België heeft zoals bekend twee liberale partijen: de Nederlandstalige Open VLD en de Franstalige Mouvement Réformateur (MR). Najaar 2023 schreef demissionair premier Mark Rutte nog een bijdrage voor het boek waarmee de vorige Belgische premier, Alexander De Croo (Open VLD), zijn verkiezingscampagne wilde aftrappen. De reputatie van de ervaren en in Europa gewaardeerde Rutte had kunnen afstralen op De Croo, pas drie jaar premier.

De Wever is net een jaar premier van België. Toen in 1999 de liberaal Guy Verhofstadt premier werd, elf jaar eerder dan Rutte, verstevigde de VVD niet de band met Belgische zusterpartijen. Waarom nu wel met een partij die niet eens onversneden liberaal is?

Familie of vrienden?

In juni 2024 werd de N-VA de grootste partij in Vlaanderen en MR in Wallonië en Brussel. Open VLD behaalde de slechtste score in haar partijgeschiedenis. Na 26 jaar ononderbroken regeringsdeelname voeren ze nu, vooralsnog met weinig effect, oppositie tegen een regering met N-VA en zusterpartij MR. Eind januari veranderden de Vlaamse liberalen voor de derde keer in evenveel decennia van naam: de partij heet nu ‘Anders.’ (met punt).

In mei 2023 hielden zowel Open VLD als N-VA een partijcongres. Dilan Yeşilgöz, destijds minister van Justitie onder Rutte, sprak niet bij de premierspartij van De Croo, maar bij oppositiepartij N-VA. In de woorden van VVD-staatssecretaris Thierry Aartsen, persoonlijk bevriend met diverse N-VA-politici: ‘Open VLD is politieke familie, N-VA zijn politieke vrienden.’

Afgelopen september bezochten de VVD-Kamerleden Bente Becker en Silvio Erkens de door De Wever uitgesproken HJ Schoo-lezing. Langstzittend fractielid Becker is vertrouweling van partijleider Yeşilgöz; Erkens, inmiddels staatssecretaris van Landbouw in het kabinet-Jetten, was toen campagneleider. De strekking van de lezing staat in De Wevers nieuwe boek.

Nederland had vanaf 1994 acht jaar paarse kabinetten, België vanaf 1999 eveneens, maar met een liberale premier, Guy Verhofstadt. Tijdens Paars-I (1994-1998) garandeerde VVD-fractievoorzitter Frits Bolkestein een voor rechtse kiezers herkenbaar geluid. Verhofstadt had meer oog voor de wensen van zijn linkse coalitiepartners. Rechtse kiezers weken uit naar N-VA. Vanaf 2012 gaf ook Rutte liever toe aan PvdA en D66 dan vast te houden aan zijn partijprogramma. En dat terwijl de VVD vanaf 2010 consequent rechtse verkiezingscampagnes voerde.

Toen Yeşilgöz in 2023 partijleider werd, formeerde de VVD aanvankelijk liever met rechtse partijen. Het argument was dat anders strengere asiel- en migratiewetgeving onmogelijk werd. In 2004 moesten Vlaamse liberalen zich uitspreken vóór of tegen migrantenstemrecht bij gemeenteraadsverkiezingen. De coalitiepartners waren voor, het partijstandpunt tegen, het ledencongres stemde vóór. Dat verkiezingsjaar verloren de liberalen en groeide N-VA voor het eerst.

Klein en verdeeld

De VVD werkte vaker samen met niet-liberale buitenlandse partijen. Beginnend premier Rutte kon het goed vinden met zijn conservatieve Britse collega David Cameron (2010-2016), de Liberal Democrats staan dichter bij D66. In België geldt hetzelfde voor N-VA en Anders.

In het andere buurland, Duitsland, schommelde de liberale FDP lang tussen de 5 en 10 procent. In 2025 zakte die partij, net als in 2013, onder de Fünfprozenthürde en verdween uit de Bondsdag. Het door Emmanuel Macron opgerichte Renaissance wordt als liberaal beschouwd. In 2027 eindigt Macrons tweede presidentstermijn, weinig commentatoren geloven dat Renaissance dan blijft bestaan. In het Europees Parlement zijn de liberalen nipt vijfde fractie.

In die fractie, met D66 én VVD, zijn de verschillen tussen links- en rechts-liberalen zo groot, dat het makkelijker samenwerken is met niet-liberalen. Dit probleem speelt langer. Begin jaren tachtig waren VVD en de Britse Conservatieven vóór plaatsing van kruisraketten, de Britse liberalen tegen. In 2003 verleende het eerste kabinet-Balkenende politieke steun aan de Amerikaanse Irak-invasie, terwijl de regering-Verhofstadt de bezwaren van Frankrijk en Duitsland onderschreef.

Groot én rechts-liberaal is momenteel alleen de MR. Franstaligen willen geen andere taal spreken, Nederlanders beheersen geen Frans. N-VA spreekt Nederlands, is groot en deelt standpunten van de MR.

In veel Europese landen spelen liberalen geen rol van betekenis, zoals in Italië en Spanje, derde en vierde economie van de eurozone. Is het toeval dat Lotte van Basten Batenburg, VVD-fractievoorzitter in de Haagse gemeenteraad, in EW Giorgia Meloni een voorbeeld noemde? De partij van de Italiaanse premier zit in dezelfde Europese fractie als N-VA.

Gedeelde standpunten

VVD en N-VA zijn voor gezonde overheidsfinanciën, marktwerking en ruimte voor het bedrijfsleven. Ze willen geen financiële transfers van Noord- naar Zuid-Europa. Lidstaten moeten hun eigen begroting op orde brengen. Kanttekening: vanwege Vladimir Poetin, Xi Jinping en Donald Trump pleiten ze nu voor meer Europese samenwerking op het gebied van economie, defensie en migratie.

De VVD is pro-NAVO. Maar in 2019 verklaarde Macron het trans-Atlantische bondgenootschap voor ‘hersendood’. Eind 2021 redigeerde Theo Francken (N-VA) een boek dat vóór de NAVO pleit. Francken en Yeşilgöz zijn nu ministers van Defensie.

Tijdens de Syrische vluchtelingencrisis van 2015-2016 waren hij en Klaas Dijkhoff verantwoordelijk staatssecretaris voor asiel en migratie. In 2018 presenteerde Francken zijn boek Continent zonder grens, waarin hij pleitte voor strenger Europees asiel- en migratiebeleid. Dijkhoff, inmiddels fractievoorzitter, hield een toespraak.

In de jaren tachtig en negentig stonden de VVD en de Vlaamse liberalen dicht bij elkaar, daarna schoven Vlaamse liberalen op richting sociaal-liberalisme. De verschillen met de VVD werden groter. Verhofstadt bepleitte Europees federalisme. De huidige partijleider vindt een hoofddoek achter het loket geen probleem. Anders. lijkt meer op D66, N-VA meer op de VVD.

Euroclear

Toch had er een kink in de kabel kunnen komen. Bij de financiële dienstverlener Euroclear zijn ook tegoeden van de Russische centrale bank gestald. Bevroren, vanwege de oorlog in Oekraïne. In 2025 overwogen EU-landen die tegoeden, niet enkel de rente, uit te lenen aan Oekraïne. Omdat het bedrijf in België is gevestigd, had de Belgische staat aansprakelijk gesteld kunnen worden. Premier De Wever verdedigde het Belgische belang. Met succes: op de top van 18 december 2025 werd gekozen voor een Europese lening.

Had Euroclear in Nederland gestaan, hadden wij waarschijnlijk hetzelfde bezwaar gemaakt. Toch vonden sommige VVD-prominenten, onder wie Henk Kamp, dat die tegoeden ingezet moesten worden tegen Rusland. Dit is ook het standpunt van de VVD-Europarlementariërs.

België openlijk steunen ging moeilijk, want Rutte is secretaris-generaal van de NAVO. Aansluiting bij de meerderheid kon de relatie met N-VA bemoeilijken. De VVD spaarde de kool en de geit. Samen met JA21 werd een (aangenomen) motie ingediend om in te zetten op Europese juridische solidariteit, zodat België niet als enige land aansprakelijk kan worden gesteld bij confiscatie van Russische tegoeden. Welbeschouwd een intentieverklaring.

Vrienden in nood

De landelijke VVD vindt N-VA nu de meer geschikte partner. De D66-vleugel vindt dat misschien minder leuk dan de ‘Wiegel-en-Bolkestein’-vleugel. Maar laten we niet te vroeg oordelen. De linkervleugel van de VVD was tegen samenwerking met de PVV; De Wever handhaaft het cordon sanitaire tegen Vlaams Belang. Omgekeerd was in 2003 ook Bolkestein tegen de Amerikaanse invasie van Irak.

‘In nood leert men zijn vrienden kennen.’ Net nu de Vlaamse zusterpartij voor het voortbestaan vreest, geeft de VVD niet thuis. Hoe weet N-VA dat zij bij tegenwind wél op de Nederlandse liberalen kunnen rekenen? Reminder voor VVD’ers van alle vleugels: in het vorig jaar aangetreden kabinet van Bart De Wever zitten ook Vlaamse sociaaldemocraten.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Liberalen onder elkaar: terwijl de Vlaamse zusterpartij op apegapen ligt, wordt de VVD steeds closer met de nationalisten van Bart De Wever verscheen eerst op Wynia's Week.

Met een voorstel van de Commissie en de steun van de Bondskanselier moest het lukken. Maar dat was gerekend buiten de premier van België, Bart De Wever. Voor het eerst nam België het publiekelijk op tegen de verzamelde hoge EU-machten. Buurland Nederland is opvallend stil over België dat in het nauw wordt gedreven. Op de Europese topontmoeting eind deze week staat de kwestie op de agenda. Bulgarije en Malta steunen De Wever, daar kwam verrassend Italië bij, met premier Giorgia Meloni.

Onlangs had De Wever zowel Von der Leyen als Merz op bezoek in het Lambermont, de ambtswoning van de Belgische premier. Merz had er een bezoek aan Noorwegen voor afgezegd. De twee Duitsers vingen bot want De Wever bleef bij zijn standpunt: België kreeg te weinig garanties om te voorkomen alle risico’s van deze operatie – het doorsluizen van geblokkeerde tegoeden – bij België zouden terechtkomen.

