Geld voor het factchecken van sociale media

EDMO ontving sinds 2020 al 46,8 miljoen euro aan subsidie van de Europese Commissie (EC). Het noemt zichzelf het grootste interdisciplinaire netwerk tegen desinformatie. EDMO is een samenwerkingsverband van feitencheckers, persagentschappen en wetenschappers. Het is ontstaan naar aanleiding van het Actieplan tegen Desinformatie van de Europese Commissie, dat in december 2018 verscheen. Als uitvloeisel hiervan werd een openbare aanbesteding gehouden, waarbij de EC geld beschikbaar stelde voor het factchecken van sociale media.

Deze aanbesteding werd gewonnen door het European University Institute in Florence, dat in 2020 EDMO oprichtte en daarvan de coördinator werd. Inmiddels zijn er vijftien ‘hubs’ met feitencheckers, wetenschappers, media professionals en ‘media literacy experts’ die in dertig Europese landen desinformatie te lijf gaan. Voor Nederland en Vlaanderen heet die hub BENEDMO, met als nationaal coördinator het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Deelnemers zijn de Universiteit van Amsterdam, Universiteit Leiden, KU Leuven, VRT, ANP, Bellingcat, Textgain, Netwerk Mediawijsheid en Mediawijs. Een combinatie van publieke instellingen en ngo’s, die zelf al in verregaande mate worden gefinancierd met belastinggeld. Waar het geld niet uit subsidie komt, zoals bij bijvoorbeeld Bellingcat, springen de Postcodeloterij en George Soros bij.

In de ‘Advisory Council’ van EDMO vinden we Madeleine de Cock Buning terug, die hoogleraar is aan het EUI in Florence. Van 2009 tot 2019 was zij commissaris bij het Commissariaat voor de Media en dus bekend met de publieke omroep.

Door EDMO worden niet alleen relatief onschuldige beweringen als die hierboven op waarheid gecheckt. De belangstelling is nogal eenzijdig en erop gericht om een bepaald soort geluid te weren uit het publieke debat. De website toont een obsessie aan met Orban, Russische inmenging en extreemrechts, waarbij dat laatste begrip breed moet worden opgevat.

Grotendeels overheidssubsidie

Aan BENEDMO zijn naar eigen zeggen zo’n 300 ‘disinformation professionals’ verbonden. Die voerden in totaal circa 500 feitenchecks uit. BENEDMO wordt voor 50 procent gefinancierd met subsidie van de EC, die wordt doorgesluisd door het European University Institute. Het is verplicht de andere helft via cofinanciering binnen te halen. Het jaarverslag geeft daar geen cijfers over, want transparantie is iets wat anderen moeten betrachten. Duidelijk is dat, als naar de individuele projecten wordt gekeken, ook deze bedragen grotendeels afkomstig zijn uit overheidssubsidie.

Ook EDMO zelf geeft geen inzicht in de financiën, maar daarvan is duidelijk dat het geld volledig van de EC afkomstig is. Uit cijfers van de EC valt af te leiden dat elke hub zo rond de 1 miljoen euro aan belastinggeld krijgt. Het totale budget van een hub, uitgaande van 50 procent cofinanciering, komt dan uit op ten minste 2 miljoen euro per twee jaar.

In het najaar van 2026 start een nieuwe aanbestedingsronde, waarbij voor een periode van 18 maanden 6 miljoen euro beschikbaar is voor de hubs en 2,5 miljoen voor de coördinator. Het laat zich raden dat alleen partijen die onvoorwaardelijk de opvatting zijn toegedaan dat bestrijden van ‘desinformatie’ op sociale media een goede zaak is, zullen opteren voor dit geld.

Deep Dive migratie

BENEDMO publiceert een maandelijks overzicht van feitenchecks die door de leden van het netwerk zijn uitgevoerd. De voorbeelden uit de inleiding zijn hieraan ontleend. Het produceert ook onderwijs- en scholingsmateriaal om desinformatie te leren onderkennen. Daarnaast publiceerde het een aantal zogenaamde ‘Deep Dives’, die worden gepresenteerd als schoolvoorbeelden wat betreft het weerleggen van desinformatie. Er zijn er nu door de Nieuwscheckers van de Universiteit Leiden vier gemaakt. Deze gaan over migratie, LHBTQIA+, klimaat en oorlogsbeelden. Die onderwerpkeuze verraadt al een zekere vooringenomenheid met bepaalde thema’s, maar laten we dat nader onderzoeken met een analyse van de Deep Dive migratie. De vier Deep Dives kwamen tot stand met een financiële bijdrage van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

In totaal werden acht uitspraken over migratie onderzocht. De conclusies van de feitencheckers zijn te vinden in onderstaand overzicht.

Feitenchecks

1. De eerste feitencheck betrof een reactie van een briefschrijfster in de Volkskrant op het wetsvoorstel over het schrappen van de voorrang van statushouders bij de toewijzing van sociale huurwoningen. Van voorrang is volgens haar geen sprake als statushouders worden vergeleken met andere ‘groepen in nood’. Dat die andere groepen beperkt in omvang zijn en waarom statushouders daar wel onderdeel van uitmaken en iemand die al tien jaar of langer op de wachtlijst staat niet, wordt door de feitencheckers niet meegenomen.
2. Volgens toenmalig BBB-Kamerlid Claudia van Zanten vangt Nederland na landen als Duitsland en Polen veel Oekraïense vluchtelingen op en meer dan grote landen als Frankrijk, Italië en Spanje. Door separaat zowel naar het aantal opgevangen vluchtelingen per 1000 inwoners als naar het absolute aantal te kijken, komen de feitencheckers tot de conclusie dat dit niet waar is. Wie beide staatjes combineert, ziet dat alleen Duitsland, Tsjechië, Polen, Roemenië en Slowakije zowel absoluut als relatief meer Oekraïners opvangen. Drie van deze landen grenzen aan Oekraïne en twee werden al genoemd door Van Zanten. Nederland bezet de zesde plaats in een veld van 30 en staat boven Frankrijk, Italië en Spanje.

3. Dit betreft een post van twitteraar dr. Gert Jan Mulder, waarin hij stelt dat moslimlanden geen moslim-vluchtelingen opvangen. Dat is inderdaad onjuist, aangezien moslimlanden als Turkije en Jordanië veel vluchtelingen opvangen. De kern van de discussie is hier echter dat moslimlanden als Saoedi-Arabië en de Golfstaten, met een welvaartsniveau vergelijkbaar met westerse landen, dat niet doen en dat klopt. Bovendien geldt voor vrijwel alle moslimlanden dat asielzoekers geen volwaardige asielstatus kunnen krijgen en alleen tijdelijke bescherming. Iets wat de feitencheckers niet noemen.
4. JA21-Kamerlid Eerdmans stelde in een motie dat 80 procent van de afgewezen asielzoekers in de illegaliteit belandt. Hier zijn inderdaad voor Nederland geen cijfers voor, zoals de feitencheckers stellen, maar Europees is die 80 procent wel onderbouwd, zoals overigens de feitenchecker ook toegeeft. Voor Nederland zijn er wel schattingen, die oplopen tot 50 procent, maar dat is in de ogen van de feitenchecker kennelijk geen hoog getal.

Nog meer feitenchecks

5. PVV-Kamerlid Wilders stelde vorig jaar tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen dat op geloofsafval de doodstraf staat in moslimlanden. Dat dit in slechts twaalf landen, met bij elkaar honderden miljoenen inwoners, zo is, was reden om deze uitspraak als ‘niet waar’ te kwalificeren. Daarbij wordt opgemerkt dat ook mensen in het christendom niet altijd vrij zijn om het geloof te verlaten en dat in de Middeleeuwen ketters in heel Europa werden terechtgesteld….
6. Bij WNL Op Zondag zei SP-Kamerlid Dijk dat ‘arme’ gemeenten twintig keer meer asielzoekers opvangen dan ‘rijke’ gemeenten. Dit klopt inderdaad niet.
7. CDA-leider Bontenbal zei op tv dat langdurige asielprocedures een aanzuigende werking hebben. Volgens de feitencheckers is er geen bewijs voor een relatie tussen beide. Het probleem is volgens hen niet de lange procedures, maar de werkachterstanden bij de IND. Daarbij ‘vergeten’ ze het effect van de repeterende beroepsmogelijkheden mee te nemen.
8. In de verkiezingsprogramma’s van PVV, NSC, BBB, CDA, CU en SP wordt gesteld dat onze bevolking alleen groeit door immigratie. Dit wordt door de feitencheck bevestigd. De suggestie van de feitencheckers dat migratie nodig is om onze welvaart op peil te houden, klopt echter niet. En die klopt zeker niet als je vooral mensen binnenhaalt die laagbetaald werk doen of een hoog risico op langdurig verblijf in een uitkering hebben.

Linkse uitspraken werden niet onderzocht

Van de acht uitgevoerde checks klopt er dus maar één volledig. Lezers van het onvolprezen boek Migratiemagneet van Jan van de Beek hadden zelfstandig tot deze conclusie kunnen komen. Daar is geen subsidie van de Europese Commissie of Binnenlandse Zaken voor nodig. Integendeel, zij worden door de met belastinggeld gefinancierde feitencheckers op het verkeerde been gezet.

Wat verder opvalt is dat in deze Deep Dive, op de SP na, alleen uitspraken van rechtse en middenpartijen worden onderzocht. Er zit geen enkele bij van politici van D66, PvdA of GL (of PvdD of Denk), terwijl zeker op het terrein van migratie door politici van deze partijen de nodige feiten worden ontkend of weggestopt. Want hoeveel statushouders gaan er nu op vakantie in het land dat ze zijn ontvlucht? Hoe komen die circa 1000 mensen die zich elke week in Ter Apel melden in Nederland en waar sliepen zij de nacht ervoor? Welke rol speelt Vluchtelingenwerk bij het ‘geloofwaardiger’ maken van vluchtverhalen? Draagt ontwikkelingshulp bij aan het verminderen van immigratie? Toegegeven, ook dit zijn vragen waarvoor ter beantwoording zichzelf respecterende media geen subsidie hoeven. Voor het evenwicht was het goed geweest als niet alleen uitspraken van rechtse politici waren onderworpen aan feitenchecks. Het feit dat de onderwerpkeuze mede werd bepaald na gesprekken waarin COA en IND hun prioriteiten konden aangeven, zal hier wellicht niet vreemd aan zijn geweest.

Ook in de Deep Dives over LHBTQIA+ en Klimaat worden vrijwel uitsluitend rechtse geluiden aan een feitencheck onderworpen.

BENEDMO verhuisde eind 2024 van X, waar het maar ruim 500 volgers had, naar Bluesky, waar het 52 volgers heeft en nu ook zwijgt. De website had het afgelopen jaar 8000 unieke bezoekers. Er zijn 300 volgers op Linkedin. Kortom, BENEDMO zelf heeft geen impact en het zijn de deelnemers die hun met belastinggeld gecreëerde positie gebruiken om hun met belastinggeld gefinancierde feitenchecks te promoten.

Waarom meebetalen aan het censureren van je opvattingen?

Het voorgaande roept diverse vragen op. Waarom is een overheidsorganisatie als Beeld en Geluid de coördinator van een vooral met belastinggeld gefinancierde groep feitencheckers, die bovenop hun al gesubsidieerde reguliere taken voor hetzelfde werk nog weer eens extra subsidie binnenhalen? Dit terwijl Beeld en Geluid als wettelijke taak heeft het verzamelen en toegankelijk maken van het Nederlandse audiovisuele en digitale erfgoed.

Waarom bepalen deze overheidsorganisaties in samenwerking met politiek niet bepaald neutrale ngo’s wat desinformatie is en wat waar is? Er waren ooit tijden dat we dat heel gevaarlijk vonden. En met reden, omdat ook nu blijkt dat alleen de uitspraken worden gecontroleerd van bepaalde personen en partijen en van anderen niet. Dat roept de vraag op waarom de kiezers van rechtse partijen moeten meebetalen aan het laten censureren van hun opvattingen? Kortom, kunnen we beter niet gewoon stoppen met dit circus?

Dit is het vierde deel van een serie over de manier waarop de Europese Commissie probeert haar eigen waarheden aan burgers op te dringen onder het mom van het bestrijden van desinformatie. In deel I werd het censuurframewerk besproken dat de Europese Commissie (EC) met de Digital Services Act (DSA) heeft gecreëerd. In deel II zagen we dat een belangrijke rol daarin is weggelegd voor ‘betrouwbare melders’ (vaak ngo’s), die met voorrang meldingen kunnen doen bij sociale media platforms om posts te verwijderen. In deel III kwam de rol van ngo’s, die fungeren als experts voor de uitvoering van de DSA, aan de orde. In het bovenstaande deel IV ging het over de feitencheckers die door de EC worden betaald om het waarheidsgehalte van bepaalde posts te onderzoeken.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Gesubsidieerde feitencheckers checken alleen uitspraken van rechtse en middenpartijen en ook nog zonder succes. Stoppen met dit circus! verscheen eerst op Wynia's Week.

