstraf van één dag opleggen aan daders die weer eens een ambulance medewerker in elkaar hebben geslagen. Dat deden rechters uit protest tegen de inperking van hun onafhankelijkheid toen ze te horen kregen dat ze voortaan strenger (= geen taakstraffen) moesten straffen.

Maar ook in een concreet geval is de belangrijkste uitzondering waarover je wel zou willen maar juist niet mag klagen de uitspraak. ‘Als u het niet eens bent met een uitspraak van de rechter of een beslissing die de rechter tijdens de behandeling van uw zaak heeft genomen. In beginsel zijn daar andere middelen voor, zoals het instellen van beroep tegen de uitspraak’.

Zeezicht in Madrid

Klagen of opheldering vragen over ‘aberraties’, over sec onbegrijpelijke maar bepalende passages in een uitspraak zijn ook uitgesloten. Het gaat dan over een rechter die een evident onjuist feit of bewering, vaak van feitelijke aard laat passeren.

Te denken valt aan een onmogelijke tijdslijn of datumaanduiding of een onbestaanbare uitkomst van een meting die zelfs een kind uit groep 8 als onzinnig zou herkennen. Andes gezegd: een rechter die niet eens met zijn ogen knippert en een klacht over ontbrekende zeezicht vanaf een hotelkamer in Madrid serieus lijkt te nemen, heeft wat uit te leggen. Als hij/zij dat niet doet durft hij/zij niet eens voor de eigen uitspraak te staan.

Een tijdrovend en kostbaar beroep

Maar de Rechtspraak heeft het zo geregeld dat er geen enkele mogelijkheid bestaat om een rechter tot tekst en uitleg over een ‘onbegrijpelijke passage’ te dwingen. Zelfs niet als die rechter een nevenfunctie bij de wederpartij verzwegen zou hebben en je sowieso al gerede twijfel mocht hebben over zijn/haar onpartijdigheid. Eén zo’n vraag zou de rechter sprakeloos en zijn uitspraak waardeloos maken en daarom mag je ook niet in het kader van een klachtenprocedure met een rechter ‘in gesprek’.

De Rechtspraak dwingt je ook in zo’n geval een tijdrovend, kostbaar hoger beroep op dat velen zich financieel niet eens meer kunnen veroorloven. In dat geval blijft de uitspraak gewoon staan en ga je wel in beroep dan kan de wederpartij in alle rust met aanvullende verklaringen en uitleg iedere ‘onbegrijpelijke passage’ aanpassen of van een ander verzonnen verhaal voorzien. Uiteindelijk bleek het allemaal om een foutje of vergissing te gaan – natuurlijk volstrekt te goeder trouw – zodat je rustig kunt blijven vertrouwen in de rechtspraak. Alleen een stuk armer en niets wijzer geworden.

Feitenvrije rechtspraak

Er bestaat dus niet alleen feitenvrij onderzoek en nieuws maar ook feitenvrije rechtspraak. Rechtspraak is echter openbaar en er zou niets op tegen zijn als een rechter in een klachtenprocedure gedwongen zou worden om op eigen kracht uit te leggen waarom hij/zij dat onmogelijke feit liet meewegen in zijn uitspraak. Het raakt de onafhankelijkheid niet en ook de scheiding der machten wordt geen geweld aangedaan.

Een rechter met een goed verhaal zal er ook geen problemen mee hebben. Het zijn de partijdige en incompetente rechters die in de problemen komen en door de mand zouden vallen. Dat zou op termijn goed zijn voor een integere rechtspraak maar niet voor de beeldvorming.

Getrouwd, maar geen duurzame relatie?

Want hoe leg je als rechter uit waarom je een testrapport met een buitentemperatuur van 20 graden accepteerde als bewijs voor een test in november? Of hoe kan iemand volgens een kassabon om 20.55 uur in Middelburg een aankoop doen en die dezelfde avond nog vóór 22.00 uur in het 200 km verderop gelegen Wageningen afleveren? En welke vrachtwagen met vervuilde grond kan volgens de vrachtbrief in 13 minuten van hartje centrum Leiden naar Rotterdam rijden? En waarom vinden alleen raadsheren van een gerechtshof dat er geen sprake is van een duurzame affectieve relatie als blijkt dat het stel inmiddels zelfs getrouwd is?

In hoger beroep kreeg de advocaat van de wederpartij dan ook alle ruimte om een verhaal af te steken over defecte thermometers, kassaklokken, tachografen, kilometertellers, weegbruggen, communicatiestoringem, schrijffouten etc. zolang er maar van vervalste rapporten of verzonnen feiten geen sprake meer is.

Partijdig gedrag

Ondertussen kent iedere rechtbank inmiddels een klachtencoördinator die bedoeld is om onvrede over ‘medewerkers van de rechtbank’ in ontvangst te nemen. Sommige rechtbanken kennen zelfs een Klachtadviescommissie, bestaande uit 2 rechters en een advocaat(!) als voorzitter die de klacht panklaar (lees: onschuldig genoeg) moet maken om hem voor het rechtbankbestuur te brengen.

Meteen wordt je op het hart gedrukt dat je alleen mag klagen over de ‘bejegening’ van de rechter en niet over de inhoud van zijn uitspraak. Maar daar zit een risico aan, vooral als een bejegening de voorbode was van een aanwijsbaar partijdig optreden van een rechter. En dan kan het goed fout gaan.

De Amsterdamse rechter die een partijdige schikking opdrong

De Amsterdamse rechtbank worstelt op die manier al meer dan een half jaar – ruim over de 6 weken termijn die er voor staat – met de klacht van een rechter die maar geen antwoord kan geven op een simpele vraag. De rechter in kwestie had op een zitting het pleidooi van de advocate van de eisende partij op nogal onvriendelijke wijze onderbroken. Ze deelde mee dat ze de eis kansloos vond en zou de eiseres zelfs in de proceskosten veroordelen als die de eis niet ter plekke zou intrekken!

