Een kritiek van links

Simon Elmer is een Britse schrijver, onderzoeker en oprichter van Architects for Social Housing (ASH). Politiek behoort Elmer onmiskenbaar tot links. Hij pleit voor een socialistische architectuurpraktijk binnen een kapitalistische samenleving en richt zijn kritiek op privatisering, financieringskapitaal en de uitholling van publieke voorzieningen. Maar het is een links van een inmiddels zeldzame en ongemakkelijke soort.

Zijn boek, The Great Replacement and the Islamisation of Britain, waarvan ik hier het eerste deel bespreek, zal door een groot deel van traditioneel links niet als linkse maatschappijkritiek worden herkend. In Nederland zouden partijen als PRO, D66 en SP, evenals aanzienlijke delen van de sociale wetenschappen en de culturele sector, het boek zonder veel omhaal als ‘rechts’ of ‘extreemrechts’ classificeren.

Juist dat maakt het boek interessant. Elmer doorbreekt de gebruikelijke politieke arbeidsverdeling, waarin kritiek op kapitaal links heet te zijn, maar kritiek op massamigratie vrijwel automatisch rechts wordt gevonden. Het boek is uitvoerig gedocumenteerd, statistisch onderbouwd en ambitieus van opzet. Elmer onderzoekt zowel de omstreden vervangingsthese als de groeiende invloed van de islam op de Britse samenleving.

De vervangingsthese

Het boek kwam niet uit de lucht vallen. Elmer publiceerde eerder The Great Replacement: Conspiracy Theory or Immigration Policy?

In Elmers analyse heeft immigratie niets te maken met de officieel beleden idealen van diversiteit, inclusie of humanitaire solidariteit. Die begrippen fungeren vooral als morele verpakking. Daaronder liggen volgens hem hardere politieke en economische belangen.

Volgens Elmer is er een nieuwe fase in het kapitalisme aangebroken: de komst van een omvangrijke en blijvende islamitische immigratie die de demografische, culturele en politieke samenstelling van Groot-Brittannië drastisch verandert. Dat is relatief nieuw en vraagt naar mijn idee om een andere benadering dan de economische.

Steekpartijen en bestuurlijk falen

Elmers boek wordt gedragen door regelrechte woede over de gewelddadige incidenten die Groot-Brittannië de afgelopen jaren hebben getroffen en over de volgens hem voorspelbare reflex waarmee autoriteiten en media daarop reageren.

Hij bespreekt onder meer de aanslag in Southport in juli 2024, waar een 17-jarig immigrantenkind, Axel Rudakubana, tijdens een Taylor Swift-dansworkshop dertien kinderen en volwassenen met een mes aanviel. Drie meisjes overleden aan hun verwondingen. Kort daarna werd een moskee belaagd door mensen die meenden dat de dader een islamitische immigrant was. Politie, media en politiek plaatsten de daaropvolgende ongeregeldheden vrijwel onmiddellijk in het kader van ‘far-right violence’.

Elmer trekt die lijn door naar de langdurige seksuele uitbuiting van minderjarige meisjes in Rotherham en andere Britse steden. Politie, hulpverlening en lokale bestuurders beschikten jarenlang over aanwijzingen, maar grepen niet in. Angst om van racisme te worden beschuldigd speelde daarbij aantoonbaar een rol. Voor Elmer is dit geen geïsoleerde bestuurlijke mislukking, maar een voorbeeld van een systeem dat de bescherming van reputaties en ideologische dogma’s belangrijker vindt dan de bescherming van slachtoffers. Het begrip ‘two-tier policing’ vat die kritiek samen: vergelijkbaar gedrag wordt verschillend beoordeeld, afhankelijk van de etnische, religieuze of politieke identiteit van de betrokkenen.

De Britse staat heeft bevolkingsgroepen met uiteenlopende culturele normen samengebracht zonder na te denken over sociale cohesie. Dat is een zwaar verwijt. Maar het klopt. Waarom? Wat we zien in de politiek is de dominantie van wat de socioloog Max Weber noemde overtuigingsethiek (‘Gesinnungsethik’) het handelen volgens eigen gekoesterde ethische principes.

Verantwoordelijkheidsethiek (‘Verantwortungsethik’) gaat over de gevolgen van je handelen, je houdt je eigen principes overeind maar voorziet de maatschappelijke gevolgen ervan. En je handelt daarnaar. Ook contre-coeur als het zo uitkomt. Die laatste, de verantwoordelijkheidsethiek lijkt veelal verdwenen in de politiek. De resultaten zijn desastreus. En in die zin heeft Elmer gelijk.

Van minderheid naar bevolkingspolitiek

Aan de hand van uitvoerige statistieken reconstrueert Elmer de ontwikkeling van immigratie sinds ongeveer 1950. Zijn belangrijkste punt is overtuigend: de terminologie van ‘etnische minderheden’ verhult inmiddels meer dan zij verklaart. Die term suggereert kleine, duidelijk afgebakende groepen binnen een stabiele meerderheid. In delen van Londen, Birmingham, Leicester en andere steden is van zo’n verhouding nauwelijks nog sprake.

De taal van diversiteit normaliseert daarmee wat in werkelijkheid een fundamentele transformatie van de bevolking is. Elmer koppelt deze demografische ontwikkeling aan de toename van het messengeweld. Hij wijst op de sterke toename van het aantal tieners dat met messen om het leven is gebracht en op de verslechtering van de veiligheid in Londen onder burgemeester Sadiq Khan.

De Verenigde Naties

Hoe is deze demografische ontwikkeling ontstaan? Elmer zoekt het antwoord vooral in economische belangen. Een sleuteldocument is voor hem het in 2000 gepubliceerde VN-rapport Replacement Migration: Is It a Solution to Declining and Ageing Populations? Daarin werd onderzocht of immigratie een antwoord kon bieden op vergrijzing en bevolkingskrimp in onder meer Europa en Japan.

Voor Elmer is het rapport meer dan een demografische verkenning. Hij beschouwt het als de intellectuele en institutionele aanzet tot een beleid van doelbewuste vervanging van de bevolking. De bestaande economische orde, zo redeneert hij, kan slechts blijven functioneren wanneer er voortdurend nieuwe werknemers, belastingbetalers en consumenten worden aangevoerd. Massamigratie moet de winsten van grote ondernemingen beschermen, loonstijgingen afremmen en het op schulden en groei gebaseerde kapitalisme overeind houden.

Toch bewijst een VN-rapport waarin beleidsopties worden doorgerekend nog niet dat de VN een bevolkingsvervangingsprogramma heeft georkestreerd. Elmer behandelt een technocratische denkoefening alsof het een uitvoeringsbesluit was. Daarmee maakt hij zijn betoog kwetsbaar.

Een miljardenindustrie

Hij kijkt vervolgens naar de financiële sector. Een centrale rol kent hij toe aan Citigroup, de Amerikaanse financiële multinational waaronder Citicorp en Citibank vallen. Citigroup behoort tot de grootste banken ter wereld en gold tijdens de financiële crisis als het schoolvoorbeeld van een instelling die ‘too big to fail’ was.

In rapporten van Citigroup wordt immigratie of ‘insourcing’ aanbevolen als middel om economische groei te ondersteunen, vooral in landen als de Verenigde Staten, Canada en Groot-Brittannië. Dat zijn tegelijk landen met grote inkomens- en vermogensverschillen. De voordelen van bevolkingsgroei en goedkope arbeid komen volgens Elmer vooral terecht bij bedrijven, financiële instellingen en vermogende huishoudens, terwijl de kosten neerslaan bij werknemers, huurders en gebruikers van publieke voorzieningen. Met name bij de blanke arbeidersklasse waar hij zich ondubbelzinnig voor inzet.

Ook Peter Sutherland speelt in Elmers reconstructie een belangrijke rol. Sutherland was onder meer verbonden aan Goldman Sachs, bekleedde functies binnen Europese en internationale instellingen en was als speciaal vertegenwoordiger van de Verenigde Naties betrokken bij het migratiebeleid van de EU. Hij belichaamt voor Elmer het netwerk waarin banken, internationale organisaties, regeringen en denktanks hetzelfde migratiemodel bevorderen.

Hetzelfde patroon ziet hij bij George Soros en de Open Society Foundation. Soros pleitte ervoor dat Europa jaarlijks grote aantallen vluchtelingen zou opnemen en becijferde dat daarvoor miljarden nodig waren voor huisvesting, zorg, onderwijs en integratie. Rond asielopvang en immigratie is een omvangrijk stelsel van publieke financiering en particuliere dienstverlening ontstaan.

Laaggekwalificeerde arbeid

Wat levert immigratie de Britse samenleving daadwerkelijk op? Een terugkerend argument luidt dat de National Health Service zonder buitenlandse werknemers zou instorten en dat het land dringend behoefte heeft aan artsen, ingenieurs, wetenschappers en andere hoogopgeleiden. Elmer bestrijdt dat beeld. Hij stelt dat slechts een beperkt deel van de verstrekte werkvisa betrekking heeft op hooggekwalificeerd werk. Het aandeel artsen, ingenieurs en wetenschappers is bijzonder klein. Slechts enkele procenten van de totale immigratie kunnen als hooggekwalificeerd worden aangemerkt.

Relevant is het inkomen per hoofd, evenals de druk op huisvesting, infrastructuur, gezondheidszorg, onderwijs en sociale zekerheid. Bedrijven kunnen profiteren van een ruimer arbeidsaanbod, terwijl de maatschappelijke kosten worden afgewenteld op burgers en belastingbetalers. Lees: de blanke middenklasse en arbeidersklasse.

Het gangbare argument dat immigratie noodzakelijk is voor ‘de economie’ laat doorgaans in het midden voor wie die economie precies werkt. Groei van het totale bbp is niet hetzelfde als groei van de welvaart per inwoner.

Immigratie is veranderd

Valt nog steeds vol te houden dat immigratie nodig is voor de economie? Ik denk het niet. In Nederland begint de naoorlogse arbeidsmigratie eind jaren vijftig begin jaren zestig. De Nederlandse economie kreeg een impuls door laaggeschoolde arbeid aan te trekken. Het idee bestond dat dit tijdelijk zou zijn. In de jaren zeventig veranderde dat. Turkse en Marokkaanse immigranten haalden hun gezinnen naar Nederland. Nu komen immigranten vooral uit Syrië, Oekraïne en Noord-Afrika. Dat is geen arbeidsmigratie meer te noemen.

Criminaliteit en cultuur

Problematisch wordt zijn analyse wanneer Elmer criminaliteit niet alleen als gevolg van immigratie beschouwt, maar als onderdeel van een doelbewuste strategie van ontregeling. Europa zou volgens hem meer op de Verenigde Staten moeten gaan lijken.

Elmer vergelijkt de moordcijfers van Groot-Brittannië met die van landen als Rwanda, Zimbabwe, Nigeria en Jamaica. Die laatste liggen vele malen hoger. Het inkomen per hoofd van de bevolking ligt in deze landen aanzienlijk lager dan in Groot-Brittannië. Grote aantallen mensen uit gewelddadiger en armere samenlevingen migreren, er wordt niet uitsluitend arbeidskracht geïmporteerd. Ook gedragsnormen, familiepatronen, opvattingen over vrouwen, eer, seksualiteit en geweld reizen mee. Een fenomeen waar we dagelijks mee te maken hebben.

