Het advies van het burgerberaad bevat dertien voorstellen die volgens de organisatie door tenminste 75 procent van de deelnemers werden gesteund en nog eens tien voorstellen die op tenminste 50 procent steun konden rekenen. Die percentages blijken echter te zijn berekend met een methode die de ‘ja’-stemmers op één hoop gooit met de mensen die het niet zeiden te weten, twijfelden of blanco stemden. Het is een procedure die associaties oproept met een apocriefe quote van Jozef Stalin: ‘De mensen die de stemmen uitbrengen beslissen niets. De mensen die de stemmen tellen beslissen alles.’

Centrale planning

Inhoudelijk draait het advies van het burgerberaad om overheidsbeleid, belastingen en micromanagement van individuele consumptie volgens de lijnen van centrale planning. De voorstellen doen vaak denken aan een poging tot uitwerking van de sustainable development goals (sdg’s) van de Verenigde Naties. ‘Samen tegen voedselverspilling,’ ‘duurzaam (agrarisch) ondernemen moet lonen,’ ‘lang leven(de) spullen,’ ‘bewuster vliegen’ en ‘iedere stem telt: belangen in balans’: allemaal slogans die maskers zijn voor meer dwang en eufemismen voor meer overheid.

• ‘Samen tegen voedselverspilling’: Nederland moet de Spaanse wet invoeren die restaurants en cafés verplicht ‘doggybags/bakjes’ aan te bieden en supermarkten verplicht overblijvend voedsel af te prijzen. Daarnaast moet de overheid gemeenten verplichten een plan te maken tegen voedselverspilling. Over de kosten en gevolgen van dit ideetje zwijgt het burgerberaad.

• ‘Duurzaam (agrarisch) ondernemen moet lonen’: Nederland zou het EU-emissiehandelssysteem ook op de landbouw en de veeteelt moeten toepassen om boeren de kans te geven ‘om hun boerenbedrijf vorm te geven op een manier die goed is voor de boer, de samenleving en het klimaat’. Hoe de al zwaar geplaagde agrarische sector deze klimaatbureaucratie zou kunnen overleven, laat het burgerberaad in het midden.

• ‘Lang leven(de) spullen’: Er moet een ‘verplichte garantie van zes jaar’ komen ‘voor elektronica en huishoudelijke apparaten,’ zoals in Schotland. Software-updates voor elektronica en elektrische apparaten moeten net zo lang beschikbaar blijven als de technische levensduur van het apparaat. Per productgroep moet een ‘wettelijke garantietermijn’ worden vastgesteld. Geen woord over de gevolgen voor de productiekosten en de doorberekening daarvan in de prijzen.

• ‘Bewuster vliegen’: Het beraad wil een wereldwijde belasting op kerosine, maar hoe dat geregeld zou moeten worden, blijft onvermeld. De opbrengst moet naar ‘extra innovatie en stimulatie van duurzame oplossingen,’ zoals subsidie op biobrandstoffabrieken. Door de duurdere vliegtickets zal dit ‘een verschuiving naar treinreizen op kortere afstanden stimuleren waardoor er een eerlijker speelveld wordt gecreëerd voor treinreizen’. De kosten verbonden aan deze maatregel zijn helaas buiten het blikveld van het burgerberaad gevallen.

• ‘Iedere stem telt: belangen in balans’: Er moet een ‘verplicht lobbyregister’ komen (‘zodat alle Nederlanders kunnen zien wie invloed heeft gehad en wie betrokken is bij welke beslissing’) en een ‘lobbyparagraaf’ in ieder beleidsstuk. Over de invloed van rijkelijk gesubsidieerde ngo’s en hun lobbyactiviteiten wordt in het eindadvies gezwegen.

‘Geen gezeik, iedereen rijk’

Toenmalig NSC-minister Judith Uitermark van Binnenlandse Zaken zei in januari bij de aanvang van het burgerberaad dat het mooi zou zijn als er een persoonlijk koolstofbudget uit zou rollen. Dat is niet gelukt, maar wel pleit het burgerberaad voor een algemene ‘klimaatbonus,’ die ook door de EU zou moeten worden ingevoerd: ‘Een systeem waarbij je als consument bij de aankoop van bepaalde (luxe) spullen en diensten iets extra’s betaalt, omdat die producten niet goed zijn voor het klimaat. Alles wat er in Nederland extra betaald wordt, gaat in een grote pot. De opbrengst in die pot wordt uitgekeerd aan alle Nederlanders van 18 jaar en ouder. Iedereen krijgt dat elke maand op zijn bankrekening gestort.’ Het doet sterk denken aan de befaamde verkiezingsleus uit 1981 van De Tegenpartij van Jacobse & Van Es: ‘Geen gezeik, iedereen rijk’.