Dat klonk de gedaagde partij en diens advocaat als muziek in de oren maar de eiseres was hevig ontdaan over deze onverwachte wending. Vooral omdat ze een second opinion had ingewonnen en haar advocate de zaak ook heel kansrijk vond. Maar advocaten maken geen ruzie met rechters en ook deze protesteerde en wraakte de rechter niet. Ze werkte netjes mee aan de onder dwang tot stand gekomen ‘schikkingsovereenkomst’ waaraan de rechter ook nog een geheimhoudingsclausule liet toevoegen inclusief een spreekverbod met de juridische adviseur van de eiseres.

Maar waarom vond de rechter de eis eigenlijk ‘kansloos’?

In de klacht over de bejegening van de rechter was volgens de rechter niets bijzonders aan de hand geweest maar op de simpele vraag waarom ze de eis eigenlijk kansloos vond en de schikkingsovereenkomst geheim moest blijven, wilde, kon en hoefde de rechter van de Klachtenadviescommissie geen antwoord meer te geven.

Het rechtbankbestuur zit echter in een pijnlijke spagaat met die afgedwongen geheimhoudingsclausule in een openbare zitting. Moet die serieus worden genomen nu die onder dwang tot stand is gekomen? En is er sprake van wanprestatie nu de eiseres haar eis nog steeds niet van de rol heeft gehaald en de geheimhouding doorbreekt?

En de advocaat…

Als het rechtbankbestuur de rechter in bescherming neemt en de klacht als ongegrond afwijst dan staat de deur voor iedere rechter wagenwijd open om dezelfde truc straffeloos nog eens uit te halen. Dan is het voor goed gedaan met de openbaarheid van rechtspraak en heeft procederen überhaupt geen zin meer.

Vindt het bestuur de klacht gegrond en wordt de rechter disciplinair gestraft en de ‘schikkingsovereenkomst’ nietig verklaard, dan klopt de titel van dit stukje niet meer. Maar zelfs dan is het vertrouwen in de rechtspraak er bij eiseres (verlies ca 200.000 euro) niet beter op geworden, want haar geld lijkt ze wel definitief kwijt te zijn. Ze zou haar advocate kunnen verwijten dat de schade is ontstaan omdat die niet meteen protesteerde maar braaf meeliep aan het handje van een partijdige rechter. Maar wie moet daar over moeten oordelen? Inderdaad, de Amsterdamse rechtbank.

Het bericht De klachtenregeling voor rechters is een farce verscheen eerst op Wynia's Week.

Tenslotte waren er ‘nieuwe’ foto’s voor nodig om de arrogantie en brutaliteit aan te tonen waarmee Grapperhaus c.s. omgaan met regels, principes en grote woorden. Want zo gemakkelijk krijg je de advocaat niet uit de minister. Al was het wel even wennen voor hem dat hij niet in een gesloten rechtszaal maar in de schijnwerper van de publiciteit door de mand viel.

En zo ontkwam Grapperhaus er niet aan, om in ieder geval voor de vorm het zwaar aangezette berouw na de zonde te etaleren. Iedereen verdient tenslotte een tweede kans. Tot nu toe werkt het. Want al vindt heel Nederland, inclusief de oud-president van de Hoge Raad Geert Corstens dat hij niet meer geloofwaardig kan functioneren: de advocaat in Grapperhaus weet het beter. Ik kan me overigens niet herinneren dat Corstens zelf ooit iets vond van de geloofwaardigheid van sommige rechters.

Onderkoning van de Zuidas

Grapperhaus werd als advocaat al de onderkoning van de Amsterdamse Zuidas genoemd. Het probleem met dat soort koningen is dat ze volledig losgezongen zijn van de wereld buiten hun glazen kantoortorens en rechtszalen. Dat geldt voor veel juristen met een toga. Sterker nog, om die wereldvreemdheid en eenkennigheid tegen te gaan werd het vervullen van nevenfuncties van rechters en officieren van justitie zelfs aangemoedigd. De gedachte daarachter is dat ze dan ook eens onder de gewone mensen komen en weten wat zich op straat allemaal afspeelt.

Hoewel….ik ben nog nooit een rechter tegengekomen met een onbezoldigde bestuursfunctie bij de plaatselijke zaterdagmiddag amateurs 4^e klasse VOGG (Voetbal Ons Groot Genoegen). En ook in een hospice, buurtvereniging of als vrijwilliger bij een verpleegtehuis, de politie of brandweer kom je weinig magistraten tegen, tenzij ze dat soort bijbaantje ook jarenlang verzwegen.

De bijbaantjes in de kunst- en cultuursector waar je prettig op niveau van gedachten te wisselen met het gewone volk doen het wel goed. Net als de dik betaalde, tijdrovende baantjes in die eindeloze Nederlandse zee aan klachten-, verzoek-, geschillen- en bezwaarschriftencommissies. Maar favoriet zijn nog steeds verzwegen en goed betaalde bijbanen in het juridische opleidingscircuit.

Klef: de rechter en de advocaat

Zo bleek onlangs dat in de rechtbank Oost Brabant senior rechter Twan Bennenbroek verzwegen had dat hij betaalde cursussen gaf bij de VEAN, een door advocaat mr Diks opgerichte club van advocaten die denkt dat zij het inzake erfrecht beter weten dan de andere 15.000 advocaten in Nederland. Maar dit geheel terzijde. Eén en ander kwam aan het licht bij een klacht tegen de rechter toen bleek dat hij ook met Diks in de rechtszaal samenwerkte. Bennenbroek ontzegde zelfs Diks wederpartij het recht op zijn legitieme portie van een erfenis!

Vreemd genoeg vermeldde Bennenbroek in het register met nevenfuncties weer wel dat hij buiten de rechtspraak om ook als notaris werkzaam was, een functie die nu net bij wet in deze combinatie verboden is. Kennelijk was dat binnen de rechtbank Oost-Brabant allemaal niet bekend, maar gelukkig werd na de klacht zijn cv en het nevenbanenregister aangepast en is de notarisfunctie geschrapt.