Hongarije en kompanen omzeild

De Commissie had voor de financiering van Oekraïne kunnen kiezen voor een gemeenschappelijke lening. Daar is echter eenstemmigheid voor nodig, wat onwaarschijnlijk is met het verzet van Hongarije, en mogelijk andere landen die Oekraïne minder gezind zijn, zoals Slowakije en Tsjechië.

Daarop kwam de verordening in beeld, een EU-wet die rechtstreekse werking heeft en direct kan worden toegepast. Daarvoor is in de Europese Raad een gekwalificeerde meerderheid nodig van lidstaten (vijftien van de 27) die tezamen ten minste 65 procent van de EU-bevolking vormen. Daarmee zou het ‘nee’ van Hongarije en kompanen worden omzeild.

Het pakket maatregelen zou worden geregeld via verschillende verordeningen, dus EU-wetten. De EU zou de bevroren tegoeden van Rusland bij effectenbewaarder Euroclear gebruiken als onderpand om negentig van de 185 miljard euro te lenen aan Oekraïne. Dat bedrag moet oplopen tot 140 miljard. Vervolgens moet Oekraïne deze leningen terugbetalen, waarna de Russische tegoeden bij Euroclear worden gedeblokkeerd. Een Europees sprookje, uiteraard.

De Belgen voelden onmiddellijk nattigheid, want de kans dat Oekraïne die bedragen terugbetaalt is nul. Oekraïne heeft de ‘herstellening’ nodig om de schade te herstellen die Rusland heeft veroorzaakt. De Centrale Bank in Moskou zal aankloppen bij Euroclear om de tegoeden op te eisen, maar die zijn bevroren. Daarop richt Rusland zich op België dat wettelijk verantwoordelijk is voor Euroclear, omdat de Russische tegoeden zijn geblokkeerd als onderpand voor een lening aan Oekraïne. Rusland procedeert bij een juridische instelling, een soort arbitragehof, om het geld op te eisen. Bij België! Echter, de Belgische overheidsschuld bedraagt al 660,8 miljard euro, dat is 108,2 procent van het bbp. In procenten de vijfde EU-overheidsschuld. België is kwetsbaar, maar de EU veroordeelt het land tot ‘waarborgstaat’ ten aanzien van Rusland voor de (niet terugbetaalde leningen) uit Oekraïne.

Eensgezind achter De Wever

Begrijpelijk dat België, het meest pro-Europese land van de EU, dit niet pikt. Het hele land – van Vlamingen tot Walen, van Waalse socialisten tot Vlaamse nationalisten – staat achter De Wever. Hij wil dat de financieel-juridische risico’s niet op de mat van België worden gelegd, maar worden verdeeld over de EU-lidstaten. Von der Leyen schermt met een ‘liquiditeitsmechanisme’ waarin lidstaten en de EU-begroting geld klaar leggen om de risico’s af te dekken. Dit idee wekt bij De Wever de blijdschap van een dode mus. Veel lidstaten zullen eenvoudigweg niet betalen wegens geldgebrek en België opschepen met de gevolgen. Als historicus kent De Wever zijn pappenheimers.

De Belgische premier is een eenzaam man in Europa, voor het eerst. De Fransen zijn muisstil want Franse banken hebben achttien miljard aan geblokkeerde tegoeden afgezonderd van de financiële operatie. Het zijn vooral de Duitsers die pushen: Von der Leyen en Merz. Het grootste deel van Europa hoopt dat er snel een vredesregeling komt, maar het tweetal blijft doorpompen. Er is een gedrevenheid die doet denken aan het gedicht van Emanuel Geibel uit 1861: ‘Am deutschen Wesen soll Europa genesen.’ In de huidige interpretatie: Duitsland is lichtend voorbeeld voor Europa, met zijn cultuur en economische kracht. Op één of andere hardnekkige manier maken Duitsers altijd dezelfde fout.

Vanuit Duitse zicht moet de lening aan Oekraïne er komen, zo nodig met de nadelen voor België als collateral damage. Echter, Duitsland is zelf een oorzaak voor de problemen waarin Europa nu zit. De juridische basis van het voorstel is artikel 122 van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU). Voor noodprocedures ingeval van ‘ernstige economische moeilijkheden’, bijvoorbeeld bij de energievoorziening.

Uitgerekend Duitsland ligt mede aan de basis van deze energieproblemen door zich afhankelijk te maken van goedkoop Russisch gas en een Energiewende met afschaffing van de meest moderne kerncentrales ter wereld. Het predikte decennia Wandel durch Handel, een slogan die Duitsland afhankelijk maakte van Rusland. Het energiebeleid van bondskanselier Angela Merkel, met de nadruk op windmolens bleek romantisch, maar fataal. Verbazingwekkend. Geen Duitse bondskanselier kende Rusland beter dan zij. Misschien kenden de Russen haar beter dan ze zelf dacht.

‘EU-paria’

De correspondent van de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), Werner Mussler, nam het op voor België. Hij stelt dat België ten onrechte in de rol van ‘EU-paria’ wordt gedrongen: ‘De Belgische premier heeft gelijk.’ Als hoofdverantwoordelijke wijst hij Merz aan ‘die heeft toegelaten dat België in de rol van EU-paria werd geduwd zoals geregeld Hongarije’. Voorts: ‘In Brussel en Berlijn ging men ervan uit dat tegenstribbelende EU-stichters zouden toegeven. Dat gebeurde niet; nu wordt De Wever als rechtspopulist en Russlandversteher gedemoniseerd, in dezelfde rij als Viktor Orban’

De Wever staat niet alleen. Euroclear is een pijler in de Europese financiële structuur, waar biljoenen omgaan met het verrekenen, beheren en bewaren van transacties en financiële waardepapieren. De ECB stelt dat de plannen van de Commissie een gevaar kunnen vormen voor de eurozone als zodanig. Volgens De Wever kan de ingreep van de Commissie worden gezien als ‘confiscatie’; daarom is het ‘fundamenteel verkeerd’.

Motie-Hoogeveen

Men zou verwachten dat Nederland met een naar verhouding grote financiële sector in Europa, met 290.000 banen, België zou steunen. Maar van premier Schoof is tot nu toe weinig tot niets vernomen. Nergens een Benelux-reflex. Minister Eelco Heinen (Financiën) is ‘optimistisch’ over een oplossing, ondanks het ‘Belgisch verzet’. Hij ziet België als een obstakel en zoekt zelf een ‘verbindende rol’. Nederland prevaleert zijn vermeende heldenrol in Oekraïne (‘in de kop van de kopgroep’) boven steun aan een buurland.

Stel dat Nederland in de positie van België zat. Het huis zou te klein zijn. Boze ministers en een woedende Tweede Kamer. Deze keer was er tenminste gepaste aandacht met de motie-Hoogeveen (JA21) die opriep tot ‘juridische solidariteit met België’. Op 11 december werd over de motie gestemd. Behalve PVV en FvD stemden alle fracties vóór. Als de motie met eenstemmigheid zou zijn aangenomen, zou het een ‘instructie’ zijn geweest aan het kabinet. Dat heeft dit uitgewoonde kabinet broodnodig.

Voor België is dit een harde les. De EU is niet zo zaligmakend als de Belgen steevast droomden.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht België versus de rest: hoe Bart De Wever de confiscatie van Russische staatstegoeden blokkeert en de Duitsers in de wielen rijdt verscheen eerst op Wynia's Week.

Vandaag deel 10: De islamisering van België en Frankrijk

‘Klokken geven er aan wanneer het tijd is om te bidden, tapijten liggen gestapeld om uitgerold te worden richting Mekka, boeken over de Koran staan uitgestald en stoffen in kindermaten liggen klaar om kleine meisjes helemaal onder te doen verdwijnen, nog voordat hun lichaam de puberteit bereikt.’

Deze passage gaat over de Brabantstraat in Brussel-Noord en is afkomstig uit de Franse krant Le Figaro, uit een artikel van begin 2025 met de kop ‘Voyage en Belgiquistan’. De verslaggevers, die in Frankrijk heus wel wat gewend zijn, schrokken zowel van wat zich buiten het gezichtsveld afspeelt als van het straatbeeld in Brussel: ‘Alles is “gehalaliseerd”. Van kappers voor één sekse tot eethuizen en kledingwinkels. Een mono-economie die niet in dienst staat van moslims, maar van islamisten. (…) De Belgische maatschappij lijkt gevangen tussen woke-druk en islamisme.’

De tentakels van de Moslimbroederschap

Le Figaro onderschepte een paar maanden eerder, in mei 2025, een geheim rapport waarin de Franse inlichtingendiensten waarschuwen voor het snel oprukkende islamisme in Frankrijk, met name voor de Moslimbroederschap. Ook België kwam in het rapport voor en werd zelfs genoemd als ‘een kruispunt voor de activiteiten van de Moslimbroeders in Europa’. De broeders vormen de schimmige spin in het web van tientallen streng religieuze en vaak ronduit islamistische verenigingen en lobbygroepen in België en vanuit daar in heel Europa, aldus het onderzoek. Eén voorbeeld: de Europese Commissie benoemde tien jaar geleden een coördinator tegen moslimhaat en er werden honderden miljoenen EU-steun gepompt in het zogenoemde European Network Against Racism (ENAR). Ook tal van Belgische NGO’s maakten deel uit van dit netwerk.

Het tekent de Moslimbroeders, die dankbaar gebruik maken van het groepsdenken van de Europese bestuurderskliek, die zich vooral druk maakt over het bestrijden van partijpolitieke tegenstanders, die veelal worden afgeschilderd als radicaal, extreemrechts of racistisch. Nadat de inhoud van het rapport bekend werd, was er met name in de Waalse media amper sprake van kritische berichtgeving over de Moslimbroeders. Het is tekenend voor de zelfcensuur die welig tiert in de Belgische media als het over de islam gaat, ook aan Nederlandstalige kant. De angst om als racist of islamofoob weggezet te worden ligt als een verstikkende deken over het islamdebat, ook bij onze zuiderburen.