Ondanks de manipulatie en sturing bleek het burgerberaad misschien toch minder activistisch dan mocht worden verwacht. Zie bijvoorbeeld deze passage uit het eindadvies: ‘Wij kijken niet naar klimaatbeleid. Wij kijken naar goed, gedragen algemeen beleid wat ook los van klimaat een toegevoegde waarde heeft. Onze kernwaarden zijn breder dan klimaat en omvatten onder andere bestaanszekerheid, keuzevrijheid, leefbaarheid, economie, geluk, innovatie en milieu.’

Ondemocratische sluiproute

Een team van zorgvuldig geselecteerde wetenschappers heeft het burgerberaad bijgestaan. Zo mocht een KNMI-directeur op de eerste bijeenkomst komen uitleggen hoe ‘ernstig en urgent’ de situatie is. Dat het aantal weergerelateerde doden de afgelopen eeuw spectaculair is gedaald, vertelde hij er niet bij. Niet alle wetenschappelijke inzichten werden op prijs gesteld.

Het instrument van het burgerberaad is aangeprezen als ‘democratische vernieuwing’. Maar het is iets heel anders. Omdat de progressieven niet altijd meteen hun zin konden krijgen in de Eerste en Tweede Kamer, zijn ze op zoek gegaan naar andere methodes. De gang naar de rechter was de eerste sluiproute, het burgerberaad de tweede. Met parlementaire democratie heeft het niets van doen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht Nóg meer dwang en nóg meer overheid: het Nationaal Burgerberaad Klimaat vertrouwt de burger voor geen cent verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit artikel bouwt voort op een eerder artikel over het burgerberaad. De uitgelekte contouren van het advies zijn even voorspelbaar als onheilspellend. Stevent Nederland af op een totalitaire klimaatdictatuur?

Ongunstige voortekenen

De voortekenen voor de onpartijdigheid van dit beraad waren niet gunstig: de vraagstelling is misleidend, de voorbereidende notitie van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is politiek getint, de wetenschappelijke werkgroep bestaat uit alarmistische deskundigen, en er is slechts selectieve transparantie om ‘de veiligheid van de deelnemers’ te waarborgen.

Dit soort beraad wordt verkocht als ‘democratische vernieuwing’.  Maar de vraag die het Burgerberaad Klimaat dient te beantwoorden is misleidend en beperkend: ‘Hoe kunnen we als Nederland eten, spullen gebruiken en reizen op een manier die beter is voor het klimaat?’

In januari, bij aanvang van het burgerberaad, is een Woo-verzoek ingediend om het gebrek aan transparantie van de ambtenaren te compenseren en enig inzicht te krijgen in zaken zoals de werkwijze van het beraad. Die werkwijze zou krachtens het instellingsbesluit van Jetten door de voorzitster geregeld moeten zijn; dit is zo ongeveer de enige procedurele waarborg waarmee dit beraad omgeven is, maar zelfs dat is teveel gevraagd.

De ambtenaren hebben de volledige trukendoos opengetrokken om een antwoord op het Woo-verzoek uit te stellen. Ze zeggen nog steeds bezig te zijn met ‘inventarisatie’ en het contacteren van allerlei belanghebbenden om hen toestemming te vragen voor openbaring. Terwijl de wet antwoord binnen 15 dagen eist, komt er misschien een antwoord in juli.  

Ad-hoc manipulaties

Niet alleen het ontwerp en de voorbereiding van dit beraad zijn dubieus. De wijze waarop de ambtenaren het burgerberaad vervolgens hebben ‘begeleid’ heeft de bias versterkt. De deelnemers zouden zelf deskundigen mogen horen, maar de ambtenaren hebben niet alleen voorgestelde deskundigen afgewezen en ontmoedigd, maar ook door organisatorische maatregelen kritische deskundigen geneutraliseerd en door ‘fact checks’ hun geloofwaardigheid in twijfel getrokken.

