In zekere zin zijn dystopische romans zowel optimistisch als conservatief. Ze zijn optimistisch omdat ze de beschreven toekomst niet als onvermijdelijk en onontkoombaar beschouwen. Ze zijn conservatief omdat ze een wereld schetsen die veel slechter is dan de onze, en daarom sporen ze aan tot politieke deugden zoals voorzichtigheid en realisme. Ze herinneren ons eraan dat we, afgezien van vernietigingskampen of andere totale rampen, altijd iets te verliezen én te winnen hebben en dat vooruitgang vaak een duistere – zelfs een zeer duistere – kant heeft. Perfectie bestaat niet in deze wereld.

Het kamp der heiligen

In 1973 publiceerde Jean Raspail, die in 2020 op 94-jarige leeftijd overleed, zijn dystopische roman Le camp des saints (‘Het kamp der heiligen’, in het Nederlands verschenen als De ontscheping, red.). Door dit boek is hij bekend geworden, zeker buiten Frankrijk, hoewel veel andere goede romans en interessante reisverslagen heeft geschreven, en hij op een haar na werd verkozen tot lid van de Académie Française. Het kamp der heiligen is een boek dat zich niet zomaar aan de kant laat schuiven, ondanks pogingen om het onzichtbaar te maken of te laten verdwijnen.

Het verhaal is eenvoudig. Een enorme vloot rottende schepen, met aan boord een miljoen verarmde en halfverhongerde Bengalen die wanhopig proberen Europa te bereiken – een land dat volgens hen overvloeit van melk en honing – vertrekt vanuit Calcutta en bereikt uiteindelijk de zuidkust van Frankrijk. De lokale bevolking vlucht voor deze invasie, omdat er geen officiële pogingen worden ondernomen om die af te weren. De Franse samenleving stort in; het succes van de vloot betekent de ondergang van Europa en de hele westerse beschaving.

Onlangs is een nieuwe en uitstekende Engelse vertaling door Ethan Rundell verschenen van Raspails roman, uitgegeven door Vauban Books. De naam van de uitgever is een ​​verwijzing naar de grote 17de-eeuwse militaire ingenieur en architect, de markies de Vauban. Het lijkt me daarom redelijk te veronderstellen dat de hervertaling en heruitgave van het boek door zowel de uitgever als de vertaler worden gezien als een daad van verdediging van de beschaving tegen de gevaren waarvoor Raspail waarschuwde.

In het voorwoord vergelijkt Nathan Pinkoski het boek met zowel Aldous Huxleys Brave New World als George Orwells Nineteen Eighty-Four, maar ik denk niet dat het in die categorie thuishoort. Het is erg slecht geschreven, langdradig, breedsprakig en vaak saai. Een ideeënroman loopt altijd het gevaar dat het meer een idee dan een roman wordt, en dat is precies wat er met Raspails boek is gebeurd. Vaak heb je als lezer het gevoel alsof je op een feestje in het nauw wordt gedreven door een fanaticus die vastbesloten is zijn punt te maken en je niet loslaat voordat hij daarin geslaagd is. Je wordt aangeklampt, gevleid en toegesproken door de verteller (die zijn rol nooit helemaal duidelijk maakt) of door de personages, die eerder ideeën belichamen dan mensen van vlees en bloed zijn. Het kamp der heiligen is een gefictionaliseerd essay, waarvan je de ideeën in 20 of 30 pagina’s had kunnen weergeven.

Kudde-instincten

Van begin af aan werd het boek aangevallen als racistisch en zelfs als vertolker van blanke superioriteit. De auteur heeft een groot deel van zijn leven besteed aan het beschrijven van en het diep meevoelen met afgelegen niet-blanke bevolkingsgroepen, dus die beschuldigingen kunnen wat zijn persoon betreft niet staande worden gehouden. Maar het is niet moeilijk te begrijpen waarom zijn boek op deze manier werd aangevallen. De wanhopige emigranten uit Bengalen zijn vies, ze stinken, zijn bijgelovig, wellustig, fatalistisch, heidens en ze lijken gewetenloos. Het zijn geen individuen, het is een massa, een enorme kudde, zoals de gnoes tijdens hun trektocht door de Serengeti. Het zijn meer biologische verschijnselen dan mensen. Als ik Bengaals was, zou ik het niet op prijs hebben gesteld dat mijn landgenoten op deze manier werden afgeschilderd.

Maar Raspails ware doelwit is de Franse intelligentsia en uiteindelijk die van de hele westerse wereld. Hij schildert die af als laf, sentimenteel, opportunistisch, oneerlijk, oppervlakkig, ijdel en zelfvoldaan. Hoewel van de intellectuele klasse wordt verondersteld dat ze leeft van ideeën, heeft ze wel degelijk kudde-instincten, en het heeft enig historisch belang om te lezen dat Raspail al in 1973 dacht dat politieke correctheid en woke-ideologie (die hij natuurlijk niet zo noemt) het intellectuele leven hadden verwoest.

Verwoeste geesten

Hij portretteert de intelligentsia – waaronder de politieke klasse – als verscheurd door schuldgevoel en culturele zelfhaat. Ze aanvaardt kritiekloos het idee dat de Eerste Wereld rijk is omdat de Derde Wereld arm is. De Eerste Wereld verdient het daarom niet om te overleven; ze heeft geen moreel standpunt van waaruit ze zich kan verzetten tegen de invasie van mensen uit de Derde Wereld, wier wanhopige situatie een gevolg is van het gewelddadige verleden en de huidige hebzucht van het Westen.

Overspoeld worden door indringers is zo bezien een vorm van moreel gerechtvaardigde en noodzakelijke genoegdoening. De slechtheid van het Westen wordt op het verleden geprojecteerd, waardoor gehechtheid aan zijn tradities en levenswijze zondig en ontoelaatbaar wordt. De katholieke kerk en de protestantse kerken zijn in feite opgehouden religieus te zijn. De fictieve paus heeft alle schatten van het Vaticaan verkocht en de opbrengst aan de armen gegeven, hoewel die opbrengst nog niet eens genoeg is om de behoeften van het platteland van Pakistan een jaar lang te dekken. De paus is niet alleen elk besef kwijtgeraakt dat zijn rol spiritueel in plaats van seculier is, maar is ook alle verbondenheid met de cultuur waarvan hij de erfgenaam is, kwijtgeraakt. Een semi-marxistische opvatting van sociale rechtvaardigheid als het hoogste goed, met uitsluiting van alle andere behoeften, heeft de overhand gekregen en de geesten verwoest, zoals een neurotroop virus de hersenen verwoest.

Volgens Raspail is de Franse bevolking week gemaakt, verdoofd, passief, onverschillig en niet in staat om zich tegen enig gevaar te verzetten door een langdurige intellectuele propaganda. Twee commentatoren op de populairste radiostations in het boek, de ene heet Durfort en de andere Vilsberg, gieten een soort verlammend gif in de oren van hun luisteraars.

Durfort is een notoire strijder voor goede, of zogenaamd goede, zaken. Wanneer hij de ene zaak laat vallen, is dat alleen maar om een ​​andere te steunen en zo zijn morele verontwaardiging, en die van zijn toehoorders, op peil te houden. Hij ziet de vloot die vanuit Bengalen naar Frankrijk vaart als een goede zaak, omdat de Fransen verantwoordelijk zijn voor de armoede en ellende die de miljoen mensen aan boord ertoe hebben aangezet te vluchten. Die armoede en ellende vormen een flagrante onrechtvaardigheid:

‘Vergeef me dat ik zeg dat we allemaal verantwoordelijk zijn voor die onrechtvaardigheid. De rijke landen hebben de Derde Wereld veroordeeld. Ze hebben allerlei barrières opgeworpen – morele, economische, politieke – en daarachter driekwart van de wereldbevolking opgesloten. Niet voor het leven, maar voor vele opeenvolgende levens… niemand zal me van mijn overtuiging afbrengen dat er, om zo te zeggen, een uitbuiter en een uitgebuitene bestaan.’

Ondermijnen en profiteren

Het soort schuldgevoel dat dit oproept, is grotendeels nep en exhibitionistisch. Het is bedoeld voor publieke consumptie en persoonlijk gewin en niet voor een oprecht gewenste verandering in het leven van de spreker. Het duidt ook op de arrogante, maar onterechte overtuiging van de spreker dat zijn samenleving zo sterk is dat hij van de voordelen ervan kan blijven genieten, terwijl hij tegelijkertijd het zelfvertrouwen ervan ondermijnt – of doet alsof hij het ondermijnt. Durfort wordt zeer goed betaald voor zijn pogingen tot ondermijning, terwijl de effecten of gevolgen daarvan hem niet interesseren. Zijn doel is persoonlijk gewin en niet maatschappelijke vooruitgang.

De andere persoon die gif in de oren giet, is Vilsberg, een relativist die ‘zijn twijfel met zich meedroeg als een kruis van verlossing’:

‘Dag na dag, maand na maand, twijfel na twijfel (in zijn uitzendingen), werd orde een soort fascisme; onderwijs, een dwangmiddel; werk, een vorm van vervreemding; revolutie, louter vermaak; vrije tijd, een klassenvoorrecht; marihuana, gewoon een andere vorm van tabak; het gezin, een belemmering; consumptie, een vorm van onderdrukking; succes, een schandelijke ziekte; seks, een onschuldige vrijetijdsbesteding; jeugd, een permanent tribunaal; volwassenheid, de nieuwe seniliteit; discipline, een belediging van de menselijke persoonlijkheid; de christelijke religie…en het Westen…en een blanke huid… Boris Vilsberg onderzocht, Boris Vilsberg twijfelde.’

Vreemd genoeg is dit soort relativisme perfect verenigbaar gebleken met de meest absolute en rigide morele oordelen: dat alles wat westers is, verrot, gedegenereerd en slecht is, en dat de ineenstorting van de westerse samenleving daarom vooruitgang betekent.

Geen sterk uitgangspunt

Terwijl de autochtone bevolking van Zuid-Frankrijk naar het noorden vlucht voor de komst van de invallende hordes, dringt de realiteit van de situatie plotseling door. Grote aantallen intellectuelen haasten zich naar het zuiden om de indringers te verwelkomen als degenen die hen bevrijden van hun ongeoorloofde welvarende bestaan. Het moreel van het leger, dat aanvankelijk naar het zuiden was gestuurd om de ontscheping van de immigranten te voorkomen, is door Durfort en Vilsberg net zo grondig gecorrumpeerd als het moreel van de burgers.

De machtsongelijkheid tussen de Franse staat en de miljoen uitgehongerde emigranten is een illusie. In feite verkeren de laatsten in een sterkere positie, want niemand durft hen tegen te houden. Nietzsche had dit wellicht precies kunnen voorspellen. Ons relativisme is zowel absoluut als universalistisch. Absoluut relativistisch universalisme is geen sterk uitgangspunt om een ​​levenswijze, of wat dan ook, te verdedigen.

Is Raspails boek visionair? Het antwoord hangt af van de mate waarin een visionair boek overeenkomt met de realiteit die na de publicatie ervan ontstaat. Massale immigratie heeft ongetwijfeld het uiterlijk, de cultuur en de politiek van verschillende Europese landen veranderd. Minder dan 40 procent van de Londenaren is nu blank Brits; in 1961 was dat bijna 98 procent. Minstens een kwart van de Brusselse bevolking is moslim. Meer dan 40 procent van de leerlingen op basisschool en middelbare school in Wenen is moslim. Zweden, dat niet zo lang geleden zo goed als geen criminaliteit kende, is nu het meest criminele land van Europa, wat vrijwel volledig te wijten is aan de immigratie.

