Marine Le Pen schokte dinsdagavond het politieke en mediawereldje met haar kandidatuur voor de verkiezingen op 18 april en 2 mei volgend jaar. De verwachting was dat ze wegens haar veroordelingen wegens fraude met EU-gelden plaats zou maken voor haar kroonprins Jordan Bardella.

Maar dinsdagmiddag zwakte het Hof van Beroep het eerdere vonnis af. Le Pen blijft schuldig, maar het verbod op elk gekozen politiek ambt gedurende vijf jaar werd teruggebracht naar vijftien maanden, die ze volgens het Hof al heeft ‘uitgezeten’ sinds het vonnis uit maart vorig jaar. De eerder opgelegde gevangenisstraf van vier jaar werden er drie. Daarvan zijn er twee voorwaardelijk. Ze hoeft niet een jaar te brommen, maar moet een enkelband dragen terwijl ze campagne voert voor het Elysée.

Campagne zonder enkelband

Eerder had Le Pen laten weten in dat geval af te zien van deelname, omdat ze weigert telkens aan justitie toestemming te vragen om haar woning te verlaten.

Maar na de uitspraak in hoger beroep trok zij zich met Bardella en andere leidende figuren van de radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) terug op het partijhoofdkwartier in Parijs. De Franse media volgden de zaak alsof het hier een belegerd staatshoofd betrof.

Even na acht uur maakte Le Pen op het avondjournaal van het eerste net een eind aan de suspense: ze ging toch meedoen, maar zónder enkelband. Want de voormalige advocaat Le Pen ging ook nu in beroep, en wel bij de hoogste rechtsinstantie, het Hof van Cassatie, in Nederland de Hoge Raad. De veroordeling blijft opgeschort tot het Hof uitspraak doet, dus kan ze op campagne zonder die gênante band om haar enkel.

Kenners verwachten op z’n vroegst in januari volgend jaar een uitspraak. De verkiezingscampagne draait dan op volle toeren. Het Hof kan het vonnis nietig verklaren – waar Le Pen op gokt – maar ook handhaven. In dat geval moet Marine toch de enkelband om. Wint ze de verkiezingen, dan zou ze daarmee het Elysée moeten betreden.

Maar kringen rond Le Pen beweren dat zelfs een uitspraak van het Hof van Cassatie kan worden omzeild. Op dat punt in de politiek-juridische soap zullen de meeste Fransen zijn afgehaakt.

Toch lijkt Le Pen minder zeker van haar zaak dan ze veinst. Zo gaat ze de campagne in met Jordan Bardella, de 30-jarige leider van het RN, permanent aan haar zijde. Ze sprak in het journaal van een ‘binôme’, een twee-eenheid. Waarbij Le Pen (57) kandidaat is voor het Elysée en Bardella voor het premierschap. Zoiets is volstrekt strijdig met de Franse tradities waarbij de premier ver ondergeschikt is aan het staatshoofd. ‘Jordan et moi-même,’ zei ze herhaaldelijk in het journaal.

Commentatoren suggereren dat de ‘clan’ rond Marine Le Pen, goeddeels bestaand uit familieden, haar heeft ontraden het stokje over te dragen aan Bardella, immers ‘not one of us’. Wat daar ook van waar is, de laatste maanden doen geruchten de ronde over tweespalt. Bardella zou lonken naar samenwerking met gematigd-rechtse partijen en liberale denkbeelden koesteren over de economie, waar Le Pen vasthoudt aan een rechts-populistische koers.

Ook Bardella’s recente verloving met een Italiaanse prinses, na zijn relatie met een nicht van Le Pen te hebben verbroken, valt slecht bij sommigen in de volkspartij. Bovendien is hij volgens peilingen net iets populairder dan zij.

De campagne is al begonnen

Rechts en links zullen tijdens de campagne Le Pen om de oren slaan met haar veroordelingen wegens gesjoemel gedurende meer dan tien jaar met EU-gelden voor assistenten in het Europees Parlement die in werkelijkheid voor het Front National, later het RN, werkten. Ze moet ook een boete betalen van 100.000 euro. Elf andere partijleden zijn eveneens in hoger beroep veroordeeld.