De rechter: een bijbaan

Ondertussen worden vanwege al die nevenactiviteiten overdag de gaten in de roosters opgevuld met steeds meer plaatsvervangers met een hoofdfunctie elders. Het unieke ambt van rechter word steeds meer iets wat je erbij doet. Er moet binnenskamers haast wel wat meewarig neergekeken worden op die enkele full time rechter die nog zijn/haar onafhankelijkheid en onpartijdigheid koestert en om die reden geen, laat staan tien bijbanen heeft.

In de ogen van zijn collega’s, bestuur en president moet het dan wel om een wat betreurenswaardig, wereldvreemd exemplaar gaan dat eigenlijk minder geschikt is voor de baan – en een groot risico vormt voor sommige procespartijen. Niet gehinderd door status of populariteit in het old boys netwerk zou die zomaar eens een verkeerde beslissing – te weten eentje zonder aanziens des persoons – kunnen nemen.      

Ik ken geen register met bijbanen van officieren van justitie, advocaten of notarissen, maar mevrouw Jacobien Vreekamp, de Amsterdamse officier van justitie die rapper Akwasi ontsloeg van rechtsvervolging toont aan dat er onder die toga’s vele identiteiten,uitgesproken sympathieën en voorkeuren schuil gaan. (Urgenda!) Die hebben niets met de wet, rechtspraak of regels te maken maar zorgen ervoor – afgezien van regelrechte partijdige en corrupte rechters – dat de gang naar de rechtszaal steeds onvoorspelbaarder en afhankelijker wordt van de dienstdoende c.q. toegewezen magistraat.

Wordt die magistraat betrapt op te innige banden met een procespartij dan ligt dat goedkope, afgezaagde verweer dat er geen sprake was van partijdigheid – hooguit de schijn van partijdigheid – voor in de mond. In die kringen vindt men zichzelf immers zo professioneel dat ze tegenstrijdige belangen goed van elkaar kunnen scheiden.

Het blijkt dan ook altijd, dat het slechts om een onhandigheidje ging hetgeen vooral de minder hoog opgeleide burger – en Geert Wilders natuurlijk –  maar niet wil snappen. Tegen die achtergrond is het opmerkelijk, tekenend en kwalijk dat we in Nederland nog steeds geen wettelijke regeling hebben aan wie zaken worden toegewezen of een verschoningsplicht met sancties. 

Niet alleen als minister, maar ook als onderkoning van de Zuidas vertoonde Grapperhaus streken. Dat bleek onder meer toen hij een klacht aan zijn broek kreeg van fiscalist Karim Aachbon. Die was door KPMG ten onrechte ontslagen en door de kantonrechter weliswaar volledig in het gelijk gesteld maar diende na afloop toch een klacht in.

Grapperhaus: de kwestie-Aachon

Als advocaat van KPMG had Grapperhaus in de procedure ouderwets gesjoemeld en met medewerking van een rechter (Leendert Verheij) stukken kwijt gemaakt. Net de stukken die in het voordeel waren van Aachbon en waarvan de rechter het niet nodig vond om er alsnog kennis van te nemen. Maar klaag je over de onderkoning van de Zuidas dan gaan de Deken, de Raad en het Hof van Discipline als een warme kleffe deken om hun amice heen staan, vooral als die ook nog eens minister wordt.

De klacht van Aachon tegen Grapperhaus werd vanzelfsprekend afgewezen. Maar Aachon gelooft nog steeds in het (tucht)recht en denkt dat feiten in een rechtszaal tellen. Hij schijnt zelfs een gang naar het Europees Hof voor de Rechten van de mens te overwegen om de minister alsnog wegens misleiding van de rechter veroordeeld te krijgen.

Het tuchtrecht: een farce…

Dat het tuchtecht helemaal een grote farce is werd nog nooit zo overtuigend aangetoond als toen twee dames, een advocate en notaris over verdwenen geld een verschillend verhaal vertelden maar beiden in het gelijk werden gesteld. Omwille van de reeds gebleken agressieve houding van de dames dit keer geen namen en toenamen.

Wat was het geval? De advocate zou, in ruil voor het overhandigen van een sleutel die toegang gaf tot een winkelinventaris, namens haar klant de koopsom betalen. Maar op het moment van gelijk oversteken liet ze weten dat ze een fors gedeelte van de koopsom als borg voor mogelijk aangetroffen gebreken in depot had gestort bij een notaris. Uiteraard protesteerde de andere partij heftig die nu niet het volle pond betaald kreeg.

Kennelijk had de advocate dat conflict zien aankomen en belde stante pede een rechter en deelde mee dat ze meteen voor een executie kortgeding naar de rechtbank konden komen. Daar zat de rechter al klaar in een zaaltje en herhaalde de advocate waarom ze een bedrag in depot had gestort bij de notaris. De rechter vroeg niet wanneer dat was gebeurd en waar de depot acte was. Hij schreef in zijn uitspraak wel op dat dit bedrag door de notaris uit depot moest worden gegeven als de verkoper ter zekerheid een bankgarantie stelde.

Toen die er enkele weken later kwam en de notaris op de uitspraak werd gewezen antwoordde die doodleuk dat ze helemaal geen geld in depot had. Wel dat er enige tijd geleden per abuis een bedrag op haar rekening was overgemaakt. Maar dat had ze niet kunnen thuisbrengen en (zonder navraag) maar weer teruggestort. Zo had de koper nu zowel de inventaris en de koopsom in handen en de vraag was dus of de advocate tegenover de rechter had gelogen over die depotstorting of had de notaris het geld in depot aan de verkeerde uitbetaald?