In de metro naar het station dat het dichtst bij mijn Parijse appartement ligt, behoor ik vaak tot een raciale minderheid, hoewel het onmogelijk is te zeggen welke etnische groep in de meerderheid is. Frans is slechts een van de vele talen die er gesproken worden.

‘Niemand is illegaal’

Niets van dit alles zou Raspail hebben verbaasd. In plaats van de problemen die massale immigratie met zich meebracht te voorzien, deden regeringen ofwel niets om haar te ontmoedigen ofwel ze moedigden haar actief aan. In Frankrijk stond de zogenaamd conservatieve regering van Valéry Giscard d’Estaing gezinshereniging toe, waardoor gastarbeiders permanente inwoners werden, gettoïsering werd bevorderd en een machtig instrument in handen kwam van mensen die geloofden dat Frankrijk de plicht had om een ​​onbeperkt aantal immigranten uit de Derde Wereld te verwelkomen.

Ik ken hoogopgeleide jongeren in Frankrijk die geloven dat er geen illegale immigranten kunnen bestaan, omdat niemand op aarde illegaal ís en de hele mensheid één is. Dit is precies het sentimentele (en zelfgenoegzame) humanitarisme dat Raspail in Het kamp der heiligen betreurde en bespotte, en waarvan hij wist dat het zo’n diepgaand bijtend effect zou hebben dat het uiteindelijk de levensvatbaarheid van hele landen zou bedreigen.

Bron van alle kwaad

Raspail doet geen poging om te verklaren waarom deze sentimentele ondermijning de geest van de West-Europeaan zo is gaan overheersen. Of deze nu is ontstaan ​​als reactie op catastrofes uit het recente verleden of als reactie op het verlies van de Europese macht en superioriteit, die een soort Gestalt-omschakeling vereiste om een ​​gevoel van eigenwaarde te kunnen behouden.

In de tijd van die superioriteit was West-Europa er trots op de bron te zijn van alle vooruitgang in de wereld. Vandaag de dag zou het er in ieder geval trots op kunnen zijn de bron van al het kwaad te zijn. Op deze manier behoudt het een gevoel belangrijk te zijn, zelfs als dat inhoudt dat anderen worden ontmenselijkt alsof die zelf niet in staat zijn tot wangedrag.

Moslimimmigratie niet voorzien

Maar sommige dingen heeft Raspail niet voorzien – of, als hij ze wel heeft voorzien, heeft hij ze niet vermeld. De voornaamste daarvan is dat hij niet in staat is geweest te voorzien of te benoemen welke specifieke moeilijkheden westerse landen zouden krijgen als gevolg van de grootschalige moslimimmigratie.

Door de hindoeïstische Bengalen als Trojaans paard af te schilderen, zat hij er verrassend genoeg, bijna diametraal, naast. Hindoeïstische immigranten hebben nooit ergens problemen veroorzaakt; en, vreemd genoeg, zijn het de oosterse, moslim-Bengalen, en niet de westerse, hindoeïstische Bengalen, die een enorm getto in de East End van Londen hebben gesticht en de lokale politiek diepgaand hebben gecorrumpeerd. Een lid van het Britse parlement, dat was verkozen in een kiesdistrict waar moslims in de meerderheid waren, op een verkiezingsprogramma waarin Gaza de belangrijkste kwestie was, hield onlangs een toespraak waarin hij moslims opriep om verenigd te blijven tegenover de vijand – en dat was nou juist het Westen waarheen ze waren geëmigreerd.

Immigranten zijn niet zomaar immigranten. Wat ze meebrengen is net zo belangrijk als wat het gastland hun te bieden heeft. Als ze bijvoorbeeld een evangeliserende religie meebrengen die, hoe onzinnig ook, beweert de oplossing te zijn voor alle kleine problemen van de mensheid, een religie die bovendien een zeer sterke greep op hen heeft en die in stand wordt gehouden door een effectief systeem van sociale uitsluiting bij afwijkende meningen, dan zullen ze uiteraard meer moeite hebben met integreren dan wanneer ze niet zo’n religie aanhangen.

Raspails gebrekkige roman illustreert een elementair politiek principe. Wil een liberale democratie functioneren, dan is er een demos (volk) nodig; en om een demos te zijn, moeten ze iets meer gemeenschappelijk hebben dan geografisch dicht op elkaar te wonen (zonder tegelijkertijd absolute uniformiteit te eisen). Het importeren van grote aantallen mensen die niets delen, en zich zelfs verzetten tegen het delen van het minimum dat een demos bijeenhoudt, is zeer schadelijk voor een liberale democratie.

Een rampzalige gespletenheid

In deze allerbelangrijkste zin was Jean Raspail een visionair, ook al identificeerde hij de bron van de grootste bedreiging niet correct. Misschien wel het meest onthullende in het boek is zijn beschrijving, in het essay dat aan de roman voorafgaat, van hoe prominente politieke figuren zijn boek in het openbaar negeerden of verwierpen, maar er privé wel mee instemden. Het is een rampzalige gespletenheid gebleken.

Dit artikel is oorspronkelijk verschenen in de Claremont Review of Books, Spring 2026. Vertaling Chris Rutenfrans

Jean Raspail, The camp of the Saints, Vauban Books, 2025, $38,95

Van Theodore Dalrymple verscheen onlangs Nothing But Wickedness: The Delusions of Our Culture (Gibson Square Books).

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Weerloos door schuldgevoel en zelfhaat heeft het Westen zich laten overspoelen door grote aantallen mensen die niets met het Westen gemeen willen hebben verscheen eerst op Wynia's Week.

Catastrofale ideeën

In dat boek beschrijf ik de levenswijze van een aanzienlijk deel van de Britse samenleving die mij onverenigbaar leek met welke vorm van menselijk welzijn dan ook. Ik zocht de wortels van deze levenswijze niet in vermeende onrechtvaardigheden of in economische krachten die even onpersoonlijk op mensen inwerken als het weer, maar in de levensfilosofie of in ieder geval in de ideeën die zij koesteren. Ik beweerde dat die ideeën niet spontaan opkomen in de hoofden van de mensen die er de ergste gevolgen van ondervinden, maar dat ze via de intelligentsia tot hen zijn gekomen.

De gevolgen van deze ideeën zijn juist zo catastrofaal, omdat die mensen relatief arm en kwetsbaar zijn. Hoewel de teloorgang van het gezinsleven altijd ongelukkig is, geldt dit in het bijzonder voor mensen met beperkte financiële middelen. Bij hen veroorzaakt ze honderden pathologieën.

Eigenlijk hield ik niet van het woord ‘Underclass’ in de titel van het boek, omdat het zoiets impliceerde als Marx’ Lumpenproletariat en leek te wijzen op een sociale laag die duidelijk is afgescheiden van de rest van de samenleving, waarin alles uitstekend in orde is. Als dit zo was geweest, dan was dat erg triest geweest voor de leden van de vermeende onderklasse. De rest van de samenleving zou dan de humanitaire plicht hebben hen te helpen, maar ze zouden geen fundamentele morele, economische of andere betekenis hebben gehad voor de 90 procent die niet tot de onderklasse behoort. Uiteindelijk is er geen enkele samenleving die geen laag ongelukkigen kent, mensen zonder hoop.  

Huizen zonder vaders

Maar veel kenmerken en houdingen van de vermeende onderklasse leken mij in omgekeerde richting naar boven toe door te sijpelen in de samenleving. Dat proces kun je mooi aan het werk zien in het instituut van het huwelijk. Het huwelijk als norm werd eerst ondermijnd door intellectuelen, die voortdurend fiscale en juridische hervormingen op filosofische gronden propageerden. Daardoor werd het huwelijk eerst in de lagere klassen van de samenleving vernietigd, tot hun grote ongeluk, en vervolgens op de hogere treden van de sociale ladder.

Meer dan de helft van de kinderen wordt nu buiten het huwelijk geboren, en aan het einde van hun jeugd hebben meer kinderen in Groot-Brittannië televisies en andere schermen in hun slaapkamer dan vaders die thuis wonen. Ik denk niet dat het helemaal toevallig is dat de kindertijd nu met meer angst lijkt te zijn beladen dan ooit tevoren, iets wat alle psychologische diensten ter wereld niet kunnen wegnemen.

Natuurlijk bestond er aanzienlijke hypocrisie in het traditionele gezinssysteem, maar er zijn ergere dingen dan hypocrisie (hoewel niet in de ogen van utopische intellectuelen). La Rochefoucauld zei dat hypocrisie het eerbetoon is dat de ondeugd brengt aan de deugd. En daar mag aan toegevoegd worden dat hypocrisie in ieder geval het verschil tussen deugd en ondeugd erkent.

Welke vader bedoelt u?

Ik kan niet beweren dat mijn conclusies op enigerlei wijze wetenschappelijk waren. De noodzakelijke controlegroepen ontbraken. Maar voor het bestaan ​​van verschijnselen zijn die ook niet nodig. En al zou mijn groep niet a-select zijn, klein was ze zeker niet. Ik leerde de levens kennen van tussen de 10.000 en 15.000 mensen die suïcidaal gedrag hadden vertoond, en in mijn tijd als gevangenisarts en psychiater moet ik honderden, zo niet duizenden gedetineerden hebben ontmoet en gesproken.

Ik kon mijn ervaringen niet gemakkelijk vergeten (ik herinner me dat mijn moeder me ooit zei dat ik er te veel door beïnvloed werd). Hoe kon ik bijvoorbeeld het 16-jarige meisje vergeten dat, toen haar gevraagd werd hoe het met haar vader ging, vroeg: ‘Bedoelt u mijn huidige vader?’

Serieel stiefvaderschap was een veelvoorkomend verschijnsel, bijna altijd ellendig voor het kind. Aangezien stiefvaders veel vaker kinderen fysiek of seksueel mishandelen dan biologische vaders, was het nauwelijks verrassend dat dergelijk misbruik veel voorkwam.

Ook echtelijk geweld kwam schokkend vaak voor. Jaloezie is misschien wel de krachtigste oorzaak van huiselijk geweld, en waar seksuele vrijheid wordt gewenst in combinatie met het verlangen naar het exclusieve seksuele bezit van iemand anders, is jaloezie onvermijdelijk. Omdat de meeste mensen ervan uitgaan dat andere mensen net als zijzelf zijn, gaan promiscue mensen ervan uit dat de persoon die ze exclusief willen bezitten constant wordt belaagd door rivalen. Overigens kwamen jaloezie en geweld ook onder vrouwen vaak voor en, zo vermoedde ik, in toenemende mate.

Frivool druggebruik

Wie oud genoeg is, zal zich de tijd herinneren dat het gebruik van illegale drugs werd gezien als een triomf van de persoonlijke vrijheid over de saaie burgerlijke zelfbeheersing. Jongeren werden uitgenodigd om om te turnen en uit te droppen. Het leek een beetje op Marie Antoinette die herderinnetje speelde: het waren de bevoorrechte kinderen van de burgerij die zich konden uitleven (niet dat er ook onder hen geen echte slachtoffers vielen) zonder daardoor hun status als verwende kinderen van de welvaart te verliezen. Wie de verwoesting heeft gezien die drugs in de lagere regionen van de samenleving aanrichtten, kan alleen maar walging voelen over deze frivoliteit.

