Op de achtergrond draait namelijk een opvangbureaucratie die door haar pure omvang, budgettaire macht én innige verstrengeling met de politieke lobby elke vorm van strenger asielbeleid feitelijk onmogelijk maakt. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is veranderd in een autonome ‘staat in de staat’. Een organisatie die floreert bij crisis en met goudgerande opvangvoorzieningen een permanente aanzuigende werking heeft op asielzoekers overal ter wereld. Wie de harde cijfers van 2015 tot en met 2025 analyseert, ziet hoe de asielbureaucratie de politiek gijzelt.

Goudgerande magneet

Het contrast met de rest van Europa kan niet groter. Terwijl bijvoorbeeld buurland België de opvang heeft versoberd, doet het COA precies het tegenovergestelde. Ook elders in Europa krijgen jonge migranten uit Afrika of het Midden-Oosten een sobere opvang of worden ze simpelweg geweigerd. In Nederland daarentegen staat het COA klaar met de portemonnee. Tussen 2015 en 2021 kostte de opvang van een asielzoeker gemiddeld zo’n 27.000 euro per jaar. In de afgelopen drie jaar is dat bedrag nagenoeg verdubbeld tot ruim 50.000 euro per bewoner per jaar.

Dat geld gaat naar de ‘noodopvang’ op luxe cruiseschepen, in vakantieparken en in viersterrenhotels. Het signaal dat hiermee wordt afgegeven aan mensensmokkelaars en migranten is duidelijk: in Nederland word je in de watten gelegd. Geen enkel ander Europees land is zo gek, en het resultaat staat in Ter Apel: een eindeloze rij jonge mannen uit culturen die haaks staan op onze tolerante, westerse normen.

Dat blijkt al tijdens de opvang: mensen die echt gevaar lopen in de landen van herkomst vanwege hun seksuele geaardheid of christelijke geloof worden door de andere ‘vluchtelingen’ geterroriseerd. Bovendien zijn de meeste asielzoekers al door tal van veilige landen gereisd voor ze in Ter Apel aankomen. Nederland grenst nu eenmaal niet aan Eritrea, Nigeria of Afghanistan.

Dit systeem houdt zichzelf niet alleen financieel, maar ook ideologisch in stand. Het COA werkt nauw samen met de asiellobby, waarin Stichting VluchtelingenWerk Nederland (VWN) een coördinerende rol vervult. Samen bewaken zij één heilig verklaard narratief: er is in Nederland geen instroomcrisis, er is louter een opvangcrisis. Oftewel: de grenzen kunnen open blijven, we moeten alleen méér en duurdere opvanglocaties bouwen. Het COA heeft als bureaucratie immers geen enkel belang bij minder instroom, maar juist bij een constant hoge vraag naar opvang. Voor VluchtelingenWerk geldt hetzelfde.

Zoals Wynia’s Week al eerder in kaart bracht, is VWN een machtig instituut dat voor ruim driekwart leeft van overheidssubsidies (ruim 107 miljoen euro in 2024) én jaarlijks een ongeoormerkte zak geld van 10 miljoen euro krijgt van de Nationale Postcode Loterij om te lobbyen tegen strenger asielbeleid.

Het COA en VWN trekken hierin gezamenlijk op. Onderzoeker Peter Siebelt spreekt niet voor niets van een gesubsidieerde ‘schaduwregering’ waarin ambtenaren, uitvoerders en activistische ngo’s elkaar de bal toespelen. Zodra een minister de instroom wil beperken, beginnen de ngo’s een juridische en publicitaire tegenaanval, terwijl het COA ondertussen de Spreidingswet omarmt om gemeenten dwingend opvanglocaties door de strot te duwen. Het COA vaart wel bij de claims van de lobby: hoe groter de chaos, hoe groter de budgetten.

Het COA als onaantastbare vastgoedbaron

De politiek wil krimp, maar het COA bouwt aan expansie. Tussen 2015 en 2025 heeft het COA maar liefst 1,74 miljard euro geïnvesteerd in stenen. Opmerkelijk is dat 65 procent van al dat geld er in de laatste vier jaar doorheen is gejaagd. Het COA is in hoog tempo hotels en kazernes aan het opkopen en heeft momenteel nog voor 402 miljoen euro aan lopende bouwprojecten in de pijplijn.

Dit is een puur politieke overlevingsstrategie. Door miljarden euro’s in vastgoed te investeren, creëert het COA een voldongen feit. Zelfs als een nieuw kabinet de instroom succesvol zou halveren, dwingt het bezit van de panden de politiek om de opvanglocaties open te houden en zo de miljardeninvesteringen te rechtvaardigen. Het COA bouwt letterlijk aan zijn eigen toekomst, gesteund door de morele chantage van de kerkelijke en maatschappelijke asiellobby die bij elke versobering op de rem trapt.

In het zojuist verschenen Jaarplan 2026 schrijft het COA met gevoel voor eufemisme: ‘Voor 2026 zien wij dat het systeem van asielopvang onder grote druk staat. Dit komt vooral doordat het steeds langer duurt voordat statushouders naar gemeenten verhuizen.’