Eerst maar de klacht tegen de advocate die blijkbaar de kortgeding rechter had misleid met de enkele mededeling dat er geld in depot was gestort bij een notaris. Tot aan het Hof van Discipline toe werd er nul en generlei waarde gehecht aan het briefje van de notaris die het had over een abusievelijke geldstorting, laat staan over een depotstorting.

Het Hof van Discipline gaat over advocaten en niet over notarissen. Wat de notaris allemaal beweerde kwam voor rekening en risico van de notaris en de klacht tegen de advocate werd dan ook afgewezen: de rechter was niet misleid, het geld was in depot gestort en het kort geding vonnis gaf dat juist weer. Blijkbaar zat het goed fout bij de notaris.

Maar daar dachten de tuchtrechters van het notariaat heel ander over. Daar had men niets op met het oordeel van de collega’s uit de advocatuur. Tot aan de notariskamer van het gerechtshof in Amsterdam toe vond men het verhaal van de notaris, die natuurlijk geen depotacte had opgemaakt, heel geloofwaardig. Heel voorkomend werden geen vervelende vragen gesteld waarom ze n.a.v. die abusievelijke geldstorting geen MOT (Melding Ongebruikelijke Transacties) had gedaan, zodat ook de klacht tegen haar werd afgewezen.

In haar verweer had de notaris nog wel opgemerkt dat ze geen kennis had genomen van het kort geding vonnis en dus niet op de hoogte was van de aard en reden van de storting. Had ze dat vonnis wel gelezen dan had ze blijkbaar langs die weg moeten vernemen dat ze geld in depot had genomen!

Maar zo erg vond de notariskamer dat nu ook niet en volstond met de opmerking cq suggestie dat ze voortaan als notaris alle bij haar binnenkomende post toch wel goed moest lezen! Beide dames kwamen met de schrik vrij dankzij de togadragers in het tuchtrecht. En niet de eersten de besten.

Dat zijn naast gerenommeerde amices uit het notariaat en de advocatuur (niveau ‘onderkoning’) ook gezaghebbende presidenten van rechtbanken en gerechtshoven. Het liet meteen zien hoeveel tijd, zittingscapaciteit, moeite en energie erin gaat zitten om fraude toe te dekken om vervolgens vanwege de straffeloosheid de deur wagenwijd open te zetten naar recidive met nieuwe klachten, zittingen, frustraties, kosten, oplopende werkdruk etc. etc. etc.  

Eén keer een eed voldoet

Het kenmerkende van lieden in toga –  Grapperhaus incluis – is dat ze een beroepseed moeten afleggen. Gewone mensen hoeven dat niet. Blijkbaar is het nodig om dat soort juristen tenminste één keer in hun leven hardop te laten zeggen dat ze zich gewetensvol, integer en netjes volgens de wet zullen gedragen. Daarna is niemand meer geïnteresseerd in die eed of de naleving daarvan.

Niet gehinderd door kennis of ervaring en met de kop in het zand genieten magistraten bij de vele Rob Jettens en Jesse Klavers van deze wereld automatisch onbeperkt respect en gezag, voor de rest van hun leven. Het maakt de wereld prettig overzichtelijk en het helpt dat er op praten over corruptie en partijdigheid van rechters in de politiek een taboe rust.

Dat maakte Wilders deze week in de Algemene Beschouwingen wel duidelijk. Als enige politicus heeft ‘ie alle recht van spreken om de geloofwaardigheid van de rechterlijke macht en justitie te bekritiseren, maar de rest duikt altijd veilig weg met de ‘scheiding der machten’ en ‘het is onder de rechter’.

Aangeschoten: de minister

Misschien zette Wilders wel de opmaat voor keuzes in het dilemma toedekken, zwijgen en de andere kant opkijken of de rotte appels er publiekelijk uithalen. De eerste keus heeft tot steeds meer chaos, kosten werkdruk en verloedering geleid dus misschien moet de politiek maar eens de helende en zuiverende werking van een catharsis toepassen om het vertrouwen in de rechtsstaat te herstellen.

Het is dus gewoon wachten op het volgende schandaal of de volgende crisis binnen Justitie waar teveel wereldvreemde, eigenwijze, incompetente en bevooroordeelde ambtenaren zonder enige sanctie of sturing van bovenaf de dienst uitmaken. Van een minister die niet eens in de gaten heeft dat hijzelf aangeschoten wild is, valt echter niet te verwachten dat er een andere wind gaat waaien. Daar is meer voor nodig dan een nieuwe foto van een bordesscène of een vastgelopen klacht van een gefrustreerde fiscalist.

Het bericht Rechter? Het wordt steeds meer iets dat je er bij doet verscheen eerst op Wynia's Week.

Van rechters met aan het zicht onttrokken bijbanen is inmiddels wel bekend dat die onafhankelijkheid niet voor iedereen geldt. Het zou erg naïef zijn om te veronderstellen dat eigen voorkeuren, belangen of dubbele agenda’s bij journalisten en redacties geen rol spelen. Maar daarmee houdt de gelijkenis eigenlijk wel op.

Rechters corrigeren journalisten wel, maar andersom?

Fouten van journalisten worden wel door rechters gerectificeerd maar het omgekeerde, fouten van rechters (=partijdige vonnissen) blijven door journalisten doorgaans onbesproken. Al is een uitspraak nog zo idioot of partijdig, als die volgens de procedureregeltjes tot stand is gekomen, telt ‘ie als nieuw feit en heb je ermee te leven.

Om die reden is het heel voordelig om, vooral in hoger beroep, de bescherming van een partijdige rechter te zoeken. En….  zonder enig risico omdat de marges voor uitspraken in het recht 100% zijn en als in een tombola volstrekt onvoorspelbaar zijn. In hoger beroep kunnen andere rechters immers op basis van dezelfde feiten – al dan niet terecht – volledig anders oordelen.