Veranderingen in de pedagogische theorie en praktijk hebben iedereen schade berokkend, behalve de welgestelden of bevoorrechten die hun kinderen hebben kunnen beschermen tegen de gevolgen van dergelijke veranderingen. Als je marxist was, zou je denken dat de Franse en Britse onderwijssystemen zijn ontworpen om sociale kloven te behouden of zelfs te vergroten – allemaal in naam van de gelijkheid.

Criminelen praatten als criminologen

Veel criminologen hebben beweerd dat het strafrecht vooral de rijken ten goede komt, en dat criminaliteit een soort wilde gerechtigheid of restitutie is, een informeel systeem van sociale zekerheid voor de armen, terwijl het in feite juist een extra belasting voor hen is. Als het waar is dat criminelen vaker uit de lagere klassen komen, geldt dat ook voor hun slachtoffers; en aangezien het aantal slachtoffers vele malen groter is dan het aantal daders, is het nalaten om criminaliteit te voorkomen of te bestrijden ook vandaag de dag een teken van onverschilligheid van de staat ten opzichte van de armere burgers.

Intellectuele modes zijn doorgedrongen tot degenen die het meest  kwetsbaar zijn voor de schadelijke gevolgen ervan. Criminelen met wie ik sprak, praatten vaak als criminologen of psychologen en kwamen met obscure verklaringen voor hun eigen gedrag, tenminste wanneer ze dachten dat ze daar hun voordeel mee konden doen.

Verslaafden presenteerden zich graag als slachtoffer van een neurologische aandoening zoals de ziekte van Parkinson of multiple sclerose, en hierin werden ze aangemoedigd door verpleegkundigen en artsen. De wens van mensen om aan hun verantwoordelijkheid te ontsnappen is waarschijnlijk universeel (wie heeft dat nooit geprobeerd?), maar wordt op krachtige en schadelijke wijze versterkt door zowel intellectuelen als overheden.

De vraag rijst natuurlijk of de situatie tegenwoordig beter of slechter is dan vijfentwintig jaar geleden. Hierop kan ik geen eenduidig ​​antwoord geven. Ik ben in 2005 met pensioen gegaan, afgezien van wat medisch-juridisch werk, en sindsdien heb ik weinig contact gehad met de wereld die ik in mijn boek beschreef. In Engeland en Wales is het aantal sterfgevallen door drugsgebruik tussen 2010 en 2023 meer dan verdubbeld. Daarentegen is het aantal geregistreerde woninginbraken tussen 2000 en 2024 met bijna 40 procent gedaald – hoewel de officiële statistieken zo corrupt zijn dat de vreugde hierover getemperd moet worden door een zekere scepsis. Hoe dan ook, de criminaliteit zou nog veel verder kunnen dalen voordat iemand die een andere tijd heeft meegemaakt, het gevoel heeft dat hij in een even veilige samenleving leeft als vroeger.

Een sfeer van broosheid, woede en kwetsbaarheid

Sommige criminologen beweren al langer dat de angst voor criminaliteit reëler is dan de kans om slachtoffer te worden van criminaliteit. De overdreven angst van mensen voor criminaliteit en wanorde wordt door academici vaak gekarakteriseerd als een soort hysterie, maar zodra je bent overvallen, aangevallen, getuige bent geweest van een geweldsmisdrijf of ook maar in een situatie hebt verkeerd waarin zo’n misdrijf waarschijnlijk zou plaatsvinden, neemt je vertrouwen in de goede orde van de samenleving af. Algemene, lichte wanorde wekt angst op: er kan elk moment van alles gebeuren.

In Groot-Brittannië bijvoorbeeld is het vaak moeilijk om onderscheid te maken tussen het geluid van jongeren die zich vermaken en een ruzie die in geweld eindigt. Gisteren nog had ik in Frankrijk een soortgelijke ervaring, en toen ik geschreeuw hoorde en geduw en getrek zag, en een klap kreeg, voelde ik dat ik me moest haasten om in veiligheid te komen. Er hangt tegenwoordig een sfeer van broosheid, woede en kwetsbaarheid in de lucht, in elk geval in Groot-Brittannië en Frankrijk.

Vertaling: Chris Rutenfrans

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht 25 jaar ‘Leven aan de Onderkant’: Er hangt tegenwoordig een sfeer van broosheid, woede en kwetsbaarheid in de lucht verscheen eerst op Wynia's Week.

De puur beestachtige lelijkheid van een groot deel van de Britse bevolking is al lang overduidelijk, behalve voor degenen die zichzelf verblinden omdat ze het niet willen zien. Deze brute lelijkheid – die uiteraard zichtbaar is op de gezichten van de relschoppers – is niet alleen, of hoofdzakelijk, fysiek. Het is een lelijkheid van de ziel, een lelijkheid waar doelbewust op wordt gericht en die wordt omarmd. De gezichten zijn lelijk, de kleding is lelijk, de muziek is lelijk, het eten is lelijk, de taal is lelijk, de manieren zijn lelijk, zelfs de honden zijn vaak lelijk, of op zijn minst bedreigend.

Lelijkheid, wees mijn schoonheid

Volgens Milton zei Satan, toen hij uit de hemel werd verdreven:

‘Dus vaarwel, mijn hoop, en met mijn hoop, vaarwel, mijn vrees;

Vaarwel berouw. Al het goede is voor mij verloren,

Kwaad, wees mijn goed.’

Een groot deel van de Britse bevolking (ik kan het precieze aantal niet geven) zegt nu: Lelijkheid, wees mijn schoonheid; en hij die lelijkheid als ideaal omarmt, zal spoedig ook het kwaad als ideaal omarmen.

Er is geen verschil tussen het geluid dat dit soort mensen maakt als ze zich amuseren en als ze iemand doodmaken – wat voor hen misschien een andere vorm van vermaak is. In mijn kleine en niet verarmde stadje heb je een pub waar je op zaterdagavond het dreigende geluid van het geblaf van zulke types hoort. Vrolijkheid kan op elk moment omslaan in agressie en geweld – iemand hoeft maar op de verkeerde manier naar iemand anders te kijken ‘om het op gang te brengen’, zoals de ontwikkeling van vechtpartijen vaak wordt omschreven.

Die mannen lijken precies op de relschoppers van de afgelopen dagen, hun gezichten een en al botten en haren, aangespoord door het geschreeuw van vrouwen. Het komt nooit bij hen op dat hun recht om zich op hun eigen manier te vermaken een inbreuk zou kunnen vormen op de rechten van anderen. Wat mij het meest stoort is dat het geluid dat ze maken niet te onderscheiden is van dat van iemand die op straat bijna doodgeslagen wordt, dat ik ooit hoorde vanuit mijn hotelkamer in Manchester. Omstreeks half een ’s ochtends werd een man onder mijn slaapkamerraam in coma geslagen. Ik werd gewekt door precies hetzelfde geluid als dat uit de kroeg kwam. Destijds dacht ik dat het gewoon de gebruikelijke uiting was van de grove feestvreugde waar zoveel Britten zich aan overgeven, maar het was die van het in coma slaan van een man.

Een leider is niet meer nodig

Ik heb er nooit de minste twijfel over gehad dat als er op een dag een kwaadaardig genie zou opstaan ​​om dit soort mensen te organiseren, er groot geweld en wanorde uit kan en zal voortvloeien; echt fascistisch geweld, niet de verbale verschillen met hun eigen mening die linkse intellectuelen graag fascisme noemen om zichzelf de moeite te besparen hun opvattingen kracht bij te zetten met argumenten.

Ik stelde me ten onrechte voor dat de organisatie via een of andere partijstructuur zou moeten verlopen, met een leider; het kwam niet bij me op dat de sociale media – de antisociale media – de behoefte aan een charismatisch boegbeeld zouden kunnen wegnemen.

‘Vulgariteitscorrespondent’

Voor mij leek de sluimerende gewelddadigheid van deze mensen overduidelijk als je door de meeste Britse straten liep. Ik had de precieze ontploffingsgebeurtenis niet voorzien, maar de huidige scènes in Engeland verbazen mij in het geheel niet. Wat mij eerder verbaast, is dat het zo lang duurde voor ze tevoorschijn kwamen.

Ook is het geen troost dat hierbij slechts een klein aantal mensen (vergeleken met de gehele bevolking) betrokken is, want feit is dat er tussen het gedrag van de relschoppers en veel van wat de Britse populaire cultuur wordt genoemd geen erg dikke scheidslijn loopt. Britse toeristen wekken in veel delen van Europa afkeer en walging op, en terecht. Ik was af en toe wat je zou kunnen noemen ‘de vulgariteitscorrespondent’ van een Britse krant, die zelf zeer dubbelzinnig was over het onderwerp vulgariteit, door het op de ene pagina aan de kaak te stellen en zich er op vijf andere pagina’s aan over te geven. De krant stuurde me naar plaatsen waar Britse jonge  volwassenen bij elkaar kwamen en zich slecht gedroegen, wat, als ze bij elkaar kwamen, altijd gebeurde.

Wat mij het meest opviel was de trots, de bijna militante trots die ze toonden op hun eigen weerzinwekkende en vaak bedreigende gedrag. Ze wilden eigenlijk gefotografeerd worden en dus door miljoenen bekeken worden terwijl ze zich misdroegen; vergeleken met hun gedrag waren Sodom en Gomorra een Japanse theeceremonie. En het was niet de armoede die hen ertoe bracht zich op deze manier te gedragen.

Zo werd ik ooit naar Rome gestuurd om Engelse voetbalfans te observeren. Ze vormden, zoals ik wel had verwacht, een zeer onaangenaam schouwspel, maar wat ik niet had verwacht was dat ze tot de middenklasse behoorden en goedbetaalde banen hadden (vanuit Engeland naar Rome gaan en daar overnachten alleen maar om naar een voetbalwedstrijd te kijken is niet het gedrag van paupers). Hun kwaadaardige wangedrag had een duidelijk ideologisch tintje: lelijkheid, wees mijn goed.

Vooroordelen

Steeds wanneer ik de aandacht van mijn intellectuele collega’s vestigde op wat mij bij de meest vluchtige inspectie overduidelijk leek, werd ik opgewekt behandeld alsof ik een primitief figuur was die niet in staat was zijn middenklasse-vooroordelen te overwinnen. Ik geef toe dat ik vooroordelen heb, bijvoorbeeld voor de beschaving en tegen de wreedheid en voor het nastreven van schoonheid in plaats van lelijkheid, maar ik accepteer niet dat mijn waarnemingen slechts voortkomen uit dat soort vooroordelen. Ik wou maar dat ze als zodanig konden worden afgedaan.

Deze rellen hebben één interessant gevolg: het soort mensen dat jarenlang heeft gepleit tegen straffen om de misdaad onder controle te houden en voor vermeende resocialisatie en verzoening, is plotseling van toon veranderd, maar zonder dit te erkennen en misschien zelfs zonder het te beseffen.

Niemand praat over de relschoppers alsof ze zich niet echt volledig bewust zijn van wat ze doen, maar slechts voertuigen zijn van sociale krachten die buiten hun individuele controle liggen. Niemand praat over het aanpakken van de grondoorzaak van de rellen, zoals ze de laatste driekwart eeuw hebben gepleit voor het aanpakken van de grondoorzaak van de misdaad voor er iets aan te doen, terwijl die misdaad intussen twintig tot dertig maal in omvang toenam.