De waarschuwingen voor de Moslimbroeders zijn niet helemaal nieuw. De Franse antropologe en onderzoekster Florence Bergeaud-Blackler maakte jaren geleden al korte metten met het idee dat de organisatie, die in 1928 in Egypte werd opgericht, zich verzoend zou hebben met de democratie. Sindsdien kan ze rekenen op een stroom aan bedreigingen en krijgt ze persoonsbeveiliging. ‘De Moslimbroeders vormen een transnationaal netwerk dat perfect inspeelt op de democratische, multiculturele en liberale samenleving hier in Europa. Het is géén abstracte theologische stroming, maar eerder een concreet actieplan dat mikt op een modern kalifaat. Onder meer via hun infiltratie in de politiek, het liefdadigheidswerk en sportverenigingen. In dat Europese kalifaat zijn voor alle duidelijkheid ook niet-moslims welkom, maar ook zij zullen er verplicht onder de sharia moeten leven.’

Bergeaud-Blackler deed bovenstaande uitspraken tijdens een lezing in de Brusselse gemeente Anderlecht op 23 september jongstleden. Dat ging niet zonder slag of stoot: bij de zaal waar ze zou spreken waren talloze veiligheidsmaatregelen getroffen. Zo waren er een grote politiemacht en privébewakers op de been en stond er een metaaldetector bij de ingang om bezoekers te controleren. Bergeaud-Blackler weet als geen ander dat een kritische noot over de islam zelden geruisloos voorbijgaat. Zo ziet een maatschappij eruit die te lang onverschillig – of tolerant zo je wil – is geweest tegenover intolerantie.

Belgische moslims zien het Westen als vijand

Het Franse rapport beperkte zich niet tot de macht die de Moslimbroeders hebben op de EU, maar noemt ook expliciet dat de organisatie verschillende gemeenten in Brussel ‘controleert’. Vanzelfsprekend wordt ook Frankrijk genoemd – het is immers een rapport van de Franse inlichtingendienst. België wordt weliswaar het ‘Europese kruispunt’ voor de activiteiten van de Moslimbroeders genoemd, Frankrijk wordt aangeduid als ‘de toegangspoort tot andere West-Europese landen’, waaronder Duitsland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk. In Frankrijk hebben de Moslimbroeders hun tentakels uitgeslagen naar talloze organisaties, vaak met behulp van Europese subsidies. Er zijn in Frankrijk nu al 139 moskeeën die banden hebben met de Moslimbroeders, en daarnaast zijn er nog eens 68 bijkomende gebedsplaatsen gelieerd aan het netwerk.

Zowel in Frankrijk als in België is sprake van een snel groeiende moslimbevolking, door geboorte en immigratie, en een steeds orthodoxere interpretatie van de islam. Uit onderzoek van socioloog Ruud Koopmans uit 2015, blijkt dat 66 procent van de Belgische moslims het Westen als vijand ziet en een invoering van de sharia niet ongenegen is. België behoort daarmee tot de landen met de hoogste percentages fundamentalistische moslims van heel Europa.

22 maart 2016 geldt als het 9/11 van België. Op die dag vielen bij een serie terroristische bomaanslagen op de luchthaven van Zaventem en metrostation Maalbeek 35 doden en raakten 340 mensen gewond. De vijf daders waren teruggekeerde Syrië-gangers, gelieerd aan terreurgroep IS. Leden van dezelfde terreurcel pleegden een paar maanden eerder, op 13 november 2015, aanslagen in het tiende en elfde arrondissement van Parijs en in Stade de France. Onder meer de concertzaal Bataclan was doelwit. Bij die aanslagen vielen 129 doden en meer dan 350 gewonden.

Een andere bekende jihadistische aanslag in Frankrijk is vanzelfsprekend die op de redactie van het satirisch weekblad Charlie Hebdo op 7 januari 2015 in Parijs door Al Qaida, waarbij 12 mensen omkwamen. Een half jaar later was het raak in Nice, waar op 14 juli 2016 een vrachtwagen inreed op een menigte na afloop van een vuurwerkshow op de nationale feestdag. Op de Promenade des Anglais, de boulevard met uitzicht op de Middellandse Zee, vielen 87 doden en 434 gewonden.

Paty en Bernard

Niet alleen de aanslagen met veel doden en gewonden hebben gezorgd voor maatschappelijke ontwrichting in Frankrijk. Zo werd op 16 oktober 2020 de leraar maatschappijleer Samuel Paty in de Franse plaats Éragny op straat onthoofd. De aanslag gebeurde op het moment dat het proces tegen de daders van de Charlie Hebdo-aanslag werd gehouden. Paty liet tijdens een les over censuur en ethische dilemma’s twee cartoons van Mohammed uit Charlie Hebdo zien. Op de sociale media verschenen echter roddels dat Paty een foto van een naakte man zou hebben laten zien en gezegd zou hebben dat het de profeet was. Dat was voor de dader, de toen 18-jarige Tsjetsjeense moslim  Abdoullakh Anzorov, reden om Paty te vermoorden.

Paty is niet de enige Franse leraar die om het leven kwam bij een jihadistische moord. Op 13 oktober 2023 vermoordde een terrorist met een mes in naam van IS op een school in Arras een andere leraar: Dominique Bernard, een 57-jarige leerkracht Frans. Bij die aanval vielen ook drie gewonden.

Islam drukt negatieve stempel op onderwijs

Sinds de moord op Paty hangt de dreiging van islamitisch terrorisme als een kromzwaard van Damocles boven het Franse onderwijs. Veel leerkrachten en schoolbesturen houden zich, net als in Nederland, verre van onderwerpen die weleens gevoelig zouden kunnen liggen bij de islam. En net als in Nederland hebben de terreuraanslagen van Hamas van 7 oktober 2023 in Israël en de oorlog in Gaza voor nog wat extra buskruit gezorgd. Begin 2024 werd het hoofd van een middelbare school in Parijs met de dood bedreigd nadat hij drie leerlingen had gevraagd hun hijab af te doen binnen de school. Het recente verbod op religieus islamitische kleding binnen de school zette kwaad bloed bij bijvoorbeeld het ‘Collectief tegen Islamofobie in Europa’, een dochteronderneming van de Moslimbroederschap.

Niet alleen leerkrachten en schoolbestuurders worden slachtoffer van de fundamentalistische islam. Ook leerlingen die het iets minder nauw nemen met de regels van de orthodoxe islam kunnen de dupe worden van kuddegedrag en geweld. Zoals Samara, een 13-jarig meisje uit Montpellier die in april 2024 door religieuze medescholieren in coma werd geslagen omdat ze geen hoofddoek meer wilde dragen, nadat medescholieren twee jaar eerder al met verkrachting hadden gedreigd.

In België is de situatie niet veel beter, al zijn daar tot zover bekend nog geen dodelijke aanslagen gepleegd op leraren, schoolbestuurders of leerlingen uit naam van Allah. Assita Kanko, lid van het Europees Parlement voor N-VA, schrijft in haar column in De Telegraaf dat zij regelmatig scholen in Brussel bezoekt en praat met leerkrachten: ‘Kinderen worden geïndoctrineerd en geradicaliseerd. Wetenschappelijke inzichten worden in twijfel getrokken, kritische leerkrachten krijgen bedreigingen of worden zo zwaar geïntimideerd dat ze van school veranderen. De Holocaust wordt ontkend, vrouwenhaat wordt genormaliseerd, ja zelfs gelegitimeerd. Jongens leren dat meisjes minderwaardig zijn, en bestempelen vrouwen als hoeren.’

Geen basiskennis over de islam

België en Frankrijk lopen voor een groot deel tegen dezelfde problemen aan als het gaat om de islamisering. West-Europese landen kampen veelal met zwakke overheden, politiek correcte politici en ambtenaren die geobsedeerd lijken door diversiteit en inclusie. Bestuurders onderschatten de islam systematisch en zien moslims als slachtoffer. Het ontbreekt kortom aan basiskennis over de islam.

Daarnaast is er sprake van slechte integratie van moslims, toenemende orthodoxie en een sterk groeiende islamitische bevolking door zowel geboorte als de voortdurende immigratiestroom van jongemannen uit veelal streng islamitische landen. En dat zijn slechts een paar van de ‘uitdagingen’ waar westerse landen mee te kampen hebben de komende decennia.

Verschillen zijn er vanzelfsprekend ook: de Fransen hebben als gevolg van hun koloniën ruime ervaring met moslims en derhalve ook met bestrijding van islamisme en terreur. Ook geldt in Frankrijk een vrij strikte scheiding van kerk en staat, die zorgt voor een mate van duidelijkheid in de regelgeving omtrent onder meer religieuze uitingen, die in België grotendeels ontbreekt. Het centraal gestuurde presidentiële systeem in Frankrijk biedt bovendien een toekomstige islam-kritische president meer ruimte om de islamisering in te dammen. Daar staat tegenover dat Frankrijk het land is met de grootste islamitische bevolking en te kampen heeft met veel sociale onrust. 

Immigratie kan alleen Europa-breed worden aangepakt, hoor je de bestuurlijke elite vaak plechtig zeggen, waarbij je dan vooral het idee hebt dat politici hun vingers niet aan het thema willen branden. De islamisering is een nog gevoeliger thema, waar landen gek genoeg – behalve samenwerking tussen inlichtingendiensten – als gevolg van het collectieve zwijgen over dit onderwerp weer helemaal alleen voorstaan. West-Europa is op veel terreinen bezig met een ‘race to the bottom’. België en Frankrijk staan net als het Verenigd Koninkrijk en Nederland hoog op het lijstje van West-Europese landen waar een verregaande islamisering de lokale waarden en cultuur als eerste zou kunnen vervagen.

Soumission

Op de dag dat in Parijs de aanslag op Charlie Hebdo plaatsvond, verscheen ook de roman Soumission, waarin Michel Houellebecq beschrijft hoe een hoogleraar steeds iets verder meebeweegt met de heersende politieke en culturele ontwikkelingen richting een islamitische maatschappij.Misschien is de geleidelijke onderwerping wel een stuk realistischer toekomstbeeld dan die van een hard bevochten en verloren strijd.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Van kwaad tot erger: de razendsnelle islamisering bij onze zuiderburen België en Frankrijk verscheen eerst op Wynia's Week.

52 procent van de Belgische asielzoekers moeten hun aanvraag in een andere lidstaat doen of zijn elders al erkend. Als deze groep niet meer hoeft te worden opvangen, is een groot deel van het Belgische asielprobleem opgelost. Dat zegt Marc Bossuyt (81), emeritus hoogleraar volkenrecht en voormalig voorzitter van het Grondwettelijk Hof van België. Op verzoek van het kabinet van premier Bart De Wever schreef hij een nota voor een toekomstig Belgisch en Europees asielbeleid.