Uiteraard wordt Le Pen nu herinnerd aan haar uitspraken dat wegens corruptie veroordeelde politici nimmer president mogen worden. Het zal de aanhangers van Le Pen en Bardella weinig kunnen schelen: gesjoemel met overheidsgeld is in Frankrijk beslist niet voorbehouden aan uiterst rechts. In de dagen voor de uitspraak van het Hof van Beroep scoorden beiden tussen de 31 en de 36 procent in de peilingen, bijna twee maal zoveel als de ‘naaste’, centrumrechtse, concurrent Edouard Philippe.

Ze laten er geen gras over groeien: woensdag al begonnen ze hun verkiezingstournee in de plaats La Flèche, waar onlangs een jonge partijgenoot als burgemeester aantrad. Meteen verlaagde hij de subsidie aan een vereniging die zich bekommert om migranten.

Journalist René ter Steege bericht in Wynia’s Week regelmatig over ontwikkelingen in Frankrijk. Hij vertaalde voor Uitgeverij Blauwburgwal het boek ‘De laatste dagen van Samuel Paty’.

Wynia’s Week houdt naast de binnenlandse politiek ook de politiek van de buurlanden in de gaten. Steunt u deze onafhankelijke berichtgeving? Hartelijk dank!

Het bericht Juridische truc maakt presidentscampagne van Marine le Pen mogelijk verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze eiste in zijn overwinningsspeech vervroegde verkiezingen, een rituele geste. Hij zal er zelf niet in hebben geloofd, tot dé schok van de verkiezingsavond: Macrons aankondiging dat hij, gezien de voor hem rampzalige uitslag, de Assemblée Nationale ontbindt.

Op 30 juni en 7 juli moeten de arme Fransen wéér naar de stembus, na een veel te lange ‘Europese’ campagne.

Een schrikbeeld voor velen

De man die de president ‘gek’ noemde, tegen de nieuwszender France Info, laakte het ‘immens grote risico’ dat Macron neemt. Ook andere partijgenoten van de president zijn als de dood dat hij hiermee de deur openzet voor een tweede zege binnen zeer korte tijd van het Rassemblement National van partijleider Bardella, de jonge kroonprins van  Marine Le Pen.

Dat zou Macron geen andere keus laten dan Bardella te benoemen tot premier.

Een schrikbeeld, volgens bijna alle partijen, behalve natuurlijk het RN en de nog rechtsere afsplitsing daarvan, Reconquête, aangevoerd door Marion Maréchal, een nicht van Marine Le Pen.

Met de 31,36 procent voor de Europese lijst van Bardella en de 5,47 procent voor die van Marion Maréchal omvat nationalistisch rechts in Frankrijk bijna veertig procent van het electoraat, uniek in Europa.

Links Frankrijk, verongelijkt over de zoveelste afwijzing door ‘het volk’, wentelt zich opnieuw in ‘anti-fascistische’ hysterie. Vier partijen bliezen maandag hun door ruzie uiteengevallen ‘Volksfront’ nieuw leven in om het gevaar te keren.

Immigratie nam hoge vlucht

Maar ook doorgaans nuchtere waarnemers vrezen het ergste. ‘Het gaat bij de vervroegde parlementsverkiezingen om de toekomst van de democratie,’ aldus de linksige krant Le Monde. De krant La Croix hamert op de noodzaak ‘het nationalistische gevaar’ te temmen. De gematigde socialist Raphaël Glucksmann beleefde de aankondiging van vervroegde verkiezingen als ‘een stomp in de maag’. Niets verplichtte de president volgens hem ‘om zich te verlagen tot inwilliging van Bardella’s eis’. Maar ook een leidend figuur van Macrons partij Renaissance sprak van ‘een riskante, gevaarlijke weddenschap’.

Macron beloofde of dreigde bij zijn eerste verkiezingszege, in 2017, dat hij zou afrekenen met extreem-rechts én met de redenen om op Le Pen c.s. te stemmen. Hij doelde vooral op de niet-westerse immigratie. Die heeft sindsdien echter zo’n hoge vlucht genomen, dat de linkse intellectueel Aquilino Morelle schrijft over een ‘immigration de peuplement’, waardoor Fransen zich verdrongen kunnen voelen.