Er wordt nu alleen maar gepraat over een passende bestraffing en onderdrukking van de rellen, en over het ten voorbeeld stellen van de relschoppers. Ineens roept het soort mensen dat lang heeft ontkend dat de politie en de gevangenis belangrijk zijn voor het beveiligen van de openbare orde op tot lange en onmiddellijke gevangenisstraffen.

Debat wordt aan banden gelegd

Dit effect zal niet blijvend zijn. Binnenkort zal worden beargumenteerd dat de straf voor criminele, fascistoïde relschoppers compleet anders moet zijn dan de straf voor overvallers, inbrekers en andere criminelen. De nieuwe premier was tenslotte een carrière-mensenrechtenadvocaat, de parasiet van de parasiet, voordat hij politicus werd. En de rellen zullen worden gebruikt als voorwendsel voor het aan banden leggen van het debat, van de vrijheid van meningsuiting en van het ter sprake brengen van moeilijke onderwerpen, zoals de weerzinwekkende aard van de Britse populaire cultuur, die zo lang zo ijverig genegeerd is door de politieke en intellectuele klasse.

Vertaling Chris Rutenfrans

De Britse schrijver en psychiater Theodore Dalrymple publiceert regelmatig in Wynia’s Week.

Steunt u de onafhankelijke berichtgeving van Wynia’s Week? Graag! Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Rellen vloeien direct voort uit de weerzinwekkende Britse populaire cultuur verscheen eerst op Wynia's Week.

Toch heeft de kritiek op de consumptiemaatschappij ook iets hypocriets en snobistisch. Die kritiek is vaak het intellectuele tijdverdrijf van de beter gesitueerden. Iedereen denkt dat zijn eigen consumptieniveau volkomen redelijk is; het consumptieniveau van anderen, dat is verwerpelijk. Maar door de ontwikkeling van de consumptiemaatschappij zagen de verfijnden de vreselijke smaak van de massa, en ze gruwden ervan.

Adellijke influencers

Met deze kleine kanttekeningen in het achterhoofd buig ik me over het hedendaagse verschijnsel van de influencer op de sociale media. Dat is voldoende om iemand – in ieder geval mij – te laten wanhopen aan de mensheid. Bestaat er iets onzinnigers dan kijken naar een persoon die geen enkel specifiek talent heeft, behalve dat voor zelfpromotie (zeker een heel belangrijk talent tegenwoordig nu bescheidenheid niet meer op waarde wordt geschat), en dan alles te kopen wat de influencer promoot door dat zelf te gebruiken of net te doen alsof hij dat gebruikt?

Ongetwijfeld zal worden betoogd dat mensen in hun gedrag altijd zijn beïnvloed door absurde en irrationele overwegingen. Toen ik bijvoorbeeld eens een klein historisch onderzoek deed, had ik de gelegenheid een aantal Victoriaanse provinciale kranten door te kijken, en de advertenties in al die kranten, zonder uitzondering, waren grotendeels gewijd aan patentmiddeltjes voor verschillende ziekten (waarvan syfilis ongetwijfeld de meest prominente was). Niet alleen waren die middeltjes volkomen nutteloos, afgezien van hun placebo-effect, maar ook kregen veel van die advertenties de steun van personen met een adellijke titel, alsof zo’n titel ook maar enige bewijskracht heeft voor de werkzaamheid van een medicijn. De genoemde personen waren in feite de influencers van hun tijd.

Ondanks de oppervlakkige gelijkenis zijn er echter belangrijke verschillen. We moeten niet vergeten dat in de Victoriaanse tijd de geringste ziekte al gauw fataal kon zijn; er waren vrijwel geen effectieve medicijnen voor wat dan ook. Een geïnfecteerd snijwondje  kon leiden tot bloedvergiftiging en een zekere dood. Je kunt het dan ook nauwelijks een wonder noemen dat mensen elke strohalm aangrepen en om hen hoop te geven geen ander bewijs verlangden dan het getuigenis van aristocraten.

Het is duidelijk dat deze rauwe wanhoop, die altijd op de achtergrond aanwezig was in het leven van Victorianen, wachtend om toe te slaan, grotendeels uit ons leven is verdwenen. Zelfs de armsten leven nu in een pijnloze wereld vergeleken met die van onze voorouders. Maar toch. Spreken de influencers van vandaag niet een ander soort wanhoop aan? Een zoektocht van hun volgers naar een betekenis of doel in het leven, zij het door middel van belachelijke rekwisieten als merken zeep of tandpasta of make-up of deodorant of schoenen?

Buiten adem

Wat voor iemand denkt werkelijk, of hoopt zelfs, dat het overnemen van een product van een influencer die overduidelijk wordt betaald om het te promoten, zijn of haar leven ten goede zal veranderen? Een leven dat op deze manier ten goede veranderd zou kunnen worden, moet wel van een buitengewone triestheid zijn.

Het verschijnsel van de influencer maakt mij vaak wanhopig over de menselijke domheid, maar die emotie wordt meestal snel afgewisseld door een diepe droefheid. In Groot-Brittannië zie ik mannen (en ook vrouwen) die zich kleden in de voetbalshirts van hun favoriete team, meestal het plaatselijke team, ook al speelt niemand uit die plaats in dat elftal. Vaak staat op deze shirts het nummer van een bijzonder bewonderde speler, maar de drager is ontzettend dik en zou waarschijnlijk volledig buiten adem zijn als hij van de penaltystip naar de doellijn zou moeten rennen.

De voetbalclubs maken misbruik van zulke mensen door regelmatig het ontwerp of de kleur van hun tenue te veranderen, waardoor de verkoop aan dagdromers, die zich door het aantrekken van een shirt verbeelden dat zij een deel van de glorie van de club delen, wordt gestimuleerd. Natuurlijk is het ook een teken van verbondenheid met een stam, maar ik denk dat het verder gaat dan dat, en dat er een onstilbaar verlangen uit spreekt.

Veel verdriet

Dit wijst op zijn beurt op een gevoel van onvervuldheid, een besef van de nietigheid van hun eigen bestaan. Vroeger zou dit nauwelijks van belang zijn geweest, omdat louter overleven of rondkomen alle mentale energie in beslag nam, maar dat is niet langer zo. Esse est percipi, zijn is waargenomen worden, zei de idealistische filosoof George Berkeley, en dat lijkt het principe van het moderne sociale leven te zijn. De influencer helpt zijn of haar volgers, althans dat hopen de laatsten, opgemerkt te worden.

Hier moeten we even een gedachte wijden aan de pseudo-influencers, die dromen van miljoenen volgers en enorme geldbedragen die ze betaald zullen krijgen van de fabrikanten van consumptiegoederen. Naast elke succesvolle, rijke influencer zijn er honderden, zo niet duizenden, die dat graag zouden willen zijn, maar die het nooit redden en hun leven verspillen door iets te doen dat in een ideale wereld niet zou worden gedaan. Ook hier is er veel verdriet.

Vertaling: Chris Rutenfrans

De Britse schrijver en psychiater Theodore Dalrymple publiceert regelmatig in Wynia’s Week.

Steunt u de onafhankelijke berichtgeving van Wynia’s Week? Graag! Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De influencer geeft zijn volgers de illusie gezien te worden verscheen eerst op Wynia's Week.

Geert Wilders is geen fascist, maar als zijn electorale triomf in Nederland (relatief, niet absoluut) er niet toe leidt dat de onvrede waarvan die triomf een symptoom is, daadwerkelijk wordt weggenomen, is het niet onwaarschijnlijk dat tenminste een deel van zijn kiezers zo gedesillusioneerd en gefrustreerd wordt door de normale politiek dat ze ergens anders naar een oplossing zullen zoeken.

Sterke toename asielzoekers

Vorig jaar emigreerde iets meer dan 2 procent van de Nederlandse bevolking naar Nederland (403.108), terwijl de helft van dat aantal (179.310) emigreerde. Het migratiesaldo bedroeg 224.000 personen. Het grootste aantal immigranten (108.000) kwam uit Oekraïne. In 2022 dienden 35.535 personen een eerste asielverzoek in, 44 procent meer dan het jaar daarvoor. Er kwamen 11.000 nareizigers binnen. Van de asielzoekers kwam 36 procent uit Syrië. Daarnaast kwamen er veel asielzoekers uit Afghanistan, Turkije en Jemen. 

Dit betekent dat opnieuw veel nieuwkomers tijdelijk of voor langere tijd ondersteund moeten worden. En dat terwijl er in Nederland al een woningcrisis bestaat, die door een zo grote immigratie alleen maar ernstiger kan worden.

Kan Wilders slagen?

De kans is groot dat Wilders er niet in zal slagen veel te veranderen. Als hij al gaat regeren, zal dat in een coalitie zijn, die concessies van hem zal eisen. Afgezien daarvan zijn het in het moderne Europa regeringen die voorstellen doen, maar bureaucratieën die, vaak linkser dan zij, daarover beslissen. Wilders zal ook te maken krijgen met het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, dat zijn anti-islamitische vleugels graag zal willen afsnijden, en met het aanzienlijke deel van de bevolking dat niet rechts maar links heeft gestemd.

Als hij er om al deze redenen niet in slaagt echte verandering tot stand te brengen, kan de temperatuur aan de rechterkant stijgen.

Frans begrip voor Iers oproer

Intussen leidde in Dublin het gerucht dat een man die drie kinderen en twee volwassenen vlakbij een school had neergestoken een Algerijnse immigrant was, tot een rel in het stadscentrum, resulterend in het in brand steken van een bus, een tram en politieauto’s. Jonge mannen met een hoodie, die leuzen schreeuwden, maakten van de gelegenheid gebruik om winkeletalages te vernielen en sportartikelen te plunderen, in een soort bleke imitatie van de Kristallnacht. Het was het ergste oproer sinds vele jaren in Dublin.

Wat mij het meest verontrustte, afgezien van de mogelijkheid dat een wrokkige menigte op een dag door een demagoog tot een gedisciplineerde partij zou worden omgevormd, was de reactie van de lezers van de Franse conservatieve krant Le Figaro op het bericht over de ongeregeldheden in Dublin. Die was bijna helemaal positief. De lezers waren ervan onder de indruk dat de Ieren het soort terrorisme dat de Fransen zo gedwee accepteerden niet over hun kant lieten gaan. 

Niemand (tenminste tot ik stopte met het lezen van het grote aantal lezersbrieven) vroeg zich af hoe representatief de jonge raddraaiers waren voor de Ierse bevolking en of het gerucht waar ze op reageerden wel waar was. Ook betwijfelde niemand het verband tussen wat zij hadden gedaan en hun vermeende politieke doel.

In Frankrijk is de nervositeit van de politieke klasse en haar wantrouwen of angst voor publieke reacties aan het licht gekomen door de moord op een 16-jarige jongen tijdens een feest in een dorpshuis in het departement Drôme. Zo’n negen jonge mannen, sommigen met een strafblad, kwamen vanuit een huisvestingsproject twintig kilometer verderop naar het feest en begonnen de feestgangers neer te steken. Dit deed denken aan de gebeurtenissen van 7 oktober in Israël. 

De autoriteiten tonen zich onmachtig

De autoriteiten zijn tot nu toe terughoudend geweest met het vermelden van de etnische identiteit van de daders. Ze wachten tot de emoties zijn bekoeld, in de hoop het conflict te vermijden waarvan zij weten dat het niet ver onder de oppervlakte van de Franse samenleving ligt en ook aanwezig is in de diepere lagen van die samenleving.

De onmacht van de politieke klasse tegenover de zorgen en angsten van een groot deel van de Europese bevolking vormt een vruchtbare bodem voor de kweek van het fascisme.