Eerder al steunde Bossuyt, tevens gewezen Commissaris-generaal voor de vluchtelingen en de statenlozen, de kritiek van De Wever en acht andere Europese regeringsleiders op het Europees Hof van de Rechten van de Mens (EHRM). Omdat het in Straatsburg gevestigde hof de mensenrechten- en asielverdragen in Europa erg activistisch interpreteert, is volgens De Wever en zijn collega’s een strikt asielbeleid onmogelijk.

Bossuyt bepleit maatregelen zowel binnen als buiten de huidige Europese asielwetgeving. Wat de eerste categorie betreft, stelt Bossuyt onomwonden dat Europese lidstaten beter moeten opletten wie precies solliciteert om rechter te worden. ‘Rechters die terughoudender zijn als het op de interpretatie van mensenrechten aankomt, zouden de voorkeur moeten krijgen op activistische rechters.’

Kritiek op rechters moet mogen

Volgens Bossuyt mogen EU-lidstaten ook kritiek leveren op de Europese rechtspraak over asielzoekers, zeker wanneer het EHRM zich gedraagt als wetgever, ‘Als overheden een mening hebben over uitspraken van het EHRM brengen ze de rechterlijke macht niet in gevaar. Uiteindelijk zijn verdragspartijen – de lidstaten dus – de ultieme meesters van de verdragen die ze hebben opgesteld en ondertekend.’

Complexer wordt het wanneer Bossuyt De Wever argumenten levert over hoe Europese mensenrechten- en asielverdragen kunnen worden aangepast, de tweede categorie dus. ‘Niet de teksten zelf zijn zozeer een probleem, maar hun interpretatie is dat vaak wel.’

Uiteindelijk ziet Bossuyt twee grote hefbomen om de Europese asielverdragen werkbaarder en strenger te maken: asiel krijgen in Europa mag geen recht zijn dat alleen door rechtbanken wordt afgedwongen. De politiek moet opnieuw meer zeggenschap krijgen over het beleid. En Europese lidstaten moeten maar eens écht solidair beleid voeren gebaseerd op wederzijds vertrouwen.

‘Je moet ervan uit kunnen gaan dat elke Europese verdragspartij een soortgelijk asielbeleid voert’, zegt Bossuyt. ‘Het folterverbod is absoluut en dat is uiteraard terecht. Maar dat wil niet zeggen dat een asielzoeker naar een andere Europese lidstaat sturen hetzelfde is als folteren. Toch suggereert het EHRM dat nu wel vaak in zijn uitspraken: als iemand in een ander Europees land minder goed wordt opgevangen, dan komt dat neer op een inbreuk op zijn mensenrechten. Dat gaat te ver. Zolang lidstaten zijn aangesloten bij het EHRM in Straatsburg, moeten we ervan uit kunnen gaan dat ze een asielbeleid voeren dat niet strijdig is met het folterverbod. Niemand in Europa loopt het risico om gefolterd te worden, zoals door dat verbod oorspronkelijk werd beoogd.’

Politieke wil

Volgens Bossuyt hebben EU-lidstaten als Italië en Griekenland zich te lang onttrokken aan hun verplichtingen om asielzoekers behoorlijk op te vangen en hen een procedure te laten doorlopen. ‘Asielzoekers komen daardoor massaal naar West-Europese landen zoals België. Eenmaal hier kunnen ze dus niet worden teruggestuurd, omdat zoiets in de ogen van het huidige Europese recht strijdig zou zijn met de mensenrechten, met name met het folterverbod. Ook landen als Griekenland en Italië moeten aan hun verplichtingen voldoen – daar moet de Europese Commissie voor zorgen. 40 procent van de asielaanvragen in België zijn aanvragen die in een andere Europese lidstaat zouden moeten worden behandeld en 12 procent van de asielzoekers zijn al in een andere lidstaat als vluchteling erkend. Maar ze moeten een hele procedure doorlopen voor we hen naar die lidstaat kunnen terugsturen. Als we die 52 procent asielzoekers niet meer zouden moeten opvangen, dan is een groot deel van het Belgische asielprobleem opgelost. Maar daar is wel politieke wil voor nodig op Europees vlak.’

Een ander belangrijk punt van de nota-Bossuyt: Europese lidstaten moeten, als zij dat wensen, altijd hun grenzen kunnen controleren zonder ervan te worden beschuldigd het vrije verkeer van personen in Europa te hinderen. Bossuyt pleit dan ook voor een aanpassing van de Schengenverdragen.

‘Het is cruciaal dat Europese landen hun grenzen kunnen controleren. Een staat die een asielbeleid voert, moet dat beleid ook kunnen afdwingen met identiteitscontroles. Ik vind daarom dat je bijvoorbeeld ook geen politieke akkoorden met de Britten moet sluiten over asiel en migratie zolang de Britten geen identiteitskaarten invoeren, want op die manier bemoeilijkt het Verenigd Koninkrijk het Europese asielbeleid.’

Nieuwe wind

‘Momenteel lijkt het nog een beetje politieke fictie om te werken aan een strenger asielbeleid’, zegt Bossuyt tenslotte. ‘Maar ik merk wel op dat de wind in Europa anders begint te waaien. We mogen ook niet uitsluiten dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg rekening houdt met de veranderende politieke visie op migratie. Als je altijd blind het huidige Straatsburg volgt, dan raken we in Europa simpelweg niet uit de asielcrisis.’

*Christophe Degreef is journalist. Dit artikel werd eerder gepubliceerd op Doorbraak.be

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht België broedt op nieuw asielbeleid: zonder activistische rechters en met bewaakte landsgrenzen verscheen eerst op Wynia's Week.

Het was Florence Bergeaud-Blackler die jaren geleden als eerste de kat echt de bel aanbond: via allerlei schimmige en minder schimmige organisaties waren de Moslimbroeders erin geslaagd een meer dan stevige voet tussen de EU-deur te krijgen. Zo benoemde de Europese Commissie tien jaar geleden al een coördinator tegen moslimhaat en werd er – met honderden miljoenen EU-steun – werk gemaakt van een European Network Against Racism (ENAR). Daarvan maakten ook tal van Belgische ngo’s deel uit.

Als klap op de vuurpijl pakte de Raad van Europa (die geen officiële link heeft met de EU) in 2021 uit met de campagne ‘Echte schoonheid vind je enkel terug in verscheidenheid, net zoals je de vrijheid terugvindt in de hijab’. Daarmee wilde de Raad van Europa actievoeren tegen de ‘discriminatie van moslims in Europa’, maar dat pakte anders uit. Vooral in Frankrijk ontstond er grote opschudding. Kort nadien werd de campagne ingetrokken.

Dreigtelefoontjes

Diezelfde Florence Bergeaud-Blackler – die dezer dagen Europa rondreist om de structuur en aanpak van de Moslimbroeders in de EU uit de doeken te doen – stond woensdagavond voor een goedgevulde zaal in Anderlecht, op uitnodiging van Centre Jean Gol, denktank van de centrumrechtse Mouvement Réformateur (MR). Dat hebben ze bij de MR geweten: woensdagmorgen werd de gevel van het partijhoofdkwartier in Elsene beklad met de slogan ‘GLB=fascist‘. Even later onderging het conferentiecentrum in Anderlecht hetzelfde trieste lot, al werd de hele partij daar weggezet als ‘racistes’. Donderdagochtend bleek ook het graf van Jean Gol, Waals liberaal en Jood, besmeurd met graffiti.

Een culturele hoofdstad waar je zelfs geen voordracht over het islamisme kan organiseren zonder zware politiebewaking? In surrealistisch Brussel kan blijkbaar alles.

MR-Voorzitter Bouchez getuigde woensdagavond zelf over de online-intimidaties en de dreigtelefoontjes die hij en de partij kregen naar aanleiding van deze conferentie. O ironie: uitgerekend donderdag streek een delegatie van de Europese Commissie neer in Molenbeek, op nog geen 500 meter van het bewuste conferentiecentrum. Die delegatie moet oordelen over de kandidatuur van die gemeente voor de titel van Europese culturele hoofdstad in 2030. Een culturele hoofdstad waar je zelfs geen voordracht over het islamisme kan organiseren zonder zware politiebewaking? Het lijkt ondenkbaar, maar in surrealistisch Brussel kan blijkbaar alles.

‘De Moslimbroeders vormen een transnationaal netwerk dat perfect inspeelt op de democratische, multiculturele en liberale samenleving hier in Europa,’ waarschuwde Bergeaud-Blackler in Anderlecht. ‘Het is géén abstracte theologische stroming, maar eerder een concreet actieplan dat mikt op een modern kalifaat. Onder meer via hun infiltratie in de politiek, het liefdadigheidswerk en sportverenigingen. In dat Europese kalifaat zijn voor alle duidelijkheid ook niet-moslims welkom, maar ook zij zullen er verplicht onder de sharia moeten leven.’

Hun doel is niet om de islam te moderniseren, maar om de moderniteit te islamiseren. Dat dit scenario niet eens zo utopisch is, bleek eerder deze week overigens ook in het Britse parlement. Daar zei een Labour-parlementslid dat sharia-rechtbanken binnen de Britse traditie van religieuze tolerantie passen.

Consequent verzet

Bergeaud-Blackler onderstreepte dat migranten en vluchtelingen uit moslimlanden al jarenlang een cruciale rol spelen in de opmars van de Moslimbroeders in Europa. ‘We zien nu een re-islamisering van Europa, en de voornaamste opdracht van die militanten bestaat erin om Europa sharia-compatibel te maken. We moeten ons vooral niet vergissen: hun doel is niet om de islam te moderniseren, maar om de moderniteit te islamiseren.’

In zijn voorwoord toonde MR-voorzitter Bouchez zich bijzonder scherp voor mensen die – in eigen land en in de rest van de EU – pleiten voor een meer pragmatische aanpak van moslims die voor hun geloof een plaats opeisen in de openbare ruimte.