Dat culturele gedragspatronen niet bij de grens verdwijnen, is een legitiem uitgangspunt. Het idee dat migranten bij aankomst onmiddellijk veranderen in cultureel onbeschreven individuen, behoort tot de hardnekkigste illusies van het multiculturalisme. Samenlevingen verschillen in geweldsniveau, vertrouwen, omgang met vrouwen, familierelaties en houding tegenover gezag. Die verschillen hebben ingrijpende gevolgen voor het land van vestiging. Elmer wijst ook op de oververtegenwoordiging van sommige migrantengroepen in Britse criminaliteitsstatistieken.

Axel Rudakubana vermoordde drie kinderen en deed een poging nog tien anderen te vermoorden. Het aantal messteken varieert voor twee van de drie kinderen tussen de 85 tot 122. Elisie Dot Stancombe, 7 jaar, 85 messteken, en voor Bebe King, 6 jaar was dat 122. Andere overlevende kinderen hadden soms 32 steekwonden. Op dit moment is Rudakubana opgesloten in Broadmoor Hospital. Hij is vrij om zich te bewegen, hij heeft toegang tot een sportaccomodatie, een café en een winkeltje en maakt gebruik van een kapper en tandarts op het terrein. Hij kan lange wandelingen maken en hoeft niet te werken. De staf mag hem geen gevangene noemen. Een bed in Broadmoor Hospital kost de overheid £300.000.- op jaarbasis. Over de dode en verwonde kinderen heeft niemand het meer.

Een samenleving zonder vertrouwen

Voor Elmer is het huidige immigratiemodel volledig mislukt. Niet alleen omdat de aantallen te groot zijn, maar omdat de Britse staat niet langer in staat of bereid is grenzen te stellen. De regering laat de instroom voortduren, ontkent de negatieve gevolgen en reageert op maatschappelijke onrust met censuur, moralisering en selectieve repressie. Alles in naam van hun private Gesinnungsethik.

In Nederland zien we een vergelijkbaar patroon. De politieke leiders in het huidige kabinet claimen het gelijk aan hun kant, de rest in de fracties loopt maar wat mee. Ze hopen politiek te overleven onder de paraplu van de Gesinnungsethik van hun leiders. In de ambtenarij geldt vrij spel, een deel is politiek betrokken en kan risicoloos meedeinen op de golven van de ethische kwesties. Niemand loopt gevaar verantwoording te moeten afleggen. Banen zijn gegarandeerd.

Het resultaat is wat we een ‘low-trust society’ noemen: een samenleving waarin burgers elkaar, de overheid en publieke instellingen steeds minder vertrouwen. De nationale staat is uitgehold, een gedeelde identiteit wordt verdacht gemaakt en het idee dat een regering in de eerste plaats verantwoordelijk is voor haar eigen bevolking is vervangen door abstracte verplichtingen tegenover de mensheid als geheel.

Meer nodig dan een sociaal-economische verklaring

Elmer stelt vragen die het gevestigde debat voortdurend ontwijkt en die in ons land zijn gesteld door Jan van de Beek. Wie profiteert economisch van massamigratie? Wie draagt de kosten? Waarom worden demografische veranderingen als onvermijdelijk voorgesteld? Waarom lijken internationale verdragen in steen gebeiteld. En waarom reageert de staat daadkrachtiger op kritiek op immigratie dan op de schadelijke gevolgen ervan? Zijn vragen zijn terecht. Maar vragen om meer dan een sociaaleconomische verklaring. Weber geeft een opening voor politiek handelen, maar ook daar hebben we een verklaring nodig waarom Europa in een zelfgenoegzame sluimer van Gesinnungsethik het grote ethische gelijk aan zijn kant denkt te hebben.

Simon Elmer, The Great Replacement, and the Islamisation of Britain, Architects for Social Housing (2024 en 2026, 471 p.)

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Een linkse kritiek op massamigratie verscheen eerst op Wynia's Week.

De gemeente Bloemendaal moet op grond van de Spreidingswet asielzoekers opvangen. De gemeente heeft het voormalige seminarie De Tiltenberg aangewezen als geschikte locatie voor 120 asielzoekers, op steenworp afstand van het dorp De Zilk in de buurgemeente Noordwijk. Bewoners van dit kleine dorp vrezen voor waardedaling van omliggende woningen. Hoeveel invloed hebben azc’s op nabijgelegen woningen, en is nadeelcompensatie aanvragen een optie?

Onderzoek waardedaling en nadeelcompensatie

In een brief aan de gemeente Bloemendaal vragen de bezorgde bewoners om een onafhankelijk onderzoek naar eventuele waardedaling van woningen en mogelijke nadeelcompensatie.

Of de gemeente het onderzoek zal uitvoeren, is onzeker. Het is daarmee onduidelijk wat de effecten van het azc zullen zijn op de waarde van woningen in De Zilk. Uit bestaande praktijk en onderzoek blijkt dat asielzoekerscentra kunnen leiden tot aanzienlijke waardedalingen en langere verkooptijden van nabije woningen.

In 2019 verscheen er in het Journal of Housing Economics een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen en het Gran Sasso Science Institute in Italië naar de effecten van nieuwe asielzoekerscentra op de prijzen van nabije woningen. De onderzoekers verzamelden alle transactieprijzen van woningen rondom COA-locaties die in 2011-2015 hun deuren openden. Uit het onderzoek blijkt ‘[…] dat de opening van azc’s ertoe kan leiden dat de prijzen van woningen in de directe omgeving met ongeveer 9,3% dalen.’ De grootste daling van woningprijzen vindt plaats in dunbevolkte gebieden, en bij relatief grote azc’s die ten minste 500 asielzoekers kunnen huisvesten.

Woningwaarde daalt tot wel 9 procent

Een later onderzoek van Martijn Dröes (universitair hoofddocent Vastgoedfinanciering aan de Universiteit van Amsterdam) en Hans Koster (hoogleraar Stedelijke Economie en Vastgoed aan de Vrije Universiteit Amsterdam) uit 2023 komt tot een vergelijkbare conclusie over het effect van azc’s op woningprijzen. De auteurs verzamelden ruim 2,6 miljoen woningtransacties tussen 1990 en 2015 en vergeleken het effect van azc’s op woningprijzen bij nabijgelegen woningen met vergelijkbare woningen waar geen azc in de buurt is.

De conclusie van het onderzoek is dat de relatieve woningwaarde gemiddeld genomen daalt met 5,8 procent na opening van een azc in de buurt (binnen 2 kilometer afstand). Bij azc’s met een capaciteit van meer dan 500 personen daalt de huizenwaarde zelfs 3,0 procentpunt meer – een waardedaling tot wel 9 procent, zoals blijkt uit het onderzoek van 2019. De waardedaling van woningen nabij azc’s is volgens de onderzoekers niet overal hetzelfde: in steden, multiculturele en overwegend links-stemmende gebieden hebben azc’s een minder significant effect op de woningwaarde.

Azc Duinrell

Een opvallend voorbeeld van dalende prijzen van woningen is dat rondom een azc in Wassenaar. In vakantiepark Duinrell worden sinds 2007 asielzoekers opgevangen. In februari 2024 is besloten om de tijdelijke noodopvang om te zetten tot een permanent azc voor maximaal 930 asielzoekers. Sindsdien is het aantal gemelde incidenten (diefstal, aanranding, dreigen met zelfmoord, geluidsoverlast) bij de opvanglocatie sterk toegenomen. In heel 2023 werden 224 incidenten geregistreerd: 153 bij het reguliere azc en 71 bij de amv-locatie (voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen). In 2024 lag dat aantal op 412 incidenten, waarvan 298 op de reguliere en 114 op de amv-locatie.

Huizenprijzen Wassenaarse buurt dalen met 5,6 procent

Rond diezelfde tijd – tussen mei 2023 en mei 2024 – zijn de huizenprijzen in de nabijgelegen buurt ‘Verspreide huizen Duinrell Wassenaarse Slag’ met 5,6 procent gedaald. In diezelfde periode stegen de prijzen van woningen in Nederland met bijna 9 procent. Of deze prijsdaling te maken heeft met het azc in Duinrell, valt niet met zekerheid te zeggen. Wynia’s Week heeft vragen gesteld aan Huispedia, dat de ontwikkelingen van huizenprijzen in Nederland bijhoudt. Een woordvoerder liet weten ‘geen direct causaal verband’ te zien tussen de dalende huizenprijzen in Wassenaar en het azc.

Afhakende kopers, minder geïnteresseerden

Een (nieuw) azc bemoeilijkt ook anderszins de koop en verkoop van nabijgelegen woningen. In de wijk Driewegen in Terneuzen haakte een geïnteresseerde koper af toen hij zag hoe dichtbij het nieuwe azc in de Handelspoort (voor de opvang van 200 asielzoekers) zou worden gerealiseerd.

In Amersfoort was de verkoop van een woning in de wijk Schothorst ‘zo goed als rond’, maar trokken de kopers zich terug nadat ze erachter kwamen dat tegenover het huis een azc zou worden geplaatst om maximaal 300 asielzoekers te huisvesten.

Nadeelcompensatie voor waardedaling?

Azc’s hebben dus negatieve effecten op de waarde en aantrekkingskracht van nabijgelegen woningen. De vraag is dan of je iets kunt doen tegen die waardedaling van een woning. Is er een vorm van vergoeding te krijgen voor de schade?

De Omgevingswet biedt de mogelijkheid om nadeelcompensatie (vroeger planschade geheten) aan te vragen voor de waardedaling van een woning. Dat kan voor zaken als langdurige wegopbrekingen of bouwplannen die de waarde van de woning negatief beïnvloeden, zoals windturbines, fabrieken en dus azc’s.

Aanvraag nadeelcompensatie vrijwel kansloos

In de praktijk is het aanvragen van nadeelcompensatie vanwege (de komst van) een azc echter vrijwel kansloos. Voor de woningwaarde geldt allereerst een eigen risico van 4 procent. Daling van de waarde tot dit percentage wordt dus niet vergoed. Wie denkt dat de waardedaling meer dan 4 procent bedraagt, moet bij de gemeente een aanvraag voor nadeelcompensatie indienen. Die aanvraag kost tussen de honderd en vijfhonderd euro. Dat geld krijg je alleen terug als je in het gelijk wordt gesteld.

Daarnaast volgt uit de rechtspraak dat tijdelijke vermogensschade (zoals waardedaling van een woning) niet voor vergoeding in aanmerking komt, omdat de waardedaling na afloop weer geacht wordt te verdwijnen. Azc’s worden in de praktijk in eerste instantie voor 5 tot 10 jaar vergund, en zijn daarmee dus in theorie ‘tijdelijk’.

Onder de Spreidingswet worden vele gemeenten verplicht asielzoekers op te vangen. Met de blijvende instroom van asielzoekers zullen op termijn nog meer plekken worden aangewezen om azc-locaties te openen. Dat heeft verschillende gevolgen voor de buurt, waaronder financiële gevolgen. Woningen vlakbij azc’s worden niet alleen minder waard, maar ook moeilijker verkoopbaar. Wie financiële schade lijdt, wordt vrijwel nooit gecompenseerd.