De Ohra-zaak: belangenverstrengeling

Ter opfrissing: Henk Rem procedeerde in 1990 bij de rechtbank in Arnhem voor een ongevallenuitkering tegen verzekeraar Ohra nadat zijn vrouw op het ijs een heup had gebroken. Ohra wilde niet uitkeren en dwong Rem een rechtszaak op die Rem bij de rechtbank glansrijk won. Maar Ohra ging in beroep en de jurist van de verzekeraar kondigde al op voorhand de winst van Ohra aan.

En hij kreeg gelijk want een jaar later oordeelde het gerechtshof op basis van dezelfde feiten dat Ohra niet hoefde te betalen. Pas later ontdekte Rem – en niet zijn advocaat – dat de voorzitter van het raadsherentrio een betaalde bijbaan bij Ohra had en één van de dienstdoende raadsheren een kantoorgenoot was van de Ohra-advocaat. En die was zelf ook weer plaatsvervangend raadsheer in dat hof.

En ere wie ere toekomt, het was de Telegraaf die de uitspraak en de raadsheren zwaar bekritiseerde door met hun journalistieke weergave van de werkelijkheid nogal af te wijken van ‘het gelijk van de rechter’. Dat zat en zit rechters nog het meeste dwars als na afloop hun oordeel en daarmee hun gezag door een journalist of wie dan ook alsnog onderuit gehaald wordt.

Wel rechters in de Raad voor de Journalistiek

Vreemd genoeg haalt de journalistiek weer wel rechters in huis om journalisten in de Raad voor de Journalistiek op hun vingers te tikken. Blijkbaar vanwege de status en het aanzien dat men daarmee denkt te bereiken want rechters (en advocaten) hebben beslist geen behoefte aan journalisten/waarnemers bij al die raden en commissies van toezicht etc. Het prettige daarvan voor rechters is dat uitsluitend rechters in alle beslotenheid over elkaar oordelen en er daarom in Nederland nog nooit een rechter voor partijdigheid of corruptie is veroordeeld. En wordt er al eens een betrapt op een partijdige uitspraak dan volgt steevast een ontkenning met de arrogante uitleg, zoals bij de Ohra zaak, dat het slechts de ‘schijn van partijdigheid en belangenverstrengeling’ betrof.

Voor nieuwsredacties en journalisten is het nog eenvoudiger: onder het mom ‘journalistiek niet interessant’ publiceer je gewoon niets over bepaalde gevoelige onderwerpen, personen of schandalen of, mutatis mutandis, je maakt er juist voorpaginanieuws van of opent het Journaal ermee.

Vanwege de eigen nestgeur van waaruit nieuwsredacties nieuws selecteren en brengen beroepen ze zich op hun journalistieke vrijheid en eigen afwegingen. Met een pluriforme pers met duidelijk geprofileerde hoofdredacties en columnisten is dat geen probleem en os het dus ook niet zo vreemd dat in de berichtgeving politieke voorkeuren en accenten doorklinken.

Hoofdredacteuren en rechters

Bij de NPO – gefinancierd door de overheid – ligt het verwijt van ‘his masters voice’ wel om de hoek maar ook zogenaamde kwaliteitskranten hebben, net als rechters, vanwege tegenstrijdige belangen wel wat te verbergen. Hoeveel journalisten houden in hun berichtgeving en bejegening al rekening met het streven om ooit nog eens directeur communicatie bij een ministerie, verzekeraar of multinational te worden?

En sinds wanneer was oud-hoofdredacteur van NRC Handelsblad Ben Knapen als journalist al aan het voorsorteren op een prominente CDA carrière? En wat deed een onafhankelijk NRC journalist (Frank Kuitenbrouwer) in een selectiecommissie voor rechters? Bij wie was bekend dat Ben Knapen met oud-minister van justitie Winnie Sorgdrager en de president van de Haagse rechtbank Bert van Delden, wekelijks een vorkje prikte in de Rotaryclub van Hotel des Indes?

Uit de eerste hand weet ik dat een van Knapen’s NRC-verslaggevers een schrijfverbod kreeg over een zaak waarin Van Delden via een nevenfunctie zelf nauw betrokken was, waarmee duidelijk werd dat de stukken die de krant niet halen vaak interessant nieuws bevatten. In dat opzicht speelde ook oud-hoofdredacteur Pieter Broertjes van de Volkskrant zijn rol.

Medisch-rechterlijke misser haalt de krant niet

Broertjes’ redactie had in 2007 kennis genomen van het concept van mijn nieuwe boek ‘Medische missers, juridisch gesjoemel, de zaak Brongers’ waarin Ilonka Brongers (37) in strijd met het protocol een ruggenprik kreeg toegediend en vanaf dat moment met afschuwelijke zenuwpijnen en gebocheld verder moest in het leven. Ilonka werd door de deskundigen afgeschilderd als een hysterica met een drankprobleem en het boek beschrijft de rol daarin van het togagilde tot aan de Hoge Raad toe. De Deken van de Orde van Advocaten en haar eigen advocate van Pels Rijcken werkten haar nog het meest tegen om te voorkomen dat de al eens eerder ontslagen anesthesist en het ziekenhuis in de problemen zou komen.

Na overleg met zijn redactie bood redacteur Menno van Dongen aan om vanwege de onthullingen een prominent groot artikel te schrijven op voorwaarde van absolute exclusiviteit. Na de afspraak daarover en een laatste controle van het artikel ongeveer 3 maanden later, deelde Van Dongen op de avond vóór publicatie zonder opgaaf van reden mee dat het artikel was tegengehouden.

Gevraagd naar tekst en uitleg over deze gang van zaken hield ook de hoofdredacteur van de Volkskrant zijn mond dicht. In die zin leek hij weer wel op een rechter die zich evenmin geroepen voelde om lastige vragen te beantwoorden. Het boek flopte weliswaar, maar schrijver Gauke Andriesse liet zich erdoor inspireren en won er 4 jaar later met zijn fictieverhaal ‘De handen van Kalman Teller’ de Gouden Strop mee als beste thriller van dat jaar.