Dit is een lichte bewerking van een artikel dat op 27 november verscheen in het Amerikaanse tijdschrift City Journal.

Vertaling: Chris Rutenfrans

De Britse schrijver en psychiater Theodore Dalrymple publiceert regelmatig in Wynia’s Week.

Steunt u de onafhankelijke berichtgeving van Wynia’s Week? Graag! Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De onvrede die blijkt uit de verkiezingsoverwinning van de PVV moet worden weggenomen. Anders dreigt het extremisme verscheen eerst op Wynia's Week.

Hoewel ze de hoogste persoon van het land was, en langer dan enig ander in de geschiedenis van het land staatshoofd was, gehoorzaamde ze zonder enige drukte te maken de regels die golden voor elke burger. Je zou kunnen zeggen dat ze ze gehoorzaamde omdat ze de hoogste persoon van het land was, want ze dacht dat het haar plicht was om dat te doen, zelfs toen ze uiterst verdrietig was, en om een voorbeeld te stellen. En deze plicht bestond ongeacht wat de rechtvaardiging voor die regels was of wat zij daar zelf van vond.   

Stel dit tegenover het gedrag van onze gekozen vertegenwoordigers en sommige hoge ambtenaren, en zelfs van de professor die als eerste verklaarde dat de regels noodzakelijk waren. Zij gedroegen zich alsof de regels die ze zelf hadden gemaakt niet golden voor hen, maar alleen voor de ‘boeren’, dat wil zeggen voor iedereen die niet tot hun kringen behoorde. Nergens kwam het contrast tussen de geest van noblesse oblige en een soort egoïstisch snobistisch hedonisme duidelijker tot uitdrukking.

Monteur

Als prinses Elizabeth leerde de koningin al vroeg in haar leven de noodzaak haar plicht te doen, want het was oorlog (en ze deed haar eerste radio-optreden tijdens de oorlog). Haar vader, de koning, weigerde zijn kinderen voor hun veiligheid naar de andere kant van de Atlantische Oceaan te laten gaan, en hij en zijn vrouw bleven in Londen ondanks het feit dat hun paleis verschillende keren werd gebombardeerd. Natuurlijk was de jonge prinses sterk bevoorrecht, maar ze leefde op het gewone rantsoen van het volk en stond erop zich vanaf haar 16de bij de strijdkrachten te voegen; tegen het einde van de oorlog was ze opgeleid en gekwalificeerd als monteur.

Zo werd haar leven begrensd door twee dwingende plichten:  de eerste om het leven en de gevaren van de oorlog te delen en de tweede om afstand te doen van een echt afscheid van degene die 70 jaar lang haar echtgenoot was geweest. Als we nu kijken naar onze politieke klasse, zien we dit dan daarin terug?

Wezenlijke bescheidenheid

In 1947 legde ze een eed af om haar leven te wijden aan dienstbaarheid en vijfenzeventig jaar later, twee dagen voor haar overlijden op de leeftijd van 96, deed ze nog steeds haar plicht. Niemand kan zeggen dat ze haar eed niet heeft gehouden. Sommigen zeggen misschien dat ze leefde in de grootste luxe en omringd werd door lakeien, maar geluk is minstens zo’n strenge karaktertest als pech. Als ze heel anders was geworden dan ze geworden is – bijvoorbeeld een humeurige narcist – zouden dezelfde oorzaken van haar karakter zijn genoemd als die nu worden genoemd om haar deugden te verklaren.

In feite is het opmerkelijk dat ze, gezien de omstandigheden waarin ze leefde en de onderdanigheid waarmee ze behandeld werd, een wezenlijke bescheidenheid wist te behouden. Nooit gaf ze in die 70 jaar enige blijk van irritatie in het openbaar, hoewel veel van wat ze moest doen haar verveelde of tegenstond.

Sommige politieke figuren zal ze zeker misselijkmakender hebben gevonden dan andere, maar het hoorde bij haar plicht om geen vriendjespolitiek te bedrijven en niet te laten merken wat ze er eigenlijk van vond. De meesten van ons zouden dat waarschijnlijk nog geen dag kunnen volhouden laat staan meer dan een halve eeuw. Daarvoor is een ijzeren, zelfs een nogal angstaanjagend plichtsgevoel nodig.

De bevrijding van plichtsbesef

Maar ze was natuurlijk van een heel andere generatie dan die van ons, zelfs van degenen die nu zelf bijna bejaard zijn. Een van de dingen waar de bevrijding van de jaren zestig ons van heeft bevrijd, is plichtsbesef. Ongetwijfeld zit daar een goede kant aan: het zal nooit weer mogelijk zijn om in Europa een hele generatie uit naam van de plicht de dood in te sturen. Ik kan dit alleen maar als winst beschouwen.

Anderzijds heeft de bevrijding van plichtsbesef ook een gevoel van eigenbelang in ons bevrijd, en massaal eigenbelang is geen recept voor een plezierige samenleving of een prettig volk, of een volk dat in staat is om een serieuze bedreiging af te weren. Plichtsbesef is op z’n best lachwekkend, stompzinnig of onbegrijpelijk geworden en op z’n slechtst regelrecht gevaarlijk of reactionair.

Een afgezant uit een andere tijd

Maar we hoeven niet te overdrijven: een kwaliteit als plichtsbetrachting is niet plotseling of bij iedereen verdwenen. Zo raakte ik onlangs in Frankrijk onder de indruk van de kordate plichtsbetrachting van brandweerlieden die waren opgeroepen om een bosbrand te blussen (natuurlijk aangestoken door een brandstichter) met enig risico voor hun eigen leven. Het is eerder in de bovenste lagen van de samenleving dat plichtsbesef meer als een ondeugd dan als een deugd wordt beschouwd.

Koningin Elizabeth was zo bezien voor ons een afgezant uit een heel andere tijd, bijna een vreemdeling die in ons midden was terechtgekomen en wier manieren voor ons even vreemd waren als die van een immigrant. Maar ook als ze beangstigend plichtsgetrouw klonk was ze niet een miserabele puritein die met afkeuring neerkeek op alle plezier. Integendeel, ze had een goed gevoel voor humor waaruit ook een wezenlijke bescheidenheid bleek.

Selfie-cultuur

Zo werd ze eens voorgesteld aan een vrouw van wie de mobiele telefoon in haar handtas afging. ‘Oh, neem toch alsjeblieft op’, zei de koningin. ‘Je weet maar nooit, het kan een belangrijk iemand zijn.’

Een andere keer liep ze buiten Balmoral met een jachtopziener. Ze werd benaderd door een Amerikaans stel; het waren  toeristen. ‘Heeft u de koningin gezien?’, vroeg een van hen. ‘Nee’, antwoordde ze, ‘maar hij wel’, waarbij ze wees naar de jachtopziener.

Ze deed iets wat in onze selfie-cultuur extreem moeilijk is: wat we doen serieus nemen zonder onszelf serieus te nemen. Als je nagaat hoe gemakkelijk het voor haar was geweest om ondraaglijk gewichtig te worden, was haar nuchterheid een persoonlijke morele prestatie van groot formaat.

Vertaling: Chris Rutenfrans

De Britse schrijver Theodore Dalrymple publiceert regelmatig in Wynia’s Week.

Steunt u de onafhankelijke berichtgeving van Wynia’s Week? Graag! Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Elizabeth II: haar nuchterheid was een persoonlijke morele prestatie van groot formaat verscheen eerst op Wynia's Week.

Net zoals in veel westerse landen bestaat er ook in Frankrijk een politieke legitimiteitscrisis. In de eerste ronde van de afgelopen parlementsverkiezingen kreeg de partij van de president 12 procent van de stemmen (52 procent was niet komen opdagen). Van die 12 procent werd waarschijnlijk de helft geleid door afkeer van de andere kandidaten. Met andere woorden, zo’n 6 procent van de Fransen houdt echt van hun president, hoewel deze ongetwijfeld volgens de regels verkozen was. Dan is er iets rot in de staat van de democratie.

Pseudo-proletarisch

Tweede in de verkiezingen werd de linkse coalitie, gesmeed door Jean-Luc Mélenchon die, net als de armen in het evangelie (Joh. 12:8), altijd bij ons lijkt te zijn. Voor mij hangt er een luchtje van charlatanerie om hem heen, van een man die een rol speelt.

Zo trekt hij soms een pseudo-proletarisch jasje aan van een soort dat geen enkele echte arbeider kent, zoals communistische leiders plachten te doen (en Chinese en Noord-Koreaanse leiders nog steeds doen). Maar charlatanerie is in de politiek nooit een obstakel geweest en misschien is het in zekere mate zelfs een vereiste om in die wereld succes te hebben.

Voor zover de jongeren überhaupt hebben gestemd bij de afgelopen verkiezingen, stemden ze op Mélenchon en zijn coalitie; en aangezien degenen die zijn gaan stemmen waarschijnlijk behoren tot de hoger opgeleide klasse is het leerzaam, ofschoon niet geheel geruststellend, om eens te kijken waar ze voor gekozen hebben. Zij die denken dat populisme alleen maar voorkomt bij laagopgeleiden doen er goed aan hier eens over na te denken.

Karikaturale oplossingen

Mélenchons oplossingen voor de economische problemen waar Frankrijk (en veel andere landen) mee te kampen heeft, zijn simpel en bijna karikaturaal. Inflatie moet worden gestopt door prijsmaatregelen, een idee dat ongeveer net zo economisch doordacht is als dat van de Romeinse keizers die munten halveerden of het metaal waarvan ze waren gemaakt vervalsten.

Mélenchon stelde voor het minimumloon flink boven het inflatiecijfer te laten stijgen net als het minimum-pensioen. De AOW-leeftijd moest worden verlaagd tot 60 jaar, als gevolg waarvan de Fransen meer dan de helft van hun leven niet zouden werken (en waarschijnlijk een kwart van hun leven zouden betalen voor hen die niet werken).

Pers de rijken uit

Industrieën moeten worden genationaliseerd en de overheidsuitgaven moeten met een kwart biljoen euro worden verhoogd, waarmee economische groei en miljoenen banen zouden worden gecreëerd.

Dit alles zou gemakkelijk bekostigd kunnen worden: de rijken moesten tot de laatste druppel worden uitgeperst, zoals een Britse linkse minister het noemde, vlak voor Groot-Brittannië gedwongen was om met de pet in de hand naar het Internationaal Monetair Fonds te gaan. Natuurlijk sprak dit alles de idealistische jongeren aan, van wie er velen een moeilijke en onzekere toekomst tegemoet gaan. 

Haat tegen de Duitsers

De heer Mélenchon is een goede hater, en haat is de krachtigste van alle politieke emoties, veel sterker dan welwillendheid. Zeven jaar geleden had ik het genoegen Mélenchons boek Le hereng de Bismarck (le poison allemand) – ‘Bismarckharing (het Duitse gif)’ te lezen. Ik weet niet of met deze titel een woordspeling was bedoeld – omdat haring een vis (poisson) isen geen gif (poison), en bovendien niet ieders smaak – maar ik heb zelden een in vredestijd geschreven boek gelezen dat zo vol staat met nationale haat.

Volgens Mélenchon zijn de Duitsers dik, de Duitsers zijn lui, de Duitsers zijn uitbuiters, de Duitsers zijn agressief en dominant. Het succes van hun auto’s is uitsluitend toe te schrijven aan het feit dat ze door middel van financiële manipulatie de concurrentie hebben weten te vernietigen – bijvoorbeeld de concurrentie van Griekenland (zoals iedereen weet was de Griekse autoindustrie zeer geavanceerd voor die door de Duitsers werd verwoest).