Vereniging van Makelaars vindt het ‘lastig te duiden’

Net als Huispedia brandt ook de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) zich blijkbaar liever niet aan de potentieel brisante kwestie van de invloed van de komst van nieuwe azc’s op de waarde van bestaande woningen in de omgeving. We vroegen of de NVM zich kan vinden in het beeld dat azc’s een negatieve invloed hebben op de waarde van nabijgelegen woningen, of NVM-makelaars in de praktijk merken dat kopers kritischer worden bij de koop van een woning dichtbij een azc, of om die reden afhaken en of de nabijheid van een azc invloed heeft op de verkooptijd van woningen.

Een woordvoerder van de NVM liet daarop weten dat ‘we als NVM geen cijfers hebben van waardeverandering als gevolg van de vestiging van asiel/opvangcentra. Of en in welke mate dit van invloed is op de woningverkoop/prijsontwikkeling is lastig te duiden.’

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Asielzoekerscentra leiden tot daling van de huizenprijs. Maar schadevergoedingen zijn vrijwel kansloos. verscheen eerst op Wynia's Week.

Op de achtergrond draait namelijk een opvangbureaucratie die door haar pure omvang, budgettaire macht én innige verstrengeling met de politieke lobby elke vorm van strenger asielbeleid feitelijk onmogelijk maakt. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is veranderd in een autonome ‘staat in de staat’. Een organisatie die floreert bij crisis en met goudgerande opvangvoorzieningen een permanente aanzuigende werking heeft op asielzoekers overal ter wereld. Wie de harde cijfers van 2015 tot en met 2025 analyseert, ziet hoe de asielbureaucratie de politiek gijzelt.

Goudgerande magneet

Het contrast met de rest van Europa kan niet groter. Terwijl bijvoorbeeld buurland België de opvang heeft versoberd, doet het COA precies het tegenovergestelde. Ook elders in Europa krijgen jonge migranten uit Afrika of het Midden-Oosten een sobere opvang of worden ze simpelweg geweigerd. In Nederland daarentegen staat het COA klaar met de portemonnee. Tussen 2015 en 2021 kostte de opvang van een asielzoeker gemiddeld zo’n 27.000 euro per jaar. In de afgelopen drie jaar is dat bedrag nagenoeg verdubbeld tot ruim 50.000 euro per bewoner per jaar.

Dat geld gaat naar de ‘noodopvang’ op luxe cruiseschepen, in vakantieparken en in viersterrenhotels. Het signaal dat hiermee wordt afgegeven aan mensensmokkelaars en migranten is duidelijk: in Nederland word je in de watten gelegd. Geen enkel ander Europees land is zo gek, en het resultaat staat in Ter Apel: een eindeloze rij jonge mannen uit culturen die haaks staan op onze tolerante, westerse normen.

Dat blijkt al tijdens de opvang: mensen die echt gevaar lopen in de landen van herkomst vanwege hun seksuele geaardheid of christelijke geloof worden door de andere ‘vluchtelingen’ geterroriseerd. Bovendien zijn de meeste asielzoekers al door tal van veilige landen gereisd voor ze in Ter Apel aankomen. Nederland grenst nu eenmaal niet aan Eritrea, Nigeria of Afghanistan.

Dit systeem houdt zichzelf niet alleen financieel, maar ook ideologisch in stand. Het COA werkt nauw samen met de asiellobby, waarin Stichting VluchtelingenWerk Nederland (VWN) een coördinerende rol vervult. Samen bewaken zij één heilig verklaard narratief: er is in Nederland geen instroomcrisis, er is louter een opvangcrisis. Oftewel: de grenzen kunnen open blijven, we moeten alleen méér en duurdere opvanglocaties bouwen. Het COA heeft als bureaucratie immers geen enkel belang bij minder instroom, maar juist bij een constant hoge vraag naar opvang. Voor VluchtelingenWerk geldt hetzelfde.

Zoals Wynia’s Week al eerder in kaart bracht, is VWN een machtig instituut dat voor ruim driekwart leeft van overheidssubsidies (ruim 107 miljoen euro in 2024) én jaarlijks een ongeoormerkte zak geld van 10 miljoen euro krijgt van de Nationale Postcode Loterij om te lobbyen tegen strenger asielbeleid.

Het COA en VWN trekken hierin gezamenlijk op. Onderzoeker Peter Siebelt spreekt niet voor niets van een gesubsidieerde ‘schaduwregering’ waarin ambtenaren, uitvoerders en activistische ngo’s elkaar de bal toespelen. Zodra een minister de instroom wil beperken, beginnen de ngo’s een juridische en publicitaire tegenaanval, terwijl het COA ondertussen de Spreidingswet omarmt om gemeenten dwingend opvanglocaties door de strot te duwen. Het COA vaart wel bij de claims van de lobby: hoe groter de chaos, hoe groter de budgetten.

Het COA als onaantastbare vastgoedbaron

De politiek wil krimp, maar het COA bouwt aan expansie. Tussen 2015 en 2025 heeft het COA maar liefst 1,74 miljard euro geïnvesteerd in stenen. Opmerkelijk is dat 65 procent van al dat geld er in de laatste vier jaar doorheen is gejaagd. Het COA is in hoog tempo hotels en kazernes aan het opkopen en heeft momenteel nog voor 402 miljoen euro aan lopende bouwprojecten in de pijplijn.

Dit is een puur politieke overlevingsstrategie. Door miljarden euro’s in vastgoed te investeren, creëert het COA een voldongen feit. Zelfs als een nieuw kabinet de instroom succesvol zou halveren, dwingt het bezit van de panden de politiek om de opvanglocaties open te houden en zo de miljardeninvesteringen te rechtvaardigen. Het COA bouwt letterlijk aan zijn eigen toekomst, gesteund door de morele chantage van de kerkelijke en maatschappelijke asiellobby die bij elke versobering op de rem trapt.

In het zojuist verschenen Jaarplan 2026 schrijft het COA met gevoel voor eufemisme: ‘Voor 2026 zien wij dat het systeem van asielopvang onder grote druk staat. Dit komt vooral doordat het steeds langer duurt voordat statushouders naar gemeenten verhuizen.’

Dat is de omgekeerde wereld. Zoals in Wynia’s Week al eerder werd betoogd, staat de asielopvang niet ‘onder druk’, maar is deze volledig vastgelopen door de aanhoudend hoge instroom.

Het COA probeert de schuld te verschuiven naar de gemeenten, maar negeert de wetten van de fysieke ruimte. Omdat statushouders wettelijk recht hebben op een woning, ontstaat een flessenhals: de instroom stroomt niet door naar de voorkant van de rij; de hele rij staat stil. Nederlandse jongeren kunnen hierdoor geen kant op en moeten tot in lengte van jaren bij hun ouders blijven wonen, terwijl gemeenten via de Spreidingswet onder dwang taakstellingen moeten realiseren. Zolang Nederland meer asielzoekers binnenlaat dan het fysiek kan huisvesten, worden de problemen voor de eigen bevolking elke dag groter.

Drie ingrepen

Nu de asielnoodmaatregelenwet is gesneuveld door een intensieve lobby van ngo’s, is het de hoogste tijd voor de politiek om met gerichte, eigen wetgeving te komen die niet alleen de instroom bij de grens aanpakt, maar direct de macht van de opvangbureaucratie en haar partners breekt.

De financiering van het COA zou per direct aan banden worden gelegd. Dan kan met drie ingrepen:

1 – Weg met de blanco cheque: sinds 2022 worden alle ‘werkelijke kosten’ achteraf geruisloos door het ministerie bijgepast (in 2023 leidde dat tot een extra injectie van 871 miljoen euro). Stop dit per direct en geeft het COA voortaan een vast budget per asielzoeker gebaseerd op een sobere norm, en geen cent meer.

2 – Bevries de 402 miljoen euro aan lopende bouwprojecten. Elk pand dat het COA nu in bezit heeft en dat leeg komt te staan door een dalende instroom, kan worden omgebouwd tot reguliere starterswoningen voor onze eigen jongeren of voor studentenhuisvesting.

3 – Een wettelijk verbod op luxe noodopvang: maak een einde aan het afhuren van viersterrenhotels en cruiseschepen. De opvang moet sober, basaal en functioneel zijn. Zodra de opvangomstandigheden in Nederland niet langer gunstiger zijn dan in België of Duitsland, is het met de aanzuigende werking voorbij.

Regie terugpakken

Kort en goed: als we de grip op migratie willen terugkrijgen, moeten we stoppen met het financieren van de asielmachine. Alleen door het COA financieel droog te leggen en los te snijden van de politieke asiellobby, kan de politiek de regie over de grenzen heroveren.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Grip op migratie? Dat kan alleen door per direct de miljardendeals van de asielindustrie aan te pakken verscheen eerst op Wynia's Week.

Momenteel zijn in Nederland 9,8 miljoen personen werkzaam, waarvan er 1,6 miljoen in het buitenland zijn geboren. Laatstgenoemden zijn niet alleen arbeidsmigranten, maar ook migranten die om andere redenen (asiel, studie, gezin) werden toegelaten en vervolgens aan het werk zijn gegaan. Van de arbeidsmigranten is ongeveer een derde afkomstig uit landen buiten de EU/EFTA, en daarvan is ongeveer tweederde toegelaten in het kader van de soepele regeling voor kennismigranten.

Dat de asielproblematiek zo langzamerhand een ondragelijke last vormt voor de Nederlandse bevolking mag bekend worden verondersteld. Daarmee vergeleken valt het draagvlak voor arbeidsmigratie nog mee. Hierbij speelt natuurlijk mee dat arbeidsmigranten doorgaans economisch actief zijn, iets wat van veel asielmigranten niet gezegd kan worden.

Arbeidsmigratie heeft desondanks wel een imagoprobleem. Misstanden, zoals slechte huisvesting, en overlast zijn medebepalend voor de beeldvorming. Daar komt bij dat sinds enige tijd – mede dankzij topambtenaar Rits de Boer – het besef veld wint dat de lusten van arbeidsmigratie vooral de werkgever ten goede komen, terwijl de lasten voor rekening zijn van de samenleving.

Lusten en lasten

Werkgevers zijn echter niet de enigen die kunnen profiteren van arbeidsmigratie, vooral als het gaat om plaatsgebonden en tevens vitale sectoren zoals de zorg en de woningbouw. De vermindering van hardnekkige personeelstekorten in deze sectoren middels arbeidsmigranten komt diegenen ten goede die op een wachtlijst staan voor zorg of die geen woning kunnen vinden. Hierbij moet worden aangetekend dat ook voor deze arbeidsmigranten de nadelen van toepassing zijn die in het algemeen kleven aan arbeidsmigratie.

Arbeidsmigratie leidt tot extra druk op voorzieningen als zorg en onderwijs, verstoring van economische prikkels (loonvorming, innovatie, activering uitkeringstrekkers, studiekeuze), aantasting van de leefomgeving en vergroting van de woningnood. Verder vormen arbeidsmigranten, uitgezonderd kennismigranten, gemiddeld genomen per saldo een belasting voor de overheidsfinanciën.

Lusten en lasten moeten tegen elkaar worden afgewogen, vooral omdat ze ongelijk zijn verdeeld over groepen in de samenleving. Het meteen ‘opentrekken van een blik arbeidsmigranten’ zodra zich ergens personeelstekorten voordoen, is daarom geen goed idee. Het is de weg van de minste weerstand.