Een voorgestelde discussie over de legitimatie van het beraad en van het uit te brengen advies is door de ambtenaren naar de prullenbak verwezen als ‘niet relevant’. Er is zelfs een kinderklimaatraad toegevoegd om de psychologische druk op de deelnemers verder te verhogen (‘denk aan hun toekomst’). 

‘Factcheck’

Omdat de ambtenaren er niet omheen konden om toch een tweetal kritische deskundigen uit te nodigen, plaatsten zij met tegenzin enkele namen van dissidenten op de lijst van goedgekeurde deskundigen waaruit de deelnemers mochten kiezen. Van die lijst zijn uiteindelijk de internationaal toonaangevende klimaateconoom Richard Tol en de bekende wetenschapsjournalist Marcel Crok uitverkoren om langs te mogen komen.

Crok mocht geen presentatie geven en werd in een veel te klein zaaltje, waar nauwelijks 20 man in konden, tegenover de KNMI-directeur gezet, die tijdens de eerste bijeenkomst van het beraad al een alarmistische presentatie had gegeven, daarbij gebruik makend van een gefotoshopte prent van een zielige ijsbeer. Omdat Crok enkele feiten had geponeerd die de ambtenaren niet aanstonden, besloten ze vervolgens om hem te ‘factchecken’. Ze vonden, geheel volgens verwachting, een Amerikaanse klimaatwetenschapper bereid om zijn naam te lenen om Crok tegen te spreken. De finale ‘factcheck’ staat prominent online op de site van het beraad.

De andere kritische deskundige, professor Richard Tol, die de stellingen van Crok onderschreef, kwam ook met de ambtenaren in conflict. Het liep zelfs zo erg uit de hand dat de gematigde Tol het woord ‘boerenbedrog’ in de mond nam en eiste dat de video met hem van de website zou worden verwijderd.

De kritiek van Crok en Tol betrof een onomstreden punt, namelijk dat de baten van het huidige klimaatbeleid niet opwegen tegen de kosten ervan. Tol, die van de kosten-baten analyse van klimaatbeleid zijn levenswerk heeft gemaakt, diende een klacht in tegen het burgerberaad, maar die klacht werd afgewezen zonder naar de inhoud te kijken. Nu staat nog slechts de weg naar de Ombudsman open, of een juridische procedure tegen de overheid.         

Kindsoldaten in de klimaatoorlog

Omdat het voor de ambtenaren moeilijk bleek de deelnemers in het gareel te houden, riepen ze ook nog twee kinderklimaatberaden bijeen. Bij de jongste groep ging het zelfs om kinderen van 9 tot 12 jaar! De deelnemers aan het volwassen beraad waren hierin niet gekend, want de ambtenaren hadden al besloten dat ‘de stem van kinderen niet direct vertegenwoordigd is’ terwijl ‘het om hún toekomst gaat’.

De adviezen van het kinderklimaatberaad werden, zoals we inmiddels van het beraad gewend zijn, niet vrijgegeven. Dat zou immers slechts de populisten in de kaart spelen. De ambtenaren deelden wel nog mede dat het kinderberaad onder deskundige begeleiding tot ‘creatieve ideeën voor de toekomst’ kwam.

Gedesillusioneerde deelnemers

Inmiddels zijn, ondanks de strenge selectie, toch al wat deelnemers afgehaakt. Het beraad doet daar geheimzinnig over en geeft geen enkele informatie over de gedesillusioneerde deelnemers en de redenen van hun vertrek. Af en toe lekt er iets uit.

Als dat dan gebeurt, doemt een beeld van extreme manipulatie op. Een van de teleurgestelde deelnemers heeft verklaard dat de informatievoorziening aan de deelnemers ‘laagdrempelig, gestuurd en eenzijdig’ is.  Hij voegde daaraan nog toe dat ‘al vanaf de vraagstelling duidelijk was welke adviezen er moesten komen’. De ambtenaren doen ondertussen alsof hun neus bloedt.

Volkskrant krijgt wel antwoord

De voorzitster heeft voor aanvang van het beraad al een ‘sterk gezamenlijk advies’ beloofd. De ambtenaren zijn van mening dat minderheidsopinies zowel de sterkte van het advies als de gezamenlijkheid ervan ondermijnen en daarom dus geen plaats behoren te hebben in het eindrapport van het beraad.