‘Hoe zouden ze neutraal kunnen zijn in hun dienstverlening, terwijl ze blijkbaar niet in staat zijn om nog geen acht uur per dag afstand te doen van die hoofddoek? Leg me eens uit hoe moslims die nu het recht opeisen om pakweg een hoofddoek te dragen in een openbare functie wél neutraal zouden kunnen zijn in hun dienstverlening, terwijl ze blijkbaar zelfs niet in staat zijn om nog geen acht uur per dag afstand te doen van die hoofddoek? Vooral omdat ze zelf altijd benadrukken dat zo’n hoofddoek toch niet meer is dan een “symbool”. Willen we niet dat ambtenaren binnenkort ook met een T-shirt van pakweg de PTB of het Vlaams Belang opdagen op het werk, dan moeten we ons even consequent verzetten tegen geloofssymbolen in de openbare diensten.’

Zelfbenoemde elites

Volgens de MR-voorzitter, die daarvoor stevig applaus kreeg, zijn onze grootste vijanden overigens niet ‘de nuttige idioten’ die hier in Europa de islam willen uitdragen. ‘Nee, dat zijn vooral onze vaak zelfbenoemde elites, die het Westen haten en ons elke dag opnieuw uitleggen hoe het Westen verantwoordelijk is voor al het kwaad van de wereld.’

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op Doorbraak.be.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht In de Europese hoofdstad Brussel kan een lezing over de Moslimbroeders alleen nog met zware politiebewaking verscheen eerst op Wynia's Week.

Met zonnige dagen voor de boeg ontstaat een merkwaardig ritueel: Nederlandse jongeren vermaken zich in België, eigenlijk Vlaamse steden, onder begeleiding van Nederlandse politieagenten. Het lijkt alsof de agenten enkele tekortkomingen in de opvoeding van Nederlandse jongeren moeten compenseren. Bij ‘ongepast gedrag’ moeten zij de jongeren vermanend toespreken. Naar de Belgische politie luisteren ze niet, totdat de wapenstok voor de dag wordt gehaald. Dan is het ‘pats boem’. Het omgekeerde met Vlaamse jongeren in Nederland is onbekend. Zij zijn immers ‘braver’ dan Hollandse leeftijdgenoten. Stiller, maar effectiever. Dat is niet tot jongeren beperkt. 

Ooit was Nederland het voorbeeld waar Vlaanderen naar opkeek. Franstalig België kijkt naar Frankrijk en vooral de Franse televisie en weet niets van ‘les Hollandais’. Nederlandse toeristen komen er doorgaans om te kamperen in de Ardennen of om er snel door te rijden naar Frankrijk of verder zuidwaarts. Nederlanders bedoelen met ‘die Belgen’ vooral Vlamingen, want die kunnen ze ten minste verstaan. 

Verdwenen voorbeeldrol  

Het waren vooral Vlaamse toppolitici, zoals de ex-premiers Wilfried Martens, Jean Luc Dehaene, Guy Verhofstadt, die in Nederland een ‘model’ zagen dat Vlaanderen voorging. Maar de voorbeeldrol verdween zodra er zich politieke botsingen voordeden. Speelde Martens, die in zijn vakantie ging fietsen in de Achterhoek, nog een vaderrol in de Europese christen-democratische familie, Dehaene botste begin jaren negentig met premier Ruud Lubbers in zijn ambitie voorzitter te worden van de Europese Commissie. Verhofstadt verwees vaak naar Nederland, maar kon het niet goed vinden met VVD-leider Frits Bolkestein die in hem een verkapte D66’er zag. Bijna een fatwa. Een Waalse premier, zoals Elio Di Rupo, zag Nederland niet staan. Voor hem was Frankrijk referentieland, en natuurlijk veel invloedrijker in de EU. België werd, zoals vaak, een aanhangwagen van Frankrijk.  

De voorbeeldrol is nu volledig verdwenen want niemand in Vlaanderen, ook niet de meest getrouwe flaminganten, noemen Nederland nog als ‘model’. Nederland struikelt voor de zoveelste keer over de eigen benen, deze keer met de ‘meest rechtse regering ooit’ (althans sinds de Tweede Wereldoorlog), geleid door een ex-topambtenaar van de Nederlandse veiligheidsdienst als premier. België heeft met Bart De Wever een federaal premier, de eerste ‘Vlaamse nationalist ooit’ die in nachtelijke uren een ‘zomerakkoord’ met Franstalige liberalen en Vlaamse socialisten uit de wacht sleepte, om zich daarna zonder enige slaap te voegen naast de Belgische koning tijdens het nationaal defilé op 21 juli. ‘Il faut le faire’. En: ‘du jamais vu’. 

Eigenlijk moeten de Nederlanders met Vlaamse bescheidenheid naar België op vakantie want een Nederlandse versie van De Wever moet nog worden geboren. De Wever spreekt vloeiend Frans (vrij gebruikelijk onder Vlaamse nationalisten), Duits, Engels en een goed mondje Baskisch uit de tijd dat Baskenland nog een zielige regio was. Intussen behoort Baskenland tot de rijkste regio’s van Spanje. 

In Nederland weten de meeste politici niet meer hoe het verder moet, en weten kiezers steeds minder op wie ze moeten stemmen. Straks is er misschien een Tweede Kamer met twintig partijen waarvan er vijf meer dan tien zetels hebben. In combinatie met onderlinge uitsluitingen dobbert het land op de golven van het ongewisse. Hoe meer Hollandse bestuurders alles beter weten, des te slechter het bestuur. Nog even en de Vlamingen spreken over ‘die Ollanders’ uit medeleven. 

Het grote verschil is dat Nederlanders alles willen reguleren en Belgen dermate zijn gedwongen tot arrangeren dat het is terechtgekomen in hun politieke genen. Dertig jaar geleden maakte ik mijn overstap van NRC Handelsblad (de Haagse redactie) naar de Vlaamse krant De Standaard (motto: ‘Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Kristus’) om er de Belgische politiek te beschrijven. Dat was een fantastisch avontuur, zo’n kijkje in de politieke keuken van de buren. 

Nederlandse pers overgenomen 

Essentieel is de werkwijze van politici en ondernemers die elkaar blindelings weten te vinden, zonder al te veel te reguleren. Hier en daar ‘open terreinen’ biedt kansen. Dertig jaar later is vrijwel de hele Nederlandse pers overgenomen door Vlaamse mediabedrijven, zonder dat de ‘Ollanders’ ook maar iets in de gaten hadden. Als Tweede Kamerlid stelde ik er ooit schriftelijk vragen over, maar die werden door de minister weggewimpeld. Van ‘mediaconcentratie’ was geen sprake.  

Nu is het een feit. De families Leysen en Van Thillo hadden de Hollanders vakkundig ‘bij de piet’. Mijn vroegere hoofdredacteur bij De Standaard, Peter Vandermeersch, werd zelfs hoofdredacteur bij NRC Handelsblad, het vlaggenschip van intellectueel Nederland. Deze zoon van een Rijkswachter wist raad met tegenstribbelende redacteuren. Hij spaarde de ‘wapenstok’ niet.  

België, in het bijzonder Vlaanderen, heeft mij veel geleerd. Zodra ik de grens passeer, draai ik een mentale knop om: van reguleren naar arrangeren en andersom op de terugweg. Ik ben zelfs nog terechtgekomen in de Belgische politiek, als Europarlementariër, wat onmogelijk zou zijn zonder de politieke cultuur te kennen en daarin te kunnen laveren. ‘When in Rome, do as the Romans do’. 

Het aanpassingsvermogen van Den Haag is echter beperkt. Onlangs bepaalde de Nederlandse Raad van State, opgericht in 1531 en een instelling die Nederland, België en Luxemburg nog altijd hebben, dat een asielzoeker die vanuit België naar Nederland kwam niet kon worden teruggestuurd naar België wegens ‘de slechte omstandigheden’.  

Een vreemde redenering, alsof België een dictatuur is. België is gewoon wat strenger dan Nederland, wat onvermijdelijk is. Wie de snelle neergang van Brussel ziet, het stiefkind van België, beseft maar al te goed hoe snel overmatige immigratie met grote culturele verschillen een stad de afgrond induwt. Een vijftal Brusselse gemeenten wordt al de facto bestuurd door de Moslimbroederschap. Dat is dan de hoofdstad van Vlaanderen, België én Europa. Een kwart van de Waalse gemeenten staat onder financiële curatele. Vlaanderen behoort tot de rijkste regio’s, niet alleen in Europa maar in de wereld, alleen overtroffen door de regio Oberösterreich. België drijft dus op Vlaanderen, een gegeven dat ook de Koning der Belgen niet onbekend is. Hij koestert een Vlaamse nationalist als premier. 

Hoge ogen in Europa 

Met De Wever kan België nog hoge ogen gooien in Europa. Hij onderschreef ook meteen de brief van de Deense premier Mette Frederiksen, sociaaldemocraat, voor een strenger asielbeleid in Europa. Voor de Nederlandse premier, achterin het Europese peloton, was dat een ‘brug te ver’. Dat was meteen einde ‘rechts kabinet’. 

Advies: een beetje voorzichtiger met de vakantie bij ‘die Belgen’. Het omgekeerde kan zo maar luiden: ‘Allez, daar komen die onnozele Ollanders weer af’.  

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!  

Het bericht Nog even en de Vlamingen spreken over ‘die Ollanders’ uit medeleven verscheen eerst op Wynia's Week.

Met Bart De Wever (54) treedt een ander type premier aan dan al zijn voorgangers. Niet eerder kon een ‘Vlaams-nationalist’ de eed afleggen bij de Belgische koning. Een premier die het eigen land kritisch bekijkt, alsof hij een buitenstaander is, was ondenkbaar.

Voor De Wever is België echter een ‘kunstmatige constructie’, een soort slippertje van de geschiedenis. Zelf droomt hij van een hereniging van de Nederlanden en is eigenlijk een ‘Verenigde Nederlander’, avant la lettre. En tóch premier van België. Voor Nederlanders een wáár mysterie.

Alles voor Vlaanderen

Ik heb Bart De Wever aan het begin van deze eeuw voor het eerst ontmoet, nadat ik enkele jaren diende als politiek redacteur van de Vlaamse krant De Standaard die toen nog publiceerde onder het logo: ‘Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Christus’. Dat was de wereld waarin De Wever als jongere opgroeide. Volgens hem was het grootste drama van de Zuidelijke Nederlanden het feit dat Spanje dat gebied, en vooral Antwerpen, in 1648 definitief in handen kreeg. De scheiding werd een voldongen feit en de Vlamingen verarmden.