Grofheid

Het soort taal dat de heer Mélenchon gebruikt over de Duitsers zou je verwachten in een bar, als mensen minder remmingen hebben en onder vrienden zijn met wie ze kunnen ontspannen, maar niet van een man die echt hoopte, voor de afgelopen parlementsverkiezingen, om premier van Frankrijk te worden. Achter de retorische brille – die Mélenchon zonder meer bezit – gaat vaak een grote grofheid schuil.

Natuurlijk zijn hoon en venijn vaak amusant om te lezen, en in dit opzicht stelt Mélenchon niet teleur. Ook kan hij er niet van worden beschuldigd met meel in de mond te praten. Op de tweede en derde bladzijde van zijn boek schrijft hij:

‘Waarschuwing: geschiedenis is niet alleen een verhaal van het verleden maar het brandende materiaal waaruit het heden wordt gesmeed. In het leven van de naties worden nieuwe wonden vaak geopend op de plek van oude littekens. Hoewel beloofd was om Europa op te bouwen zonder Frankrijk ongedaan te maken, zijn beide bezig te worden opgelost in een misselijkmakende soep die wordt bereid in Duitsland. In dezelfde pot sudderen hebzucht, vergrijzing, het verlangen naar macht en het angstaanjagende geloof in hun plicht om, ondanks zichzelf, anderen gelukkig te maken.’

De Eeuwige Duitser

De Eeuwige Duitser is voor Mélenchon wat de Eeuwige Jood is voor de antisemiet. De Duitsers veranderen nooit, zijn nooit veranderd en zullen nooit veranderen. Mélenchon voert zelfs een uitspraak van keizer Claudius tegen hen aan. Claudius zei dat het geen zin had met de Germaanse stammen te onderhandelen omdat geweld het enige was dat ze begrepen. De Teutoonse krijgers waren typerend voor de Duitsers, het waren plunderaars en uitbuiters, net als de Saksen in Roemenië.

Voor Mélenchon kunnen de Frans en de Duitsers nooit echt worden verzoend, laat staan dat ze vrienden kunnen worden, omdat hun opvattingen over het leven zo verschillend zijn (en je hoeft niet te raden welke hij de beste vindt). Ze zijn als water en vuur.

‘Hereniging Duitsland onmenselijk voor Oost-Duitsers’

De Duitsers geloven in het Volk, zijn nog steeds primitief gehecht aan het christendom en zijn exclusief: voor hen wordt het burgerschap doorgegeven via het bloed.

De Fransen daarentegen zijn universalistisch, zij geloven in de principes van gelijkheid, vrijheid en broederschap. Een van de tekenen hiervan is dat Frans de officiële taal is van 27 landen – waarheen het zich natuurlijk uitsluitend heeft verbreid door middel van broederschap.

Daarentegen was de hereniging van Duitsland een pure annexatie van Oost- door West-Duitsland, zeer in het nadeel van de Oost-Duitsers die daarmee hun gratis kinderopvang kwijtraakten, enzovoort. Mélenchon gaat zelfs zover dat hij de annexatie ‘onmenselijk’ noemt en ‘het wreedste dat ooit op het oude continent is vertoond’. Erger, blijkbaar, dan de annexatie van Sudetenland.

Een Franse en een Duitse variant voor Europa

Maar overdrijving is zijn kracht. Onlangs noemde hij het leven in het huidige Frankrijk ‘een hel’. Zoals gezegd heeft Frankrijk inderdaad problemen, maar om het leven daar een ‘hel’ te noemen is ofwel liegen om te manipuleren ofwel blijk geven van een bijna heroïsche onwetendheid over de menselijke geschiedenis en mogelijkheden.

Voor Mélenchon is het of Frankrijk of Duitsland:

‘In deze tijd van het ‘bouwen van Europa’ zijn er op de vraag wat zoveel verschillende culturen en geschiedenissen kan verenigen twee antwoorden mogelijk. Dat van de Franse traditie die slechts burgers wil creëren die gelijk zijn voor de wet die ze gemeen hebben. En dat van Duitsland, dat stelt dat alles wordt ontleend aan een gemeenschappelijke cultuur die wordt opgelegd aan het individu.’

Club Med en de Maghreb

Laten we voorbijgaan aan het feit dat dit een valse tegenstelling is en ons afvragen in welke richting Frankrijk zou moeten kijken als de relaties met de Germaanse stammen aan de overzijde van de Rijn alleen maar vijandig kunnen zijn. Daar heeft Mélenchon een verrassend antwoord op:

‘De landen van ‘Club Med’, geminacht door de Duitse leiders, vormen samen niet alleen de tweede, maar ook de derde en vierde economie van de huidige Europese Unie. Verder kan,  met degenen die leven aan de andere kant van de westerse Middellandse Zee, dat wil zeggen in de Maghreb van Tunis tot

Rabat, een economische eenheid worden gevormd op basis van een gemeenschappelijke cultuur en een hechte familie-vermenging.’

Heel anders dan de Duitsers, met wie geen verstandhouding mogelijk is.    

Vertaling: Chris Rutenfrans

De prominente Britse schrijver Theodore Dalrymple publiceert regelmatig in Wynia’s Week. Steunt u de onafhankelijke berichtgeving van Wynia’s Week? Graag! Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Frankrijks linkse leider Mélenchon gaat liever samen met Noord-Afrika dan met Duitsland verscheen eerst op Wynia's Week.

En alsof dit nog niet genoeg is, is het regime van de indringer ook nog kwaadaardig, kleptocratisch en roofzuchtig. Onder dat regiem zijn bijvoorbeeld veel meer journalisten gedood dan onder het regiem van wijlen de geenszins betreurde Leonid Brezjnev. De vrijheid van meningsuiting zoals die onder president Poetin bestond werd steeds ontsierd door moord.

Verwende gewelddadigheid

Hieruit moet men echter niet concluderen dat het regime zeer impopulair is – of zou moeten zijn – onder de Russen zelf. Voor zover het mogelijk is om de publieke opinie in Rusland te peilen, althans volgens berichten die het Westen bereiken, wordt dat regime door de Russische bevolking eerder als goed dan als slecht gezien. Ook al zou dat het gevolg zijn van een voortdurend spervuur van staatspropaganda dan nog is dat een feit. Vox populi, vox dei (de stem van het volk is de stem van God) is nooit een gezond moreel-filosofisch principe geweest, en morele vooruitgang (als je er al van uitgaat dat zoiets bestaat) is bijna altijd voortgekomen uit het initiatief van minderheden onder de bevolking.

Gezien de aard en de staat van dienst van de Russische staat, wekt de moed van de Russische demonstranten tegen de oorlog mijn bewondering en zet wat je de verwende gewelddadigheid van de meeste demonstraties in het Westen zou kunnen noemen in een ongunstig licht.

Toch lijken de solidariteitsdemonstraties met Oekraïne in het Westen mij iets minder oppervlakkig dan dergelijke demonstraties gewoonlijk zijn, en de bereidheid van veel landen om grote aantallen vluchtelingen op te nemen bevestigt dit. Toen de Britse regering mensen vroeg om Oekraïense vluchtelingen thuis op te nemen (weliswaar in ruil voor een kleine toelage), meldden zich in een week 150.000 mensen aan.  Op typisch Britse wijze heeft diezelfde regering echter zoveel mogelijk bureaucratische obstakels opgeworpen tegen het in praktijk brengen van die aanbiedingen.   

Profetische goeroes

Aangezien ik noch een militair noch een geostrateeg ben, heb ik geen speciaal inzicht in het resultaat of de consequenties van ‘de speciale militaire operatie’ van de heer Poetin. Ik vermoed dat militairen en geostrategen het er niet veel beter vanaf brengen, maar als je onder hen genoeg opinies verzamelt, zal er altijd wel een tussen zitten die juist blijkt te zijn en degene die deze naar voren heeft gebracht zal voortaan worden beschouwd als een profetische goeroe. Ik vraag me wel eens af of voor economen en financieel adviseurs niet hetzelfde geldt: daar zijn er nu zo veel van dat op zijn minst een of enkelen van hen gelijk moeten hebben. Ik kan alleen maar hopen dat die van mij daar ook bij zitten.

Er wordt vaak gezegd dat de waarheid het eerste slachtoffer van een oorlog is, maar er zijn daarnaast ook morele en psychologische slachtoffers van een oorlog, waaronder gevoelens van menselijkheid.  Ik merkte dit bij mezelf.

Ongeremde blijdschap

Ik wilde heel graag dat het Oekraïense verzet zou winnen en merkte dat ik me verheugde toen ik op internet een film zag van een Russische tank die door een drone vanuit de lucht tot ontploffing werd gebracht –  of misschien moet ik zeggen een film die dat beweerde, want tegenwoordig is het vermogen om te vervalsen zo groot dat het moeilijk is geworden om echt van onecht te onderscheiden. Ik was ook opgetogen over een film van een Russische helicopter die door een Oekraïense raket werd vernietigd, hoewel ik die natuurlijk niet had kunnen onderscheiden van een film van een Oekraïense helikopter doe door een Russische raket werd vernietigd. Je kunt nou eenmaal niet leven zonder een behoorlijke dosis goedgelovigheid: volledige scepsis leidt tot waanzin.

Enige reflectie leerde me echter al gauw dat ik me verheugde op de dood van mensen, want oorlog is geen videospelletje en het was onmogelijk dat de mensen die in de tank of helikopter zaten die ik vernietigd had zien worden dat hadden overleefd. Weliswaar was hun dood onmiddellijk of bijna onmiddellijk geweest, en je kunt je ergere sterfgevallen voorstellen. Maar toch was het zo dat jonge levens waren bekort, en dit kon nooit een reden zijn voor zo’n ongeremde blijdschap als die van mij, voor ik er even over nadacht.

Ceausescu

Natuurlijk roept dit de vraag op naar de persoonlijke verantwoordelijkheid van de mannen in die tank en helicopter. Sommigen van hen zijn misschien dienstplichtigen geweest en anderen enthousiaste aanhangers van deze immorele oorlog, maar ze hadden allemaal een moeder. Ons wordt opgedragen de zonde te haten, niet de zondaar. Als het nou maar mogelijk was de tank of helicopter te vernietigen en de mensen erin te sparen – op voorwaarde natuurlijk dat ze niet opnieuw in dienst zouden gaan.

Hoe snel mijn normale gevoelens van menselijkheid kunnen omslaan in wreedheid, hoe dun mijn laagje beschaving was, besefte ik na de val van het Ceausescu-regime in Roemenië, op Eerste Kerstdag 1989. Het toeval wilde dat ik pas drie maanden daarvoor in Roemenië was geweest, en als kenner van vreselijke politieke regimes rekende ik het tot een van de ergste. Ik was aan het schrijven over de communistische landen in de periferie, en alleen Noord-Korea en Albanië waren erger. (Ceausescu was erg onder de indruk van Noord-Korea en probeerde het te imiteren, maar van Roemenen maak je niet gemakkelijk Noord-Koreanen. Op YouTube kun je een hilarische en vreselijke film over Ceausescu’s staatsbezoek aan Noord-Korea vinden die ik van harte kan aanbevelen.)