Dat is de omgekeerde wereld. Zoals in Wynia’s Week al eerder werd betoogd, staat de asielopvang niet ‘onder druk’, maar is deze volledig vastgelopen door de aanhoudend hoge instroom.

Het COA probeert de schuld te verschuiven naar de gemeenten, maar negeert de wetten van de fysieke ruimte. Omdat statushouders wettelijk recht hebben op een woning, ontstaat een flessenhals: de instroom stroomt niet door naar de voorkant van de rij; de hele rij staat stil. Nederlandse jongeren kunnen hierdoor geen kant op en moeten tot in lengte van jaren bij hun ouders blijven wonen, terwijl gemeenten via de Spreidingswet onder dwang taakstellingen moeten realiseren. Zolang Nederland meer asielzoekers binnenlaat dan het fysiek kan huisvesten, worden de problemen voor de eigen bevolking elke dag groter.

Drie ingrepen

Nu de asielnoodmaatregelenwet is gesneuveld door een intensieve lobby van ngo’s, is het de hoogste tijd voor de politiek om met gerichte, eigen wetgeving te komen die niet alleen de instroom bij de grens aanpakt, maar direct de macht van de opvangbureaucratie en haar partners breekt.

De financiering van het COA zou per direct aan banden worden gelegd. Dan kan met drie ingrepen:

1 – Weg met de blanco cheque: sinds 2022 worden alle ‘werkelijke kosten’ achteraf geruisloos door het ministerie bijgepast (in 2023 leidde dat tot een extra injectie van 871 miljoen euro). Stop dit per direct en geeft het COA voortaan een vast budget per asielzoeker gebaseerd op een sobere norm, en geen cent meer.

2 – Bevries de 402 miljoen euro aan lopende bouwprojecten. Elk pand dat het COA nu in bezit heeft en dat leeg komt te staan door een dalende instroom, kan worden omgebouwd tot reguliere starterswoningen voor onze eigen jongeren of voor studentenhuisvesting.

3 – Een wettelijk verbod op luxe noodopvang: maak een einde aan het afhuren van viersterrenhotels en cruiseschepen. De opvang moet sober, basaal en functioneel zijn. Zodra de opvangomstandigheden in Nederland niet langer gunstiger zijn dan in België of Duitsland, is het met de aanzuigende werking voorbij.

Regie terugpakken

Kort en goed: als we de grip op migratie willen terugkrijgen, moeten we stoppen met het financieren van de asielmachine. Alleen door het COA financieel droog te leggen en los te snijden van de politieke asiellobby, kan de politiek de regie over de grenzen heroveren.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Grip op migratie? Dat kan alleen door per direct de miljardendeals van de asielindustrie aan te pakken verscheen eerst op Wynia's Week.

Het aantal asielzoekers en statushouders dat op dit moment in Nederlandse hotels verblijft, bedraagt ‘circa 9500’, aldus de overheidsdienst COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) na navraag van Wynia’s Week. Dat is aanzienlijk meer dan eerder dit jaar. In maart werden er volgens berichtgeving door de NOS 5700 asielzoekers en statushouders opgevangen in hotels, verspreid over 60 verschillende locaties in het land. Het COA heeft naar eigen zeggen overeenkomsten voor (langdurige) opvang met een reeks van hotelketens in Nederland: Van der Valk, Fletcher, Postillion, NH, Campanile en Novotel.

‘Beste jaar ooit’ voor Van der Valk

Van der Valk vangt al een paar jaar in verschillende hotels door het land (zoals Hengelo, Tilburg, Uden, Katwoude, Goes, Leusden) zowel asielzoekers als statushouders op, van Oekraïeners tot Syriërs.

Volgens Het Financieele Dagblad krijgt Van der Valk voor de opvang van asielzoekers ongeveer 250 euro per kamer per nacht van het COA. Het COA wil daar ‘om bedrijfseconomische redenen’ niets over zeggen. Het COA gaf in 2022 nog in totaal ongeveer 100 miljoen euro uit voor opvang in hotels. Dat is niet alleen voor overnachtingen, maar ook voor de maaltijden die de asielzoekers krijgen.

Volgens een recent artikel in Quote heeft het COA in de eerste zeven maanden van 2024 al 373 miljoen euro uitgegeven aan asielopvang in hotels. Mede dankzij de deals die Van der Valk heeft gesloten met het COA zou het concern, zo meldde Het Financieele Dagblad, in 2022 het ‘beste jaar ooit’ hebben gedraaid. Jaarlijks zou het gaan om omzetten van honderden miljoenen euro’s. Alleen al voor de opvang van 300 asielzoekers voor een periode van drie jaar in het Udense Van der Valk-hotel harken de eigenaars bijna 30 miljoen euro binnen.

Heel vreemd is dat niet. Van der Valk en ook de andere grote ketens weten dat ze in een machtspositie verkeren ten opzichte van het COA, dat met de rug tegen de muur staat en noodgedwongen bereid is de hoofdprijs te betalen om asielzoekers onderdak te verschaffen. Het COA zegt graag van de hotelopvang af te willen, maar deze noodopvang nu nog nodig te hebben.

