<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
>

<channel>
	<title>Covid - Wynia&#039;s Week</title>
	<atom:link href="https://www.wyniasweek.nl/category/covid/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.wyniasweek.nl/category/covid/</link>
	<description>Altijd scherp, altijd spraakmakend</description>
	<lastBuildDate>Mon, 02 Nov 2026 08:04:05 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	
	<item>
		<title>Long covid is niks bijzonders, en duurt hoogstens een jaar.</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/long-covid-is-niks-bijzonders-en-duurt-hoogstens-een-jaar/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-10-31</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Arnout Jaspers]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 31 Oct 2026 04:50:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Covid]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=96723</guid>

					<description><![CDATA[<p>Het kabinet-Jetten heeft nog geen Kamermeerderheden voor de begroting bij elkaar kunnen polderen, dus er valt nog wat te halen in Den Haag. Daarom draaien de communicatie-afdelingen van allerlei belangengroeperingen overuren. Zeker de clubs van long covid-patiënten laten zich niet onbetuigd (ook onder de labels post-covid of PAIS). Vanuit hun perspectief begrijpelijk: zoals de plannen [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/long-covid-is-niks-bijzonders-en-duurt-hoogstens-een-jaar/">Long covid is niks bijzonders, en duurt hoogstens een jaar.</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Het kabinet-Jetten heeft nog geen Kamermeerderheden voor de begroting bij elkaar kunnen polderen, dus er valt nog wat te halen in Den Haag. Daarom draaien de communicatie-afdelingen van allerlei belangengroeperingen overuren. Zeker de clubs van long covid-patiënten laten zich niet onbetuigd (ook onder de labels post-covid of PAIS). </p>