Vrij Nederland kwam op 21 mei met groot nieuws, althans zo leek het. ‘Microsoft heeft namen van Nederlandse ambtenaren en wetenschappers met de Amerikaanse overheid gedeeld. De gegevens staan in een onderzoeksrapport, opgesteld door een commissie van het Huis van Afgevaardigden, die Microsoft, Google, Meta en andere techbedrijven verplichtte interne documentatie te delen.’

Het nieuws werd breed opgepikt. Maar in tegenstelling tot wat veel media schreven, zijn de namen van Nederlandse ambtenaren niet gepubliceerd. De kramp waarin veel journalisten schieten zodra het om de Amerikaanse overheid gaat, is symptomatisch.

‘Desinformatie’ en ‘haatspraak’

Zoals gemeld in het eerste deel van deze artikelreeks heeft een commissie van de Republikeinse partij op basis van Amerikaanse wetgeving via een dagvaarding de correspondentie opgevraagd tussen de Europese Commissie en tien, voornamelijk Amerikaanse techbedrijven over de toepassing van de DSA. Dus geen cliëntgegevens, overheidsbestanden of andere in sommige media gesuggereerde informatie.

De actie van de Amerikanen vloeide voort uit verzet tegen de censuurmogelijkheden die de DSA overheden in de EU biedt. Daarbij staat niet de bestrijding van kinderporno en terrorisme ter discussie, maar het tegengaan van wat ‘desinformatie’ en ‘haatspraak’ wordt genoemd. In die gevallen is de scheidslijn tussen illegale content en vrije meningsuiting een stuk minder duidelijk. Uit het door de Amerikanen gepubliceerde rapport blijkt dat posts op sociale media werden verwijderd die (ruimschoots) binnen de vrijheid van meningsuiting vallen.

Wie de moeite neemt de beide rapporten van de commissie te lezen, ziet dat de namen van medewerkers van techbedrijven en ambtenaren zijn weggelakt. Bedrijven zijn ook in Nederland niet wettelijk verplicht om dit soort informatie geanonimiseerd aan te leveren. Dat hangt sterk af van het doel waarvoor deze wordt opgevraagd. Op voorhand naar eigen inzicht lakken in stukken waaruit mogelijk juridische consequenties volgen, is niet de bedoeling.

De Amerikaanse handelwijze hangt samen met de fundamenteel verschillende manier waarop tegen censuur op socialemediaplatforms wordt aangekeken. De VS hebben geen met de DSA vergelijkbare wetgeving of gedragscodes. De bemoeienissen van de Europese Commissie om toezicht of censuur uit te oefenen op sociale media wordt in de VS gezien als een inbreuk op het recht op vrije meningsuiting. De reactie van Microsoft op het artikel was dan ook dat het bedrijf handelde conform Amerikaanse wetgeving, die volgens Vrij Nederland kennelijk ondergeschikt is aan EU-wetgeving.

Om de kwalijkheid van de Amerikaanse actie te onderstrepen voert het Vrij Nederland-artikel woordvoerders op van EU DisinfoLab en Bits of Freedom (BoF). De auteur ‘vergeet’ daarbij te melden dat deze ngo’s zelf betrokken zijn bij de DSA, doordat ze meehelpen bij het opstellen van de regels en gedragscodes. Voor het via de DSA bestrijden van desinformatie en haatspraak consulteert de Europese Commissie ngo’s voor ‘expert knowledge’ en nodigt ze uit voor deelname aan expertgroepen. Bits of Freedom en Waag Futurelabs zijn Nederlandse ngo’s die hierbij betrokken zijn.

Bits of Freedom werpt zich op als bewaker van privacy op internet. Daarnaast wil het bijdragen aan ‘een gezond publiek debat’, door bijvoorbeeld de grote Amerikaanse techbedrijven onder vuur te nemen. Het op het Prinseneiland in Amsterdam gevestigde BoF vertrok van X om Bluesky te promoten en het kabinet-Schoof werd getypeerd als ‘een gevaar voor de rechtsstaat.’ Ook zit BoF in de Nederlandse Democratie Coalitie, een samenwerkingsverband van linkse ngo’s die zich inzetten ‘voor het versterken en verdedigen van de democratie in Nederland en daarbuiten’. Deze coalitie, die vooral stemming maakt tegen rechtse politieke partijen, wordt financieel gesteund door de goededoelenfondsen Stichting Democratie & Media (SDM), Adessium en het Vfonds. De laatste is een uithangbord van de Nationale Postcode Loterij.

‘Weerbaar en duurzaam’

BoF heeft een jaarbudget van ruim 1,5 miljoen euro, waarvan circa de helft afkomstig is van organisaties zonder winststreven (filantropie en ngo’s). Het wordt financieel gesteund door George Soros via zijn Open Society Foundations (OSF), dat ook EU DisinfoLab financiert. Twee andere belangrijke financiers van linkse ngo’s in Nederland, SDM en Adessium, dragen ook bij. Men neemt geen geld van Big Tech en overheden aan.

Opmerkelijk is de bijdrage van Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN). Met een eigen fonds ondersteunt deze stichting onder meer BoF, maar ook andere, met name linkse doelen. Zo gaat er geld naar het decentrale sociale platform Mastodon en naar projecten als ‘de ecologische impact van je website’ en ‘hoe we kunnen voorkomen dat AI discriminatie en vooroordelen in stand houdt’. SIDN streeft naar een ‘weerbare, duurzame digitale samenleving’ en is toegewijd aan de duurzame ontwikkelingsdoelen. Oud-Tweede Kamerlid Marjet van Zuijlen (PvdA) is voorzitter van de raad van toezicht. De stichting zet circa 25 miljoen euro per jaar om met het beheren van .nl-domeinnamen. Het verbaast niet dat een deel van het geld dat met het uitvoeren van deze semipublieke taak wordt verdiend, richting linkse ngo’s rolt.

Vorstelijke betaling

Stichting Waag Futurelabs is gevestigd in Amsterdam, waar tevens het historische Waag-gebouw op de Nieuwmarkt wordt beheerd. Waag wil bijdragen aan ‘onderzoek, ontwerp en ontwikkeling van een duurzame, rechtvaardige samenleving’ door ‘publieke waarden te bevorderen in het digitale domein’ en zegt te opereren op het snijvlak van wetenschap, technologie en kunst, maar is vooral een linkse actiegroep. Technologische ontwikkeling blijkt gericht op het ondersteunen van manieren om socialemediaplatforms te modereren.

Oprichtster en directeur Marleen Stikker – tevens lid van de Adviesraad voor Wetenschap, Technologie en Innovatie, een door de overheid bij wet ingesteld adviesorgaan voor regering en parlement – wordt met een jaarlijkse bezoldiging van 145.000 euro vorstelijk betaald. Ze schreef in 2019 een boek met de titel Het internet is stuk. Maar we kunnen het repareren. Het is een devies dat lijkt te gelden voor haar hele organisatie. Nostalgisch kijkt men terug op het project De Digitale Stad (DDS), dat in de jaren negentig met veel subsidie van de gemeente Amsterdam tot stand kwam: internet, maar dan zonder grote Amerikaanse techbedrijven.

Waag ontvangt in het kader van de ‘culturele basisinfrastructuur’ een overheidssubsidie van 1,2 miljoen euro voor de periode 2025-2028. Van de totale inkomsten in 2024 ter hoogte van 4,7 miljoen euro (2023: 4,8 miljoen euro) was 3,6 miljoen (2023: 3,9 miljoen) direct afkomstig uit subsidie. De resterende ‘eigen inkomsten’ vloeiden vooral voort uit opdrachten voor met belastinggeld gefinancierde organisaties.

Waag ziet voor zichzelf een belangrijke taak weggelegd bij het bestrijden van de ondermijnende effecten van Big Tech en digitale ongelijkheid. Moderatie van sociale media door ‘maatschappelijke organisaties’ moet tot meer ‘democratische technologie’ leiden. Waag maakt zich bovendien sterk voor ‘artistiek en ontwerpend onderzoek bij maatschappelijke transities’. Het streven naar ‘eerlijke, inclusieve technologie’ betekent dat wordt meegewerkt aan het zoeken van alternatieven voor platforms als X, TikTok en Instagram, en ook voor Teams, Zoom en Eventbrite.

Waag wil deze platforms dus niet alleen modereren, maar ook waar mogelijk ondermijnen. Het vertrok zelf met veel bombarie van X naar Mastodon. Waag benadrukt dat het antiracistisch is en een voorstander van diversiteit en inclusie. Het werkt samen met geestverwante clubs als Bits of Freedom, Amnesty, Open State Foundation en People vs Big Tech. Publiekscampagnes richten zich op de lezers van onder meer De Groene Amsterdammer, Het Parool, Trouw en de VPRO Gids, die zo hun -inkomsten opkrikken. Opmerkelijk is dat VVD’er Uri Rosenthal zitting heeft in de raad van toezicht.

‘Niets onoorbaars’

Sinds het van kracht worden van de DSA in 2023 zijn er talrijke bijeenkomsten geweest waarbij de Europese Commissie socialemediaplatforms uitnodigde om te praten over en inzicht te geven in de toepassing van de verordening. Daarbij waren ook altijd ngo’s aanwezig. Die ngo’s huldigen per definitie het standpunt dat censuur van desinformatie en haatspraak goed is, want anders zouden ze niet trouw hebben meegewerkt aan de doelstellingen van de DSA en de bijeenkomsten hebben bezocht. Directeur Evelyn Austin van BoF zei eerder dit jaar tegen onderzoeksplatform Follow the Money dat er op deze bijeenkomsten niets onoorbaars wordt besproken. Maar wie er precies aanwezig zijn en welke onderwerpen op de agenda staan, blijft geheim. Vandaar ook de Amerikaanse dagvaardingen. Deze geheimzinnigheid verhoudt zich nogal slecht tot de openheid die BoF zegt na te streven.

Austin pleit er in Vrij Nederland voor om de gesprekken over de DSA voortaan te houden zonder de socialemediabedrijven, dus alleen tussen de Europese Commissie en ngo’s. Maar wie heeft deze organisaties, die grotendeels worden gefinancierd met belastinggeld maar niet beschikken over een noemenswaardige achterban, het mandaat gegeven om het internet te censureren? En waarom zou EU-wetgeving voor de wereldwijd opererende Amerikaanse bedrijven voorrang moeten hebben op de wetgeving uit eigen land? De uitspraak van Austin is niet alleen onthullend als het gaat om de toepassing van censuur, maar laat ook goed zien welke veel te grote broek links-activistische ngo’s aantrekken in het publieke debat.

BoF reikt jaarlijks de Big Brother Awards uit aan personen of instanties die het ziet als de grootste privacyschenders. De prijs gaat opvallend vaak naar VVD-bewindslieden. Als positieve tegenhanger heeft BoF de Felipe Rodriguez Award ingesteld. In 2019 was Marleen Stikker de winnaar. Waag schuift dan af en toe wat belastinggeld als gift richting BoF. Gezien de medeplichtigheid aan de censuuractiviteiten van de Europese Commissie, mag BoF zo langzamerhand zichzelf nomineren voor de Big Brother Award.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Hoe met belastinggeld opgetuigde NGO’s de Europese Commissie helpen bij het censureren van sociale media verscheen eerst op Wynia's Week.

De EC zegt in een recente campagne sterk te hechten aan het beschermen van persvrijheid. Sinds mei 2025 zijn op basis van doorgaans gebrekkige bewijsvoering tientallen journalisten wegens het verspreiden van desinformatie door de EC op een sanctielijst gezet. Banktegoeden werden bevroren en toegang tot sociale media werd verhinderd. Daarnaast worden vooral rond verkiezingen tienduizenden socialemediaposts van platforms verwijderd en auteurs door justitie vervolgd. Het sanctioneren van journalisten en het censureren van sociale media staan volgens de EC kennelijk niet op gespannen voet met het beschermen van de persvrijheid.

Bij het bestrijden van desinformatie en haatspraak gaat het vaak over legitiem politiek debat en inhoud die niet strafbaar is, maar voor sommigen aanstootgevend. Dat blijkt uit documenten die onderzoekers van de Republikeinse fractie in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden na het dagvaarden van socialemediaplatforms in handen kregen.