Belangrijke vragen over hoe in het advies minderheidsopinies zullen worden gereflecteerd worden daarom genegeerd. Maar wanneer er kritiek komt van een Volkskrant-journalist (Maarten Keulemans), dan is er de volgende dag een uitgebreid antwoord en een mea culpa. De ambtenaren van het burgerberaad begrijpen macht beter dan wie dan ook.    

De speerpunten van het advies beginnen ook zo langzamerhand duidelijk te worden. Het advies volgt de lijn van de discussienota die het PBL vorig jaar in voorbereiding op het beraad opstelde: ‘vanuit maximale klimaatimpact geredeneerd, kan de vraag aan het burgerberaad worden afgebakend tot minder vliegen, minder autorijden, minder vlees eten en minder nieuwe spullen gebruiken’’.

De rode lijn die door het advies zal lopen is ‘minder vrijblijvendheid, meer overheid en waar de overheid nog ruimte laat, meer eigen verantwoordelijkheid’. Als de voortekenen niet bedriegen zal het advies een eindeloze reeks aan voorstellen behelzen voor nog meer klimaatregels, meer klimaatbelastingen, meer klimaatsubsidies, meer klimaatrechtvaardigheid en meer klimaatpropaganda. Uiteraard omarmt het beraad ook de door de wetenschap aanbevolen eiwittransitie. ‘We willen dat Nederland duurzaam gaat eten’, luidt het. Dus vlees en vis worden krekels en meelwormen. En de overheid neemt de leiding bij het afdwingen van het klimaatakkoord, adviseert het burgerberaad. Op dat idee waren ze in Den Haag nog niet gekomen.

Minder consumeren

Zo zou de burger met ‘minder spullen hetzelfde moeten doen’. Burgers zouden ‘samen tegen voedselverspilling’ gaan optreden en ‘schoner (lees: elektrisch) moeten gaan rijden’. De ambtenaren hebben de verwarring tussen klimaat en milieu vanaf het begin doelbewust aangewakkerd.  

Thuis werken, met de trein reizen en minder reizen zullen ook het onderwerp van overheidsmaatregelen zijn en reizen met het vliegtuig zal aan banden gelegd worden. Fietsen naar het werk zal daarentegen beloond worden: ‘50 cent per kilometer belastingvrij’. Over de kosten van de voorgestelde maatregelen maakt het beraad zich weinig zorgen.

Vliegen wordt veel duurder en gevaarlijker

Het advies zal ook strooien met extra klimaat- en milieubelastingen. Zo beveelt het beraad een ‘mondiale kerosinebelasting’ aan. De Nederlandse overheid zou een voortrekkersrol moeten nemen om dit te realiseren.

Als alternatief voor kerosine moeten niet alleen biobrandstof, maar ook waterstof en elektriciteit gebruikt worden. Dat er dan met regelmaat een vliegtuig uit de lucht valt, zal het enthousiasme om te vliegen fors verminderen. Daar staat tegenover dat het beraad ook aanbeveelt om bij iedere vlucht ‘de groenste passagier te belonen’. Zeg eens eerlijk: wie zou dat niet willen zijn?

Circulaire economie

Wat er nog overblijft van de economie als de adviezen van het beraad zijn geïmplementeerd zal groen zijn. Bedrijven zullen verplicht zijn om ‘door de overheid’ verstrekte secundaire grondstoffen ‘bij te mengen.’ Het gebruik van nieuwe grondstoffen zal zwaar belast worden. Van die belastinginkomsten krijgen de overgebleven bedrijven die wel secundaire grondstoffen kunnen gebruiken subsidie om verder te ‘vergroenen’.

De levensduur van spullen moet verlengd worden. ‘Duurzaam kopen’ moet voor iedereen haalbaar zijn. Daarom krijgen groene consumenten straks ‘cash back’ bij de aankoop van de juiste producten. Een verplichte QR-code zal het mogelijk maken ‘in 1 oogopslag’ te zien of een product wel echt groen is. Iedereen krijgt daartoe een app, of je wilt of niet.

Duurzaam ondernemen

Het burgerberaad denkt ook aan de ondernemer. ‘Duurzaam ondernemen moet lonen’, zegt het beraad. Daarom moet ‘de lobbymacht van grote ondernemingen’ worden beteugeld.