Op 20 juli 2021, een dag voor de ‘Nationale Feestdag’ van België, zei hij in Het Nieuwsblad: ‘Ik heb de droom nooit losgelaten dat alle Nederlandstaligen ooit in één verband weer zouden samenleven. Mocht ik kunnen sterven als Zuidelijke Nederlander, ik zou gelukkiger sterven dan als Belg’.

Vlamingen leefden eeuwenlang als horigen in staatkundige constructies die werden beheerst door Spanjaarden, Oostenrijkers, Fransen, Nederlanders, Duitsers. België werd een bufferstaat met een Franstalige elite en slechts dankzij de dorpspastoors bleef het Nederlands levend. De emancipatie van de Vlamingen in België is eigenlijk een groot succesverhaal. Vlamingen hebben alle kaarten in handen, maar hebben aan de geschiedenis een Calimero-complex overgehouden.

Een ‘Vlaams-nationalist’ als premier van België is een kantelmoment. Het duidt erop dat van ‘België’ niet veel méér over is dan een naam op de wereldkaart en culinaire tradities. Het is de facto een gescheiden land.

De voorgangers van De Wever werkten nog in een ‘Belgisch systeem’, van elites en netwerken in beide landsdelen. Ik herinner mij de eind-twintigste eeuwse generatie Leo Tindemans, Wilfried Martens en Jean-Luc Dehaene die als premiers schakelden met Franstalig België via de politieke elites daar. Dat is voorbij. Politieke elites zijn ook gescheiden, kennen elkaar amper en spreken elkaars taal niet meer, uitzonderingen daargelaten.

Gang als taalgrens

België wordt het best zichtbaar gemaakt door het gebouw van de overheidsomroepen VRT en RTBF in Brussel. Een massief lelijk gebouw. Links van de ingang Vlaanderen; en rechts Franstalig België. Links spreekt men Nederlands; rechts Frans. De centrale gang is de taalgrens. Dat is politiek België op de vierkante meter.

Het is niet verbazend dat de koning, wiens opdracht het is België bijeen te houden, vrede heeft met een ‘Vlaams-nationalist’ als premier. De Wever zou 20 jaar geleden een ongenode gast zou zijn geweest op de Receptie van Gestelde Lichamen, de jaarlijkse nieuwjaarsborrel ten Paleize voor de top van de Belgische instituties. De droom over ‘Herenigd Nederland’ wordt hem nu vergeven.

Dagdromen is gratis. De acute problemen van het Koninkrijk moeten worden aangepakt. De andere Vlaams nationalistische partij, het Vlaams Belang, wil de koning en zijn hele familie opdoeken. Zodra de koning de woorden ‘Le Vlaams Belang’ hoort, slaat de schrik om zijn hart.

Waarom is De Wever de man van dit moment? Hij is langs de meetlat van het nationalisme gematigd, het gaat hem eerder om cultuurbesef en identiteit. Hij spreekt voortreffelijk Frans, een vaardigheid die veel Vlaamse nationalisten hebben. Zij leren de taal van hun opponenten en daarmee hun denkwijze decoderen.

Omgekeerd spreken weinig Franstalige politici Nederlands, wat hen dovig maakt. Bovendien spreekt De Wever goed andere talen, zelfs het Baskisch, in de ogen van Vlaamse nationalisten, een ‘verdrukt volk’, intussen succesvol. Als historicus kent De Wever zijn klassiekers en grossiert in Latijnse spreuken.

Bijna de slimste

In 2009 werd De Wever wereldbekend in Vlaanderen toen hij de quiz ‘De slimste mens ter wereld’, op een haar na won. Hij bouwde zijn Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) van éénmansfractie in de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers uit tot grootste partij van Vlaanderen. Op televisie gaf hij met zijn 140 kilo een wat koddige indruk, maar hij bleek erg gezellig en onderhoudend. Dat gewicht was net een maatje te veel. Er ging 60 kilo af. Toen ik ‘de nieuwe De Wever’ voor het eerst zag, dacht ik dat hij iemand anders was.

De Wever biedt ook Nederland perspectief als ‘Verenigd Nederlander’. Hij kent Nederland beter dan veel Nederlanders zelf. Vooral de geschiedenis.

Als premier is De Wever de baas over het Belgisch Europees beleid. In tegenstelling tot al zijn voorgangers is De Wever ‘euro kritisch’. Hij vindt dat Europa en de Europese Unie niet hetzelfde zijn. In zijn boek ‘Identiteit’ stelt hij dat de EU de Europese geschiedenis van vóór haar oprichting uitveegt als ‘slecht’ en zichzelf herschept als ‘anti-nationalistische entiteit’, maar vervolgens zélf een ‘EU-nationalisme’ creëert met alle toeters en bellen. Wie niet meejuicht is ‘anti-EU’.

Premier De Wever kan in Brussel niet tegen alle EU-Goden tegelijk ingaan, maar er zit verwantschap tussen de wat meer kritische houding van Nederland, zeker de zittende coalitie, en de visies van De Wever. Dat bestond voordien niet. Belgische premiers waren herauten van de Europese Unie.

De premier van Nederland en de ‘Verenigd Nederlandse’ premier van België moeten toch eens snel om de tafel gaan zitten in het Catshuis, om te spreken over de Lage Landen in dit steeds rumoeriger Europa.  

Het eerste probleem

Het eerste grote probleem voor de regering De Wever-I is de Belgisch federale begroting binnen de begrotingsnormen van de euro te brengen (staatsschuld van 60% van het (bbp) en een begrotingstekort van 3%). België zit momenteel op een staatsschuld van 105% van het bbp en een begrotingstekort van 4,6%.  België moet financieel afvallen. Waalse socialisten weigerden deze coalitie want bezuinigen is niet hun ding.

Enkele andere kopstukken van De Wever-I:

1. Jan Jambon, 64 (N-VA): vicepremier en minister van financiën. Jambon is burgemeester van Brasschaat, een gemeente met veel Nederlanders. Van 2019 tot 2024 was hij Vlaams minister-president. Jambon wordt de centrale figuur in het Belgische eurobeleid. Vriendelijk, Bourgondiër.

• Frank Vandenbroucke, 69 (Vooruit); vicepremier en minister van volksgezondheid en sociale zaken. Vandenbroucke heeft een lange staat van dienst. Hij was parlementslid, minister van buitenlandse zaken, nadien van sociale zaken en vervolgens van pensioenen. Tijdens Corona was hij minister van sociale zaken en volksgezondheid. Hij voerde een streng beleid met een avondklok die om 20.00 uur inging. Vandenbroucke heeft iets ascetisch, welhaast calvinistisch. Niet geschikt voor de bar. Hij heeft de reputatie van ‘betweter’, met de eerlijke vermelding dat hij ook heel véél dingen weet.

• Vincent Van Peteghem, 44 (CD&V), vicepremier en minister van begroting. Hij zit in de regering namens de christendemocratische CD&V, evenknie van het CDA. Hij was in de vorige regering al federaal minister van financiën. Zijn politieke basis is Oost-Vlaanderen; hij is titelvoerend burgemeester van de gemeente Nazareth-De Pinte. Snijden in de begroting is zijn ondankbare opdracht.

• Theo Francken, 46 (N-VA), minister van defensie en buitenlandse handel. Francken is een overtuigd Vlaams nationalist die eerder staatssecretaris was voor asiel en migratie. Zijn politieke basis is in Vlaams-Brabant (de gemeente Lubbeek) waar hij kampioen voorkeurstemmen is. Vrolijk, lust een pintje, rechtervleugel partij. Defensie was zijn droom.

• George-Louis Bouchez, (38) is partijleider van de Franstalig liberale Mouvement Réformateur (MR), afkomstig uit het Waalse Bergen (Mons) waar hij gemeenteraadslid is. In 2019 werd hij voorzitter van MR waarin hij de macht naar zich toetrok en de gevestigde politieke familie Michel wegdrukte. Bij recente voorzittersverkiezingen volgde Bouchez zichzelf op: geen tegenkandidaten. Bouchez is een grillig figuur met een robuust temparament (Italiaanse moeder) en daarmee, van buitenaf, een onvoorspelbare factor voor de coalitie. Blijft fractieleider van de MR in het federale parlement. Verstaat Nederlands, maar spreekt het onvoldoende.

Eind 2024 verscheen ‘Rechtsomkeert’, het nieuwe boek van Derk Jan Eppink. Daarin schetst hij in heldere taal hoe zich in Europa, de Verenigde Staten en zeker ook in Nederland een politieke omwenteling voltrekt. Het boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,95 en kan onder meer HIER worden besteld.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Hartelijk dank!

Het bericht Met Bart De Wever regeert een ‘Verenigde Nederlander’ België verscheen eerst op Wynia's Week.

Historische verkiezingsuitslag

Voor Belgische begrippen duurde formatie kort, slechts zeven maanden. Op 9 juni 2024 werden federale, regionale en Europese verkiezingen gehouden. Zestig procent van de Belgen is Nederlandstalig, de grootste partij in Vlaanderen wordt doorgaans grootste in België. Die partij krijgt het initiatiefrecht bij de federale én de Vlaamse formatie. Lang werd Vlaams Belang als grootste gepeild, maar uiteindelijk bleef de N-VA van De Wever hen voor.

De uitslag van juni was historisch, omdat de linkse deelstaat Wallonië voor het eerst een rechtse regering kreeg. De grote winnaars bij de Franstalige partijen, de liberale MR en centrumpartij Les Engagés (voorheen christendemocratisch), vormden een economisch liberale regering. De Parti socialiste (PS), traditioneel grootste regeringspartij in de deelstaten Wallonië en Brussel, bleef tweede, maar koos vanwege zetelverlies voor de oppositie.

In Vlaanderen kregen N-VA en Vlaams Belang samen precies de helft van het aantal zetels. Nog voor de verkiezingen sloot De Wever Vlaams belang uit als coalitiepartner. In plaats daarvan kreeg Vlaanderen een centrumregering met de andere grote winnaar, het sociaaldemocratische Vooruit en het christendemocratische cd&v.

Formatie

Deze vijf partijen vormen nu de Belgische regering. Met zeven maanden verliep de formatie voor Belgische begrippen vlot. Afgelopen augustus lag een akkoord op tafel dat weinig verschilde van het uiteindelijke regeerakkoord.

Door corona en de Russische inval van Oekraïne moest de vorige Belgische regering meer geld uitgeven, terwijl er al begrotingstekort was. De Europese Commissie heeft België al berispt omdat het niet voldoet aan de begrotingsregels. Vermoed wordt dat de Waalse PS ook voor de oppositie koos om niet te hoeven bezuinigen op sociale zekerheid.