Concrete voorbeelden

Autoriteiten hebben dankzij de DSA met name in verkiezingstijd de bevoegdheid om met spoed censuurverzoeken te doen aan platforms. Een zinnetje als ‘We need to take our country back’ blijkt niet door de beugel te kunnen. Ook heeft de EC weinig op met satire en memes.

Het Amerikaanse rapport noemt een aantal concrete voorbeelden van berichten die moesten worden verwijderd:

• Polen: ‘Electric cars are neither ecological nor an economic solution.’
• Frankrijk (over een asielzoeker die in 2023 in een park in Annecy verschillende jonge kinderen neerstak): ‘I certainly hope this little dust-up in #Annecy doesn’t hurt this poor young Syrian asylumseekers chances of becoming a Frenchman.’
• Duitsland (naar aanleiding van een bericht dat een Syrisch gezin 110 criminele feiten had gepleegd en de schuld daarvan legde bij jeugdzorg): ‘Deport the whole lot of them!’

Dit betrof in het Franse en Duitse voorbeeld accounts met minder dan duizend volgers en posts met relatief weinig views. De post over ‘Annecy’ was van een Amerikaan die twitterde vanuit de VS.

Niet alleen autoriteiten hebben de mogelijkheid met voorrang te vragen posts te verwijderen. Platforms moeten ook prioriteit geven aan censuurverzoeken van door de overheid erkende derde partijen die de status van trusted flagger hebben. Een dergelijke betrouwbare melder rapporteert illegale inhoud aan socialemediaplatforms. Die zijn niet verplicht de post te verwijderen, maar moeten wel de melder informeren over wat zij met diens melding hebben gedaan.

Een betrouwbare melder is per definitie pro-censuur, want anders zou deze geen status als trusted flagger hebben aangevraagd. Dat is prima als het gaat om het verspreiden van bijvoorbeeld kinderporno. Maar in veel gevallen is de scheidslijn tussen wel en niet illegaal niet zo duidelijk. Veel betrouwbare melders zijn bovendien ngo’s die voor hun financiering sterk afhankelijk zijn van een enkele donor, zoals de overheid, wat vraagtekens zet bij hun onafhankelijkheid.

In 2025 heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) in haar rol als nationaal DSA-coördinator de eerste betrouwbare melders in Nederland aangemerkt. Dit zijn Stichting BREIN, Stichting NL Confidential, React en Stichting Offlimits. Al voor 2025 fungeerden deze vier organisaties de facto ook als zodanig.

Stichting BREIN bestrijdt inbreuken op auteursrechten en wordt gefinancierd door rechthebbenden en brancheorganisaties uit de entertainment- en media-industrie. React is een organisatie gefinancierd door het bedrijfsleven, die zich keert tegen het online aanbieden van nepartikelen. Stichting Offlimits richt zich met name op het bestrijden van de verspreiding van kinderporno via internet en wordt voor 90 procent gesubsidieerd door diverse overheden.

Gefinancierd met belastinggeld

NL Confidential is een overheidsstichting die gespecialiseerd is in het opzetten en beheren van meldpunten en hulplijnen voor vertrouwelijke en zo nodig anonieme meldingen, waaronder Meld Misdaad Anoniem. Het onderdeel ‘Meld.Online Discriminatie’ fungeert als betrouwbare melder. Opmerkelijk is dat op de website allerlei voorbeelden van discriminatie worden genoemd, maar dat discriminatie van blanke en/of autochtone Nederlanders niet ter sprake komt. NL Confidential wordt volledig gefinancierd met belastinggeld, wat de eigen claim ‘onafhankelijk’ te zijn in een iets ander daglicht zet.

Ook bij de buitenlandse betrouwbare melders zit een aantal opmerkelijke partijen, die we bijvoorbeeld kennen uit het hier besproken boek Der NGO-Komplex van Björn Harms. Zo is Meldestelle Respect! één van de vele door ngo’s gerunde meldpunten in Duitsland. Iedereen die zich gediscrimineerd voelt kan hier met klachten terecht, waarna mensen om vaak onschuldige mediaposts worden aangepakt door justitie. De meldpunten worden grotendeels gefinancierd met belastinggeld. Hate Aid is een ngo die linkse politici, zodra ze met haatspraak te maken krijgen, helpt met het voeren van processen. De medewerkers zijn vooral afkomstig uit het kader van de Grünen. Sinds 2020 kreeg Hate Aid via de Duitse overheid drie miljoen euro subsidie. Het kwam inmiddels tot een aantal geruchtmakende rechtszaken. Het Oostenrijkse zusje ZARA (Zivilcourage und Anti-Rassismus Arbeit) heeft eveneens de status van betrouwbare melder en houdt zich met soortgelijke activiteiten bezig. Onlangs besloot minister Claudia Bauer van de christendemocratische ÖVP de al jarenlang lopende subsidie stop te zetten, waarna een collega-minister van de sociaaldemocratische SPÖ de financiering voor in elk geval dit jaar overnam om te voorkomen dat ZARA zou omvallen.

Bekende Belgische betrouwbare melders zijn overheidsorganisaties Unia en het Vlaams Mensenrechteninstituut, equivalenten van het Nederlandse College voor de Rechten van de Mens. Beide organisaties krijgen regelmatig het verwijt uitsluitend een bepaald deel van het politieke spectrum op de korrel te nemen. Reden voor de Vlaamse regering om eerder de financiering van Unia stop te zetten en voor Vlaanderen een eigen organisatie op te zetten. Na nogal ‘wereldvreemde’ adviezen over hoofddoeken en zwemkledij treft het Vlaamse instituut inmiddels dezelfde verwijten over partijdigheid als zijn federale evenknie Unia.

Deze betrouwbare melders leggen geen verantwoording af over de posts die als desinformatie of haatspraak worden aangemerkt. Wel mag vermoed worden dat platforms onder druk van hoge boetes of juridische aansprakelijkheid er eerder voor kiezen bepaalde posts te verwijderen. Veel van die verwijderingen gebeuren automatisch. Algoritmes die hiervoor worden gebruikt, gaan vooral bij satirische berichten regelmatig in de fout.

Socialemediaplatforms zijn wel verplicht om een melding te doen als zij posts verwijderen, zowel richting de gebruiker als de wettelijke toezichthouder. Alle beslissingen om berichten te verwijderen worden opgenomen in de DSA Transparancy Database. Daar word je niet veel wijzer over de inhoud van de verwijderde berichten, die zijn ingedeeld in zestien tamelijk brede categorieën. Derden kunnen zich dus geen oordeel vormen of posts al dan niet terecht zijn verwijderd, als een gebruiker niet zelf aan de bel trekt. Wetenschappers en organisaties kunnen wel om toegang vragen tot de inhoud van verwijderde berichten. De meeste verwijderde berichten hebben betrekking op de categorie ‘Scams and/or Fraud’ en zijn verwijderd op Google Shopping.

Naar eigen inzicht

De VS hebben geen met de DSA vergelijkbare wetgeving of gedragscodes. Daar mogen socialemediaplatforms naar eigen inzicht inhoud weigeren of verwijderen en wordt dit gerekend tot hun redactionele vrijheid. Ook kunnen ze in de regel niet juridisch aansprakelijk worden gesteld voor wat gebruikers op hun site plaatsen en ook niet worden aangeklaagd voor het al dan niet verwijderen van inhoud. Dit verklaart waarom vanuit de VS de bemoeienissen van de EC om toezicht of censuur uit te oefenen op sociale media wordt gezien als een inbreuk op het recht op vrije meningsuiting.

Vóór 2025 waren er geen betrouwbare melders in het kader van de DSA. Wel heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken al vanaf 2019 op basis van individuele afspraken een dergelijke status bij de socialemediaplatforms Facebook en Twitter/X en sinds 2021 ook bij Google, TikTok en Snapchat. Het ministerie heeft hiervan een paar keer gebruik gemaakt door Twitter te vragen berichten te verwijderen die betrekking hadden op het ongeldig maken van stembiljetten. Toenmalig minister Hugo de Jonge van Binnenlandse Zaken kwam overigens niet spontaan met deze informatie over de brug, maar pas na WOO-verzoeken, mediaberichten en Kamervragen.

De Europese Commissie financiert dus in het kader van de DSA ngo’s die als betrouwbare melders met voorrang geluiden op socialemediaplatforms proberen te censureren. Welke ngo’s de EC daar nog meer voor financiert en hoe die betrokken zijn bij censuur komt in het derde deel van deze serie aan de orde.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Hoe NGO’s helpen bij de uitvoering van Europees censuurbeleid verscheen eerst op Wynia's Week.

Thierry Breton is niet welkom in de VS. De voormalige EU-commissaris dreigde in 2024 een interview van Elon Musk met toenmalig presidentskandidaat Donald Trump op X (voorheen Twitter) te verbieden: omdat tijdens de live-uitzending nepnieuws en desinformatie dreigden te worden verspreid, zonder dat er ‘gemodereerd’ kon worden.

Het inreisverbod is een speldenprik in een controverse die teruggaat tot 2015. Toen begon de Europese Commissie zich zorgen te maken over het toenemende protest tegen massamigratie en multiculturalisme. Ook werd Rusland (naar later bleek ten onrechte) beschuldigd van het beïnvloeden van de uitslag van de Amerikaanse (2016) en Franse (2017) presidentsverkiezingen. In plaats van te luisteren naar de voorkeuren van de kiezer greep de Europese Commissie naar middelen om kritische geluiden te censureren.

Onder het mom van het aanpakken van haatspraak en desinformatie werd in 2015 het EU Internet Forum opgetuigd, dat misbruik van internet voor terroristische doeleinden moest bestrijden. In 2016 (tegen haatspraak) en in 2018 (tegen desinformatie) kwamen er ‘niet-bindende’ gedragscodes voor socialemediaplatforms, waarin deze beloofden inhoud te censureren. Wereldwijd, omdat anders ontduiken via VPN mogelijk was. De inhoud van de gedragscodes werd zorgvuldig afgestemd met ngo’s. Als platforms niet meewerkten, zouden de gedragscodes wet worden.

Miljardenboetes

Amerikaanse bedrijven werden meteen hard aangepakt. Zo kreeg moederbedrijf Alphabet tussen 2017 en 2019 miljardenboetes van Google voor ‘machtsmisbruik’ via de advertentietak AdSense en het mobiele betalingssysteem Androïd. En ook voor het voortrekken van de eigen productvergelijker in resultaten van zijn zoekmachine.

In 2019 kwam de nieuw aangetreden Europese Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen met het voorstel de gedragscodes om te zetten in een Digital Services Act (DSA). De DSA kwam tot stand in 2022 en werd effectief in 2023. Niet voldoen aan de DSA kan leiden tot een forse boete van maximaal 6 procent van de wereldwijde omzet of een totale ban in de EU. De wet verplicht platforms om samen te werken met ‘external stakeholders’, waaronder met name ook ngo’s.

Overigens gingen de gedragscodes niet op in de DSA. Wie voldoet aan de gedragscodes geniet bescherming tegen de toepassing van de DSA. Aangezien de EU van de westerse landen de meest vergaande wetgeving heeft rond censuur, werd voldoen aan de DSA de wereldwijde standaard. Wat dus implicaties heeft voor andere landen, zoals de VS. Daar waren de Democraten veelal bereid mee te werken aan de EU-maatregelen, terwijl de Republikeinen kozen voor de confrontatie. In twee achtereenvolgende rapporten problematiseerde een Republikeinse commissie inhoud en reikwijdte van de DSA en bracht een aantal onthullende feiten naar boven. Dat gebeurde door via dagvaardingen informatie op te vragen bij tien techbedrijven: Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, OpenAI, Reddit, Rumble, TikTok en X.

De Europese Commissie implementeerde met de DSA niet alleen vergaande wetgeving, maar ging bij de toepassing van de regels ook nog eens meten met twee maten. Zo is de Global Disinformation Index (GDI) leidend als het gaat om de betrouwbaarheid van websites. De GDI is een ngo die geld ontvangt van overheden en linksleunende filantropische organisaties, zoals de Open Society Foundations van George Soros. De GDI heeft het vooral voorzien op de rechterkant van het politieke spectrum. Onder de verzamelnaam ‘extreemrechts’ werd – conform de GDI – veel inhoud met een conservatief karakter als gevaarlijk gesignaleerd door de Europese Commissie. Vooral als het gaat over immigratie en gender is het label ‘violent right-wing extremism’ gauw geplakt. Berichten uit rechtse hoek over deze thema’s die nog net door de beugel konden (zogenaamde ‘borderline content’), werden door algoritmes naar beneden geplaatst, wat aanmerkelijk scheelt in advertentie-inkomsten. Hoewel de GDI transparantie tot kernprincipe heeft verheven, is er geen jaarverslag.