Kleine ondernemingen, NGO’s en burgers zullen juist meer toegang krijgen tot de beleidsmakers. Inspraak moet verzekerd zijn. Dit voorstel bouwt voort op de idee-fixe dat het grootkapitaal het voor het zeggen heeft in Nederland. 

Private klimaatbelasting

Het meest krankzinnige advies van het beraad is de private klimaatbelasting. Het idee is dat ‘we een wij-gevoel creëren’ want ‘het klimaat is niet links of rechts’. ‘We betalen alles samen en krijgen samen alles terug. De overheid krijgt geen cent’, belooft het burgerberaad. Bedoelt het burgerberaad dat het zelf voor overheid gaat spelen?

Dus ‘de vervuiler betaalt’ en ‘burgers met een kleine beurs’ die ‘doorgaans klimaatvriendelijk gedrag vertonen’ krijgen geld terug. ‘Dat is eerlijk’, zegt het beraad, want ‘armere mensen kunnen zo meer besteden’.  Daarnaast moet iedereen het met minder doen: ‘spullen delen’ en ‘met minder spullen hetzelfde doen’. Dat zal volgens het beraad ook meteen de ‘sociale cohesie vergroten’. Begrijpt u?

Hoewel minister Uitermark haar enthousiasme voor het idee van een deelnemer om ‘vliegen op de bon te gooien’ niet onder stoelen of banken heeft gestoken, is het beraad nog niet overstag gegaan. Tijdens de laatste bijeenkomst kan de klimaatbeweging alsnog proberen het persoonlijk koolstofbudget het advies binnen te smokkelen. Want daartoe zal het klimaatbeleid onherroepelijk leiden. Voor landen en ondernemingen is zo’n budget al aanvaard. Nu nog even dat concept doortrekken naar ieder individu.

De gang van zaken bij dit beraad toont aan wat er met mensen gebeurt als je ze macht geeft. De deelnemers mogen even doen alsof zij beleidsmakers zijn, maar net als de politici ontsnappen zij niet aan de greep van de vierde macht en de klimaatbeweging. Onder het mom van ‘democratische vernieuwing’ wordt de democratie zo verder afgebroken. Ambitieus klimaatbeleid is onverenigbaar met democratie en vrijheid.

Klimaatdictatuur of laatste stuiptrekkingen?

Met het Burgerberaad Klimaat heeft de klimaatbeweging een gevaarlijk wapen in handen. Als er straks een ‘sterk, gezamenlijk advies’ ligt, zal de overheid de weerstand tegen het klimaatbeleid gemakkelijk opzij kunnen zetten door te verwijzen naar het burgerberaad: ‘geïnformeerde, redelijke burgers zijn in goed overleg met deze voorstellen akkoord gegaan’.

De push voor nog meer centrale planning, nog meer gedetailleerde regels en nog meer klimaatdwang brengt de totalitaire klimaatdictatuur weer een stapje dichterbij. Als zelfs onder een rechts kabinet de klimaatbeweging gewoon door kan gaan met het knechten van de burgers, dan is er weinig hoop voor de individuele vrijheid. Klimaatrechtvaardigheid eist nu eenmaal beperking van de individuele vrijheid, zou het burgerberaad zeggen.

Daarentegen blijft de optimist hopen dat dit burgerberaad een van de laatste stuiptrekkingen van de stervende klimaatbeweging zal zijn. Wie zal het zeggen?

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Het Nationaal Burgerberaad Klimaat: met ambtelijke manipulaties op weg naar klimaattotalitarisme verscheen eerst op Wynia's Week.

Eind januari is het Nationaal Burgerberaad Klimaat (NBK) van start gegaan. 175 deelnemers, geselecteerd op basis van ‘leeftijd, opleidingsniveau, woonplaats en houding tegenover het klimaatvraagstuk’ die samen een ‘representatieve afspiegeling’ van de Nederlandse bevolking zouden vormen, komen zes weekenden bijeen. Eerst om ‘bijgeschoold’ te worden over klimaatverandering en daarna om onder begeleiding in werkgroepen na te gaan hoe we in Nederland kunnen ‘eten, spullen gebruiken en reizen op een manier die beter is voor het klimaat’. In september, zo is de bedoeling, presenteert het NBK zijn advies aan de politiek.