Diep beschaamd

Toen ik hoorde dat Ceausescu en zijn afschuwelijke vrouw waren neergeschoten, sprong ik bijna op van vreugde. In mijn hart weerklonk een lied. Net goed voor die schoften, dacht ik.  Ik stond er niet bij stil dat zij tussen hun gevangenneming en arrestatie onmogelijk de kans hadden kunnen krijgen om zich te verdedigen tegen datgene waarvan zij werden beschuldigd, inclusief de absurde beschuldiging van genocide. Ze waren zo erg dat overdrijving echt niet nodig was. En natuurlijk waren degenen die hen nu beschuldigden nauw betrokken bij hun misdaden.  

Toen ik later een video zag van hun zogenaamde proces voelde ik me diep beschaamd over mijn vreugde over hun executie. Ook zij waren mensen (hoewel erg slechte), en hadden als zodanig recht op een fatsoenlijke behandeling. Toen ik zag hoe Ceausescu zijn hand op de knie van zijn vrouw legde om haar te kalmeren, kon ik alleen maar sympathie voor hen voelen. Ik had ze gewoon mee kunnen nemen naar de tuin en ze daar als dolle honden kunnen neerschieten, zo verafschuwde ik hun walgelijke regiem. Hoe gemakkelijk is het om toe te geven aan een vrolijke wreedheid en zogenaamd gerechtvaardigde wraakgevoelens!

Kadhafi

Hetzelfde voelde ik toen ik (op video) de dood zag van Kadhafi en Saddam Hoessein. Beide mannen waren, natuurlijk, verschrikkelijk en verdienden ruimschoots gestraft te worden, maar de manier waarop ze aan hun einde kwamen was walgelijk. Toch sluit ik het niet helemaal uit dat ik, als ik bij de gevangenneming van Khadaffi was geweest, mijn kleine deel had bijgedragen aan zijn mishandeling, zeker als er enige sociale druk was geweest om dat te doen. Zou ik geprotesteerd hebben en gezegd dat niemand behandeld zou mogen worden zoals hij behandeld werd, ongeacht wat hij had gedaan?

Mijn opvatting over de oorlog in Oekraïne is niet veranderd, integendeel. Het is zeker ironisch, om het voorzichtig te zeggen, dat een man met een duidelijke ontvankelijkheid voor het nazisme beweert een buurland te ‘denazificeren’ terwijl de grootouders van de leider van dat buurland zijn vermoord door de nazi’s. Een buurland bovendien dat heeft geleden onder een massale hongersnood die opzettelijk is teweeggebracht door het regime van wiens apostolische opvolgers diezelfde man een trouwe en toegewijde dienaar is geweest. Maar toch moeten we blijven waken voor onze eigen haat.

Vertaling: Chris Rutenfrans

De prominente Britse schrijver Theodore Dalrymple publiceert regelmatig in Wynia’s Week. Steunt u de onafhankelijke berichtgeving van Wynia’s Week? Graag! Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hoe abject Poetin ook is, we moeten waken voor onze eigen haat verscheen eerst op Wynia's Week.

Zijn laatste boek, Time for Socialism, is lang niet zo goed; het lijkt er een beetje op, als ik dat zo mag zeggen, dat hij er zijn roem mee wil verzilveren. Het is een bundeling van zijn artikelen in Le Monde van september 2016 tot januari 2021, met een inleidend essay uit februari van dat laatste jaar. Het is saai en valt voortdurend in herhaling. Soms krijg je het gevoel alsof het een poging is om de uitspraak van Heraclitus te weerleggen, dat je niet twee keer in dezelfde rivier kunt stappen.

Verdienste

Je gaat al gauw de stijlfiguren herkennen. Bijvoorbeeld waar de auteur voorstellen doet voor een EU-instelling met echte macht en ons verzekert dat dit ‘in elk geval de verdienste heeft dat het bestaat’. Het is twijfelachtig of bestaan een eigenschap is, laat staan een verdienste; ook een terroristische samenzwering heeft ‘in elk geval de verdienste dat ze bestaat’.

Het is geen boek om van kaft tot kaft lezen en ook niet om vluchtig in te kijken, maar toch heb ik het eerste gedaan.

Investeringen en uitgaven

Piketty schrijft nog steeds helder maar zonder veel verbeeldingskracht en hij heeft duidelijk veel bronnen geraadpleegd. Hij is intelligent, goed geïnformeerd en redelijk, en hij heeft een zeer stevige greep op de onwerkelijkheid. Hij gelooft in een wereld waarin economische hefbomen werken zonder enige weerstand of, om de beschrijving te lenen die een arts van een kennis van mij gebruikte met betrekking tot zijn eigen medisch-juridische verslagen: ‘Je draait aan de hendel en de worst komt eruit.’

In Piketty’s wereld is er geen verschil tussen investeringen en uitgaven. Dus als hij de lage productiviteit in Groot-Brittannië terecht toeschrijft aan het lage opleidingsniveau van de bevolking (zodanig dat in wat overwegend een diensteneconomie is, een groot deel ervan niet in staat is om de telefoon goed of redelijk beleefd te beantwoorden), dan ziet hij dat als een gevolg van een tekort aan uitgaven aan onderwijs.

Was dat maar zo! Maar een tekort aan uitgaven kan niet verklaren dat ongeveer een vijfde van de kinderen zo goed als analfabeet van school komt. Overigens lijkt Frankrijk ook in die richting te vorderen, als dat het goede woord is.    

Geen bescheidenheid of twijfel

We lezen dat ‘onderzoek in de sociale wetenschappen, waarvan de economie integraal deel uitmaakt, wat sommigen ook mogen denken, wankel en onvolmaakt is en dat altijd zal blijven. Het is niet gemaakt om pasklare zekerheden te produceren … we moeten geduldig onderzoeken om te pogen daaruit enkele voorlopige en onzekere lessen te trekken’.

Daar zeg ik amen tegen! Maar bescheidenheid of twijfel zijn niet de voornaamste eigenschappen van professor Piketty, en zijn voorstellen worden niet gekenmerkt door voorzichtigheid.

Er is geen besef dat verslechtering net zo goed mogelijk is als verbetering en er is geen besef van de kwetsbaarheid van dingen. Niets telt voor hem behalve gelijkheid. Hij is voor de belastingpolitiek wat Le Corbusier was voor de architectuur: hij wil de hele wereld iets voorschrijven (en verbieden).

Boven alles: geen variatie! Hij zou ons willen vertellen hoeveel we mogen bezitten, hoeveel we mogen nalaten aan onze kinderen of ontvangen van onze ouders en hoeveel we in een jaar mogen verdienen.

Agent provocateur voor Éric Zemmour

Als egalitarist en vastberaden anti-nationalist, zegt Piketty niet dat herverdeling zou moeten stoppen bij de nationale grenzen. Maar probeer de gemiddelde Fransman maar eens te vertellen dat hij van nu af aan moet afzien van de helft van zijn welstand om Somalië of Zuid-Soedan te verheffen! Het boek leest soms alsof het is geschreven door een verkiezingsmedewerker van de Franse presidentskandidaat Éric Zemmour, die voor agent provocateur speelt.  

Uniformiteit is voor hem de prijs die je betaalt voor eenheid (zijn landgenoot Frédéric Bastiat maakte die fout niet). Hij heeft weinig achting voor, of ook maar besef van de mogelijke politieke consequenties van zijn voorstellen.

In Piketty’s ‘Europese Vergadering’, bijvoorbeeld, die echte macht zou hebben (anders dan het huidige Europees Parlement), zouden Frankrijk, Spanje en Italië inzake het economisch beleid Duitsland kunnen overstemmen en dat waarschijnlijk ook doen. Het komt niet bij hem op dat er weinig betere manieren zouden zijn om het sluimerende Duitse nationalisme wakker te maken.

En terwijl hij wel gewag maakt van het internationalisme van Jean-Luc Mélenchon, de linkse Franse politicus, meldt hij niet dat de heer Mélenchon een boek heeft geschreven over Duitsland en de Duitsers dat gemakkelijk geschreven had kunnen zijn door een patriottische Fransman in 1916.

Eet de rijken op

Professor Piketty is erg dol op vermogensbelasting. President Macron schafte de belasting op grote vermogens in Frankrijk af, wat de professor benoemt als een ‘geschenk’ aan de rijken. Anders gezegd: afzien van nemen is hetzelfde als geven. Het geld en zijn volheid is van de staat, zoals de aarde en haar volheid van de Heer is.

Dit geeft natuurlijk geen antwoord op de vraag of vermogensbelastingen in de praktijk raadzaam zijn of goed voor de economie. Professor Piketty betoogt dat de Franse belasting niemand in Frankrijk ernstig heeft geschaad omdat de vermogens van de rijken in de jaren dat ze werd geheven snel zijn gegroeid.

Dit is niet zo’n goed argument als hij denkt: de vraag is niet of de fortuinen van de rijken bleven groeien, maar of er voor Frankrijk kapitaal verloren ging door de emigratie van rijke mensen, waarop het antwoord waarschijnlijk ‘ja’ is.

Vermogensinflatie

Piketty’s bespreking van dit vraagstuk is niet erg subtiel. Hij heeft het niet over het effect dat de constante dreiging van onteigening heeft op de beslissingen van mensen. Evenmin gaat hij echt in op de vraag hoeveel van de vermogenstoename simpelweg het gevolg is van vermogensinflatie. Ik ben, in zekere mate, een begunstigde van deze vermogensinflatie, in die zin dat mijn vermogen op papier aanzienlijk is gegroeid.

Maar als typisch lid van de ouderwetse zuinige middenklasse heb ik niet jarenlang gespaard om rijk te worden op papier, maar om armoede op oudere leeftijd te vermijden. Aangezien de opbrengsten van vermogen op papier twijfelachtig zijn, en omdat ik herinneringen heb aan een inflatie van 15 procent per jaar (waarvoor de professor te jong is), weet ik niet goed hoeveel ik moet sparen om me te verzekeren van een bescheiden comfort. Met andere woorden, de voortdurende verschuiving in de waarde van geld heeft diepgaande effecten op de geestesgesteldheid.

Aan wie heeft zal gegeven worden

Niet alleen noemt de professor geldschepping en lage rentes pas aan het eind van zijn boek, en dan nog slechts terloops, hij behandelt niet de vraag waarom de lage rentes gedurende zo lange tijd noodzakelijk zijn geweest. Zij zijn nodig omdat we leven op de pof, zowel privé als publiek.

De truc was om de inflatie in de gewone kosten van levensonderhoud te beperken door de productie uit te besteden aan landen met lage arbeidskosten, wat kan worden gedaan zo lang er enig geloof blijft bestaan in de waarde van ons geld, in elk geval zo lang er geen betere alternatieve waarde is (dit tijdperk zou aan zijn eind kunnen zijn gekomen).

We kunnen dus net zoveel van dat spul blijven drukken of creëren als we willen en denken dat we rijk worden – in elk geval kunnen sommigen van ons dat. En zo zal worden gegeven aan wie heeft en hij zal een grotere overvloed bezitten; maar wie niet heeft, ook wat hij heeft zal hem ontnomen worden.

Meerderheidsdemocratie

De gewoonte om meer uit te geven dan je aan inkomsten hebt, niet uit een incidentele noodzaak maar als levensproject, is onvoorzichtig en zal als onvoorzichtigheid gestraft worden – ook al zijn er in de politieke sfeer mensen die hopen dat het omkopen van de kiezers het hele systeem voor altijd draaiend houdt. Voor dit alles heeft professor Piketty een soevereine remedie: belast de rijken.