Netwerk van oud-politici

Of het met de gewenste belangenafweging de goede kant opgaat staat nog te bezien. Weliswaar heeft arbeidsmigratie als gezegd een imagoprobleem, maar dat betreft vooral de publieke opinie.

Zoals eerder uiteengezet in verschillende artikelen in Wynia’s Week, bijvoorbeeld hier, bestaat er een krachtige en effectieve arbeidsmigratielobby die het niet zozeer moet hebben van public relations, maar veeleer van het behartigen van haar belangen in politiek Den Haag. We treffen in dit lobbynetwerk dan ook veel oud-politici aan, bijvoorbeeld Gert-Jan Segers (ChristenUnie) in OTTO Work Force, Klaas Dijkhoff (VVD), die Frank van Gool (OTTO Work Force, KaFra Housing) in de Raad van Toezicht van zijn creatie ‘Voor Ons Nederland’ opnam, en Hans Wijers (D66) in de denktank DenkWerk.

Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050

De Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 kwam in haar lijvige rapport uit 2024 tot de volgende beleidsrelevante aanbeveling:

‘Alles overziend biedt een gematigde bevolkingsgroei (19 tot 20 miljoen) de betere uitkomsten: op die manier zijn de groei door migratie, de toename van vergrijzing en sociale waarborgen meer in evenwicht met de huidige voorzieningen. Daarmee kan een evenwichtige toename van de bevolking zorgen voor voldoende welvaartsgroei om in publieke voorzieningen te voorzien. Maar de druk die een snelgroeiende bevolking de komende 25 jaar legt op diezelfde voorzieningen en op de ruimtelijke ordening wordt daarbij getemperd. Ook zo’n scenario vergt scherpe keuzes en een stevige aanpak.’

Dit was een baanbrekende aanbeveling van de Staatscommissie. Ik wijs er nog maar eens op dat de bevolkingsgroei in Nederland al sinds enige tijd geheel op rekening komt van het positieve migratiesaldo (= immigratie minus emigratie). Als de werkelijke ontwikkeling uit de hand dreigt te lopen, of meer concreet: als we boven dat plafond van 20 miljoen inwoners in 2050 dreigen uit te komen, zal de immigratie beperkt moeten worden, iets wat politiek zeer gevoelig ligt. Bevordering van de remigratie, waarop tegenwoordig een taboe rust, laten we hier vooralsnog maar buiten beschouwing.

Terzijde: de leden van de Staatscommissie Monika Sie Dhian Ho, vicevoorzitter alsmede directeur van Instituut Clingendael, en Marco Pastors, ooit wethouder voor Leefbaar Rotterdam, zijn met ingang van 1 september benoemd tot lid van de Adviesraad Migratie.

Beperking immigratie

Hoe vertalen we de door de Staatscommissie aangegeven grenzen waarbinnen de bevolkingsomvang in 2050 zich zou dienen te bewegen in streefcijfers voor het migratiesaldo?

Om de gedachten te bepalen eerst wat gerealiseerde cijfers. Het migratiesaldo bedroeg in 2024 en 2025 108.000 respectievelijk 94.000 personen. Gemiddeld over de laatste tien jaar was dit ruim 100.000. Kijken we vooruit richting 2050, dan kunnen we gebruik maken van berekeningen die het CBS destijds voor de Staatscommissie heeft gemaakt, met als resultaat:

‘Een scenario van gematigde groei zou betekenen dat Nederland in 2050 tussen de 19 en 20 miljoen inwoners kent. Dat komt neer op een gemiddeld jaarlijks positief migratiesaldo van 40.000 tot 68.200 personen.’

Volgens deze berekening komt de bovengrens voor het gemiddelde migratiesaldo tot het jaar 2050 dus ongeveer een derde lager uit dan de gemiddelde realisatiecijfers over de laatste tien jaar. Het lijkt er dus op dat, willen we de door de Staatscommissie geadviseerde bovengrens van 20 miljoen inwoners in 2050 niet overschrijden, aan beperking van de immigratie niet valt te ontkomen.

Trekken we deze lijn door, dan is het de vraag of ook de arbeidsmigratie beperkt zal moeten worden. Aangrijpingspunten voor het beleid zitten vooral bij de migratiemotieven arbeid, asiel (inclusief tijdelijke bescherming Oekraïners) en studie. Beperking van de immigratie daar zal vervolgens doorwerken in de gezinshereniging en -vorming, al valt daarin ook wel het een en ander te snoeien. Denk aan de mogelijkheden die de Wet tweestatussenstelsel biedt en aan de gezinshereniging voor Alleenreizende minderjarige vreemdelingen (Amv).

Met betrekking tot asielmigranten moet nog worden opgemerkt dat de retourmigratie van deze groep een stuk lager uitvalt dan die van arbeids- en studiemigranten. Mogelijk gaat dit zich ook voordoen bij de Oekraïners die tijdelijke bescherming genieten. Eén potentiële asielzoeker die door de Marechaussee bij de grens wordt teruggestuurd, levert dus meer op qua beperking van het migratiesaldo dan één geweigerde tewerkstellingsvergunning krachtens de Wet arbeid vreemdelingen (WAV).

Of de arbeidsmigratie om deze reden moet worden ontzien wanneer een reductie van het migratiesaldo op de agenda komt, is echter nog maar de vraag. Niet alle arbeidsmigratie komt de reeds aanwezige bevolking ten goede. Zie de voorgaande beschouwing over de lusten en lasten van arbeidsmigratie en het ‘opentrekken van een blik arbeidsmigranten’ zodra zich ergens personeelstekorten voordoen. Het ziet er dus naar uit, mede in het licht van de aanbeveling van de Staatscommissie, dat we de vraag waarmee we begonnen (‘kunnen we de arbeidsmigratielobby zijn gang laten gaan?’) ontkennend kunnen beantwoorden.

Politieke realiteit

Wie de immigratie wil beperken zal krachtige lobby’s tegenover zich vinden. Het kabinet-Jetten zal die confrontatie niet aangaan. Integendeel: de lobbyisten kunnen zich verzekerd weten van een welwillende houding van het kabinet tegenover hun respectieve agenda’s.

D66 heeft, met instemming van haar favoriete oppositiepartij PRO, feitelijk afstand genomen van het idee dat de asielinstroom moet worden beperkt. De VVD staat borg voor het behartigen van de belangen van de arbeidsmigratielobby. En de studiemigratielobby is er zelfs in geslaagd haar voorvrouw Rianne Letschert als minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het kabinet in te manoeuvreren.

De Staatscommissie kwam met een goed onderbouwde toekomstvisie. Maar die viel bij dit kabinet niet in vruchtbare aarde. Intussen gaan kostbare jaren verloren. De geest van Mark Rutte is nog springlevend in Den Haag: ‘Als je visie wilt, moet je naar de oogarts.’

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Gaat het kabinet eindelijk de migratie beperken? Vergeet het maar, de lobbyisten trekken aan de touwtjes verscheen eerst op Wynia's Week.

‘De wet is de wet,’ zegt CDA-asielminister Bart van den Brink keer op keer tegen gemeenten die niets voelen voor uitvoering van de spreidingswet. Inmiddels staat een aantal van hen onder toezicht.

Toch geldt het adagium van Van den Brink niet voor alle lokale bestuurders. Zo verklaarde de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema (PRO) publiekelijk het boerkaverbod in haar gemeente niet te zullen handhaven – omdat het niet zou passen bij Amsterdam. Vanuit Den Haag bleef het stil. Ook biedt de gemeente Amsterdam ongehinderd opvang aan illegalen die is gericht op permanent verblijf in ons land – opvang dus die een stuk verdergaat dan de overeengekomen ‘bed-bad-brood’-regeling.

Met eigen middelen

Per 1 januari 2025 stopte de rijksoverheid met de subsidie voor deze regeling, officieel de Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV). Ditrtl.nl

waren PVV, VVD, NSC en BBB overeengekomen in hun gezamenlijke hoofdlijnenakkoord. De LVV bestond sinds 2019 in vijf gemeenten (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en Groningen) en beoogde sobere 24-uursopvang aan uitgeprocedeerde asielzoekers te bieden om dakloosheid en overlast te voorkomen. Het Rijk droeg jaarlijks tussen de 15 tot 24 miljoen euro bij. Per jaar werden ruim duizend personen opgevangen.

Rechters oordeelden in diverse zaken dat de minister de opvang voor ‘kwetsbare’ personen niet zomaar mocht beëindigen vanwege risico’s op onmenselijke behandeling (artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens), en verplichtte tijdelijke voortzetting of heroverweging. De rijksbijdrage en de landelijke regeling als zodanig stopten echter per 1 januari 2025. De gemeenten Amsterdam, Utrecht en Groningen zetten de opvang (deels) met eigen middelen voort.

Voor Amsterdam geldt dat de gemeente uitgeprocedeerde asielzoekers 24-uursopvang en begeleiding blijft bieden. Via het ‘Programma Ongedocumenteerden’ biedt de stad structureel plek aan vijfhonderd personen. Naast een slaapplek wordt ook gezorgd voor maaltijden, medische noodzorg en leefgeld. Deze activiteiten en begeleiding gaan een stuk verder dan ‘bed-bad-brood’.

De uitgeprocedeerden krijgen een ‘casemanager’ toegewezen en moeten meewerken aan een toekomstplan. In dit kader wordt allereerst onderzocht of er alsnog juridische opties zijn voor een verblijfsstatus in Nederland. Dat is merkwaardig, aangezien in de periode waarin de meeste afgewezen asielzoekers hun aanvraag deden, tot 90 procent hiervan werd goedgekeurd.

Asielzoekers spreken bij aankomst in Nederland als eerste met iemand van Vluchtelingenwerk, die hen helpt hun verhaal te construeren. Mocht dat onvoldoende zijn om een verblijfsstatus af te dwingen, dan staat een door de staat betaalde advocaat klaar om, desnoods met diverse keren beroep, tegen negatieve uitspraken bezwaar te maken. Kortom, je moet wel een héél slecht verhaal hebben om uiteindelijk je asielaanvraag afgewezen te zien worden. De illegalen zijn hier omdat ze weigeren mee te werken aan hun vertrek en dat proces op alle mogelijke manieren proberen te frustreren.

Voor de gemeente Amsterdam vormt dat dus geen bezwaar om het kostbare juridische circus opnieuw in gang te zetten. En niet zonder succes, want tientallen uitgeprocedeerden ontvangen elk jaar alsnog een verblijfsvergunning.

Maas in de wet

Is er geen aanknopingspunt om het verblijf in Nederland te bestendigen, dan wordt gewerkt aan begeleiding bij een veilige terugkeer naar het land van herkomst of ondersteuning bij het legaal doorreizen naar een ander land.

De gemeente Amsterdam trekt structureel zo’n 17,5 tot 20 miljoen euro per jaar uit voor het Programma Ongedocumenteerden. Daar bovenop worden ook medische kosten vergoed. Daar komen nog de kosten voor juridische bijstand bij. De proceskosten en het salaris van de advocaat bij een rechtszaak komen voor rekening van de gesubsidieerde rechtsbijstand. Ongedocumenteerden hebben hier, ondanks het ontbreken van een burgerservicenummer, recht op omdat zij geen inkomen hebben. Een maas in de wet.