‘Inzichten uit de klimaatpsychologie’

Op lokaal niveau wordt al langer gewerkt met burgerberaden. Neem het burgerberaad in Haarlem. Vanaf november 2023 tot en met januari 2024 kwamen negentig Haarlemmers samen om in opdracht van de gemeente na te denken over de vraag hoe inwoners geholpen kunnen worden om CO2-uitstoot te verlagen.

Tijdens vijf bijeenkomsten voerde het beraad onderling en met uitgenodigde ‘experts’ overleg. Aan het eind van de rit stelden ze met elkaar een adviesrapport op dat werd overhandigd aan het college van burgemeester en wethouders. Het beraad adviseerde onder meer het aanstellen van ‘klimaatambassadeurs’ die diverse wijken van Haarlem vertegenwoordigen, uitbreiding van het aantal plekken waar maximaal 30 kilometer per uur mag worden gereden en het ‘actief voorlichten en motiveren van Haarlemmers om CO2 te verminderen’. Daarbij zou nog ‘veel winst’ zijn te behalen, ‘ook op scholen’.

De leden van het burgerberaad werden bijgepraat door verschillende ‘deskundigen’, onder meer uit kringen van de Stichting Klimaatgesprekken. Dat is naar eigen zeggen ‘de klimaatcoachopleider van Nederland’. ‘De door ons opgeleide klimaatcoaches,’ zo heet het, ‘organiseren workshops en trainingen voor buurtgenoten, organisaties, bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden’. Daarbij wordt gebruik gemaakt van ‘inzichten uit de klimaatpsychologie’: ‘Je krijgt inzicht in hoe gedragsverandering werkt, welke rol emoties spelen en hoe je psychologische obstakels kunt overwinnen.’

Ook in Zwolle werd op initiatief van de gemeenteraad een soortgelijk burgerberaad opgetuigd. 10.000 willekeurig geselecteerde Zwollenaren kregen in oktober 2023 een brief op de deurmat met de uitnodiging om mee te denken over ‘een klimaatneutraal Zwolle’. Ook Zwollenaren die geen persoonlijke uitnodigingsbrief van de gemeente kregen, konden via een open inschrijving alsnog kans maken op deelname aan het burgerberaad. De 120 burgers die de eindselectie haalden, mochten zich buigen over de vraag hoe Zwolle in 2040 ‘op een eerlijke manier’ klimaatneutraal moet worden.

Na vijf bijeenkomsten kwam het burgerberaad met een eindrapport waarin de gemeente onder meer werd geadviseerd ‘consuminder-gedrag actief te bevorderen’ en om ‘alle inwoners, bedrijven en wijkteams actiever te informeren over klimaatneutrale initiatieven’. Ook zouden burgers en bedrijven gestimuleerd moeten worden om ‘lid te worden van verenigingen die momenteel binnen Zwolle duurzame energie opwekken, zoals bijvoorbeeld Blauwvinger Energie’. Datzelfde Blauwvinger Energie was bij monde van voorzitter en medeoprichter Kees de Vries ook als deskundige aanwezig om het burgerberaad bij te praten over verduurzaming. De Vries is zelf eigenaar van een aantal projecten voor zonneparken op land en water in Zwolle. Een andere deskundige die het burgerberaad kwam informeren, was Jeike Wallinga, lector Energietransitie van de Zwolse hogeschool Windesheim.

‘Groener en gezonder’

Ook in Rotterdam hield een gemeentelijk burgerberaad zich bezig met klimaatkwesties. ‘Wilt u iets doen voor uw buurt, stad en toekomstige generaties? Meld u dan aan voor het Burgerberaad Klimaat,’ stond te lezen in de uitnodigingsbrief die naar 10.000 willekeurig geselecteerde Rotterdammers werd gestuurd. ‘In 2030 moeten onze straten en wijken groener en gezonder zijn voor alle Rotterdammers. We zijn met z’n allen goed op weg, maar er moet nog veel gebeuren.’

Tot de ‘deskundigen’ die het Rotterdamse burgerberaad mochten toespreken, hoorde Kees Vendrik, oud-Tweede Kamerlid voor GroenLinks, later lid van de Algemene Rekenkamer en hoofdeconoom bij Triodos Bank en inmiddels voorzitter van het Nationaal Klimaat Platform. Tijdens zijn presentatie legde Vendrik aan het burgerberaad uit ‘waarom het belangrijk is dat steden zoals Rotterdam actief met klimaatbeleid bezig zijn en welke rol burgers daarbij kunnen spelen’. Ook de Klimaatcoalitie Rotterdam stond als ‘expert’ op de deelnemerslijst. Dat is een samenwerkingsverband van onder meer Extinction Rebellion Rotterdam, Grootouders voor het Klimaat Rotterdam, Lokaal FNV Rotterdam en Milieudefensie.