In tientallen bijeenkomsten met socialemediaplatforms en ngo’s drong de Europese Commissie de afgelopen jaren aan op het aanpakken van desinformatie over corona, de Russische invasie in Oekraïne en rond diverse verkiezingen. Deelname aan deze bijeenkomsten was verplicht en platforms moesten rapporteren wat ze deden aan het bestrijden van desinformatie. In de maanden voorafgaand aan het van kracht worden van de DSA pasten veel platforms hun ‘community guidelines’ op dit punt aan.

De eerste toepassing van de DSA was bij verkiezingen in Slowakije in het najaar van 2023. Uitingen als ‘There are only two genders’ en ‘Children cannot be trans’ werden met een beroep op de DSA verwijderd. De Europese Commissie stuurde TikTok een lijst met 63 accounts die moesten worden gecensureerd.

Ook in Nederland

Hierna was Nederland aan de beurt. Voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2023 was er een speciale bijeenkomst met TikTok en de Europese Commissie. Over wat er precies is besproken, is niets bekend. Dat het in dit geval om slechts één bijeenkomst ging, zegt overigens weinig over de werkwijze van de Europese Commissie. Alleen al in Brussel vonden in de periode 2023-2025 tientallen vergaderingen plaats over toepassing van de DSA door socialemediaplatforms. Telkens als er ergens verkiezingen waren – in Polen, Frankrijk, Ierland en zelfs buiten de EU in Moldavië – werd ook nog een bijeenkomst in het desbetreffende land georganiseerd om landspecifieke aandachtspunten en accenten te zetten.

Zo was er zes weken voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 opnieuw een bijeenkomst in Nederland met socialemediaplatforms als Alphabet, Meta, Microsoft, TikTok en tal van ngo’s. Deze bijeenkomst werd georganiseerd door de Autoriteit Consument & Markt. De ACM is onder de DSA aangewezen als Digital Services Coordinator, die in Nederland de supervisie heeft over de DSA en deze moet handhaven.

De agenda van deze bijeenkomst maakt duidelijk dat van socialemediaplatforms werd verwacht dat zij actief censuurmaatregelen zouden toepassen. Welke ngo’s precies deelnamen, blijkt niet uit de stukken. In ieder geval aanwezig waren Bits of Freedom en Justice for Prosperity (JfP).

Bits of Freedom zegt te streven naar ‘een open en rechtvaardige informatiesamenleving’. Het wordt financieel vooral gesteund door andere ngo’s, waaronder de Open Society Foundations van George Soros. Onder de werkzaamheden vallen zaken als de ‘dekolonisatie van digitale rechten in Europa’, ‘algoracisme’ en digital welfare.

Wie de website van Justice for Prosperity bezoekt, krijgt de indruk dat de EU een vrijplaats is voor rechtsextremisten die onder aanvoering van Andrew Tate en met steun van Trump los gaan op allerlei kwetsbare minderheden. Ook wordt de uitslag van elke verkiezing in de EU volgens JfP beïnvloed door grootschalige Russische inmenging. JfP werkt met een budget van 250.000 euro per jaar dat nagenoeg volledig wordt opgebracht door overheden (met name de EU) en ngo’s. Oprichter en CEO Jelle Postma is een graag geziene gast aan de Nederlandse talkshowtafels, waar hij gretig schermt met zijn verleden bij de NCTV en de AIVD. In een recent rapport beschuldigt JfP ook Wynia’s Week van het ondermijnen van fundamentele mensenrechten door statistische informatie over immigratie en de etnische achtergrond van criminelen te publiceren.

Geen juridische basis

Onderdeel van het interventierepertoire van de DSA is verder een ‘Rapid Response System’, waarin door de EC goedgekeurde factcheckers de mogelijkheid hebben om ‘priority censorship requests’ te doen in de aanloop naar verkiezingen. Dit Rapid Response System werd ingezet tijdens de verkiezingen in Frankrijk (2024), Moldavië (2024), Roemenië (2024 en 2025) en Duitsland (2025).

Met name de bemoeienis met de presidentsverkiezingen in Roemenië ging ver. Interne TikTok-documenten laten zien dat er via TikTok geen Russische beïnvloeding plaatsvond, anders dan veel media suggereerden. De documenten laten verder zien dat veel inhoud die populistische en nationalistische kandidaten steunde, werd verwijderd zonder dat daar een juridische basis voor was. Vanaf een bepaald moment in de campagne vroegen de Roemeense verkiezingsautoriteiten om alle afbeeldingen van de populistische kandidaat Călin Georgescu te verwijderen. Voorafgaand aan de nieuwe presidentsverkiezingen een half jaar later blijkt dat met name TikTok werd belaagd door de Roemeense autoriteiten en de EC om de censuurregels verder aan te scherpen.

De Amerikaanse rapporten laten zien dat de Europese Commissie met behulp van de DSA meningen wil censureren die niet schadelijk of illegaal zijn. Daarbij verplichten de gedragscodes en de DSA socialemediaplatforms om samen te werken met ngo’s en factcheckers, met name in verkiezingstijd. Over wat die ngo’s en factcheckers precies doen en hoe het zit met hun financiering, kom ik terug in het tweede deel van mijn artikel.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Hoe de Europese Commissie stiekem probeert om ‘verkeerde’ verkiezingsuitslagen te voorkomen, óók in Nederland verscheen eerst op Wynia's Week.

Opvallend is dat de inperking van de leefruimte van de mens wordt bewerkstelligd door een handjevol activisten en hun organisaties (vaak ngo’s), met hulp van welwillende rechters. Van dat laatste leverde een gerechtelijke uitspraak op 31 juli 2025 een fraai voorbeeld. Een uitspraak waarin de rechter de bestaande regels gewoon naast zich neerlegde.

Het ging om een zaak aangespannen door World Animal Protection (WAP) en De Faunabescherming. Laatstgenoemde ngo kennen we als het actie- en procedeervehikel van de Partij voor de Dieren. Zij maakten bezwaar tegen het besluit van de staat om de wolf niet als prioritaire soort aan te merken voor de Veluwe. Dat betekent dat de wolf geen speciale status zou krijgen binnen de grenzen van dit Natura 2000-gebied.

Niet ontvankelijk

Op basis van de Habitatrichtlijn van de EU is de staat gehouden speciale beschermingszones aan te wijzen. Dit zijn de bekende Natura 2000-gebieden. Dier- en plantensoorten kunnen worden aangewezen als onderdeel van deze status en genieten dan dezelfde strikte bescherming als dat gebied.

WAP werd niet ontvankelijk verklaard, want verricht volgens de rechter ‘onvoldoende feitelijke werkzaamheden’ ter bescherming van de wolf. Deze ngo is onderdeel van een wereldwijde organisatie met een jaarbudget van meer dan 80 miljoen euro. WAP Nederland beschikte in 2024 over 6,4 miljoen euro (2023: 5,2 miljoen euro), vooral afkomstig van de 81.000 donateurs. De Nationale Postcode Loterij geeft 750.000 euro, verdeeld over drie jaar. Elk jaar besteedt WAP in Nederland maar liefst 1,4 miljoen euro aan werving van donateurs. Zo betaalt het influencers fors voor reclame op sociale media.

WAP richt zich in Nederland op acties tegen het Dolfinarium, de verkoop van kangoeroeproducten, markten voor wilde dieren en de ‘vee-industrie’. Dit doen ze onder meer door het steunen van de eiwittransitie en door druk uit te oefenen op de Rabobank om te stoppen met de financiering van boerenbedrijven. Ook voerde WAP actie om het ABP te verplichten om diervriendelijk te gaan beleggen. ABP ging meteen overstag, waarna ook andere pensioenfondsen in het vizier van WAP kwamen. Samen met zusterafdelingen uit andere EU-landen publiceert men jaarlijks een overzicht (sommigen noemen het een hitlist) waarin fastfoodketens worden geclassificeerd op dierenwelzijn van kippen.

(Het geld van) WAP bleek deze keer niet nodig, want de rechter stelde ngo De Faunabescherming in het gelijk. Daarvoor was wel nodig dat de bestaande regelgeving terzijde werd geschoven.  De staat voerde in haar verweer aan dat alvorens de wolf een prioritaire status kan krijgen op de Veluwe (of elders in Nederland) eerst moet zijn aangetoond dat de soort na vestiging zich gedurende tien jaar onafgebroken heeft voortgeplant in ons land. Het eerste nest stamt uit 2019, dus deze vraag is pas in 2029 aan de orde.

Volgens de rechter had de staat in dit proces onvoldoende onderbouwd waarom de termijn van tien jaar van doorslaggevende betekenis is. De uitspraak stelt dat deze termijn nergens wordt genoemd in de Habitatrichtlijn en de staat de wolf ook los daarvan kan aanwijzen als prioritaire soort. Er is in de Habitatrichtlijn inderdaad geen procedure met een precieze termijn vastgelegd. Dit omdat de Habitatrichtlijn daarvoor expliciet ruimte laat aan de nationale staten om invulling aan te geven. In Nederland is er voor gekozen om via een Beleidsregel hieraan een termijn van tien jaar van onafgebroken voortplanting te verbinden.

Bindend voor bestuursorganen

In een Beleidsregel geeft een bestuursorgaan een nadere invulling aan een in algemene bewoordingen gestelde wettelijke bepaling. Beleidsregels zijn niet bindend voor burgers en bedrijven, maar wel voor bestuursorganen. Zoals de overheid zelf stelt: ‘Burgers en bedrijven mogen er dus op vertrouwen dat de beleidsregels worden gevolgd.’ Het is dan ook vreemd dat de rechter de Beleidsregel terzijde legt. Tenzij de uitkomst dat de wolf pas vanaf 2029 als prioritaire soort in aanmerking komt hem niet bevalt. Verder stelt de rechter dat de staat deze Beleidslijn ‘niet heeft vastgelegd in beleid’. Het staat er echt (in punt 9.4 van het vonnis).

Die tienjaarsperiode is verstandig om de wat langeretermijneffecten van samenleven met de wolf te beoordelen. De wolf kan wel onlosmakelijk deel uitmaken van een bepaald gebied, maar wat is het effect daarvan op andere diersoorten, de biodiversiteit in het algemeen en op de mens? Zo eten wolven alle moeflons op, waardoor de vegetatie op de Veluwe drastisch dreigt te veranderen. Vragen die nu niet meer aan de orde komen.

Tenslotte haalt de rechter een door De Faunabescherming ingebracht rapport aan van ecoloog Geert Groot Bruinderink, waarin deze stelt dat de Veluwe tot het natuurlijke verspreidingsgebied behoort van de Centraal-Europese wolf en dat de soort zich daar blijvend heeft gevestigd. Omdat de staat de bevindingen en conclusies van dit rapport niet heeft betwist, zijn ze voor de rechter waar.

Het rapport is nergens online te vinden en is één van de vele over de wolf in Nederland. Het is kennelijk heel speciaal omdat De Faunabescherming ermee komt. Groot Bruinderink werd eerder door De Faunabescherming als getuige-deskundige opgetrommeld in een procedure tegen de provincie Gelderland om het verstoren van een wolf met een paintballgeweer te voorkomen. De staat moet nu van de rechter een nieuw besluit nemen over het wel of niet aanwijzen van de wolf als prioritaire soort binnen het Natura 2000 gebied van de Veluwe, tenzij in hoger beroep de rechter wél de regels wil toepassen.

In ons boek Nederwolf wezen Oswin Schneeweisz en ik al op deze rechtszaak en de vergaande consequenties mocht de rechter de dierenactivisten in het gelijk stellen. Het is de wolf die dan bepaalt wat zijn leefgebied is en de mens moet zich daaraan aanpassen, ook als het gaat om woningbouw, de aanleg van infrastructuur en toerisme. Van elk initiatief zal vooraf moeten worden vastgesteld welke impact het heeft op het leefgebied van de wolf. Is dat negatief, dan gaat het feest niet door. De vraag is of activisten niet ook zullen proberen eenzelfde speciale status te regelen voor de wolf in andere Natura 2000-gebieden, zoals het Drents-Friese Wold en op de Utrechtse Heuvelrug.

Ongeloof en onbegrip

In ons boek komen we tot de conclusie dat beheer van de wolvenpopulatie in Nederland dringend noodzakelijk is. In Wynia’s Week publiceerden we een tienpuntenplan: een simpele oplossing om te voorkomen dat de aanwezigheid van de wolf voortaan bepaalt wat er nog mogelijk is. De Nederlandse, Duitse en Poolse wolven zouden we voortaan als één populatie moeten zien, die een voldoende omvang heeft voor een gunstige staat van instandhouding. Dan kan – in navolging van landen als Zweden en Frankrijk, waar de wolf dezelfde beschermde status heeft als in Nederland – aan populatiebeheer worden gedaan en worden voorkomen dat de leefgebieden van mens en wolf elkaar steeds verder overlappen.