De gemeente Amsterdam werkt samen met een vast netwerk van ngo’s, die fors worden gesubsidieerd voor taken op het gebied van juridische hulp, opvang, medische zorg en dagbesteding. De inspanningen van deze activisten zijn vooral gericht op het uiteindelijk verkrijgen van een verblijfsstatus.

De zogenoemde Regiegroep Ongedocumenteerden Amsterdam is de koepelorganisatie die, zoals dat heet, ‘toezicht houdt en de uitvoering monitort van gemeentelijk en landelijk beleid rondom ongedocumenteerden in Amsterdam’. Het runt ook het centrale aanmeldpunt. Deze regiegroep werd opgericht door de ngo’s Amsterdams Solidariteits Komitee Vluchtelingen (ASKV), HVO-Querido en Stichting VluchtelingenWerk, die de hoofdrol spelen in het bieden van hulp aan illegalen.

Eén van de personen die bij de oprichting was betrokken, is het huidige D66-Kamerlid Mpanzu Bamenga, die zelf jarenlang illegaal in Nederland verbleef. Dat feit wordt op sites als Wikipedia en Parlement.com verzwegen – Bamenga wordt daar slechts als vluchteling aangeduid. Hoewel een ANBI, komt het jaarbudget van de regiegroep – ruim 1 miljoen euro – nagenoeg volledig uit subsidies.

De andere partners in het netwerk zijn BOOST, Life Goals, Leger des Heils en Maya Angelou Opvang. Het ASKV biedt intensieve juridische begeleiding en onderzoekt nieuwe kansen op een verblijfsvergunning. Zij krijgen daarbij hulp van VluchtelingenWerk en Recht in Zicht (Leger des Heils).

Uit de kraakscene

Peter Siebelt documenteerde in een uitgebreide tweet achtergrond en ontstaan van het ASKV. Het ‘komitee’ ontstond eind jaren tachtig toen een clubje radicale activisten uit de kraakscene zichzelf als ‘humanitair steunpunt’ voor illegalen presenteerde. Het ASKV was een netwerk van linkse radicalen die uitzettingen saboteerden. Mensen die in de jaren zeventig trainingskampen voor terroristen bezochten, kraakgroepen politiseerden, Onkruit-acties uitvoerden of RaRa-verdachte werden, doken eind jaren tachtig plots op in het bestuur van het ASKV.

Het ASKV zou uitgroeien tot een rijkelijk gesubsidieerde organisatie. Daarnaast zijn er jaarlijkse bijdragen van de gebruikelijke financiers van links actievoerend Nederland: de Nationale Postcode Loterij, Fred Foundation van multimiljonair Fred Matser, Adessium van beleggersfamilie Van Vliet, Stichting Democratie en Media, Kansfonds en het voornamelijk door de Postcode Loterij gefinancierde Oranjefonds. Van het budget van 5,6 miljoen euro in 2025 (2024: 5,2 miljoen euro) was 4,5 miljoen euro (2024: 4,3 miljoen euro) afkomstig uit subsidies van de gemeente Amsterdam en het Rijk. De genoemde vermogensfondsen droegen dat jaar, net als in 2024, circa 750.000 euro bij.

In de Raad van Toezicht van ASKV vinden we Judith Sargentini (PRO, voorheen GroenLinks) als voorzitter. Zij is wethouder in de gemeente Gouda. Andere leden van de raad zijn Gianni da Costa (diaconaal opbouwwerker en bestuurslid bij de Amsterdamse afdeling van de ChristenUnie), Marq Wijngaarden (advocaat bij het activistische kantoor Prakken d’Oliveira Ook en tevens lid van de Adviescommissie Asiel van VluchtelingenWerk) en Patricia Seitzinger (onder meer oud-bestuursvoorzitter van GroenLinks Amsterdam).

‘Safe space’ voor transgenders

HVO-Querido verzorgt het beheer en de woonbegeleiding op de meeste opvanglocaties in de stad. Deze ANBI richt zich niet alleen op uitgeprocedeerden, maar verleent breder zorg, met daarbij alle mogelijke aandacht voor diversiteit, inclusie en maatschappelijke betrokkenheid. Zo krijgt het ook een paar ton subsidie per jaar voor een ‘safe space’ ten behoeve van transgenders. In 2025 ontving het van de gemeente bijna 6 miljoen euro voor ‘ongedocumenteerden woonbegeleiding’.

Stichting Maya Angelou Opvang biedt gespecialiseerde opvang, specifiek gericht op de opvang van ongedocumenteerde vrouwen en heeft ook de ANBI-status. 90 procent van de jaarlijkse totale inkomsten van circa 175.000 euro is afkomstig uit subsidie, naast een bijdrage van het Oranjefonds.

De ngo’s Het Wereldhuis, BOOST en KLABU verzorgen inloopcentra, taallessen en sportieve of maatschappelijke participatieactiviteiten om overdag ‘structuur’ te bieden. Het Wereldhuis is een initiatief van de Diaconie van de Protestantse Gemeente, dat radicale actie voorstaat om illegalen te helpen. Daarbij wordt samengewerkt met BOOST voor Vluchtelingen, een ANBI met een jaarbudget van ruim 1 miljoen euro. Hiervan is circa 90 procent afkomstig uit subsidie van de gemeente Amsterdam. Verder dragen ook de Postcode Loterij en het Oranjefonds bij.

KLABU is een ANBI-stichting die vluchtelingen wil helpen om via sport hun leven te verbeteren. Het snelgroeiende budget van inmiddels ruim 1,7 miljoen euro in 2025 is voornamelijk afkomstig uit giften, onder meer van de Postcode Loterij, die in het kader van het vaste partnerschap in 2026 een schenking deed van 600.000 euro.

NGO Stichting Life Goals, met voormalig staatssecretaris Maarten van Ooijen (ChristenUnie) als voorzitter, is een ANBI met een jaarlijks budget van ruim twee miljoen euro dat nagenoeg volledig uit subsidies bestaat. Het geld is merendeels bedoeld voor de uitvoering van projecten in opdracht van de gemeente Amsterdam.

De gemeente Amsterdam heeft deze radicale ngo’s verantwoordelijk gemaakt voor de vormgeving en uitvoering van het beleid richting ongedocumenteerden. Net als de grote rol van ngo VluchtelingenWerk bij het reguliere asielbeleid, leidt dat tot een eenzijdige focus op uitgeprocedeerde asielzoekers, die nog steeds als vluchteling worden gezien.

Links-radicaal netwerk

Ter vergelijking: Voor daklozen heeft de gemeente Amsterdam zo’n 80 miljoen euro beschikbaar. Structureel maken 3500 personen hiervan gebruik. Per uitgeprocedeerde besteedt de gemeente dus bijna het dubbele.

Op landelijk niveau treedt Stichting LOS (Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt) niet alleen op als belangenbehartiger en vraagbaak voor ongedocumenteerden, maar regelt ook ‘logeeradressen’. Deze ANBI, met in 2025 een jaarbudget van bijna een half miljoen euro, leeft vooral van giften. Die ontvangt het van de bekende financiers: de Postcode Loterij, het Oranjefonds en vermogensfondsen als Adessium en de Fred Foundation. Daarnaast doet ook de Nederlandse Loterij (bekend van onder meer de Staatsloterij) een duit in het zakje, evenals het Kansenfonds dat op de warme steun mag rekenen van KRO-NCRV. Een ander deel van de inkomsten is afkomstig van religieuze organisaties uit zowel katholieke als protestantse kring.

Kort en goed: er bestaat een met belastinggeld gefinancierd netwerk van radicale linkse activisten dat zich inspant allerhande vormen van hulp te bieden aan mensen zonder aanspraak op verblijf. Zij hebben zich de afgelopen jaren met hand en tand verzet tegen het strafbaar maken van illegaliteit, aangezien dat hun verdienmodel ondermijnt.

In de bijstand

Hun inspanningen zijn er vooral op gericht een permanent verblijf voor hun doelgroep mogelijk te maken. Het geld dat dit kost, alsmede het salaris voor hun goedbetaalde banen, is afkomstig van de Nederlandse burgers, in de vorm van subsidie ofwel belastingvermindering. Ondertussen verdwijnen de uitgeprocedeerden, zodra ze eenmaal zijn voorzien van een status, meestal meteen (langdurig) in de bijstand.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Riante subsidies voor linkse activisten om illegalen alsnog aan een verblijfsvergunning te helpen – en niemand tikt Amsterdam op de vingers verscheen eerst op Wynia's Week.

De regering-Sanchez heeft geen daadkracht getoond, ondanks alle waarschuwingen voor de naderende migrantenstroom naar Ceuta. Nu ontdekken de autoriteiten jihadisten en criminelen tussen de indringers. Het EU-geld moet weer met bakken uitgegeven worden. Ondertussen zijn er aanwijzingen voor een tweede migrantengolf op 15 augustus. Tegelijkertijd ontstaan er nieuwe mensensmokkelroutes vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Spanje.

Online groepen bleven onopgemerkt

De zaak-Ceuta illustreert hoe nutteloos de verontrusting van de EU is – en straks ook die van de hele wereld – over het internet en online fora, en de retoriek waarmee politieke opportunisten zoals Ursula von der Leyen streven naar online surveillance van kritische denkers. Net nu in dit ene geval een hoop ellende makkelijk voorkomen had kunnen worden door gewoon – zonder grondrechten te schenden – Facebookgroepen te lezen, gebeurde er niets.

De online groepen, die al heel lang bij de autoriteiten bekend hadden kunnen zijn, bleven onopgemerkt. En zo kon Ceuta bestormd worden. Laat één ding duidelijk zijn: informatie verzamelen had hier het doel moeten zijn, niet de communicatie onderdrukken, want zulke Facebookgroepen kunnen juist een accurate informatiebron opleveren.

Ook werden de waarschuwingen van Ceuta-burgemeester Juan Jesús Vivas genegeerd. Die had de regering in Madrid dagen voor de bestorming al gewaarschuwd dat er iets ophanden was. Hij hoefde zich geen zorgen te maken, liet het kabinet hem in alle ernst weten, alles was in orde. Natuurlijk was het niet in orde. Het bureaucratische waterhoofd in Madrid had zich volledig losgezongen van de werkelijkheid.

Sánchez stuurde hierop aan

Liever gezegd: de regering-Sánchez stuurde op deze werkelijkheid aan. Je negeert waarschuwingssignalen immers niet uit pure onoplettendheid en naïviteit, maar omdat je kansen ziet voor je eigen beleid. De ogenschijnlijk door de gebeurtenissen overvallen Sánchez kan de massale toestroom naar een Spaanse stad anders interpreteren en in zijn voordeel gebruiken. Rechtse politici in de EU voelen zich door de gebeurtenissen gesterkt in hun overtuiging dat er nu een fort Europa gebouwd moet worden, en linkse politici – al dan niet met een meerderheid achter zich – vinden dat hun reactie op de toestroom er een van toegeeflijkheid moet zijn.

Of is er een andere reden waarom een paar dozijn grensbestormers en indringers inmiddels als ‘onbegeleide minderjarigen’ zijn geclassificeerd? Dat is een label dat in veel gevallen duidelijk niet op ze van toepassing is, zo blijkt onmiskenbaar uit de foto’s van hun aankomst op het Spaanse vasteland. En zelfs als er een paar nog geen 18 jaar oud zijn, rijst de vraag: wat geeft hun het recht op een speciale behandeling na het illegaal inreizen in een ander land?