Nemen redacties rechters in bescherming?    

Wat ligt eraan daarom ten grondslag als redacties belangrijk maar blijkbaar onwelgevallig en politiek gevoelig nieuws negeren? Is het angst voor repercussies? Neemt men personen of instellingen in bescherming? Waarom heeft geen talkshow of nieuwsprogramma de draad opgepakt ná drie schokkende en doortimmerde ARGOS-uitzendingen over kindermisbruik? Bang om bij de verkeerde verdachten uit te komen?

Het blijft dus gissen en speculeren naar de beweegredenen van al die onafhankelijke redacties waarbij de uitleg ‘journalistiek niet interessant’ of ‘niet actueel genoeg’ net zo’n dooddoener is als de ‘schijn van partijdigheid’ of ‘plaatsgebrek’ waarmee bepaalde ingezonden opiniestukken en brieven worden geweigerd.

Trump wel, Hirsch Ballin niet

Zo bracht de Volkskrant van 13 juli jl. een groot stuk van Michael Persson over 2 pagina’s met foto en de kop: ‘Stone hield Trump uit de wind, Trump houdt Stone uit de gevangenis’. De krant bood alle ruimte voor deze volgens Republikeinse senator Mitt Romney ‘ongekende historische corruptie’ hoewel je je kan afvragen hoeveel lezers na zoveel eerdere kritiek op Trump nog geïnteresseerd zijn in weer een verhaal over de binnenlandse Amerikaanse politiek.

Maar ook De Volkskrant heeft nooit het verhaal over de ‘ongekende historische corruptie’ in Nederland gebracht (en hoeft dat natuurlijk ook niet) met als kop: ‘CDA minister Hirsch Ballin houdt veroordeelde multimiljonair uit de gevangenis’. Dat deed ie namelijk wel en dit jaar deed zich nog een aanleiding voor om Hirsch Ballin daar nog eens aan te herinneren, nadat deze verkondiger van de rechtsstaat achter de schermen Geert Wilders en Julio Poch al kapot had proberen te maken.

Dit keer waarschuwde Hirsch Ballin dat de rechtsstaat in gevaar zou komen als het CDA in Brabant met de FvD en de PVV in zee zou gaan. Hij ondertekende in april zelfs een brief waarin over die aanstaande Brabantse samenwerking stond: ‘Onthoud beste partijgenoten: de eerste stap op een hellend vlak is vaak de fatale stap! Dit mogen we als CDA niet laten gebeuren’.

Hirsch Ballin en Eddy de Kroes

Dus hieronder de kwestie waaruit blijkt dat Hirsch Ballin die eerste stap op dat hellend vlak al ver achter zich had liggen en waarvoor uiteraard NRC Handelsblad onder Ben Knapen ook geen belangstelling toonde.   

In 1987 werd de directeur van “De Vleeschmeesters” Eddy de Kroes door de Hoge Raad tot 2 jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens een ernstige fraude met EU-subsidies. Oud-CDA premier Barend Biesheuvel was als voorzitter van de Raad van Commissarissen van De Vleeschmeesters daarbij betrokken/op de hoogte, maar dat bleef voor hem zonder gevolgen.

Na 5 jaar chicaneren van de Kroes over de executie van zijn straf zorgde CDA-minister Ernst Hirsch Ballin ervoor dat de top van justitie hem in 1992, in het diepste geheim via Officier van Justitie Hans Vos en flagrant in strijd met alle wetten en rechtsbeginselen gratie verleende. De Kroes kreeg een briefje toegespeeld waarin stond dat hij zijn straf niet hoefde uit te zitten(!?).

Toen 10 jaar later deze geheime deal bekend werd en een Haagse rechter De Kroes definitief in vrijheid stelde vanwege het door Hirsch Ballin opgewekte vertrouwen bleef CDA-minister Piet Hein Donner volledig afzijdig. Het machtsmisbruik en de schending van de grondwet en ambtseed door Hirsch Ballin, zijn top van Justitie en OvJ Hans Vos liet ook deze kampioen van de rechtsstaat volledig onbestraft.

Waarom weten Amerikanen en Volkskrant-lezers wel dat Trump zijn vrienden uit de gevangenis houdt en wordt oud-minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin voor precies hetzelfde zorgvuldig ontzien en kan hij zelfs ZIJN kijk op de rechtsstaat aan de Universiteit in Tilburg aan jonge mensen ongestoord overbrengen?

Het bericht Rechters en journalisten hebben soms meer met elkaar dan je zou denken verscheen eerst op Wynia's Week.

Het is ook niet leuk als klasgenootjes je ongevraagd Zwarte Piet noemen. Jongetjes met rood haar vonden het ook niet leuk om te horen ‘hé rooie, ga eens op groen staan’. Met de meesten is het later toch nog goed gekomen.

Dat kan niet gezegd worden van de onzichtbare slachtoffers van klassenjustitie die voor het leven getekend zijn. Die ondervinden weinig empathie en solidariteit en probeer als gedupeerde daarvoor dan maar eens aandacht te krijgen. Al was het maar een fractie van de aandacht van het opportunistische gekrakeel rond racisme en discriminatie.

Nee: willekeur, corruptie en klassenjustitie: dat hebben we niet in Nederland

Die marginale aandacht voor klassenjustitie is wel verklaarbaar omdat grote delen van de media, politici en presentatieduo’s op TV uit onwetendheid of naïviteit uit lijken te gaan van de fictie dat we in Nederland helemaal geen rechterlijke willekeur, corruptie of klassenjustitie hebben. En die zekerheid laten ze zich niet afnemen door open te staan voor andere geluiden. Daarnaar handelen tast immers een overzichtelijk goed/fout wereldbeeld aan waarin rechters goed en integer zijn en kritiek op rechters en hun uitspraken fout (en slechte verliezers dus ook).