Enige tijd geleden was er een – besloten – congres van internationale wolvenexperts. Ongeloof was er onder de deelnemers over het feit dat er in Nederland niet voor wordt gezorgd dat de wolf de mens als gevaarlijk ziet en blijft zien. Onbegrip dat zelfs het afschrikken door paintballen niet mogelijk is. Wolven die de angst voor mensen hebben verloren, dienen uit de populatie te worden genomen, zo was de algemeen gedeelde opvatting.

Parallel met de stikstofdiscussie

In een veel aangehaalde studie van John Linnell (Universiteit van Trondheim) is de conclusie klip en klaar: ‘Houdt de wolf wild. Elke wolf die zijn vrees voor de mens lijkt te verliezen of zich op enigerlei wijze agressief gedraagt, moet uit de populatie verwijderd worden.’ Het wild houden van de wolf is op een klein stukje postzegelnatuur als in Nederland niet mogelijk. Iets waar de nationale wolvenexpert Groot Bruinderink – die zo gretig wordt aangehaald door de rechter – kennelijk niet op ingaat.

Een parallel met de stikstofdiscussie dringt zich op. In beide gevallen gaat het om een door de Nederlandse overheid zelf gecreëerd probleem, waarbij een juridische fuik wordt ingezwommen waarin de rechter er onder druk van activisten en hun ngo’s voor zorgt dat we via (mis)interpretatie of extensieve uitleg van (vermeende) wettelijke bepalingen steeds verder vast komen te zitten. Grote delen van het land worden op slot gegooid voor menselijke activiteiten, omdat de uitstoot van stikstof of de aanwezigheid van de wolf bepaalt wat er mag. Aan het doel een bepaalde soort natuur of diersoort tot in het extreme binnen onze landsgrenzen te beschermen, los van wat daarbuiten gebeurt, wordt al het andere ondergeschikt gemaakt.

Net als bij het stikstofdossier lukt het de politiek niet zich aan deze kluwen te ontworstelen. Het is de hoogste tijd voor meer rigoureuze maatregelen.

Samen met Oswin Schneeweisz schreef Wouter Roorda  ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’, een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal. Het boek kost € 22,50 en is overal te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Hoe langer hoe gekker: eerst ging Nederland op slot voor stikstof, nu voor de wolf verscheen eerst op Wynia's Week.

Tezamen beschikken zij over miljarden euro’s en delen elk jaar niet alleen vele honderden miljoenen uit aan goede doelen, maar ook aan politiek activisme. Activistische ngo’s zijn met dit geld en met de vorstelijke subsidies die zij jaarlijks ontvangen in staat het maatschappelijk debat naar hun hand te zetten.

Zo bleek onlangs uit een reconstructie in De Telegraaf dat partijleden tijdens het congres van GroenLinks-PvdA de hete adem van ngo’s als Oxfam Novib, Artsen zonder Grenzen en Save the Children in de nek voelden om een motie voor een volledig wapenembargo tegen Israël te steunen. Ook roerden ngo’s zich volop bij het verzet tegen de strafbaarstelling van illegaliteit.

Goed georganiseerd

Bij de protesten gaat het vaak om goed georganiseerde clubs die, ondanks hun soms links-extremistische opvattingen, volop aandacht en ruimte van de media krijgen, die uitstekende juridische bijstand hebben geregeld als ze in de problemen komen en die in een mum van tijd een plek voor zichzelf aan tafel hebben geregeld bij de overheid.

Achter de op het eerste gezicht spontane acties gaat een netwerk van ngo’s en financiers schuil dat zorgt voor middelen, mensen en toegang. Zoals Wynia’s Week al eerder berichtte, wordt veel radicale actie op links op directe dan wel indirecte wijze gefinancierd met belastinggeld. Ook zijn er grote binnen- en buitenlandse geldschieters die dit soort initiatieven financieren. Tegelijkertijd profiteren deze organisaties van belastingvoordelen of van een loterijvergunning die ze om niet van de overheid hebben gekregen.

De grootste geldschieters in Nederland hebben samen een fonds opgezet dat ‘groepen burgers die zich met collectieve actie inzetten voor structurele maatschappelijke verandering’ financieel ondersteunt. Dit Fonds Burgerbewegingen werd in 2023 opgericht op initiatief van Stichting Democratie en Media (SDM). SDM beheert de miljoenen euro’s die vrijkwamen na de verkoop van diverse Nederlandse kranten aan De Persgroep (DPG).

Het Fonds Burgerbewegingen wil diverse ‘grassroots’-bewegingen ondersteunen en richtte daartoe een Raad van Burgerbewegingen op die over de toekenning van het geld gaat. Daarbij behield SDM de doorslaggevende stem. Het deelde in 2024 70.000 euro uit, waarna de uitkeringen tijdelijk werden gepauzeerd.

De Raad wordt bevolkt door bekende en minder bekende linkse activisten, die zichzelf met hun pronouns voorstellen op de website van het Fonds. Ook wordt daar subtiel duidelijk gemaakt wat de termen ‘inclusief’ en ‘gelijkwaardig’ inhouden en welke maatschappelijke verandering in aanmerking komt voor geld. Het Fonds houdt niet van transparantie, want publiceert geen jaarcijfers.

Naast SDM draagt de Nationale Postcode Loterij bij, via de Stichting DOEN. DOEN is het persoonlijke goededoelenfonds van Postcode Loterij-oprichter Boudewijn Poelmann en de grootste beneficiënt van de loterij. De Postcode Loterij heeft met het gratis gebruik van het publieke eigendom postcode een licentie gekregen van de overheid die bijna gelijkstaat aan geld drukken.

Geen democratische legitimatie

Verder zijn daar de filantropische fondsen Porticus en Adessium, die tot de meest vermogende in Nederland behoren en die we vaak tegenkomen als het om linkse goede doelen gaat. Porticus deelt geld uit afkomstig van C&A-familie Brenninkmeijer en Adessium van beleggersfamilie Van Vliet.

Als twee van de rijkste families in Nederland, publiek gesteund loterijgeld en een fiscaal gestutte stichting zonder achterban zich gaan inzetten voor structurele maatschappelijke verandering, dan zouden alle alarmbellen af moeten gaan – omdat elke vorm van democratische legitimatie ontbreekt. Dat het stil blijft, heeft waarschijnlijk te maken met de doelen die het Fonds Burgerbewegingen ondersteunt.

Hoewel het budget beperkt lijkt, kan het – zoals ook expliciet de bedoeling is – vaak net het zetje geven om een beweging van de grond te krijgen. Meest in het oog springend is de financiering van Woonopstand, een ‘landelijke woonbeweging’ die met demonstraties in diverse steden een agenda van extreemlinkse snit propageert voor het oplossen van de woningnood. De Communistische Jongerenbeweging (CJB) werkt in Woonopstand eendrachtig samen met de radicale Woonbond en politieke partijen als de SP, GroenLinks en PvdA.

De aanwezigheid van gestaalde communistische kaders maakte dat een protest in oktober 2021 in Rotterdam uit de hand liep en eindigde in een gewelddadige confrontatie met de politie. Is dit de collectieve actie die SDM, de Postcode Loterij en de families Brenninkmeijer en Van Vliet voor ogen hebben voor het tot stand brengen van structurele maatschappelijke verandering?

50.000 euro voor Eva Rovers

De samenwerking tussen SDM, Postcode Loterij en Adessium houdt daar niet op. Tezamen met filantroop en multimiljonair Fred Matser en zijn Fred Foundation, bekend van donaties aan radicale dierenactivisten, ondersteunt men ook Bureau Burgerberaad (BB).

BB begon als een burgerinitiatief. Eén van de oprichters is Eva Rovers. Zij is de partner van ‘Denker des Vaderlands’ David van Reybrouck en werkt samen met Extinction Rebellion. Rovers staat als directeur voor twee dagen in de week op de loonlijst van BB, wat de organisatie ruim 50.000 euro per jaar kost.

BB is opgericht in 2021 met als doel ‘het stimuleren van goed georganiseerde burgerberaden, in het bijzonder rond vraagstukken op het gebied van klimaat, milieu en biodiversiteit’. BB maakte een vliegende start. Al meteen in 2022 doneert de Postcode Loterij een bedrag van 500.000 euro voor een periode van drie jaar. SDM (35.000 euro) en Fred Foundation (15.000 euro) trokken ook gelijk de knip. Opmerkelijk is verder een donatie van 5000 euro van Extinction Rebellion.

Meteen stroomden de opdrachten binnen. Zo waren er ‘kennissessies’ bij zeventien gemeenten en vier provincies en trad BB op als adviseur bij het door toenmalig klimaatminister Rob Jetten (D66) ingestelde Expertteam Energiesysteem 2050. Ook adviseerde BB de minister over de opzet, uitvoering en publiekscampagne van het Nationaal Klimaat Burgerberaad (NKB). Tal van ministeries en bestuursorganen wonnen informatie in bij een club die nog geen jaar bestond en niet had laten zien over unieke expertise te beschikken. Wel publiceerde Rovers, voorheen bekend als biograaf van Boudewijn Büch, in 2022 de bestseller Nu is het aan ons. Oproep tot echte democratie. Hierdoor kreeg ze in vrijwel alle media een podium om burgerfora te promoten. Ook was ze zo slim om in het bestuur van BB twee D66’ers op te nemen. Benito Walker en Mpanzu Bamenga waren waarschijnlijk geen onbekenden van klimaatminister Jetten.

In 2023 voegde Adessium zich bij de financiers en doneerde 100.000 euro. SDM gaf ook nog eens ruim een ton. Voor advies, trainingen en workshops maakten diverse overheidsorganen 80.000 euro over, naast 12.000 euro aan subsidie. In het activiteitenverslag meldde BB volop betrokken te zijn bij de voorbereidingen van het NBK.

In 2024 was de organisatie gegroeid tot 3,4 fte. De totale baten bedroegen 507.000 euro. Hiervan was 369.000 euro afkomstig uit fondsenwerving, met de Postcode Loterij, Adessium en SDM als grootste geldschieters. Beide laatste doneerden opnieuw elk 100.000 euro. Uit geleverde diensten kwam 138.000 euro binnen, dankzij klussen voor met belastinggeld gefinancierde instelingen en organisaties, zoals de rijksoverheid, provincies, VNG, Staatsbosbeheer, Nationale Jeugd Raad, scholen, zorgorganisaties, bibliotheken en tientallen gemeenten.

Budget niet openbaar

BB meldde trots vijf gespreksleiders te leveren voor het NBK en ook betrokken te zijn in verschillende adviesfuncties. Ook leverde het in opdracht van het ministerie van Klimaat en Groene Groei een rapport over ‘sleutelfactoren voor succesvolle opvolging van burgerberaden’. Dergelijke opdrachten zijn een lucratieve manier om ngo’s met geld te ondersteunen, zo zagen we eerder bij de Eiwittransitie en de Stichting Natuur & Milieu. Voorzitter van het bestuur is inmiddels ex-VVD-Kamerlid Mark Strolenberg, in lijn met het van kleur verschieten van de verantwoordelijke klimaatminister, sinds 2024 Sophie Hermans.

BB trad tevens toe tot de Nederlandse Democratie Coalitie (NDC), een samenwerkingsverband van ngo’s die zich inzetten ‘voor het versterken en verdedigen van de democratie in Nederland en daarbuiten’. Dit is een initiatief van PAX dat in 2021 het licht zag. Het wordt financieel gesteund door SDM, Adessium en het Vfonds. Het Vfonds drijft nagenoeg volledig op donaties van de Postcode Loterij.

Hoewel NDC zegt te streven naar meer democratie en transparantie zijn het jaarlijks budget, de namen van de vijftien partners en de meer dan 500 ‘Bondgenoten’ niet openbaar. In de stuurgroep zitten naast PAX organisaties als het Nederlands Helsinki Comité, Bits of Freedom, Free Press Unlimited, Transparancy International met ex-D66-politica Lousewies van der Laan, Defend Democracy en Foundation Max van der Stoel. Wat al duidelijk maakt dat het om een links feestje gaat.

Professioneel apparaat

Als ‘coördinator’ bij NDC functioneert voormalig PvdA-Kamerlid Niesco Dubbelboer, die we eerder tegenkwamen bij de eveneens door SDM gesteunde actiegroep De Goede Zaak. Hij blijkt tevens verbonden aan de Lokale Democratie Coalitie (LDC) en Agora Europe, die allebei eveneens partner zijn van NDC. Bij LDC vinden we ook Eva Rovers terug. Agora Europe blijkt ook gemeenten en provincies te adviseren en te ondersteunen bij de inzet van burgerberaden.