In 2022 sloot het COA een contract met Le Cocq Holding Didam II (LCHD) van de Gelderse ondernemer René Derksen. Derksen komt uit de wereld van arbeidsmigratie. Hij heeft korte lijntjes met de directies van verschillende hotels en vakantieparken, en heeft ook een goede band met het COA, zo meldt Quote. Derksen heeft vooral een zeer kort lijntje met Van der Valk. En dus sloot het COA met zijn bedrijf een contract voor het zoeken naar en huren van hotelkamers in Nederland. Hoewel Van der Valk het grootste deel van het geld vast en zeker zelf ontving, bleef een deel van de opbrengst achter bij LCHD, die heel nauw samenwerkte met Bob van der Valk, een van de grote namen van het familiebedrijf. Het heeft zelfs geleid tot een familieruzie en een juridisch conflict over het vermeend ‘afromen van winst en commissies’.

Niet alleen Van der Valk

Fletcher verhuurt zelfs volledige hotels aan het COA, waar ‘normale’ gasten dan niet meer welkom zijn. Wie bijvoorbeeld een overnachting wil boeken bij het Fletcher Hotel in Epe krijgt op internet de mededeling: ‘Fletcher Hotel-Restaurant Epe-Zwolle is tijdelijk volledig verhuurd’. Sinds maart worden er voor ‘minimaal een half jaar’ ongeveer 270 asielzoekers opgevangen. Ook het NH Rijnhotel in Arnhem is tenminste voor de komende twee jaar ontoegankelijk voor (Nederlandse) toeristen.

Naast de grote concerns proberen ook zelfstandige hotels beter te worden van het huisvesten van asielzoekers. Dat geldt bijvoorbeeld voor een hotel in Valkenburg, waar een deel van de faciliteiten beschikbaar is gesteld aan nareizigers, zonder dat dit op de website wordt vermeld. Een Nederlands echtpaar dat onlangs in het bewuste hotel overnachtte zag dat er enkele tientallen Syrische vrouwen en kinderen werden opgevangen en dat het restaurant met schermen in tweeën was gedeeld. De situatie zorgde bij het echtpaar voor ongemakkelijk gevoelens en een voortijdig vertrek. Pas na lang aandringen kwam er een financiële compensatie. 

In het geval van het Valkenburgse hotel bleek dat niet alleen de gasten, maar ook de gemeente niet was geïnformeerd over de opvang van asielzoekers en statushouders. De materie is dan ook complex. Het COA is namelijk wettelijk gezien een zelfstandig bestuursorgaan, dat wil zeggen een orgaan dat wel een overheidstaak uitvoert, maar niet rechtstreeks ondergeschikt is aan een minister.

Op grond van artikel 2 van de Wet Centraal opvang asielzoekers heeft het COA bovendien rechtspersoonlijkheid. Zodoende kan het COA eigenhandig overeenkomsten sluiten met andere partijen. Een gemeente moet wel op een bepaald moment geïnformeerd worden dat een hotel wordt gebruikt voor de opvang van asielzoekers, maar heeft vaak geen inspraak.

Ook is er in hotels een verschil tussen kort en lang verblijf: als asielzoekers en statushouders voor enkele maanden worden opgevangen, wordt dat juridisch gezien nog niet aangemerkt als ‘bewoning’. Bij een deal die voor meerdere jaren wordt gesloten, is daarvan wel sprake en is een gemeentelijke vergunning nodig. Ook kunnen burgers dan desgewenst een zienswijze indienen.

Snel stijgende kamerprijzen

Tot nu toe zijn het vooral asielzoekers, statushouders en nareizigers die – dankzij met belastinggeld gefinancierde deals – in hotels worden opgevangen. Maar vorige week werd bekend dat in het voormalige NH Hotel Atlantic in Kijkduin ook enkele honderden arbeidsmigranten onderdak hebben gevonden. Ze dreigden dakloos te worden nadat uitzendbureau Jobcenter Haaglanden hen had gehuisvest in een illegaal wooncomplex. Daar dienden ze te vertrekken. De arbeidsmigranten mogen maximaal vier maanden in het voormalige hotel verblijven, dat daarna zal worden gesloopt.

Voor hotels is het bijzonder lucratief om geen toeristen maar asielzoekers en statushouders te ontvangen. Dankzij de deals met het COA ontstaat voor langere tijd zekerheid over het aantal boekingen en de bezettingsgraad. Bij toeristen, die vaak ook hogere eisen stellen aan hun verblijf, moet dat altijd maar worden afgewacht. De grotere schaarste zorgt ondertussen voor flinke stijgingen van de gemiddelde kamerprijs. Naar verwachting komt die dit jaar uit op 169 euro. In coronajaar 2021 was dat nog 88 euro.

Calvin Schukkink is masterstudent staats- en bestuursrecht aan de universiteit Utrecht en medewerker van Wynia’s Week. Hij komt uit Enschede en verdiept zich in politiek en filosofie.  

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Onze hotels worden steeds vaker ingezet als asielcentra verscheen eerst op Wynia's Week.