Macron hield belofte niet

Morelle, oud-adviseur van president François Hollande, schrijft dit in zijn recente boek La Parabole des Aveugles. En komt daarmee in de buurt van de theorie van de ‘grand remplacement’, een groot taboe in linkse kringen. Overigens is zorg om niet-blanke immigratie slechts een van de vele redenen voor Fransen om op nationalistisch rechts te stemmen.

Macron heeft dus zijn belofte over een afrekening daarmee niet gehouden. ‘Nu maakt hij de weg vrij voor Jordan Bardella als premier’, aldus een linkse politicus na het bekomen van de schrik over de nieuwe verkiezingen.  

Angst voor jonge Fransen onder Russisch vuur

Pijnlijker kan het inderdaad niet. Het RN kreeg zondag meer dan twee maal zoveel stemmen als de door Macron aangewezen lijsttrekker Valérie Hayer, 14,60 procent. De Parti Socialiste is dankzij Glucksmann bezig aan een langzame terugkeer met 13, 83 procent. Het ultra-linkse La France Insoumise van Jean-Luc Mélenchon haalde 9,89 procent, de centrumrechtse Les Républicains 7,24 procent.

Macron had zich nadrukkelijk met de Europese verkiezingscampagne bemoeid, vooral door te wijzen op het gevaar van een RN-zege nu in Europa opnieuw een oorlog woedt. Maar Macrons verwijzingen naar de russofilie van RN-leden in het Europees Parlement vielen in dorre aarde. Zijn weigering uit te sluiten Franse militairen naar Oekraïne te sturen joeg veel Fransen, niet alleen aan uiterst rechterzijde, de stuipen op het lijf. Zij voorzagen al jonge Fransen onder Russisch vuur in de loopgraven.

Opvallend tijdens de verkiezingsavond was het zwijgen van de bekendste politieke duiders op de vraag waarom de president had besloten tot ‘zijn sprong in het diepe’. Een analiste van de publieke omroep wist bij wijze van antwoord niets beters te bedenken dan wedervragen. Was Macrons besluit ‘riskant, gevaarlijk of handig’, ze kwam er niet uit.

Want de smadelijk verloren verkiezingen betroffen niet de Assemblée in Parijs maar een instelling die de meeste Fransen weinig of niets interesseert. De Grondwet, die de president grotere macht geeft dan in andere westerse landen, verplichtte hem niet tot dit staaltje blufpoker, aldus een ander veelgehoord cliché. De volgende presidentsverkiezingen, waarbij hij zich na twee ambtstermijnen niet opnieuw kandidaat kan stellen, zijn pas in 2027.

Demonisering

Macron regeert sinds 2022 zonder parlementaire meerderheid, hetgeen in een presidentiële democratie als de Franse geen probleem hoeft te zijn. Hoopt hij dat de schok van zondag kiezers overhaalt om hem een stevige parlementaire basis te verschaffen? Voor bijna veertig procent was de uitslag echter geen schok, maar reden tot grote vreugde. De triomf van zondag kan nationalistisch rechts vleugels geven. Waarom zouden deze kiezers over drie weken anders stemmen? Een peiling gepubliceerd op dinsdag 11 juni – hoe doen die peilers dat zo snel? – voorziet dan een nóg hogere score: 34 procent.

Ruim veertig jaar lang drukten het Front National van Jean-Marie Le Pen en het latere RN van zijn dochter hun stempel op de Franse politiek. Zonder ooit maar in de buurt van de macht te komen. Tot nu, als we bezorgde en bange Franse politici en media mogen geloven. De eerder genoemde Aquilino Morelle: ‘Ziedaar wat de demonisering van de Le Pens heeft opgeleverd.’

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler. Hij vertaalde het boek ‘De laatste dagen van Samuel Paty’ over de terroristische moord op een Franse leraar. Het boek is overal te koop, zoals in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Na triomf radicaal-rechtse Rassemblement National is weldenkend Frankrijk in paniek om vervroegde verkiezingen verscheen eerst op Wynia's Week.