Een andere partner is The Hague Academy for Local Governement. Dit is een non-profit onderwijsorganisatie voortgekomen uit de VNG, die naast beperkte bijdragen van deelnemers grotendeels drijft op overheidsfinanciering. Zo’n driekwart van het budget is afkomstig van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, waarvan het leeuwendeel uit de pot voor ontwikkelingshulp. NDC werkt intensief samen met de VNG en het College voor de Rechten van de Mens.

Kort en goed: voor het realiseren van linkse idealen is een professioneel lobby- en actie-apparaat opgetuigd, dat beschikt over voldoende financiële middelen, betaalde krachten en lijntjes met de media en de overheid om invloed uit te oefenen en als tegenmacht te fungeren bij ‘ongewenste’ ontwikkelingen. De gevolgen gaan waarschijnlijk steeds zichtbaarder worden.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat als donateur mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Zo functioneert de schaduwmacht van linkse ngo’s – en dit zijn hun financiers verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit laatste voorval is een voorbeeld van ‘habituatie’: wolven raken gewend aan de nabijheid van mensen. Habituatie kan ontstaan door veelvuldig zicht en geur van mensen en door voeren. De wolven merken dat ze geen gevaar lopen en leren dat ze steeds meer ruimte in kunnen nemen. En dat is risicovol.

Escalatieladder

In ons boek Nederwolf bespreken we de escalatieladder van Valerius Geist. In het voorlaatste, zesde stadium lijken wolven tam in de nabijheid van mensen. Het bijten van voorbijgangers is echter geen speels gedrag, maar het verkennen van de mens als potentiële prooi en een test hoe deze zich gedraagt als hij wordt aangevallen. Op niveau zeven is het toppunt van escalatie bereikt. Dan hebben de wolven hun schuwheid tegenover mensen verloren.

Wat deze voorvallen ook illustreren, is hoe de overheid reageert op de aanwezigheid van de wolf. Zoals zo vaak wordt een afwachtende houding ingenomen. De vestiging van het dier wordt met gejuich begroet, maar over de consequenties voor de mens, andere dieren, de leefomgeving en de biodiversiteit heeft men nauwelijks nagedacht.

Zo heeft het opvreten door de wolf van de moeflons op de Hoge Veluwe significante gevolgen voor de vegetatie aldaar: heidegebied verandert in naaldbos. Ter compensatie moet nu menskracht worden ingezet – tegen hoge kosten. Waar we elke consequentie van menselijk handelen voor de staat van instandhouding van flora en fauna van de wetgever zorgvuldig moeten vastleggen en verslechtering voorkomen, daar wordt de wolf geen strobreed in de weg gelegd.

Wolven raken steeds meer gewend aan mensen en naarmate hun aantal verder toeneemt, valt hun territorium niet langer (volledig) samen met natuurgebied en is er dientengevolge steeds meer interactie met de mens. Dat dit vroeg of laat een keer grondig misgaat, is te verwachten. In ons land waar alles tot op de vierkante meter is gereguleerd, is het dan ook de hoogste tijd om grenzen te stellen aan wat de wolf wel en niet mag en pro-actief vast te leggen hoe wij met dit roofdier omgaan. De volgende tien punten voorzien daarin.

1 Ga uit van een Centraal-Europese populatie en bepaal op basis daarvan de staat van instandhouding

Nederland is te klein om een levensvatbare wolvenpopulatie te herbergen. Daarover zijn vriend en vijand het eens. De Nederlandse populatie maakt deel uit van de Centraal-Europese populatie, die bestaat uit meer dan 2000 exemplaren die leven in met name Duitsland en Polen. Omdat er geen samenwerking is tussen deze landen omtrent beheer e.d. beschouwt de Europese Commissie, die toeziet op de uitvoering van de Habitatrichtlijn, deze populaties als apart. Dat maakt dat zelfs ná het afwaarderen van de beschermde status van de wolf er waarschijnlijk nog steeds geen beheer kan plaatsvinden, omdat de Nederlandse populatie te klein is om levensvatbaar te zijn. De afzondering van de Nederlandse populatie is echter kunstmatig, want het is exact dezelfde soort die vanuit Polen via Duitsland hier naartoe is gekomen.

Door op het niveau van de totale populatie te kijken, ontstaan er meer mogelijkheden voor beheer. Zo geniet de wolf in Zweden en Frankrijk dezelfde beschermde status als in Nederland. Door de grotere populaties daar is beheer wel mogelijk. Als er te veel wolven komen of wolven opduiken op plaatsen waar ze niet gewenst zijn, dan gaat men met instemming van de Europese Commissie over tot afschot. De gezamenlijke wolvenpopulatie van Nederland, Duitsland en Polen bedraagt een veelvoud van die in Frankrijk en Zweden.  

2 Maak haast met aanpassing van de Habitatrichtlijn

De wolf geniet binnen de EU een extra beschermde status op basis van de Habitatrichtlijn. Deze vloeit voort uit het Verdrag van Bern (1992). De status volgens dat verdrag is inmiddels aangepast, waarna de Europese Commissie is begonnen met het aanpassen van de Habitatrichtlijn. Deze richtlijn werkt ook door in nationale wetgeving. Niet alleen zou Nederland moeten aandringen op haast met de aanpassing, ook zou het kabinet alvast nieuwe nationale wetgeving kunnen voorbereiden. Er is niets wat erop wijst dat dit gebeurt. Het volgtijdelijk uitvoeren van wetswijzigingen leidt tot onnodige vertraging.

3 Stop met beleid om mens en wolf te laten samenleven en houd ze juist uit elkaar

Op dit moment zijn de inspanningen gericht op het zoveel mogelijk voorkomen van schade door wolven. Preventieve maatregelen, zoals het plaatsen van hekken, worden zwaar gesubsidieerd. Alles wordt uit de kast getrokken om de wolf maar niets in de weg te leggen. Dat is een contraproductieve aanpak, die steeds onhoudbaarder wordt naarmate de populatie verder toeneemt.

Ook hier is het verstandig het Franse en Zweedse voorbeeld te volgen en expliciet gebieden aan te wijzen waar een gelimiteerd aantal wolven kan en mag leven. Dat hebben we met diersoorten als het edelhert en het everzwijn ook gedaan. Wolven die zich vestigen buiten deze gebieden worden naar buitenlands voorbeeld zoveel als mogelijk verwijderd. Hierbij dient te worden opgemerkt dat zogenaamde ‘nulstandgebieden’ lastig te handhaven zijn en er altijd influx zal zijn van nieuwe wolven vanuit onze buurlanden.

4 Zorg voor een landelijke aanpak

Op dit moment zijn de provincies verantwoordelijk voor het wolvenbeleid. Uiteraard stemmen zij dit onderling af, maar na doorvoering van de voorgaande drie punten ligt een landelijke aanpak veel meer voor de hand. Neemt het aantal wolven toe tot boven een bepaald maximum of vestigen wolven zich buiten de aangewezen leefgebieden, dan wordt overgegaan tot afschot.

5 Maak preventief afschot mogelijk

Dit punt vloeit logisch voort uit het voorgaande. Wolven die zich buiten hun leefgebied ophouden in de buurt van mensen en menselijke bewoning worden geruimd.

6 Voorkom dat actiegroepen na elke gedode wolf naar de rechter kunnen stappen

Zolang sprake is van een levensvatbare populatie zoals gedefinieerd onder punt 1 is het ongewenst dat activisten voor elke individuele wolf de gang naar de rechter kunnen maken. Dat kan ook niet bij individuele exemplaren van andere diersoorten.

7 Maak inzet van afschrikkende middelen mogelijk

De beschermde status van de wolf brengt met zich mee dat elke verstoring in beginsel verboden is. Het wegjagen van een wolf van het eigen erf is alleen mogelijk als sprake is van een acute levensbedreigende situatie. Ook het afschermen van grotere gebieden zal geen stand houden bij de rechter. Het moet echter mogelijk zijn voor terreinbeheerders om via de inzet van preventieve middelen de wolf te weren uit bepaalde gebieden. Bijvoorbeeld voor Nationaal Park de Hoge Veluwe om zo de moeflonpopulatie te beschermen, die van groot belang is voor natuurbeheer en het bevorderen van de biodiversiteit.

8 Stimuleer voorlichting op scholen over omgang met wilde dieren

Er circuleren veel, soms wilde verhalen over de wolf en diens gedrag. Hoewel aanvallen van wolven op mensen gelukkig zeldzaam zijn, ondergaan we in Nederland een groot experiment. Niet eerder vestigden roedels wolven zich zo dicht in de buurt van de mens. Het lijkt zinvol een lespakket samen te stellen over wat wel en wat niet te doen in de buurt van wolven. Waarbij het samenstellen niet wordt overgelaten aan belangengroepen, zoals vaak gebeurt op andere terreinen. Idealiter zou deze voorlichting zich moeten richten op meer kennis van de wilde natuur in het algemeen.

9 Stel hoge boetes in op het voeren van wolven

Om wolf en mens zoveel mogelijk uit elkaar te houden, is het gewenst dat gedrag dat tot het tegenovergestelde leidt, wordt ontmoedigd. Zoals hiervoor aangegeven, kan habituatie ertoe leiden dat de wolf zijn natuurlijke schuwheid voor de mens verliest.

10 Maak zenderen mogelijk, zodat er meer kennis komt

De huidige onaantastbaarheid van de wolf maakt dat zelfs het zenderen van een individueel exemplaar door de rechter wordt verboden. Meer kennis over hoe de wolf zich gedraagt in de buurt van mensen is echter zeer gewenst. Zoals hiervoor aangegeven, is sprake van een nieuwe situatie waarbij we onszelf de mogelijkheid ontzeggen kennis te vergaren en eventueel alternatieve interventiemogelijkheden te ontwikkelen.

Uitvoering van de voorgaande tien punten morrelt weliswaar aan de onaantastbare status die de wolf geniet, maar is onontkoombaar wil deze een plekje kunnen hebben in ons overvolle land.

Wouter Roorda en Oswin Schneeweisz schreven ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’. Het boek is verschenen bij  Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,50 en is overal te koop en te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Stel eindelijk grenzen aan de Nederwolf: met dit tienpuntenplan verscheen eerst op Wynia's Week.

Het eerste deel van mijn bespreking ging erover hoe NGO’s met dat geld extreemrechts, haatspraak en discriminatie denken te bestrijden. De Duitse overheid subsidieert ook linkse NGO’s op de terreinen asiel, ontwikkelingshulp en klimaat en energie. Dat is het onderwerp van dit tweede en laatste deel.

218 miljard voor asiel en opvang

Het aan dit beleid ten grondslag liggende gedachtegoed steunt op twee pijlers uit de critical race theory. Deze theoretische basis van woke stelt dat alle culturen aan elkaar gelijk zijn, er geen grenzen mogen zijn en dus gelijke rechten gelden voor zowel Duitsers als immigranten. White supremacy houdt in dat ‘witte’, oude heteromannen de norm bepalen en alle anderen daardoor onderdrukken. Deze beide uitgangspunten vormen de ideologische grondslag voor het geven van miljarden euro’s aan subsidies en andere vormen van financiële ondersteuning op tal van terreinen door de Duitse overheid.

De uitgaven van de federale overheid voor asiel en opvang bedroegen in de periode 2016-2024 218 miljard euro. Alleen in 2023 was het 30 miljard euro, waar nog eens 6 miljard euro van de deelstaten bijkomt. Honderden miljoenen euro’s gaan elk jaar naar welzijnsorganisaties die soortgelijk werk doen als Vluchtelingenwerk in Nederland. Zij zetten zich tevens in om uitzetting van uitgeprocedeerden te voorkomen en hen onderdak te bieden.

Ook in Duitsland is een verdienmodel voor particulieren en bedrijven ontstaan rond asiel. Zo incasseerde een alleenstaande 24-jarige Syriër voor het opnemen van vijf minderjarige AMA’s in zijn woning elke maand 13.000 euro. Daarnaast ontving hij betalingen zoals kinderbijslag en incidentele tegemoetkomingen voor meubels, school en dergelijke. In veel steden in Duitsland is een netwerk ontstaan van allochtone bemiddelingsbureaus die maandelijks geld incasseren voor het onderbrengen van minderjarigen bij allochtone families.