Daarnaast worden rechters in al hun vermeende onafhankelijkheid door niemand gecontroleerd en is openbaarheid juist de enige inbreuk die ze op hun werkzaamheden moeten toestaan. En zelfs daar hebben ze in toenemende mate moeite mee omdat er zoveel te verbergen valt. En niet alleen omstreden en verzwegen nevenfuncties.

Arrogantie en commercie

Als de arrogante bureaucratie van de overheid in de rechtszaal samenkomt met de belangen van commerciële juridische dienstverleners ontstaan er gevaarlijke situaties. Veel justitiabelen die dachten dat de rechtszaal een veilige plaats was, kwamen bedrogen uit en staan er alleen voor als ze door juristen met geheime agenda’s zijn gemangeld en geruïneerd. En geïntimideerd met het stempel slechte verliezer, querulant of zwakbegaafd indien ze overwegen publiciteit te zoeken.

Dan moet je nog oppassen ook want voordat je het weet maak je je schuldig aan een vorm van smaad of laster en krijg je op kosten van de overheid een gefrustreerde rechter (of advocaat) achter je aan. Dat loopt meestal slecht af.

De zaak-Roelofs: gescheiden en geplet door advocaten en rechters

Je hebt gewoon gevaarlijke rechters zoals blijkt uit het volgende voorbeeld van zomaar een gewone “13 in een dozijn” zaak, op een gewone dag in een gewone rechtbank met op het oog een gewone rechter, maar….  zekerheidshalve toch maar met gefingeerde namen.

Mr. Jurgens, advocate van de gescheiden mevrouw Roelofs maakte een grote fout. Ze vergat de huwelijkse voorwaarden in te zien waardoor haar klant flink gedupeerd werd. Mr. Jurgens gaf haar fout toe maar het komt toch tot een rechtszaak voor de geleden schade.

De nieuwe advocate

Roelofs laat zich dit keer bijstaan door een nieuwe advocate, mr. Van Hees. Die schatte de kans op succes evenals een geraadpleegde second opinion, hoog in. Wanneer de zaak eindelijk voor rechter Westdal komt en Van Hees met haar pleidooi begint, onderbreekt Westdal haar regelmatig en laat ineens weten dat ze de eis kansloos vindt. Sterker nog, al vrij snel bijt ze Roelofs tamelijk onvriendelijk toe dat die ook veroordeeld zal worden in de proceskosten als ze haar eis niet meteen intrekt.

Van Hees doet niets. Ze protesteert niet en wraakt Westdal niet maar adviseert als ‘dominus litus’ haar hevig geëmotioneerde klant maar akkoord te gaan met het voorstel vanwege de dreiging van een kostenveroordeling. Hoewel ze formeel geen partij is tussen Roelofs en Jurgens dicteert Westdal ook de schikkingsvoorwaarden tussen die twee: Roelofs moet de vordering van de rol halen, Roelofs mag geen klacht indienen tegen Jurgens, en  – dan komt het – partijen tekenen ondanks dat het een openbare zitting was, voor geheimhouding over het bereikte akkoord.

Bovendien tekent Roelofs ervoor dat ze geen contact meer mag hebben met de juridisch adviseur die haar ook had bijgestaan. Moet Westdal met dit power play de enorme achterstanden wegwerken? Heeft ze banden met Jurgens of haar aansprakelijkheidsverzekeraar? Het resultaat is namelijk geen toegewezen vordering of een gemotiveerde uitspraak waartegen in beroep kan worden gegaan maar een schikkingsovereenkomst tussen partijen.

Na afloop bleek Van Hees desgevraagd niet bereid om uit te leggen waarom ze niet had geprotesteerd tegen deze gang van zaken. Had ze de zaak van begin af aan ook kansloos gevonden en was die alleen maar goed geweest voor de kantooromzet?

Het contact met de rechter is belangrijker dan het belang van de cliënt

In ieder geval vindt ze harmonische verhoudingen met rechters belangrijker dan haar betalende klant. Die heeft bij het rechtbankbestuur wel een klacht ingediend tegen de handelwijze en de bejegening van Westdal.  Maar het bestuur liet via de Klachtencoördinator alvast weten dat op basis van art. 23 van de wet Rechterlijke Organisatie een oordeel over de handelswijze van Westdal tot het “rechtersdomein” hoort en dat het bestuur daar dus geen uitspraak over mag doen.

Dan is de wet blijkbaar ineens heilig en wordt vergeten dat dit bestuur al jarenlang die andere wet, art 44 RRA, op grote schaal negeerde. Dat wetsartikel verplichtte het bestuur om bijbanen van rechters te registreren en controleren.

Van de klacht resteert dus alleen de bejegening. Daarvoor zal dan weer de voorzitter van de Klachtadviescommissie, nota bene een advocaat en oud-deken, uitmaken of hij die zal voorleggen aan het bestuur. De uitkomst is daarom voorspelbaar: met lichte spijt en treurnis over de toon –  een rechter stapt tenslotte ook wel eens met het verkeerde been uit bed –  blijkt dat er voor de Bühne een indrukwekkend klachtenreglement is opgesteld dat de facto de klager met het bekende kluitje het riet instuurt.

Alle energie gaat niet zitten in die pro forma uitgesproken zorg voor integriteit maar in pogingen om ernstige klachten onschadelijk te maken. Daardoor is er inmiddels een praktijk ontstaan waarbij de dames en heren in toga volledig losgezongen van elementaire rechtsbeginselen naar willekeur en eigen inzicht hun zaakjes regelen. Al dan niet in overleg met advocaten.

En niemand gelooft de benadeelde

Want wie gelooft Roelofs nog, als ze beweert dat de rechter en allebei haar advocaten haar hebben opgelicht? Roelofs heeft als alleenstaande vrouw veel geld verloren en moet zelfs nog oppassen dat ze, ingefluisterd door Westdal, niet door haar tegenpartij wordt aangepakt als ze de geheimhouding niet al te serieus neemt. Tenslotte heeft ze – weliswaar onder dwang – daarvoor getekend.