In het regeerakkoord doen links en rechts allebei water bij de wijn. In ruil voor pensioenmaatregelen en inperking van de werkloosheidsuitkering tot maximaal twee jaar komt er een belasting op financiële transacties.

Een reden waarom de formatie zolang duurde: de Waalse MR-leider Georges-Louis Bouchez. Met zijn uitgesproken klassiek-liberale koers maakte hij MR grootste Franstalige partij. In de vorige regering coalitie bleek Bouchez niet collegiaal. Hij bewaakte partijstandpunten niet door overleg achter de schermen, maar door ‘op zijn Wilders’ publiekelijk eisen te stellen in (sociale) media. In de vorige regering spaarde hij zelfs zijn ‘zusterpartij’, de Vlaamse liberalen niet – die de premier leverden. Bouchez wordt geen minister, premier De Wever kan net als de vorige premier commentaar vanaf de zijlijn verwachten.

N-VA

De Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) van De Wever werd in 2001 opgericht als opvolger van de Volksunie (1954-2001). N-VA is zowel Vlaams-nationalistisch als liberaal-conservatief. Vanaf het begin schermden ze zich af van de andere Vlaams-nationalistische partij, het extreemrechtse Vlaams Blok van Filip Dewinter, in 2004 omgevormd tot Vlaams Belang.

Vlamingen stemmen rechts, Walen links. Tot 1999 waren de christendemocraten de grootste Vlaamse partij. Het daaropvolgende decennium verloren zowel christendemocraten als liberalen, om verschillende redenen, hun geloofwaardigheid als partij voor centrumrechtse kiezers. Ondank een moeizame start (1 Kamerlid na de eerste verkiezingsdeelname in 2003) wist N-VA vanaf 2007 die stemmen binnen te halen: sinds 2004 ononderbroken in de Vlaamse regering, vanaf 2014 als grootste partij.

Eerder Bolkestein dan Fortuyn

Een partij rechts van liberalen en christendemocraten – menig Nederlander zal De Wever vergelijken met Pim Fortuyn of Geert Wilders. Voor zover De Wever vergeleken kan worden met een Nederlandse politicus, dan misschien Frits Bolkestein. Allebei zowel intellectueel als politiek begaafd. Ze combineerden economisch klassiek-liberalisme met cultureel conservatisme. Ze voegden nieuwe ideeën toe aan een bestaande partij. Hun opvattingen over Europese een wording en over migratie en integratie zijn vergelijkbaar. 

Een verschil. De VVD dankte veel van Bolkesteins opvattingen af na zijn leiderschap. De Wever legde de ideologische basis voor N-VA. De Wever was medewerker van de eerste partijleider, voor hij in 2004 zelf leider werd.

Net als Mark Rutte won De Wever vijf landelijke verkiezingen, waarvan vier als grootste partij. Rutte werd vier keer premier, terwijl N-VA twee keer in de oppositie bleef en 2014-2018 geen premier leverde. Rutte gaf makkelijk standpunten op, maar kon met iedereen opschieten. De Wever was principiëler, maar heeft geen vrienden bij andere partijen. 

‘Van zelfbestuur naar rechts bestuur’

Ooit noemde De Wever België een ‘mislukte natie’. De ironie dat hij als Vlaams-nationalist België gaat leiden ontgaat hem niet, ‘droog water’. Premier worden noemt hij ‘een keus van het verstand, het hart blijft in Antwerpen’.

De combinatie van Vlaams-nationalisme met sociaaleconomische rechtse standpunten maakte N-VA grootste partij, maar heeft ook een nadeel: wie om economische redenen N-VA stemt hoeft geen Vlaams-nationalist te zijn en andersom. Wie de N-VA volgde, kon merken dat de afgelopen tien jaar het rechtse economische beleid zwaarder ging wegen. Misschien omdat de partijleider burgemeester was van havenstad Antwerpen, grootste stad van Vlaanderen en economisch gezien de tweede stad van België?

Wat N-VA voor onmogelijk hield gebeurde afgelopen zomer toch: Walen stemden op politici die het begrotingstekort op orde willen brengen, meer ruimte willen voor ondernemers en de sociale zekerheid willen versoberen. Omgekeerd won De Wever krediet bij Franstaligen door vast te houden aan het voortgezet buitensluiten (cordon sanitaire) tegen Vlaams Belang.

De beredenering lijkt als volgt: een twee derde meerderheid voor staatshervorming zoals N-VA dat wil is onhaalbaar, maar België sociaaleconomisch omvormen kan nu eindelijk wel. Daar profiteert Vlaanderen ook van. Daarvoor moet N-VA nu twee termijnen federaal regeren. Deed De Wever dit niet, dan was hij zijn leven lang beroepspoliticus geweest zonder iets na te laten.

Pieter de Jonge is historicus en publicist.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Bart De Wever eindelijk premier: meer Bolkestein dan Wilders verscheen eerst op Wynia's Week.

Vlaams Belang is de opvolger van het in 1979 opgerichte Vlaams Blok. Vlaams Blok begon als afscheiding van de Vlaams-nationalistische Volksunie (een voorloper van N-VA, de partij van Bart De Wever). Vlaams Blok vond dat het de Volksunie niet ernstig genoeg was met het streven naar Vlaamse onafhankelijkheid.

Vanaf 1987 sprak de partij zich uit tegen migratie, op een toon die het moeilijk maakte de partij niet als extreemrechts te beschouwen. Des te pijnlijker: tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde een deel van de Vlaamse beweging met de Duitsers.

Zwarte Zondag

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1988 behaalde Vlaams Blok in Antwerpen 17,2 procent van de stemmen. De echte doorbraak kwam op 4 november 1991, toen de ‘Blokkers’ hun zeteltal zagen stijgen van twee naar twaalf. Belgische media noemden het ‘Zwarte Zondag’.

In 1989 spraken andere partijen af geen akkoorden te sluiten met het Vlaams Blok, het cordon sanitaire. Dat eerste akkoord hield niet lang stand, maar na november 1991 werd het nieuw leven ingeblazen. Een half jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2000 tekenden de voorzitters (in België ook partijleiders, tenzij een partij de Belgische premier levert) van de andere Nederlandstalige partijen het ‘Charter voor de Democratie’. Punt 7 luidde: ‘Dat onze partij onverkort het cordon sanitaire rond Vlaams Blok behoudt, wat betekent dat wij op geen enkel bestuursniveau politieke samenwerking zullen aangaan, akkoorden of coalities sluiten’.

Voorstanders van het cordon sanitaire voeren aan dat democratie uitgaat van het gelijkheidsbeginsel. Extreemrechts gaat uit van verschillen tussen mensen, waarbij sommigen meer waard zijn dan anderen. Een extreemrechtse partij is dan per definitie ondemocratisch.

Vlaams Blok werd nooit uitgesloten van verkiezingen. Vrijheid van vereniging en meningsuiting golden ook voor hen. Maar zolang de partij racistische trekken heeft, zijn democratische partijen moreel verplicht samenwerking te weigeren, zo was de gedachte.

Tegenstanders van het cordon vinden het ondemocratisch om verkiezingsuitslagen te negeren. Zij wijzen op het praktische gegeven dat het cordon verdere electorale groei van uiterst rechts niet voorkwam. Zelfs niet na invoering van een kiesdrempel van 5 procent tijdens het kabinet-Verhofstadt I (1999-2003). Zij volgen liever Oostenrijk en Nederland na, waar uiterst rechtse partijen op het regeringspluche belandden. Die partijen matigden hun standpunten of bleken bestuurlijk onbekwaam. In beide gevallen werd het probleem opgelost.

In 2004 werd Vlaams Blok veroordeeld wegens racisme. De partij werd heropgericht als Vlaams Belang.

Kapitale fout

Franstalige Belgen stemmen overwegend links. Ze volgen uiteraard ook het nieuws uit Frankrijk, waar een ‘republikeins front’ bestaat: geen samenwerking met het extreemrechtse Front National, dat sinds 2018 Rassemblement National heet. Veel Franstalige Belgische media, waaronder publieke omroep RTBF, hanteren een cordon médiathique: extreemrechtse politici krijgen geen podium. Volgens hen met succes: in Wallonië kwam extreemrechts nooit van de grond. In Vlaamse media, inclusief de publieke omroep VRT, verschenen wel politici van Vlaams Belang. Volgens Franstaligen een kapitale fout.

Belgische regeringen zijn grondwettelijk verplicht zowel uit Vlaamse als Waalse partijen te bestaan. Op het moment dat in Vlaanderen een partij in een meerderheidscoalitie stapt met Vlaams Belang, al was het in één gemeente, kan die partij landelijke samenwerking vergeten.

N-VA is de enige partij waarvan sommige leden afwillen van het cordon. Afgelopen juni kregen N-VA en Vlaams Belang samen 62 van de 124 zetels in het Vlaamse Parlement. Zelfs met een zetel méér had een coalitie van de twee partijen betekend dat N-VA uitgesloten zou worden van federale regeringsvorming. De zaken die De Wever wil regelen, vereisen deelname aan de landelijke regering. Dus sloot hij samenwerking met het Vlaams Belang voor de verkiezingen al uit.

Maar het is niet enkel vanwege de Franstaligen dat het cordon blijft bestaan. De Vlaamse politicus Jos Geysels van de partij Groen, sinds 2002 minister van Staat, nam in 1989 het initiatief tot het cordon. De dag na het akkoord in Ranst noemde Geysels dit op tv een ‘ranzig besluit’. Volgens hem is het cordon nog steeds van kracht – het waren immers geen landelijke partijen die met het Vlaams Belang in zee gingen.

Strenge liberalen

Sommige kandidaten van de twee plaatselijke partijen in Ranst waren ook lid van de christendemocratische CD&V en de liberale Open Vld. Nog diezelfde zaterdag werden ze geroyeerd. Voor de partijleiders van Vlaamse partijen is het simpel: plaatselijke politici die met het Belang in een gemeentebestuur stappen, worden uit de partij gezet. Zelfs als het een complete plaatselijke afdeling betreft.