Hij denkt dat dat democratisch is, omdat velen, misschien wel een meerderheid, er voor zullen stemmen. Hij heeft geen probleem met meerderheidsdemocratie (mits de meerderheid het met hem eens is): Hoe kan democratie tiranniek zijn?

Exit-belasting

Daarom ziet Piketty ook geen nadelen in het voorstel van de Amerikaanse senator Warren om een belasting op rijkdom in te voeren en te voorzien – voorzien! – in ‘een exit-belasting van 40% van het totale vermogen voor hen die ervoor kiezen het land te verlaten en afstand te doen van het Amerikaanse burgerschap’.

Bovendien ‘zou de belasting van toepassing zijn op alle bezittingen, zonder enige vrijstelling, met afschrikwekkende sancties voor mensen en overheden die niet de juiste informatie verstrekken over bezittingen in het buitenland’. 

Dit is niet alleen tiranniek ten aanzien van individuen, maar ook ten aanzien van internationale relaties, omdat het de toepassing wettigt van Amerikaanse rechtsregels in de hele wereld. Onnodig te zeggen dat China, Rusland en India dit nooit zouden accepteren, en daarin bondgenoten zouden kunnen vinden. Eindeloze conflicten zouden het resultaat zijn.

Gelijke uitkomsten

Het antwoord op dit kleine probleem is voor Professor Piketty evident: een wereldwijde vermogensbelasting, en wel zo dat niemand zich meer ergens kan verbergen. Er zouden nog een paar kleine kinderziektes kunnen optreden bij de invoering hiervan – bijvoorbeeld wie dit allemaal moet controleren – maar denk eens aan de voordelen: leun eens achterover en denk aan Engeland! Professor Piketty heeft het levenselixer ontdekt: belasting.  

Nooit komen in Professor Piketty’s geest andere overwegingen op dan toegenomen gelijkheid. In zijn wereld zou geen privacy bestaan, aangezien alle transacties, inkomsten en bestedingen totaal transparant zouden zijn. Zijn utopie is de tirannie uit naam van de deugd, de enige deugd die telt: gelijke uitkomsten.

Immigranten zonder eigenschappen

Over grenzen maakt hij zich geen zorgen. Als hij de toekomstige immigratie naar Frankrijk en Europa bespreekt, heeft hij – die zo dol is op meten – het ineens niet meer over aantallen, en zeker niet over selectie. Voor hem is een immigrant eenvoudig een immigrant, ongeacht waar hij vandaan komt. Hij brengt alleen maar zijn algemene menselijkheid mee, en daarom is het helemaal niet nodig om acht te slaan op zijn bijzonderheden.

Daarmee is Professor Piketty het tegendeel van Joseph de Maistre. ‘Ik heb’, zei De Maistre, ‘in mijn leven Fransen ontmoet, Italianen, Russen enzovoort… Maar wat de mens betreft, verklaar ik dat ik die nooit gezien heb.’ Professor Piketty heeft in zijn leven de mens ontmoet, maar nooit Fransen, Italianen, Russen enzovoort.

Het is noodzakelijk deze twee houdingen, die beide elementen van waarheid bevatten, in creatieve spanning te houden. Een dergelijke spanning is in het werk van Piketty niet aanwezig.

Deze bespreking van Time for Socialism van Thomas Piketty verscheen oorspronkelijk in Law & Liberty, 23 december 2021.

Vertaling Chris Rutenfrans

Het bericht Piketty’s utopie is tirannie uit naam van de deugd verscheen eerst op Wynia's Week.

Je zou bijna hetzelfde kunnen zeggen over de gedwongen vaccinatie tegen Covid waar Oostenrijk mee bezig is (en andere Europese landen volgen dat voorbeeld waarschijnlijk), want er bestaat weinig rechtvaardiging voor, tenzij paniek als voldoende rechtvaardiging wordt beschouwd.

Dit betekent niet dat er geen omstandigheden denkbaar zijn waarbij dwang in kwesties van volksgezondheid ooit gerechtvaardigd zou kunnen zijn. Als er bijvoorbeeld ten tijde van de Zwarte Dood een vaccin had bestaan dat het sterftecijfer met 90 procent had verlaagd en ook de verspreiding van de ziekte een halt had toegeroepen, dan zou het een dappere overheid zijn geweest die dwang had verworpen als een groot deel van de bevolking dat vaccin had geweigerd.

Covid verhindert behandeling van andere ziekten

Maar in zo’n situatie zitten wij nu niet. We weten heel goed dat een groot deel van de bevolking bijna geen risico loopt door de ziekte. Op mijn leeftijd (72) is de kans om te sterven aan Covid ongeveer 225 keer zo hoog als die van 20-29-jarigen; voor mensen die ouder dan 80 zijn is die kans 1130 keer zo hoog als voor 20-29-jarigen. Tot de leeftijd van 50 jaar wordt de sterfte door Covid nauwelijks geregistreerd op de normale sterftegrafieken.

Het beste argument voor dwang is dat ziekenhuizen overstelpt kunnen worden door patiënten met ernstige Covid, van wie de meerderheid nu ongevaccineerd is. De meeste landen hebben nu ongeveer 1 intensive care-bed op de vijf- tot tienduizend inwoners, zodat een ernstige mate van Covid onder de gehele bevolking alle ic-bedden in beslag neemt, waardoor ziekenhuizen zo overbevolkt raken dat ze hun gewone werk niet meer kunnen doen. Per slot blijven andere ziektes die een intensieve medische behandeling vereisen, natuurlijk gewoon bestaan.

De vraag is of dit het rechtvaardigt om miljoenen mensen te dwingen een medische behandeling te ondergaan waarbij ze waarschijnlijk weinig baat hebben. Het zou ten hoogste de vaccinatie kunnen rechtvaardigen van mensen die een ernstig risico lopen, van wie de grote meerderheid toch wel overgehaald kan worden.

Verminderen vaccins verspreiding van de ziekte?

Als de vaccins de verspreiding van de ziekte zouden voorkomen, zou er een sterker praktisch argument kunnen zijn voor dwang (mensen zullen verschillen in hoeveel veiligheid, inclusief die voor henzelf, zij willen inleveren terwille van de vrijheid, aangezien er geen ontwijfelbaar juist antwoord op die vraag mogelijk is).

Maar helaas voor de voorstanders van dwang bestaat er twijfel over of de vaccins de verspreiding van de ziekte werkelijk verminderen. In de Lancet, een tijdschrift waarvan je moeilijk kunt zeggen dat het van nature of uit principe gekant is tegen drastische maatregelen op het gebied van de volksgezondheid, werd onlangs het volgende gezegd over een onderzoek dat het gepubliceerd had: ‘Deze studie bevestigt dat de vaccinatie tegen COVID-19 het risico op besmetting met de deltavariant vermindert … maar het benadrukt ook dat het effect van het vaccin op de vermindering van de overdracht minimaal is…’

Vaccinatiebereidheid omgekeerd evenredig aan leeftijd

Natuurlijk kan deze conclusie bij nader onderzoek veranderen, omdat wetenschap geen geheel van leerstellingen is dat voor eens en altijd wordt vastgesteld. Een enkel onderzoek kan worden weersproken door een ander onderzoek, maar de bewijslast ligt bij hen die dwang willen, niet bij degenen die dat niet willen.

Het bewijs dat de vaccins beschermen tegen ernstige ziekte en dood is overweldigend, maar bescherming tegen iets dat jou hoogstwaarschijnlijk niet overkomt, wordt niet als een groot voordeel ervaren. In elk geval is in Groot-Brittannië de weigering om zich te laten vaccineren omgekeerd evenredig aan leeftijd, wat precies is wat je zou hopen of verwachten van een minimaal rationeel dier als de Mens. Oudere mensen willen over het algemeen het vaccin maar al te graag, hoewel er natuurlijk ook uitzonderingen zijn, zoals een oude buurman van mij.

Ergernis en bewondering

Hij is over de tachtig, heeft overgewicht en diabetes, precies het profiel van de persoon die het grootste risico loopt als hij met Covid zou worden besmet, en toch weigert hij (ook namens zijn vrouw) de injectie. ‘We kennen de langetermijn-effecten van de vaccins niet’, zegt hij, wat volkomen juist is, behalve dan dat mensen zoals wij geen lange termijn hebben.

Hij zegt dat hij voorzichtig is, zo vroeg naar de supermarkt gaat dat daar nog bijna niemand is en dat hij gezond eet (hoeveel mensen geloven dat gezond eten hun het eeuwige leven schenkt!). Ik ga er niet met hem over in discussie, want ik weet uit ervaring dat mensen over dit onderwerp maar zelden hun kalmte kunnen bewaren. Zelfs ik ben die wel eens kwijtgeraakt.

Maar stiekem ergert hij me. Ik zou het afschuwelijk vinden als hij door zijn eigenwijsheid zou sterven en als dat zou gebeuren zou ik het mezelf kwalijk nemen dat ik niet eerlijker en krachtiger tegen hem was geweest. Aan de andere kant zou ik niet graag degene zijn die hem had verplicht het vaccin tegen zijn wil te nemen. En ook al ben ik geïrriteerd, ik bewonder hem ook omdat hij tegen de stroom ingaat en de argumenten van zijn dokter negeert.          

Overheid wekt graag de schijn dat ze iets doet

Vermenigvuldig deze bezwaren met duizenden, honderdduizenden, en je kunt je goed voorstellen wat voor onrust een vaccinatiedwang zou veroorzaken. De bevolking is al geërgerd door alle maatregelen waaraan ze de afgelopen twee jaar is onderworpen, en waarvan vele ofwel tegenstrijdig zijn of geen duidelijke reden hebben.

Om er een te nemen: het opleggen van testen aan mensen die van buiten een land binnenkomen. Dat is pas de put dempen als het kalf verdronken is! Daar komt bij dat als zulke testen worden ingesteld dat altijd over een aantal dagen is. Maar als die testen echt noodzakelijk of nuttig zijn, als ze werkelijk levens zouden redden door verspreiding van de ziekte te voorkomen, dan zouden ze onmiddellijk moeten worden ingesteld, vanaf het moment waarop het besluit om ze op te leggen is genomen, en niet te wachten, zoals de Britse regering deed, tot duizenden Indiërs extra vluchten naar Groot-Brittannië hadden geboekt voor de nieuwe maatregelen in werking traden.

Het heeft geen zin om zulke maatregelen in zo’n traag tempo op te leggen. Dat gebrek aan logica geeft mensen de indruk dat de overheid niet weet wat ze doet en alleen maar de noodzaak voelt om iets te doen of de schijn te wekken iets te doen. Als de overheid niets doet, lijkt het of het haar niks kan schelen; en in de huidige wereld is er niets erger dan onverschilligheid, vooral onverschilligheid in het openbaar.

Feit is echter dat er geen spoor van bewijs is dat maatregelen als testen of het in quarantaine plaatsen van buitenlanders ergens goed voor zijn, behalve misschien voor sommige bedrijven die er snel geld aan verdienen. Pesten is al erg genoeg, maar pesten door incompetentie is ondraaglijk.

Opstand of gelatenheid

Gedwongen vaccinatie zou een boven alle twijfel verheven voordeel moeten hebben, wat het tot dusver niet heeft. En ik weet niet heel zeker wat erger zou zijn: als de bevolking ertegen in opstand zou komen of als ze het gelaten zou accepteren.

Voor de goede orde, ik ben drie keer gevaccineerd en daar ben ik erg blij mee.

Vertaling Chris Rutenfrans

Het bericht Vaccinatieplicht heeft geen enkel voordeel verscheen eerst op Wynia's Week.