Zes van de twaalf boten waarmee NGO’s mensen uit de Middellandse Zee redden en naar Europa brengen varen onder Duitse vlag. Mogelijk gemaakt dankzij een jaarlijkse bijdrage van twee miljoen euro van de federale overheid. Daarnaast ontvangt elke individuele bij United Rescue betrokken NGO elk jaar nog eens enkele tonnen. Voor de jaren 2024-2026 stelt het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken wederom zes miljoen euro beschikbaar.

Pro Asyl

United Rescue is opgericht door de protestantse Evangelische Kirche, die zelf ook elk jaar miljoenen overmaakt. Op de schepen wappert trots de Antifa-vlag. De vereniging Seebrücke bestaat uit meer dan 300 Duitse gemeenten en steden die bereid zijn om extra vluchtelingen op te nemen. Zij maken eveneens geld over aan de NGO’s die vanuit een ander perspectief zich met het organiseren van veerdiensten medeplichtig maken aan mensenhandel en inbreuk plegen op de soevereiniteit van andere staten.

In elk Bundesland functioneert een Flüchtlingsrat, die zich landelijk hebben verenigd in de koepelorganisatie Pro Asyl. Pro Asyl is van mening dat elke immigrant die dat wil mag blijven. Deze raden adviseren onder andere hoe de door steeds meer gemeenten verstrekte betaalkaarten in contant geld kunnen worden omgezet. In sommige steden kan dat ook bij de kantoren van linkse partijen.

Asielmigranten zetten verzorgingsstaat onder druk

De NGO Neue Deutsche Medienmacher*innen kreeg de afgelopen jaren 5,2 miljoen euro voor het Handbook Germany. Dat maakt asielzoekers niet alleen wegwijs in Duitsland, maar bevat ook tips om uitzetting te voorkomen. Zoals bijvoorbeeld dat ouders nooit zonder hun kind kunnen worden uitgewezen. De EU doneerde in 2023 tien miljoen euro om de inhoud van het handboek te verbreden en bij zoveel mogelijk organisaties onder de aandacht te brengen.

De grote aantallen asielmigranten zetten de Duitse verzorgingsstaat zwaar onder druk. Van de 5,5 miljoen mensen in de bijstand heeft 2,6 miljoen geen Duits paspoort. In 2010 waren dat van de 5,9 miljoen nog 1,3 miljoen. Onder hen veel Oekraïners. Van degenen die langer dan twee jaar in de bijstand zitten, is de meerderheid buitenlander. Ook onder degenen met een Duits paspoort bevinden zich velen van buitenlandse komaf. De uitgaven voor sociale voorzieningen zijn over de hele linie fors toegenomen in de afgelopen tien jaar.

Ondanks deze grote aantallen bijstandstrekkers werft de federale regering actief ‘vakkrachten’ in het buitenland. Opmerkelijk daarbij is dat aan deze vaklui geen bijzondere kwalificaties worden gesteld. Het gaat ook niet om specialistische functies. Zo werden mensen in Kenia geworven en opgeleid tot buschauffeur, terwijl bij het arbeidsbureau ruim 120.000 mensen staan ingeschreven die hier al een kwalificatie voor hebben.

Klimaatvriendelijke fietspaden in Lima

Aan ontwikkelingshulp spendeerde de federale Duitse overheid in 2022 13,8 miljard euro, welk bedrag daalt tot 10,3 miljard in 2025. Leidraad voor het beleid is het realiseren van een ‘democratische, solidaire en genderrechtvaardige’ samenleving. Hiertoe subsidieert de Duitse overheid met 44 miljoen euro de aanleg van klimaatvriendelijke fietspaden in Lima in Peru. Ook geeft zij 8 miljoen euro om de energie-efficiëntie in Marokkaanse moskeeën te verbeteren en 20 miljoen euro om in Kameroen, Kenia en Senegal via het aanbod van sport genderstereotypen te veranderen. Het boek bevat tal van andere voorbeelden.

Veel ontwikkelingsprogramma’s worden uitgevoerd door de overheidsorganisatie GIZ (Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit), waar in de leiding veelal uitgerangeerde politici worden geparachuteerd. Volgens de Duitse Rekenkamer weet niemand wat GIZ nu eigenlijk doet.

Intensief lobbyen door groene NGO’s bewerkstelligde de Atomausstieg en voorkomt dat bestaande kerncentrales weer worden opgestart of nieuwe gebouwd. In de vorige regeerperiode moest de Grüne staatssecretaris Patrick Graichen ontslag nemen, omdat hij diverse familieleden en kennissen op sleutelposities had weten te krijgen bij staatsondernemingen en lobbyorganisaties. Graichen zelf was afkomstig van NGO Agora, dat jaarlijks miljoenen euro’s ontvangt van de Climate Imperative Stichting van de Amerikaanse miljardair Hal Harvey. En daarnaast ook elk jaar drie miljoen euro van de federale Duitse overheid.

Tijdens de recente energiecrisis bestelde het federale ministerie voor milieu een studie over hoe schoon kernenergie is. Het Öko-Institut was de enige onderzoeksinstantie die voor de uitvoering in aanmerking kwam. Dit instituut is ontstaan vanuit de anti-kernenergiebeweging van de jaren zeventig. Vooraf werd als conclusie meegegeven dat kernenergie niet duurzaam is en geen redder van het klimaat. Dat was ook de uitkomst van het onderzoek.

Bewonderenswaardig werk

Om de Energiewende voor betrokkenen enigszins financieel rendabel te maken zijn grootschalige subsidies nodig. Voor de periode 2024-2028 gaat het alleen al om ruim 47 miljard euro om de industrie financieel op de been te houden en te stimuleren klimaatvriendelijke maatregelen te nemen. Voor bedrijven en het financieren van aanpassingen van woningen en in het verkeer bedroeg de totale financiële ondersteuning in de vorm van subsidies en belastingmaatregelen in 2024 67,1 miljard euro. Zo kreeg de Zweedse batterijfabrikant Northvolt in totaal 900 miljoen euro aan steun, om vervolgens failliet te gaan.

De inhoud van het boek van Harms zal de Nederlandse lezer niet onbekend voorkomen. De Duitse situatie lijkt extremer, maar dezelfde soort ontsporingen zijn in Nederland (en elders) ook aanwezig. Het bewonderenswaardige werk van Harms verdient dan ook internationaal navolging.

Björn Harms, Der NGO-Komplex, Wie die Politik unser Steuergeld verprasst, Langen Müller Verlag, München, 2025.

Het bericht Hoe linkse NGO’s van Duitsland een dolgedraaide subsidiestaat maakten deel II verscheen eerst op Wynia's Week.

Twee maanden na de aanslag werden de beide daders gearresteerd. Het waren een 19-jarige Palestijn en een 20-jarige Marokkaan, die een afkeer zeiden te hebben van Joden en de staat Israël. Hun daad vormde de concrete aanleiding tot het optuigen van wat de Duitse journalist en auteur Björn Harms ‘der NGO-Komplex’ noemt. Zijn onlangs verschenen boek met deze titel kon naast lovende kritieken en goede verkoopcijfers ook rekenen op veel hatelijke reacties en een boycot door veel boekverkopers.

Miljarden euro’s

Het complex dat Harms beschrijft, bestaat uit linkse politici, media, wetenschappers en activisten, waarbij de laatstgenoemden zich verenigen in lobbyorganisaties die met subsidie overeind worden gehouden. Zij ijveren voor meer overheidsbemoeienis en belastinggeld voor linkse politieke doelen. De medewerkers van deze ngo’s domineren de media en daarmee het maatschappelijke debat en fungeren als ‘experts’ bij de behandeling van wetsvoorstellen en bij hoorzittingen. De ngo’s ontvingen de afgelopen jaren miljarden euro’s aan subsidie van de Duitse overheid. Het complex werd vanaf 2022 nog invloedrijker tijdens de vorige bondsregering van SPD, Grünen en FDP, ondanks dat laatstgenoemde partij regelmatig op de rem trapte.

Harms onderscheidt grofweg vier gebieden waarop deze ngo’s vooral actief zijn. Ten eerste is dat de bestrijding van extreemrechts, haatspraak en discriminatie. De andere terreinen zijn asielbeleid, ontwikkelingshulp en klimaat en energie. Ik concentreer me in deze bijdrage op het eerste thema; een volgende keer komen de andere drie aan bod.

In de jaren na 2006 gingen opeenvolgende bewindslieden van het Bundesministerium für Familie, Senioren, Frauen und Jugend, waar deze programma’s waren ondergebracht, door met subsidiëren. Als eerste de in 2006 aangetreden CDU-minister Ursula von der Leyen. Vervolgens lanceerde minister Manuela Schwesig (SPD) in 2014 het federale programma ‘Demokratie Leben’. Het vormde de basis voor het ondersteunen van het ‘maatschappelijk middenveld’ (Zivilgesellschaft), waarin politiek, linkse lobbygroepen en migrantenorganisaties samenwerken tegen extreemrechts.

Na de extreemrechts geïnspireerde terreurdaden in Halle (2019) en Hanau (2020) kreeg de strijd van linkse groepen een extra financiële impuls. Voor de periode 2020-2024 werd voor Demokratie Leben in totaal één miljard euro vrijgemaakt en voor 2025 volgde een bedrag van 182 miljoen euro voor 1700 projecten. Volgens een klokkenluider op het ministerie is er nauwelijks controle op de besteding van middelen en volstaan de goede bedoelingen van de ontvangers om geld te krijgen. Een evaluatie was echter zeer lovend. Deze werd uitgevoerd door een instituut dat eveneens subsidie krijgt uit het programma. Eén van de onderzoekers was een politicus van de Grünen. De evaluatie bestond uit een enquête onder door het onderzoeksinstituut geselecteerde experts en politici. Wie dat waren en waar ze werkten, werd niet bekendgemaakt.

Geen zorgen over islamisten

Der NGO Komplex bevat tal van krasse voorbeelden van politiek correcte geldsmijterij. Zo incasseerde de Amadeu Antonio Stichting over de periode 2020-2024 2,7 miljoen euro. Dit is één van de belangrijkste linkse lobbygroepen, opgericht door publiciste Anette Kahane, een voormalige medewerker van de Oost-Duitse Staatssicherheitsdienst.

Ook vele Antifa-groepen ontvangen geld, net als de Migrantifa, die zich van de ‘te witte’ Antifa heeft afgescheiden. Deze extreemlinkse groepen nemen het niet alleen (desnoods met geweld) op tegen echte en vermeende rechtsradicalen, maar vallen sinds 7 oktober 2023 ook op door hun antisemitisme. Ze wortelen in de jeugdbewegingen van SPD, Grünen en Die Linke. De anonieme ondervraagden uit de eerdergenoemde evaluatie maken zich over links- en moslimextremisme geen zorgen, wél – uiteraard – over rechtsextremisten en ‘complotdenkers’. Terwijl 95 procent van de Duitse strafzaken over extremisme is gelinkt aan de islam.

Ook het jaarlijkse, in het kader van Demokratie Leben met een half miljoen euro gefinancierde Kompetenzzentrum Linker Extremismus aan de universiteit van Göttingen is van mening dat linksextremisme geen groot gevaar vormt – acties uit die kring zouden moeten worden geïnterpreteerd als verdediging van mensenrechten. De onderzoekers van het Kompetenzzentrum blijken zelf nogal eens een verleden als linksradicaal activist te hebben. Het begrip linksextremisme wijzen ze vaak af, aangezien het bij – bijvoorbeeld – het marxisme-leninisme en het anarchisme zou gaan om ‘historische en actuele bevrijdingsbewegingen’.

Het bestrijden van discriminatie is bij de subsidiestromen een belangrijk speerpunt. Daarom is het budget van de Beauftragte der Bundesregierung für Migration, Flüchtlinge und Integration verhoogd van 5,2 miljoen euro in 2015 naar 41,4 miljoen euro in 2023. Daarnaast stelde de federale overheid nog eens 13 miljoen euro beschikbaar voor een aparte Antidiskriminationsstelle.

Het Deutsches Institut für Integration- und Migrationsforschung (DeZIM) begon in 2015 met 185.000 euro subsidie; inmiddels bedraagt het bedrag 15 miljoen euro per jaar. De tweehonderd medewerkers kregen onder meer de opdracht om een ‘racismemonitor’ uit te voeren. De projectleider bleek op sociale media een bewonderaar van Antifa en beweerde dat in Duitsland sprake is van ‘systemisch racisme’. Dit werd door de monitor bevestigd na het bevragen van 5000 personen uit kringen van ngo’s die zich met dit thema en aanverwante zaken bezighouden. De mogelijkheid dat ook blanke Duitsers met racisme te maken kunnen hebben, werd expliciet uitgesloten. Eén van de aanbevelingen was dat er dringend behoefte is aan een Schuld- und Bildungsoffensive. Ook kwam er een ‘Expertrat’ tegen racisme. Hierop was al lang aangedrongen door diverse ngo’s, die vervolgens ook allemaal een plek kregen in deze raad. De leden zijn het erover eens dat in Duitsland sprake is van ‘systemisch racisme’, want dat bleek immers uit de racismemonitor van het DeZIM.