Jihadisten en criminelen

Zodra deze minderjarigen in Spanje, Frankrijk of Duitsland aankomen, is de volgende vraag bij welke subcultuur ze zich gaan aansluiten. Want op dat moment kunnen deze uitgelaten jongens plotseling zomaar heel andere persoonlijkheden ontwikkelen.

JUPOL, de grootste politiebond van Spanje, meldt dat de inlichtingendiensten van de Spaanse politie en Guardia Civil onder de indringers in Ceuta een tiental personen geïdentificeerd hebben die eerder naar Marokko waren uitgezet vanwege vermeende banden met jihadisme. Dat is natuurlijk maar het topje van de ijsberg. Wat het Openbaar Ministerie omschrijft als jihadisme is immers alleen maar de meest extreme vorm van de islam zelf. Daarnaast zitten er ook criminelen en misdadigers tussen die op de vlucht zijn.

JUPOL spreekt ook de beweringen tegen van de controversiële Spaanse minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska, die volhoudt dat de ‘normaliteit langzaam terugkeert’ in Ceuta. Het stadsbeeld in Ceuta is nog altijd volledig in tegenspraak met die bewering. De stad wordt nog altijd gedomineerd door hordes indringers.

Ook heeft een Marokkaanse indringer op klaarlichte dag al iemand doodgestoken in Ceuta. Volgens andere berichten was het slachtoffer ook een migrant, maar dat maakt geen verschil.

El País: Komt de tweede golf binnenkort?

Dit moet echt geen tweede keer mogelijk zijn. Of is het dat toch? Volgens onderzoek van de krant El País dreigt er een tweede aanval op Ceuta. Op 15 augustus – wellicht niet geheel toevallig een belangrijke christelijke feestdag: Maria Hemelvaart – staat een nieuwe massale invasie van de Spaanse exclave op het programma. Dit plan circuleert in Facebook- en WhatsApp-groepen met honderdduizenden leden. Het motto luidt: ‘Tot ziens op 15 augustus’ – en wel in de Marokkaanse grensplaats Fnideq (Spaans: Castillejos), iets ten zuiden van Ceuta.

Dergelijke oproepen zijn wel absurd, maar zullen altijd weerklank vinden bij bepaalde Marokkanen en ander reislustig volk in dat land. Opnieuw zullen reizigers uit alle delen van Marokko (en daarbuiten) samenkomen in Fnideq-Castillejos, waar ze dan op de terugkeerders uit Ceuta stuiten. Daar zijn al beelden van.

Deze nieuwe samenscholing, met dank aan nieuwe sociale-mediagroepen, toont vooral aan dat verbieden geen enkele zin heeft. De overheid moet fysiek op zo’n golf reageren, met grenswachten en echte barrières. Ceuta is weer een testcase voor de EU, die zich meer in de echte wereld moet verdedigen en minder moet sleutelen aan de virtuele wereld van de vrije gedachten.

Verdedigen eigen grondgebied is geboden

De huidige gebeurtenissen passen in ieder geval perfect in het plan van een sinistere voormalige adviseur van de Amerikaanse regering. De historicus Michael Rubin – politiek gezien eigenlijk een neo-conservatief – riep afgelopen maart op tot een hernieuwde Marokkaanse ‘Groene Mars’ naar Ceuta en Melilla: om het eigen grondgebied te consolideren en Spanje, de voormalige koloniale macht, te vernederen.

Een van Rubins argumenten is dat Ceuta en Melilla ‘een zwakke plek’ vormen ‘voor de Europese veiligheid, omdat Afrikaanse migranten er regelmatig de grens oversteken en asiel aanvragen’. Deze oproep van Rubin moeten we niet zien als een blauwdruk van Trumps beleid, vooral ook omdat de neo-conservatieven niet bepaald tot Trumps kamp behoren. Toch is het een merkwaardig toeval.

Voor de Europeanen en de Spanjaarden maakt dat niets uit. Door wie de toestroom vanuit Marokko ook wordt aangewakkerd, islamisten, Marokkaanse nationalisten of andere groepen, het verdedigen van het eigen grondgebied en de eigen waarden is de enige juiste handelwijze voor de Spanjaarden. Wie overweegt de stormtroepen zo discreet mogelijk op te vangen, begaat een strategische fout.

Nieuwe trend: van het VK naar de EU en dan naar Spanje

In Groot-Brittannië wordt dit beeld aangevuld door een onderzoek in de Telegraph. Die krant onthult dat immigranten die vanuit het VK naar de EU willen, en daar een verblijfsstatus willen krijgen, het beste voor Spanje kunnen kiezen. Want daar worden op dit moment de minste vragen gesteld. Je krijgt er ‘100 procent gegarandeerd’, aldus een mensensmokkelaar in Engeland, eerst een verblijfsvergunning en een arbeidsvergunning, en later het staatsburgerschap. De reis naar het vasteland van de EU kost maximaal £1.000. Daar komt daarna nog eens £500 bij voor een taxirit naar Spanje.

De nieuwe smokkelroute is gebaseerd op de Spaanse amnestie voor illegale migranten. Nieuwkomers uit Groot-Brittannië hoeven alleen maar te beweren dat ze al een jaar in Spanje zijn, en dan worden ze op hun woord geloofd, verzekerde een smokkelaar de verslaggever.

Daarbij spelen ook bepaalde aanscherpingen van de Britse visumregels mee, of simpelweg het feit dat een ooit verleend werk- of studentenvisum niet onbeperkt geldig is, zelfs niet in het Verenigd Koninkrijk. Bovendien worden aankomsten in Frankrijk niet systematisch gecontroleerd, terwijl elke aankomst in het Verenigd Koninkrijk op zijn minst geregistreerd wordt. Deze Franse omissie kan ook te maken hebben met de nieuwheid van deze route.

Vrolijk schommelend op weg

In elk geval toont dit aan dat de immigranten in Europa natuurlijk niet zomaar genoegen nemen met een ‘veilig’ en welvarend land. Op zoek naar nieuwe kansen wisselen ze van land als dat ze beter uitkomt. Zo worden de Europese landen tot speelbal van buitenlandse belangen.

De Telegraph kon de nieuwe route ook aantonen aan de hand van niet-Europese migranten in de laadruimtes van vrachtwagens. Zie de reclame-video’s van de smokkelaars met titels als ‘uk to spain – game done… 100% safety – details inbox me’ of ‘uk to europa – DM serious people’. De video’s tonen mannen met een donkere huidskleur, al dan niet met tulband, die vrolijk of vol verwachting richting hun bestemming schommelen.

*Matthias Nikolaidis is freelance auteur; dit artikel is eerder in het Duits verschenen op het nieuwsblog Tichy’s Einblick

Vertaling: Willy Hemelrijk

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Hoe Sánchez van Spanje de nieuwe EU-migratiemagneet heeft gemaakt verscheen eerst op Wynia's Week.

Zowel over de aanleiding tot als over de gevolgen van deze invasie bestaat nog veel onduidelijkheid. Het heeft er wel alle schijn van dat de Marokkaanse overheid deze illegale immigranten een handje heeft geholpen. Ook bestaat de indruk dat deze invasie is getriggerd door een recente uitspraak van het Spaanse hooggerechtshof, inhoudende dat afspraken tussen Spanje en Marokko over het terugsturen van illegale immigranten niet van toepassing zijn op degenen die zwemmend de enclave weten te bereiken.

Dit impliceert dat betrokkenen asiel kunnen aanvragen in de EU, respectievelijk Spanje. Volgens de nieuwe regels van het EU-migratiepact zou dat een formaliteit zijn, want kansloos en moeten de immigranten dus terug naar Marokko. Of de linkse regering in Madrid, die momenteel bezig is honderdduizenden illegale immigranten een verblijfstatus te geven, daar ook zo over denkt, is de vraag. Overigens kan ook deze regularisatie stimulerend hebben gewerkt op de invasie.

Belabberde grensbewaking

Deze hele gang van zaken maakt weer eens duidelijk hoe belabberd de bewaking van de buitengrenzen van de EU is geregeld. Hoofdoorzaak is natuurlijk het geldende asielrecht. Illegale immigranten mogen niet worden tegengehouden, want er zou weleens een echte vluchteling tussen kunnen zitten. Wie eenmaal binnen is kan aanspraak maken op een asielprocedure inclusief gratis rechtshulp voor eindeloos procederen, en is al die tijd verzekerd van opvang.

Frontex, het Europees Grens- en kustwachtagentschap, doet van alles en nog wat behalve het bewaken van de buitengrenzen. In de woorden van de topman van deze organisatie, de Nederlander Hans Leijtens: ‘Wij houden geen migratie tegen, maar willen het wel fatsoenlijk regelen’.

We zijn dus afhankelijk van bilaterale afspraken in casu tussen Spanje en Marokko en dus ook van de nukken van de regering in Rabat als het gaat om de nakoming ervan. Krachtens het EU-migratiepact moet op diegenen die niet terugkeren maar asiel aanvragen de korte buitengrensprocedure voor niet-kansrijke asielverzoeken worden toegepast.

Of betrokkenen na afwijzing weer teruggestuurd kunnen worden naar Marokko hangt af van de welwillendheid van de Marokkaanse autoriteiten. Weliswaar is tussen Ceuta en het Spaanse vasteland nog een speciale, door Schengen vereiste, grenscontrole van kracht, maar gezien de chaotische toestanden momenteel in Ceuta ligt het niet voor de hand dat de Spaanse autoriteiten, gebruik makend van die controles, de oversteek van de illegale migranten naar het vasteland zullen tegenhouden.

Felle kritiek op Spanje

Het valt niet uit te sluiten dat deze migranten, al dan niet met stilzwijgende instemming van de linkse Spaanse regering, in Spanje helemaal geen asiel aanvragen en meteen doorreizen naar andere lidstaten van de EU. Frankrijk heeft daarom al meteen grenscontroles aan de Spaans-Franse grens ingevoerd. De Italiaanse premier Giorgia Meloni heeft opgeroepen de aansluiting van Spanje bij de Schengenzone (het gebied waar de controles op het personenverkeer aan de binnengrenzen zijn afgeschaft) op te schorten, en ontving daarvoor bijval van de regeringen van Denemarken, Finland, Oostenrijk, Tsjechië en Zweden.

De Finse minister kwam op X met een harde terechtwijzing richting Spanje: ‘Spain has completely failed to protect the Schengen Area’s external border from infiltration. This cannot continue. All European countries must support Meloni’s proposal. Countries that do not fulfill their obligation to protect the external border cannot be members of Schengen’.

Aangezien Schengen door eurofielen wordt beschouwd als een nagenoeg onaantastbare verworvenheid van de EU is zo’n uitspraak, en meer algemeen het standpunt van de regeringen in de genoemde landen, opmerkelijk te noemen.

Tegenover nadelen Schengen staan nauwelijks voordelen

Schengen heeft, door het afschaffen van de paspoortcontroles aan de binnengrenzen, de EU gemaakt tot een paradijs voor terroristen, criminelen en illegale immigranten. Daar staat heel weinig tegenover. Zie ook mijn artikel over migratiemythen.

Ten onrechte wordt vaak aangenomen dat Schengen essentieel is voor het functioneren van de interne markt – een van de weinige EU-projecten met positieve gevolgen voor de welvaart in de Unie. Zo heb ik dezer dagen uit verschillende media de foute bewering opgepikt dat afschaffing van Schengen het internationale goederenvervoer zou raken.