Zelfs een eerstejaars student rechten weet al na enkele maanden dat onder dwang en dreiging tot stand gekomen overeenkomsten nietig zijn (en dus zonder rechtsgevolgen blijven).

Maar leg dat maar eens uit aan Westdal of haar rechtbankbestuur! Openbaarheid, rechtsbeginselen en integriteit in de Nederlandse rechtspraak hebben hun oorspronkelijke betekenis al lang verloren. Het weerhoudt rechters er niet van om naar Polen af te reizen en daar luidkeels te waarschuwen dat de rechtstaat daar in gevaar is.   

De zaak-Lisa: weerzinwekkend kindermisbruik in Nederland

Het wordt er niet beter op, sinds rechters criticasters steeds vaker ongenadig hard aanpakken. De lijst met voorbeelden is lang en verklaart mede waarom media geen naam en toenaam durven te noemen als beerputten binnen justitie en de rechtspraak open gaan. Met af en toe een uitzondering zoals op 27/6 jongstleden de ARGOS/VPRO uitzending, de derde in een reeks over weerzinwekkend seksueel kindermisbruik waar ook advocaten en ambtenaren bij lijken betrokken.

De uitzending kwam tot stand na de vele (>200!) reacties op de eerste 2 uitzendingen over Lisa, het verkrachte en zwanger geraakte 15-jarige meisje waarvan de baby begraven werd in het Nieuwe Scheveningse bos. De aangifte van haar gescheiden moeder tegen de verdachten, waaronder haar ex, kwam toen niet verder dan de voordeur van justitie.

Haar verhaal werd als rancuneus, volledig verzonnen en als ziekelijke fantasie van Lisa afgedaan. Daar hebben ze bij justitie zelfs een aparte eenheid voor, de LEBZ (Landelijke Eenheid Bijzondere Zedenzaken) die zich als enige met dit soort aangiftes bezig houdt. In de praktijk vooral bedoeld om daders zoals hier, afkomstig uit de ‘betere’ kringen te beschermen tegen ‘verzonnen’ aangiftes van op wraak beluste familieleden.

Zedenzaken zijn voor gewone mensen

Badmeesters en jeugdtrainers en andere daders kunnen namelijk wel op vervolging, mediabelangstelling en de heilige verontwaardiging rekenen die hen toekomt. De klacht van Lisa bij de rechter tegen het sepot moest dus ook onschadelijk gemaakt worden.

Dat wilde raadsheer Jan Wolter Wabeke wel doen die al vóórdat het ondersteunend bewijs – de gynaecologische verklaringen dat Lisa bevallen was van een kind –  was ingediend oordeelde dat de klacht kennelijk ongegrond was. Later bleek dat hij gelogen had over zijn privé relatie met één van de in dit verband genoemde verdachten.

Alleen Koen Voskuil van het AD, die overigens al eens eerder gegijzeld werd in verband met een stuk over Justitie-topambtenaar Joris Demmink durfde die naam én Wabeke in één adem te noemen. Vervolgens ging de zaak definitief in de doofpot nadat minister Sander Dekker zich naar aanleiding Kamervragen van Michiel van Nispen van de SP verschool achter de expertise van de LEBZ en de onafhankelijke rechter. Over dat optreden kon en mocht hij natuurlijk vanwege die dekselse scheiding der machten geen mening hebben.

In de 3^e uitzending kwam nog veel meer gruwelijk seksueel kindermisbruik inclusief verminking, martelen en porno aan de orde. Dit keer zelfs ondersteund door onder andere buitenlandse deskundigen die stellig waren over het bestaan van criminele netwerken die zich bezig houden met dit soort weerzinwekkende praktijken.

Maar net als na de eerste uitzendingen: geen woord erover terug te vinden in de zogenaamde kwaliteitsmedia. Alleen Michiel van Nispen, nu vergezeld van Attje Kuiken van de PvdA, hebben aangekondigd vragen te zullen stellen en dit keer misschien met wind in de rug. Want toeval of niet, één dag na de uitzending onthulde de Duitse minister Biesenbach van Rijnland Westfalen, onze buren, dat meer dan 30.000 (!) verdachten in beeld waren gekomen van ernstige seksueel kindermisbruik. Ouders ruilden hun kinderen met elkaar en zelfs een baby van 3 maanden moest bevrijd worden uit de klauwen van de daders.  

Dutroux? Zoiets hebben wij in Nederland niet

Alleen, typisch Nederlands, denken bewindslieden hier op voorspraak van de verkeerde deskundigen dat Dutroux-achtige gruwelen – net als klassenjustitie – alleen in het buitenland voorkomen en niet in een loods op een industrieterrein in Utrecht, het Nieuwe Scheveningse bos of een huisje op de Veluwe.

Voorlopig roept Zwarte Piet meer emoties en reacties op, ook bij Mark Rutte dan de gruwelverhalen uit de ARGOS uitzending. Het zou zo maar kunnen dat hij vreest dat die wel eens naar daders uit eigen kring kunnen leiden. Dat opeenvolgende VVD-bewindslieden van Justitie al jaren die boot afhielden wijst daarop maar misschien dat ze bij het CDA en dus Grapperhaus daar anders tegenaan kijken. Tenslotte hebben ze in die kringen uiteindelijk ook onderzoek moeten doen naar kindermisbruik in dat andere toga-bolwerk, de RK kerk.

Oud-advocaat-generaal van de Hoge Raad mr. J.C. M. Leijten, de luis in de pels van justitieel Nederland had niet deze togadragers op het oog maar lijkt wel gelijk te hebben toen hij al in 1994 over advocaten en rechters schreef:  De toga’s verhullen ons grote geheim, ook wij zijn daarachter minder mens, meer zwijn.

Het bericht Schokkende klassenjustitie: de kwestie-Roelofs en de zaak-Lisa verscheen eerst op Wynia's Week.