Ook ‘alternatieve media’ zijn verdacht

Via Demokratie Leben kreeg ook een meldpunt tegen haat in Hessen de afgelopen vier jaar meer dan 14 miljoen subsidie van zowel de deelstaat als van de federale overheid. Met de 6500 meldingen gingen 22 officieren van justitie aan de slag, die al gauw moesten concluderen dat twee derde van de meldingen geen betrekking had op strafbare feiten. In Beieren wordt een zwaar gesubsidieerd meldpunt gerund door een islamwetenschapper. Deze roept mensen op om ook ‘legale’ uitlatingen te rapporteren, zodat druk kan worden uitgeoefend om deze weg te halen. In Berlijn hebben zeven linkse ngo’s met een jaarlijkse subsidie van 830.000 euro een meldpunt ingericht waar mensen gerapporteerd kunnen worden die in complottheorieën geloven, alternatieve media lezen of opruiende filmpjes delen. Het meldpunt ontving in 2023 281 klachten. Zeggen dat er maar twee geslachten zijn, is goed voor een opname in het register.

Nog een voorbeeld: bij de het Duitse ‘NGO Violence Prevention Network’ trekken meer dan honderd medewerkers met een jaarbudget van 7,5 miljoen euro, dat nagenoeg volledig uit subsidie bestaat, ten strijde tegen rechtsextremisme op internet. Eerst door Facebook te helpen met factchecken. Nu dit is afgeschaft, houdt VPN zich samen met de Amadeu Antonio Stichting bezig met het in opdracht van de overheid inrichten van een Beratungsstelle Verschwörungsdenken. Die moet mensen helpen die te maken hebben met gezinsleden die in complotten geloven. Ook is er een speciaal programma om medewerkers van kleuterscholen te ondersteunen bij het herkennen van en omgaan met ‘extreemrechtse’ ouders, waarbij dat begrip nogal ruim wordt gedefinieerd.

Merz grijpt niet in

En wat te denken van ‘Hate Aid’, een ngo die linkse politici die met haatspraak te maken krijgen, helpt met het voeren van processen. De medewerkers zijn overwegend afkomstig uit het kader van de Grünen. Sinds 2020 kreeg Hate Aid vooral via Demokratie Leben drie miljoen euro subsidie. Het kwam inmiddels tot een aantal geruchtmakende rechtszaken. Zo werd een man die op X een post retweette waarin toenmalige minister Robert Habeck werd uitgemaakt voor Schwachkopf (sukkel) door justitie vervolgd. Zijn huis werd doorzocht, mede naar aanleiding van een klacht bij één van de vele meldpunten. Hate Aid staat ook Travis Brown bij, de zelfbenoemde ‘Hassreden Tracker’, die (tot zijn account werd opgeschort) op X ten strijde trok tegen onder anderen de Britse publicist Douglas Murray. Brown kreeg ook rechtstreeks subsidie van de federale overheid.

Het is slechts een kleine greep uit de vele vertakkingen van het Duitse ‘NGO Komplex’ die in het boek van Björn Harms aan de orde komen. De nieuwe bondsregering onder leiding van de christendemocratische kanselier Friedrich Merz maakt geen aanstalten om er iets aan te doen. Als excuus kan gelden dat de vorige groene Familien-minister Lisa Paus eind 2024 per wet de financiële ondersteuning voor ngo’s heeft veilig gesteld – voor de komende acht jaar.

Björn Harms: Der NGO-Komplex, Wie die Politik unser Steuergeld verprasst, Langen-Müller Verlag, München, 288 pagina’s, € 22,00.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hoe linkse ngo’s van Duitsland een dolgedraaide subsidiestaat maakten verscheen eerst op Wynia's Week.

Zo werd vorige week bekend dat Evelien van Roemburg secretaris-directeur wordt van de Adviesraad Migratie. Van Roemburg was in het verleden raadslid voor GroenLinks in Amsterdam, stond in 2023 op nummer 35 op de lijst voor de Tweede Kamerverkiezingen van GL-PvdA en is nu directeur van het EU-kantoor van Oxfam Novib in Brussel. Het is de zoveelste benoeming die illustreert dat het huidige kabinet (in meerderheid) dit element van machtspolitiek niet beheerst. Dat bleek al uit bijvoorbeeld de herbenoeming van Wopke Hoekstra tot Eurocommissaris en van John Leerdam tot directeur van het Slavernijmuseum.

Geen moeite met subsidie van ‘extreemrechts’ kabinet

Zou in het hypothetische geval van ‘het meest linkse kabinet ooit’ een PVV’er worden benoemd op een dergelijke post? De vraag stellen is deze beantwoorden. Er is nog nooit iemand gelieerd aan de PVV benoemd op een hoge ambtelijke of politieke functie. Wat ook de naïviteit van het huidige kabinet op dit terrein illustreert.

Zie ook het misbaar van de linkse partijen bij de verkiezing van Martin Bosma tot Kamervoorzitter. In dat licht is het overigens ook niet erg consequent om een benoeming te accepteren van een kabinet dat door GL-PvdA als ‘extreemrechts’ wordt gezien. Die moeite heeft ook Oxfam Novib niet als het gaat om het jaarlijks incasseren van 60 miljoen euro aan overheidssubsidie.

De dominantie van links in bijvoorbeeld de gemeente Amsterdam heeft voor een politieke monocultuur gezorgd bij elke organisatie of orgaan dat verbonden is aan die gemeente. Niet alleen wordt er na elke gemeenteraadsverkiezing opgeroepen tot het vormen van een zo links mogelijk College van B&W, dat verlinksen geldt ook voor alles waar de gemeente een vinger in de pap heeft.

Van Roemburg is momenteel verbonden aan Oxfam Novib, een organisatie die zich sinds het aantreden op allerhande manieren verzet tegen het kabinetsbeleid. Die zegt dat het kabinet met de voorgenomen asielwetgeving de rechtsstaat onder druk zet en dat de asielcrisis niet bestaat. Van Roemburg zelf vindt dat migratie niet het probleem is en dat het narratief moet worden omgebogen. Zij beticht het kabinet van een ‘bijna zwakzinnig beeld van de wereld’.

Weinig kritisch over migratie

Als secretaris-directeur is zij niet alleen verantwoordelijk voor het opstellen van het jaarlijkse werkprogramma maar praat ze ook mee over de inhoud van de adviezen, die veel media-aandacht krijgen en doorwegen in politiek en ambtenarij. Bovendien is zij verantwoordelijk voor wie er aangenomen wordt voor de ambtelijke staf die de adviezen schrijft. In mijn twintig jaar werkervaring op verschillende ministeries heb ik daar fraaie voorbeelden van gezien, die er op neerkomen dat links alleen links vertrouwt. Wat dus doorwerkt in wie welke baan krijgt, waarbij kwalificaties minder belangrijk zijn.

Het element van de juiste politieke kleur heeft zonder twijfel ook hier meegespeeld. Voorzitter van de Adviesraad Migratie is Monique Kremer, hoogleraar Actief Burgerschap bij de afdeling Sociologie van de Universiteit van Amsterdam. Dezelfde universiteit waar Van Roemburg academisch directeur is van het winterprogramma Migratie. Dat kent een weinig kritische houding ten opzichte van immigratie en ziet immigranten en asielzoekers vooral als slachtoffers.

Geringe wetenschappelijke staat van dienst

Niet alleen werken Kremer en Van Roemburg bij dezelfde universiteit maar ook bij dezelfde afdeling Sociologie. Ook Kremer huldigt uitgesproken linkse standpunten. Wie haar publicatielijst bekijkt verbaast zich erover hoe iemand met zo’n geringe wetenschappelijke staat van dienst hoogleraar kan worden en voorzitter van een belangrijk overheidsorgaan. In de afgelopen vijf jaar produceerde zij slechts één publicatie.

Kremer heeft dus met Van Roemburg niet alleen een bekende maar ook een geestverwant binnengehaald. Maar moet een adviesraad over migratie dan niet de verschillende perspectieven op dat onderwerp weerspiegelen en plaats inruimen voor mensen die juist een ander standpunt innemen, als tegenwicht tegen een rechts kabinet?

Werk van Jan van de Beek wordt genegeerd

In de Adviesraad Migratie is die diversiteit juist afwezig. Dat blijkt niet alleen als wordt gekeken naar de achtergrond van de leden, maar ook uit de publicaties van de afgelopen jaren. Zo put de adviesraad zich uit in voorstellen om asielimmigratie zoveel mogelijk te faciliteren, zoals in het rapport Asielopvang uit de crisis (2022).

De adviesraad is uiterst kritisch over de plannen van het kabinet om asielimmigratie te beperken. Ze heeft nooit een voorstel gedaan voor mogelijkheden om dat überhaupt te doen. Het werk van iemand als Jan van de Beek, die de kosten verbonden aan het ruimhartige Nederlandse asiel- en immigratiebeleid van de afgelopen decennia kwantificeerde, wordt genegeerd. Terwijl de benadering van Van de Beek juist zou kunnen helpen ideologisch geïnspireerd wensdenken te voorkomen.

Waarom kiest Faber adviseurs die tegen haar beleid zijn?

In dit licht is niet alleen de benoeming van Van Roemburg met instemming van minister Faber (PVV) nogal vreemd. Dat betreft ook die van Paul de Beer als lid per 1 september 2024. De Beer komt eveneens uit GL-PvdA-kringen. Dat laatste geldt ook voor de hoogste ambtenaar belast met migratie, directeur-generaal Annet Bertram. Recent werd zij tevens benoemd tot secretaris-generaal Asiel en Migratie. Waarom kiest Faber als haar adviseurs mensen die ‘het strengste asielbeleid ooit’ helemaal niet zien zitten?

Faber had deze gelegenheden kunnen aangrijpen om mensen in de adviesraad te benoemen die eens de mogelijkheden van het beperken van asielimmigratie in kaart brengen. Of aandacht vragen voor de belastbaarheid van de verzorgingsstaat door de aanhoudende immigratie. Kandidaten te over, zoals de eerdergenoemde Jan van de Beek of iemand als Ruud Koopmans.

Van Roemburg herhaalt juist op de website van de Algemene Bestuursdienst de vaak in linkse kringen aangehaalde uitspraak ‘Migratie is van alle tijden – we migreren voor werk, voor de liefde, voor een veilige plek.’ Daarmee miskent ze het door de opkomst van de verzorgingsstaat veranderde karakter van immigratie.

In deze samenstelling is de Adviesraad Migratie van weinig nut en zal de achterhaalde standpunten van de afgelopen jaren blijven herhalen. Trump en zijn Department of Government Efficiency zouden hier wel raad mee weten. Faber koos er echter voor de strijd aan te gaan over lintjes voor vijf vrijwilligers van het COA.

Ambtenaren hadden Faber moeten waarschuwen

Het is nogal potsierlijk als dan door de PVV Kamervragen worden gesteld, waarbij vraag 3 luidt ‘Door wie is Evelien van Roemburg aangesteld als secretaris-directeur van de Adviesraad Migratie?’ Dat is dus normaal gesproken met instemming van minister Faber. Een ambtenaar of politiek assistent die zijn werk goed doet, had Faber daarop moeten wijzen. De topambtenaren op haar departement hadden dat zeker moeten doen, aangezien een benoeming op een dergelijke functie niet zonder hun medeweten tot stand komt. Zij moeten de risico’s van een dergelijke benoeming inschatten én de consequenties voor het functioneren van de toch al zo politiek eenzijdig samengestelde Adviesraad Migratie.

In de slotzin van het persbericht zegt de Algemene Bestuursdienst (DGABD), die verantwoordelijk is voor de werving en selectie van topambtenaren: ‘DGABD heeft de werving verricht voor deze benoeming en de Adviesraad Migratie ondersteund bij de selectie. De vacature is zoals gebruikelijk breed open gesteld, zodat iedereen kon solliciteren.’ Om Stalin te parafraseren: ‘Niet de mensen die solliciteren bepalen wie een vacature vervult. Maar de mensen die de kandidaat selecteren.’

Wouter Roorda is econoom, investeerder, schrijver en columnist. Samen met Oswin Schneeweisz schreef hij ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’. Het boek is verschenen bij  Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,50 en is overal te koop en te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Uit de benoeming van Evelien van Roemburg in de Adviesraad Migratie blijkt dat de PVV niet goed is in machtspolitiek verscheen eerst op Wynia's Week.