Geen nieuwe vrachtwagenfiles

Schengen gaat echter helemaal niet over het goederenvervoer. De hele papierwinkel die vroeger gepaard ging met het grensoverschrijdende goederenvervoer, en die voor veel vertraging aan de binnengrenzen zorgde, is al tientallen jaren geleden afgeschaft in het kader van de voltooiing van de interne markt. Dat blijft zo, ook als aan Schengen een einde komt.

Vrachtwagenchauffeurs moeten, als Schengen wordt afgeschaft, desgevraagd bij een binnengrens alleen even hun paspoort laten zien, en mogen vervolgens in de meeste gevallen meteen weer doorrijden. Alleen als steekproefsgewijs, of bij concrete verdenking, de laadruimte wordt gecontroleerd op illegale migranten, duurt het wat langer. Rijen vrachtwagens aan de grens behoren tot het verleden, ook als Schengen wordt afgeschaft.

Schaf Schengen af

Het grensoverschrijdende personenverkeer wordt na afschaffing van Schengen, afgezien van de paspoortcontroles, geen strobreed in de weg gelegd. Je mag nog steeds naar andere lidstaten verhuizen om er te werken, en als toerist of om andere redenen visumvrij naar alle lidstaten van de EU reizen. De bestaande mogelijkheden tot vestiging in een andere lidstaat voor niet-werkenden blijven van kracht.

Tegenover de evidente nadelen van Schengen, staan dus nauwelijks voordelen. Duitsland, Oostenrijk en in mindere mate ook Frankrijk zoeken al sinds geruime tijd met hun nagenoeg permanente controles letterlijk en figuurlijk de grenzen op. Ik zou zeggen: maak het officieel en schaf Schengen af. Voorwaarde is wel dat voldoende capaciteit in de vorm van personeel en moderne digitale systemen beschikbaar wordt gesteld om de controles soepel te laten verlopen. Hoe moeilijk kan dat zijn?

Achilleshiel: de buitengrenzen

Afschaffing van Schengen zou een stap in de goede richting zijn. Maar er is meer nodig. Dat de buitengrenzen zo lek zijn als een mandje heeft twee oorzaken. De eerste is het geldende asielrecht, dat het onmogelijk maakt om illegale immigranten tegen te houden en terug te sturen. Als dit niet wordt aangepakt blijft het dweilen met de kraan open.

De andere oorzaak is het faciliteren door landen aan de overkant van de Middellandse Zee van de praktijken van mensensmokkelaars die de oversteek van de illegale immigranten regelen. Over het aanpakken van het huidige asielbeleid is al veel geschreven, onder anderen door de wetenschappers Ruud Koopmans en Jan van de Beek, en ook hier op Wynia’s Week. Grootste gemene deler: in de EU worden geen asielaanvragen meer in behandeling genomen, mogelijk met uitzondering van personen uit de regio Europa. Asiel wordt hier hooguit nog verleend op uitnodiging.

Van Ceuta naar Ter Apel

Ingaan op de details zou hier te ver voeren, maar de richting die we op moeten is duidelijk. Wat betreft de landen aan de overkant van de Middellandse Zee die onder één hoedje spelen met de mensensmokkelaars het volgende. Tot nu toe heeft de EU deze landen, die ook dwarsliggen bij het terugnemen van hun eigen onderdanen, met fluwelen handschoenen aangepakt. Wellicht was dit ingegeven door het streven in Brussel om de banden met deze landen verder aan te halen. Omdat deze aanpak niet werkt wordt het tijd voor een meer confronterende aanpak.

Het wachten is nu op de eerste Ceuta-zwemmers die opduiken in Ter Apel. Internationaal heeft deze affaire de asielproblematiek weer hoog op de agenda gezet. Of dit ook geldt voor premier Rob Jetten en zijn team is de vraag.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Schaf Schengen af en verleen alleen nog asiel op uitnodiging verscheen eerst op Wynia's Week.

Een Syrisch gezin in het Overijsselse Geesteren kreeg deze week voor de vierde keer te maken met intimidatie, er klaarblijkelijk op gericht het gezin weg te krijgen. In Engelen (bij Den Bosch) worden bewoners die sympathiek staan tegenover de komst van een POA in hun plaats (POA betekent procesopvanglocatie, een speciale plek voor jonge, mannelijke asielzoekers) geïntimideerd door andere bewoners die daar fel op tegen zijn. Vooral huishoudens met een poster van Stichting Vluchtelingenwerk zijn het slachtoffer.

‘Moreel leiderschap’

Klaver vindt het allemaal heel erg:

‘Het is te krankzinnig voor woorden wat we de afgelopen dagen hebben gezien. En bovenal gevaarlijk. Mensen die zich niet veilig voelen in hun eigen buurt. Die uit voorzorg maar posters van het raam halen omdat ze bang zijn.’

En het staat allemaal niet op zichzelf, weet Klaver. ‘Al maanden zien we een patroon van intimidatie, bedreigingen, vernielingen en geweld, soms zelfs extreemrechts geweld, rond de opvang van vluchtelingen.’

Dat is heel erg, want we dreigen eraan te wennen, het normaal te gaan vinden. Waar is Jetten, waar het kabinet? Zij zwijgen. Klaver zou het veel beter doen, ‘moreel leiderschap’ tonen. ‘Politieke meningsverschillen mogen nooit ontaarden in het terroriseren van mensen of het intimideren van medeburgers.’

Heeft Klaver ongelijk? In zekere zin niet, natuurlijk. Het bedreigen van een gezin, het bekladden van huizen met scabreuze leuzen is een vorm van intimidatie en geweld, en in een democratische samenleving hebben we met elkaar afgesproken dat we conflicten verbaal beslechten.

Maar het is niet alleen het toontje en dat uit zijn op politiek gewin, dat de post van Klaver zo ongeloofwaardig maakt. Het probleem, van Klaver en van al zijn maatjes op links, is dat hij niet ziet dat het niet voor niets is dat het zo uit de hand gelopen is.

Terechte zorgen

Er zijn weinig politici die daarop wijzen. Donderdagavond zat Caroline van der Plas (BBB) bij Goedenavond Nederland, de talkshow van WNL op de late avond, en zij deed het wel. (Op zo’n moment is het moeilijk niet een beetje van haar te houden.)

Ook zij keurde het geweld af, uiteraard, maar vroeg aandacht voor de terechte zorgen van heel veel mensen, zorgen omtrent hun veiligheid, een betaalbare woning, de sociale cohesie. Bestuurders kunnen daar ‘rapportjes’ (dixit La Van der Plas) tegenover zetten en heel bestuurlijk met landelijke gemiddelden over criminaliteitscijfers komen aanzetten, maar dat telt niet. Het gaat om de gevoelens van gewone mensen in heel gewone wijken, die zich overvallen zien door politici die in hun achtertuin een onderkomen voor minderjarige mannelijke asielzoekers komen plempen.

Er zijn dus twee werkelijkheden, die steeds verder uit elkaar gaan lopen: die van bestuurlijk ingestelde politici, die niet verder komen dan ‘wet is wet’ (dan gaat het over de Spreidingswet, en ineens niet meer over het vuurwerkverbod, bijvoorbeeld), rapporten met cijfers die zouden aantonen dat het allemaal wel meevalt en vervolgens nog wat klagen over rechtse stemmingmakerij – en de werkelijkheid van straten en wijken waar mensen geconfronteerd worden met decennia van wanbeleid. Lees over Engelen en kijk naar de beelden van duizenden Marokkaanse jongens die naar Spaans grondgebied zwemmen, en iedere politicus zou genoeg moeten weten.

Dat niet willen zien en niet willen benoemen, zit diep. Van de week liep een moslim met een machete door Parijs en reed een andere moslim op bezoekers van de Pride in Berlijn in. Ook bij Goedenavond Nederland moest het daar natuurlijk even over gaan, over deze haat tegen de lhbti-agenda. Het was, nota bene, een week waarin de lhbti-gemeenschap zelf aandacht vroeg voor de voortdurende bedreigingen vanuit de moslimwereld.

Maar wat deed WNL? Het liet oude beelden zien van het programma Nieuwsuur die duidelijk maakten dat op de homo-acceptatie op christelijk-reformatorische scholen ook nog niet optimaal is. Alsof, om een gevleugelde uitdrukking van collega Roelof Bouwman te citeren, het de bezorgers van het Reformatorisch Dagblad zijn die gewapend met machetes de Amsterdamse straten onveilig maken.

Steeds hetzelfde liedje

Het is steeds hetzelfde liedje: verbreden, veralgemeniseren, relativeren, een smoes om weg te kijken, en dan gaan klagen over een zwijgend kabinet, met de boodschap dat jijzelf het veel beter zou doen. Dat is geen ‘moreel leiderschap’, maar plat opportunisme gebaseerd op flinterdunne emoties.

Zolang dat doorgaat, gaan we nog heel veel Geesterens en Engelens zien. De mens, zei de Engelse dichter T. S. Eliot, kan niet veel werkelijkheid verdragen. Dat is in z’n algemeenheid vast waar, maar het zou niet voor politici moeten gelden met de verantwoordelijkheid om de migratie, als het grootste probleem van het land, in de buurt van een oplossing te brengen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Geen oplossing voor de asielcrisis, maar wel een geheven vingertje: daar is Jesse Klaver weer verscheen eerst op Wynia's Week.

Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) publiceerde in juli een incidentenrapport over criminaliteit onder asielzoekers. Het rapport vergelijkt verdachtenregistraties van asielmigranten met die van de rest van de bevolking. Een van de conclusies is dat asielzoekers, en met name alleenstaande minderjarige asielzoekers (amv’s), relatief vaak verdacht worden van een misdrijf.

In 2025 registreerde de politie 7515 verdachten die verbleven in een COA-opvang of tijdelijke gemeentelijke opvang (tgo), tegenover 6095 een jaar eerder (plus 23 procent). De meeste verdenkingen betreffen vermogensdelicten als (winkel)diefstal en inbraak, maar de opvallende stijging van verdachtenregistraties zit hem in vernielingen en gewelds- en zedendelicten. De meeste verdachten komen uit landen als Algerije, Marokko en Tunesië.

Afgezet tegen de totale Nederlandse bevolking zijn personen met een (vooral niet-westerse) migratieachtergrond oververtegenwoordigd in de criminaliteitscijfers. Somaliërs en Antillianen worden 5,7 keer vaker verdacht van een misdrijf dan Nederlanders. Marokkanen 4,5 keer, Irakezen 4,4 keer en Congolezen en Syriërs 3,8 keer.

Groeiend cellentekort

Deze oververtegenwoordiging vertaalt zich ook naar het gevangeniswezen. Ongeveer 71 procent van de gedetineerden heeft een migratieachtergrond, terwijl zij 28,5 procent van de totale bevolking vormen. 46,3 procent van de gedetineerden is geboren buiten Nederland (eerste generatie) en 24,7 procent heeft (een) ouder(s) die buiten Nederland zijn geboren (tweede generatie). Procentueel hebben de meeste gedetineerden een Marokkaanse, Surinaamse, Turkse of Antilliaanse achtergrond.