<p class="wp-block-paragraph">Vanuit hun perspectief begrijpelijk: zoals de plannen er nu liggen, worden de subsidies voor de zes post-covid expertisecentra bij ziekenhuizen (27 miljoen euro) niet verlengd. Ook zal de 40 miljoen subsidie van ZonMw voor long-covid onderzoek in 2028 op zijn, en als er geen nieuwe financiering komt, zal dat onderzoek stilvallen. Al die medisch onderzoekers gaan dan wat anders doen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Nog geen objectieve diagnosemethode</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De vraag is wel, of dat erg is. Voor zover nu bekend heeft al dat onderzoek vanuit ZonMw niets bruikbaars voor patiënten opgeleverd, en wat die nu echt opschieten met regelmatig binnenlopen bij zo&#8217;n expertise-centrum, behalve &#8216;erkenning&#8217;, is ook onduidelijk. Niet heel verrassend, voor een ziektebeeld waarbij artsen in hoge mate afhankelijk zijn van zelf-rapportage door de patiënt, en honderden symptomen naar keuze allemaal aan long covid te wijten kunnen zijn. Wat stelt zulke &#8216;expertise&#8217; eigenlijk voor, als er nog niet eens een objectieve diagnosemethode, laat staan effectieve therapie voor long covid bestaat?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het verlengen van die subsidies lijkt meer op het in stand houden van een symbiotisch ecosysteem van hulpverleners, medisch onderzekers en zeer assertieve patiëntenclubs, waarbij aantoonbare medische vooruitgang er weinig tot niets toe doet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Ondertussen blijft het bewijsmateriaal zich opstapelen dat long covid niks bijzonders is, en al die subsidie en aandacht van politiek en media niet verdient. Het <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.2604414123">grootste onderzoek</a> tot nu toe op dit gebied verscheen deze week in de <em>Proceedings of the National Academy of Sciences</em> (PNAS). Het maakt slim gebruik van de enorme rijkdom aan data die verscholen zit in zorgverzekeringsclaims. De onderzoekers gebruikten 14 miljard van die claims, afkomstig van 245 miljoen patiënten in de VS.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ze volgden – virtueel – drie groepen patiënten twee jaar lang: één groep na een (geregistreerde) positieve PCR-test voor acute covidinfectie, en een controlegroep na een negatieve test voor covid. Op meer dan 600 &#8216;klinische uitkomsten&#8217; (ofwel symptomen) werden de zorgverzekeringsclaims van deze twee groepen vergeleken. Bijvoorbeeld: had de ene groep in de twee jaar daarna meer last van vermoeidheid dan de andere, of meer kortademigheid, of meer spierzwakte (myopathie)? Als zo&#8217;n symptoom statistisch significant vaker voorkwam onder de positief getesten dan onder de negatief getesten, gold dit symptoom als toe te schrijven aan long covid.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Bom onder narratief</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dat was de ene arm van het onderzoek, de &#8216;<em>test-based</em>&#8216; arm. Maar het subtiele van dit onderzoek is, dat er ook een tweede controlegroep was, namelijk met mensen die wel qua leeftijd, geslacht en sociaal-economische status gematched waren met de &#8216;positieve test&#8217;-groep, maar van wie geen test-resultaat bekend was (die hadden misschien wel eens een thuistest gedaan, maar zonder verzekeringsclaim, en die hadden misschien wel, misschien niet covid gehad). Ook in deze &#8216;<em>unrestricted control</em>&#8216;- arm werd gekeken of mensen met een positieve test in de twee jaar daarna vaker last hadden van een of meer van die 600 mogelijke klinische uitkomsten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het resultaat van dit onderzoek, en met name de vergelijking tussen de twee &#8216;armen&#8217; laat een bom afgaan onder het heersende long covid-narratief:</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het bleek namelijk, dat in de <em>test-based</em> arm veel minder symptomen toeschrijfbaar zijn aan long covid dan in de <em>unrestricted control </em>arm, en dat verschil neemt toe naarmate de patiënten langer gevolgd worden. In de eerste drie maanden na de acute infectie valt ruim 83 procent van de symptomen af in de <em>test-based </em>arm (43 van de 262 blijven over), in de negen maanden erna 98 procent (5 van de 286 blijven over), en in het tweede jaar van de follow-up daalde dat tot nul (0 van 369).</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het komt niet door long covid </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dus als je bijvoorbeeld in het tweede jaar van de follow-up de twee armen van het onderzoek vergelijkt, dan vind je in de <em>unrestricted control</em>-arm 369 symptomen die significant vaker voorkomen bij positief getesten dan bij de controlegroep, maar in de <em>test-based</em> arm komt geen enkel symptoom vaker voor bij positief dan bij negatief getesten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Kortom: na een jaar hebben mensen die nooit covid gehad hebben, net zo veel &#8216;long covid&#8217; als mensen die wel covid gehad hebben.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat betekent dus niet, dat er geen mensen zijn die jarenlang ziek, zwak en zielig op bed liggen, maar dat komt niet door long covid. Daar hadden we sinds ver vóór de covid-pandemie de al even vage diagnose ME/CVS voor.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><em>Bias</em></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het is natuurlijk buitengewoon merkwaardig, dat als je positief getesten vergelijkt met een doorsnee controlegroep, long covid ook op de lange termijn een probleem lijkt te zijn, terwijl dat probleem als sneeuw voor de zon verdwijnt als je ze vergelijkt met negatief getesten. Hoe kan het, dat een groep mensen waarvan niemand covid gehad heeft, meer &#8216;long covid&#8217; klachten heeft dan een algemene controlegroep waarvan een deel wel, een deel geen covid gehad heeft?</p>



<p class="wp-block-paragraph">De onderzoekers veronderstellen dat deze <em>bias</em> ontstaat omdat mensen met allerlei andere klachten naar een ziekenhuis of dokter gaan en dan ook een PCR-test doen. Dan breng je dus zowel bij een positieve als negatieve testuitslag allerlei &#8216;long covid&#8217;-achtige klachten mee de spreekkamer in. De onderzoekers konden dat in hun data ook zien: ‘We vonden dat personen die negatief testten voor Covid-19 meer lange termijn gezondheidsproblemen hadden dan ongeteste personen met een vergelijkbare medische geschiedenis.’</p>



<h2 class="wp-block-heading">Veel te hoge schatting</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Als je wilt weten hoe vaak long covid voorkomt en hoe lang het aanhoudt, is de zuivere vergelijking uiteraard die tussen positief getesten en negatief getesten, zoals hier in de <em>test-based</em> aanpak. De meeste bevolkingsonderzoeken die alarmerende aantallen long-covidlijders rapporteerden, hanteren een aanpak die overeenkomt met de <em>unrestricted control</em>-aanpak. Zo kwam het CBS voor Nederland uit op tussen de 320.000 en 508.000 long covid-lijders, van wie tussen de 80 en 127 duizend &#8216;zeer ernstig&#8217;. Gezien de enorme reductie in symptomen die uit dit onderzoek blijkt, is die schatting vrijwel zeker veel te hoog.     </p>