Vooral de Open Vld is streng. In september 2023 koos de partij een nieuwe partijvoorzitter. De avond daarvoor zaten de drie kandidaten in een actualiteitenprogramma. Toen een daarvan opperde dat samenwerking met Vlaams Belang plaatselijk moest kunnen, wezen de andere twee hem meteen terecht. Zelfs de rechtervleugel van Open Vld begrijpt niet waarom in Nederland zusterpartij VVD regeert met de PVV. Die principiële volharding staat overigens in schril contrast met de vele standpunten die de Vlaamse liberalen overboord zetten om van 1999 tot 2024 toch maar vooral in de regering te blijven. Tegen discriminatie zijn gaat kennelijk boven alles.

Nog tot 2029

In de gemeente Ninove haalde Vlaams Belang een absolute meerderheid. Maar het is vooral vanwege Ranst dat Vlaams Belang vindt dat het cordon nu doorbroken is. Veel commentatoren zien het eerder als een eerste barst, ook omdat de lokale Vlaams Belang-afdeling zich voortaan ‘Ons Ranst’ zal noemen.

Lastig blijft dat Vlaams Belang wel degelijk politici telt met extreemrechtse sympathieën. Zoals oud-partijleider Filip Dewinter, die nog steeds zitting heeft in het Vlaamse Parlement. Bij de gemeenteraadsverkiezingen was hij Antwerps lijsttrekker.

Een week na de gemeenteraadsverkiezingen zijn al veel gemeentebesturen van N-VA en het socialistische Vooruit gevormd, partijen die ook samenwerken in de Vlaamse en Belgische regering. Gemeenteraadsverkiezingen worden bij onze zuiderburen eens in de zes jaar gehouden. Tot de volgende landelijk en regionale verkiezingen in 2029 blijft het cordon dus bestaan, ondanks een lokaal barstje.

Pieter de Jonge is historicus en publicist.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Een lokaal barstje in het cordon sanitaire tegen het Vlaams Belang is nog geen breuk verscheen eerst op Wynia's Week.

Vlaanderen en Wallonië

In de twintigste eeuw stemden de Nederlandstalige en traditionele Vlamingen op de christendemocraten en de Franstalige en seculiere Walen op de socialisten. De omvorming, via inmiddels zes staatshervormingen, van eenheidsstaat naar federale staat kwam ook politici uit. De christendemocraten regeerden Vlaanderen, de socialisten Wallonië. Sinds 2010 is de liberaal-conservatieve N-VA de grootste partij in Vlaanderen. Aangezien 60% van de Belgen Nederlandstalig is, is de grootste Vlaamse partij meestal ook de grootste van België.

N-VA is ook een Vlaams-nationalistische partij. In hun hart zien ze Vlaanderen het liefst als onafhankelijke republiek. Omdat dit politiek niet haalbaar lijkt, zetten ze tegenwoordig in op ‘confederalisme’: Vlaanderen en Wallonië volledig autonoom, met alleen samenwerking op enkele dossiers als defensie en diplomatie.

N-VA vulde het electorale gat dat ontstond op rechts toen de Vlaamse christendemocraten (CD&V) en liberalen (Open Vld) naar het midden opschoven. Degenen die omwille van vrije markt en gezonde overheidsfinanciën N-VA stemden, zijn niet altijd ook voor confederalisme.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde een Vlaams-nationalistische partij met de Duitsers. N-VA ontstond in 2001 als rechts-conservatieve voortzetting van de Volksunie (1954-2001). De Volksunie nam afstand van het collaboratieverleden. Het eveneens Vlaams-nationalistische Vlaams Blok (1978-2004) was in de jaren tachtig en negentig wel degelijke extreemrechts. Groot was de schok toen die partij in november 1991 electoraal doorbrak (‘Zwarte Zondag’). Andere partijen spraken af nooit met het Vlaams Blok samen te werken: cordon sanitaire.

Volksunie/N-VA heeft zich altijd afgegrensd van het Vlaams Blok, dat in 2004 werd omgedoopt tot Vlaams Belang. In 2014 was de vreugde groot toen het Vlaams Belang nagenoeg verdween. Maar in 2019 herstelde het Vlaams Belang zich. Binnen de N-VA wil een grote stroming af van het cordon sanitaire. Pas vlak voor de verkiezingen sloot N-VA samenwerking uit.

Geen derde partij wil aanschuiven

Hoewel de N-VA in de peilingen licht groeide, voorzag niemand dat zij groter dan het Vlaams Belang zou blijven. In het Vlaamse Parlement en het Europese Parlement hebben zij evenveel zetels – al heeft N-VA percentueel meer Vlaamse stemmen en Belang meer Europese. In de Belgische Kamer (waarvoor ook Nederlandstalige Brusselaars stemmen) heeft N-VA 4 zetels meer dan Vlaams Belang.

Belang groeide, maar bereikte niet het doel de grootste te worden – ‘overwinningsnederlaag’. Samen hebben N-VA en Belang precies de helft in het Vlaamse Parlement. Zelfs al wilde N-VA, dan nog wil geen derde partij aanschuiven.

Waalse aardverschuiving

De werkelijke verandering vond plaats in Wallonië. De Parti socialiste (PS) bestuurde dit praktisch als eenpartijstaat. De Waalse christendemocraten stapten in 2002 zelfs over op ‘humanisme’, om aanvaardbaar te zijn als kleinere regeringspartner. PS stapte als enige socialistische partij nooit over op de ‘derde weg’. Wallonië is ook uitzonderlijk, omdat rechts-populisten niet verkozen raakten. In plaats daarvan ondervindt de PS sinds een jaar of tien concurrentie van de uiterst linkse PTB (in Vlaanderen: PVDA). Deze marxistische partij ziet de NAVO als agressor in plaats van Poetin en zwijgt over de onderdrukking van de Oeigoeren in China. Veel partijen willen net zomin samenwerken met PTB-PVDA als met Vlaams belang.

De liberale MR was de enige rechtse partij. Eind 2019 werd Georges-Louis Bouchez partijleider. Hoewel MR deel uitmaakte van de Waalse en Belgische regeringen, bleef hij hameren op een meer rechtse economische koers. Met electoraal succes: afgelopen zondag werd MR voor het eerst groter dan PS (MR groeide 8,2%). MR werd ook de grootste Franstalige partij in Brussel.

De voormalige christendemocraten, sinds 2022 Les Engagés geheten, deden het ook goed. Zij werden derde (+ 9,7%). MR en Les Engagés hebben samen een meerderheid in Wallonië. PS heeft aangekondigd in alle regeringen in de oppositie te gaan (mogelijk met uitzondering van Brussel). Voor het eerst in de geschiedenis krijgt Wallonië een centrumrechtse regering. Vergelijk het met 1994, toen in Nederland de christendemocraten voor het eerst in zeventig jaar in de oppositie belanden.

Regeringsvorming

De Vlaamse sociaaldemocraten, Vooruit, wonnen ook. In Vlaanderen is getalsmatig een centrumregering van N-VA, Vooruit en CD&V mogelijk. Deze coalitie bestond al in 2009-2014. N-VA leider Bart De Wever is ook burgemeester van Antwerpen. Daar vormt hij sinds 2019 een coalitie met Vooruit (in 2012 had hij de sociaaldemocraten nog na 70 jaar naar de oppositie verdreven).

Getalsmatig is een Belgische regering mogelijk van N-VA, MR, Les Engagés, Vooruit en CD&V. Vooruit is de enige linkse partij, dus die regering zal rechtser zijn dan de demissionaire centrumregering.

De Wever is niet zo goed in formeren

In Nederland was Mark Rutte net zo bedreven in formeren als in verkiezingen winnen. De Wever wint sinds 2010 verkiezingen, maar verloor twee formaties. In Vlaanderen regeert N-VA ononderbroken sinds 2004 (de grootste vanaf 2014), landelijk alleen van 2014-2018. Rutte koesterde goede persoonlijke verhoudingen met andere partijleiders (‘koffiedrinken’), De Wever is eerder misantroop. Rutte wilde ook het CDA in de regering, om niet de enige rechtse partij te zijn. De Wever gunt ook andere rechtse partijen niks.

De partijleiders van de andere vier beoogde Belgische partijen zijn zeer assertief. Zij kunnen over vijf jaar nog steeds leider zijn, terwijl De Wever (partijleider sinds 2004) mogelijk voor het laatst onderhandelt. Deze formatie is bepalend voor de politieke nagedachtenis van De Wever. De tijd is in het voordeel van de andere partijleiders, die zijn opvattingen over confederalisme niet delen. De formatie kan snel gaan als geconcentreerd wordt op economisch beleid en lang duren als De Wever vasthoudt aan confederalisme.

De Vlaamse liberalen, Open Vld, zaten vanaf 1999 ononderbroken in de Belgische regering. Afgelopen zondag werden ze kleiner dan ooit: onder de psychologische grens van 10%. Ze gaan in alle regeringen in de oppositie. MR zat altijd samen met Open Vld in de regering, toch werd ze groter dan ooit.

De Vlaamse liberalen moesten lang opboksen tegen de dominante christendemocraten. Hun Waalse geestverwanten streden tegen socialisten. Open Vld werd steeds meer D66, terwijl MR eerder rechts-liberaal/VVD werd.

Groen werd weggevaagd

In 2019 kozen de Waalse liberalen (ex-christendemocraten) bewust voor de oppositie. Nu zijn ze groter dan ooit. De uitgesproken rechtse koers van MR gaf hen ruimte om een centrumpartij te worden. Dit kan het CDA hoop geven. CD&V zal geen voorbeeld meer zijn, zolang CD&V-leider Sammy Mahdi openlijk dweept met Pieter Omtzigt.

De Vlaamse socialisten zijn iets naar rechts opgeschoven. Zo werden ze strenger op migratie en integratie. Zij werden electoraal beloond, hun Waalse zusterpartij belandt in de oppositie. De groene partijen werden praktisch weggevaagd (uitzondering vormt Brussel, waar ze de grootste Nederlandstalige partij bleven). Wat zegt dit over de samenwerking GroenLinks-PvdA?

Pieter de Jonge is historicus en publicist.

Wynia’s Week is er het hele jaar door, minstens 104 keer per jaar. Met onafhankelijke, verrassende berichtgeving. En Wynia’s Week is wel gratis, maar niet goedkoop. De lezers, kijkers en luisteraars maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Voor het eerst in de geschiedenis krijgt Wallonië een centrumrechtse regering verscheen eerst op Wynia's Week.