Tegelijk kampt Nederland al enkele jaren met een tekort aan gevangeniscellen. Dat tekort is dusdanig nijpend dat er eind 2026 naar verwachting ongeveer driehonderd cellen te weinig zullen zijn. In 2031 ligt het verwachte tekort zelfs op 1700 plekken.

D66-staatssecretaris Claudia van Bruggen (Rechtsbescherming en Gevangeniswezen) presenteerde onlangs een aantal maatregelen om het cellentekort aan te pakken. De belangrijkste: het vaker inzetten van enkelbanden en – in het ‘uiterste geval’ – gevangenen eerder vrijlaten zodat er ruimte komt voor nieuwe gedetineerden. Ook wil het kabinet dat de gevangenis van Almere wordt heropend. Maar de heropening staat pas gepland voor 2033, wanneer het verwachte tekort al circa 1700 plaatsen bedraagt, terwijl Almere slechts 320 cellen toevoegt.

De regeringspartijen spreken vaak over (aanvallen op) ‘de democratische rechtsstaat’ door vooral ‘populistische’ politici en opiniemakers. Maar hoe rechtsstatelijk is het groeiende cellentekort, en het gepresenteerde plan om celstraffen te vervangen door enkelbanden of zelfs gevangenen eerder vrij te laten?

Een gezonde rechtsstaat vereist dat strafvonnissen worden uitgevoerd, wetten consequent worden gehandhaafd en de overheid daarvoor voldoende capaciteit heeft. Daar lijkt steeds minder sprake van. Zou het uitzetten van veroordeelde buitenlanders geen remedie kunnen zijn?

Uitzetting was in de middeleeuwen en vroegmoderne tijd een normale sanctie in het Nederlandse strafrecht. Nu gebeurt het nog maar weinig. Zelfs criminele migranten zonder (geldige) verblijfsvergunning worden niet altijd uitgezet: tussen 2011 en 2017 gebeurde het in totaal 5290 keer. Recentere cijfers wil het ministerie van Asiel en Migratie ook bij navraag niet geven.

Glijdende schaal

Volgens de huidige regelgeving kan een criminele vreemdeling zonder Nederlands paspoort pas worden uitgezet nadat zijn verblijfsvergunning is verlopen of ingetrokken. Voor die intrekking geldt een glijdende schaal: hoe langer iemand rechtmatig in Nederland verblijft, hoe zwaarder de veroordeling moet zijn om intrekking te rechtvaardigen.

Een enkele strafrechtelijke veroordeling leidt in de praktijk niet tot intrekking van de verblijfsvergunning en uitzetting. In principe kan een verblijfsvergunning van een criminele vreemdeling pas worden ingetrokken na ten minste drie onherroepelijke strafrechtelijke veroordelingen. En dan gaat het niet om lichte vergrijpen, maar om onherroepelijke gevangenisstraffen. Het is de IND die per geval beoordeelt of het verblijfsrecht moet worden beëindigd. In uitzonderlijke situaties kan ook één onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling leiden tot intrekking van de verblijfsvergunning, maar daarvan is geen geval bekend.

Een belangrijke nuance is dat intrekking niet automatisch uitzetting betekent. Uitzetting mag namelijk niet in strijd zijn met internationale mensenrechtenverdragen zoals het verbod om iemand terug te sturen naar een land waar de betrokkene een reëel risico loopt op foltering of onmenselijke behandeling.

Voor het uitzetten van een veroordeelde crimineel met een dubbel paspoort gelden nog strengere regels. Internationaal recht, waaronder artikel 3 van het Vierde Protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), verbiedt Nederland om eigen onderdanen het land uit te zetten.

Daarom moet eerst de nationaliteit worden ontnomen, en daarvoor gelden strikte wettelijke voorwaarden. Het mag alleen als er geen staatloosheid ontstaat, er een wettelijke grondslag is voor het intrekken van het Nederlanderschap én de intrekking evenredig en proportioneel is.

Die strikte toetsing komt mede door EU-recht. Het verlies van de Nederlandse nationaliteit betekent namelijk ook verlies van het burgerschap van de EU. Het Hof van Justitie van de EU heeft geoordeeld dat dit een zeer ingrijpend rechtsgevolg is en dus een strikte proportionaliteitstoets vereist. Daarbovenop biedt de Rijkswet op het Nederlanderschap slechts in uitzonderlijke gevallen – zoals fraude bij naturalisatie of terroristische misdrijven – de mogelijkheid om het Nederlanderschap in te trekken.

Schadelijk voor de rechtsstaat

Onze rechtsstaat heeft in feite afstand genomen van uitzetting als straf. Een modern land, zo werd de leidende gedachte, neemt zelf de verantwoordelijkheid voor zijn criminelen, en schuift die niet af op een andere staat. Maar hoe houdbaar en rechtsstatelijk is het huidige systeem nog, als over vijf jaar minstens duizend gevangenisplekken ontbreken, overwegend allochtonen de gevangenissen bevolken en gedetineerden vervroegd worden vrijgelaten om plaats te maken voor andere criminelen?

Staatssecretaris Van Bruggen geeft zelf toe dat vervroegde vrijlating van gevangenen ‘schadelijk’ is voor de rechtsstaat. Zou die rechtsstaat dan niet gebaat zijn bij het vaker uitzetten van veroordeelde buitenlanders, vooral nu blijkt dat de meeste gedetineerden een migratieachtergrond hebben?

Als het antwoord op die vraag bevestigend luidt, moet het uitzetten van veroordeelden makkelijker worden. En dat kan, in de eerste plaats door de grondslag voor intrekking van het Nederlanderschap of een verblijfsvergunning uit te breiden. Maar ook door de landen van herkomst onder druk te zetten om mee te werken aan het aannemen van hun in Nederland veroordeelde landgenoten.

Wynia’s Week is permanent op vrije voeten, verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Waarom zetten we veroordeelde buitenlanders niet het land uit? Dan raken we meteen verlost van ons cellentekort verscheen eerst op Wynia's Week.

Theologen hadden bijgevolg een groot en belangstellend publiek. De meest toonaangevende Nederlandse godgeleerden genoten zelfs de status van bestsellerauteur. In boekhandels lag hun werk hoog opgestapeld.

Neem de gereformeerde theoloog en hoogleraar ethiek Harry Kuitert. Van zijn bekendste boek, Het algemeen betwijfeld christelijk geloof, werden in 1992 maar liefst 60.000 exemplaren verkocht.

Die roem bleek vergankelijk. Bij zijn overlijden in 2017 stelde Trouw vast dat Kuitert al bijna een vergeten figuur was. ‘Wie de balans opmaakt, kan concluderen dat Kuitert vooral de theoloog van één generatie is geweest, die van hemzelf. Jonge theologen kennen zijn naam vooral als voetnoot in de collegestof.’

Belachelijke redenering

Dat is jammer, want Kuitert was een theoloog die veel zinnige en nog altijd actuele inzichten verkondigde. Bijvoorbeeld in zijn boek Alles is politiek maar politiek is niet alles, verschenen in 1985.

Onder aanvoering van het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV) van de gereformeerde activist Mient Jan Faber maakten veel dominees en pastoors zich destijds sterk voor eenzijdige ontwapening. We dienden ervoor te waken, zo was hun boodschap, om Rusland – toen een communistische grootmacht die in heel Oost-Europa, tot in Oost-Duitsland toe, de lakens uitdeelde – door ‘een westerse bril’ te bekijken. Dan bevorderden we het ‘vijanddenken’ en dat was slecht voor de ‘ontspanning tussen Oost en West’. Als de NAVO-landen hun kernwapens wegdeden, zouden de Russen ons goede voorbeeld vanzelf volgen en was het gedaan met de oorlogsdreiging.

Kuitert vond dat een belachelijke redenering. ‘Ethiek was mijn vak en daarin had ik geleerd dat als er twee met een bijl tegenover elkaar staan en er één zijn bijl neerlegt, de ander hem meteen zal doodslaan.’

Theologen kunnen in de politiek alleen maar ‘napraters of beunhazen’ worden, betoogde Kuitert. Ze zijn er immers niet voor opgeleid. Hun politieke acties scheppen bovendien verdeeldheid binnen de kerk doordat elk politiek vraagstuk tot een geloofskwestie wordt gemaakt. ‘Dat ruïneert de kerken en ook de politiek. Kerken kunnen geen verantwoording afleggen, je kunt ze niet naar huis sturen. Ze kunnen gratis iedere mening verkondigen. Doen ze ook. De meningsvorming is er niet democratisch tot stand gekomen, ook dat nog.’

In 1983 proclameerde de gereformeerde synode dat de plaatsing van kruisraketten op Nederlandse bodem in strijd was ‘met een leven in navolging van Christus’. ‘Hoe wist de synode dat?’ vroeg Kuitert zich af. ‘Had ze soms een rechtstreekse telefoonlijn met de Heer?’ Al snel bleek dat de kerkleiding niet had gesproken namens de eigen achterban: slechts een minderheid van de gereformeerden (20 à 30 procent) bleek de bezwaren tegen kruisraketten te delen.

Er is een goede reden om dit allemaal op te rakelen. Dit voorjaar deed de Raad van Kerken een oproep aan de leden van de Eerste Kamer om tegen de asielnoodmaatregelenwet te stemmen. Even later werd een tien pagina’s tellende ‘handreiking’ tegen ‘radicaalrechts gedachtegoed’ gepubliceerd. ‘Kerken schudden hun politieke schuchterheid af’ juichte Trouw, veertig jaar geleden ook al het fanclubblad van vredesapostel Mient Jan Faber.

Intolerantie bij links

Zijn de verpolitiekte jaren zeventig en tachtig weer terug in kringen van Nederlandse theologen? Het heeft er alle schijn van. Wat zou Kuitert de malle linkse asieldominees van katoen hebben gegeven. Kerkleiders die aan politiek doen ontwijken de democratie, waarschuwde hij in 1985 in een interview met weekblad De Tijd:

‘Want voor het oplossen van de concrete sociaal-maatschappelijke vraagstukken hebben we nou net al die politieke partijen opgericht om samen te overleggen en met meerderheid van stemmen beslissingen te nemen. En dan komen plotseling, buiten dat hele proces om, “de” kerken binnenzoemen en doen allerlei politiek-actuele uitspraken. Ze meten zich daarbij een moreel gezag aan dat ze in dit soort zaken helemaal niet hebben. Vroeger probeerde rechts je de mond te snoeren, nu ligt de intolerantie vooral bij links.’

Politieke disciplinering

Kuitert, zo kan daarbij worden aangetekend, was oud genoeg om zich het befaamde Bisschoppelijk Mandement uit 1954 te herinneren. Daarin werd het lidmaatschap van de PvdA aan katholieken ontraden. De VARA en de socialistische vakbond NVV werden zelfs compleet in de ban gedaan, op straffe van weigering van de heilige sacramenten. Tegenwoordig wordt rechts door kerkelijke hotemetoten verketterd, voor de rest lijkt alles hetzelfde gebleven.

Behalve dan dat onze intolerante dominees en pastoors bij de politieke disciplinering van het kerkvolk niet meer voor de voeten worden gelopen door de verstandige theoloog Harry Kuitert. Zonde!

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Was Harry Kuitert er nog maar om de malle linkse asieldominees van de Raad van Kerken eens flink op hun sodemieter te geven verscheen eerst op Wynia's Week.