Bij de burgerberaden duikt voortdurend de non-profitorganisatie Bureau Burgerberaad op, naar eigen zeggen gespecialiseerd in ‘onafhankelijk advies en ondersteuning aan politici en ambtenaren’, maar ook in ‘trainingen voor ervaren gespreksbegeleiders en communicatiespecialisten’ en ‘algehele kennisontwikkeling van de burgerberaadpraktijk’. Ook kan het Bureau Burgerberaad optreden als ‘onafhankelijk toezichthouder om de kwaliteit en integriteit van het proces te bewaken’. Daarbij geldt het motto ‘niet links of rechts, maar partijoverstijgend’.

Maar wat is de werkelijkheid? Het Bureau Burgerberaad is in 2021 mede opgericht door cultuurhistoricus Eva Rovers, voorheen vooral bekend als biograaf van Boudewijn Büch. In 2020 stelde ze in samenwerking met Extinction Rebellion Nederland de bundel Nu het nog kan samen. ‘We leven in een uitzonderlijke tijd. Alles staat op het spel: ons welzijn, onze toekomst, onze planeet,’ zo luidde de flaptekst. ‘Samen kunnen we een einde maken aan de wereldwijde klimaatcrisis en de ecologische ramp die zich aan het voltrekken is. Niemand hoeft machteloos toe te kijken. Maar het is nu of nooit. Dit boek geeft je hoofd de kennis, je hart het vuur en je handen de instrumenten om in actie te komen tegen extinctie en vóór het leven. Lees, leer en rebelleer. Nu het nog kan.’ Twee jaar later, in 2022, zorgde Rovers met haar door De Correspondent uitgegeven bestseller Nu is het aan ons voor een landelijke doorbraak van het fenomeen burgerberaad.

‘Democratische fitness’

Adviseur van het Bureau Burgerberaad is Charley Fiedeldij Dop, voorheen programmamaker bij Pakhuis de Zwijger, een radicaal-links georiënteerd praathuis in Amsterdam. Communicatiemedewerker en projectleider ‘democratische fitness’ is Yadira de Jong. Ook zij was eerder betrokken bij Pakhuis de Zwijger.

In het bestuur van Bureau Burgerberaad zit onder anderen Esin Erdoğan, die belangenbehartiger is voor ‘internationaal klimaatrechtvaardigheid’ en diverse ngo’s vertegenwoordigde bij de klimaatconferentie in Dubai (2023). Ze richt zich op de ‘link tussen gendergelijkheid en de klimaatcrisis’.

In de raad van advies van Bureau Burgerberaad hebben onder anderen klimaatpaus Ed Nijpels en voormalig Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet (PvdA) zitting. Maar ook de Vlaamse archeoloog David Van Reybrouck, die onlangs door een filosofische stichting werd uitgeroepen tot ‘Denker der Nederlanden’. In 2022 verkondigde Van Reybrouck in zijn Huizinga-lezing dat burgers door middel van burgerlijke ongehoorzaamheid in opstand moeten komen tegen ‘ecocide’ en onwelgevallige wetten aan hun laars moeten lappen. Sinds 2018 zijn Van Reybrouck en Rovers een stel.

Participatie of manipulatie?

Al met al maakt het wereldje van de burgerberaden een allesbehalve onpartijdige indruk. Burgers wordt niet gevraagd óf ze klimaatbeleid willen intensiveren, maar hóe ze dat willen doen. Bovendien hebben de ‘deskundigen’ en ‘experts’ die daarbij assisteren in de meeste gevallen een politieke, lees: progressieve agenda. Gaat het bij de burgerberaden om participatie of om manipulatie? Het lijkt een retorische vraag.

Calvin Schukkink is verslaggever van Wynia’s Week en masterstudent staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Utrecht.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht In het ‘onpartijdige’ wereldje van de burgerberaden waait de politieke wind alleen uit de linkse hoek verscheen eerst op Wynia's Week.