<p class="wp-block-paragraph">Zoals gezegd, na een jaar is er geen verschil meer qua &#8216;long covid&#8217;-klachten tussen mensen die wel of geen covid-infectie doorgemaakt hebben. Op kortere termijn is er wel iets van terug te vinden:</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="642" height="466" src="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/Jaspers1-1.png" alt="" class="wp-image-96718" srcset="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/Jaspers1-1.png 642w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/Jaspers1-1-300x218.png 300w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/Jaspers1-1-600x436.png 600w" sizes="(max-width: 642px) 100vw, 642px" /><figcaption class="wp-element-caption">Het relatieve risico van proefpersonen met een positieve covid-test (ten opzichte van degenen met een negatieve test) op de vijf meest voorkomende long covid ziektebeelden. Deze personen werden bijna twee jaar lang (719 dagen) gevolgd. Na ongeveer een jaar bestaat voor geen enkel ziektebeeld nog een significant verschil tussen mensen die wel of niet covid gehad hebben (= relatief risico 1). Er is dan geen reden meer om zulke ziektebeelden – die in elke bevolking voorkomen, ook vóór covid – nog aan long covid toe te schrijven.</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Deze met een &#8216;halfwaardetijd&#8217; van circa drie maanden afnemende impact van long covid komt eveneens naar voren uit eerder onderzoek dat er wel rekening mee hield dat zulke klachten ook voorkomen in een bevolking die nooit aan covid blootgesteld geweest is. (Zie daarvoor <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/voor-long-covid-wordt-veel-te-veel-reclame-gemaakt/">deze</a> en <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/de-jeugd-ligt-echt-niet-in-de-kreukels-door-long-covid/">deze</a>  columns over long covid.)  </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dergelijke langdurige, maar vrij snel en spontaan afnemende effecten van een acute infectie zijn ook bekend van de griep, de ziekte van  Pfeiffer en andere virus-infecties. Long covid, voor zover reëel, rechtvaardigt dus geen subsidie voor speciale expertisecentra, patiëntenverenigingen en webportals, noch al die overdreven aandacht in de media met hun aanzuigende werking op mensen die toch al niet lekker in hun vel zaten.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Weet de minister dit?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Je vraagt je dan altijd af: krijg de betrokken minister – momenteel Sophie Hermans – ooit zulk onderzoek onder ogen? Ongetwijfeld zit haar documentatiemap vol met lobbylectuur van politieke partijen, patiëntenverenigingen, medisch specialisten en verder iedereen die denkt dat er nog wat uit de Haagse subsidietrog te halen valt. Maar neemt een minister ooit kennis van zulk nuchter wetenschappelijk onderzoek, als ze dat tijdens haar studie politicologie en bestuurskunde al nooit hoefde te doen? Heeft ze een top-ambtenaar naast zich die de relevante wetenschappelijke literatuur bijhoudt en voor haar kan duiden? </p>



<p class="wp-block-paragraph">Je hoeft geen bèta te zijn om in zulke kwesties verstandige beslissingen te nemen, maar als niet-bèta ben je dan volkomen afhankelijk van je adviseurs. En hoe dat uitpakt, hebben we ook gezien toen Hermans nog op Klimaat en Groene Groei zat in het kabinet-Schoof.   </p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><strong><em>Doet u (weer) mee?</em></strong></a><em> Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/long-covid-is-niks-bijzonders-en-duurt-hoogstens-een-jaar/">Long covid is niks bijzonders, en duurt hoogstens een jaar.</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/ArnoutJaspers-31-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/ArnoutJaspers-31-10-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/ArnoutJaspers-31-10-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/ArnoutJaspers-31-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/ArnoutJaspers-31-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/ArnoutJaspers-31-10-26.jpg" length="53655" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Waarom mag er voor long covid en ME/CVS geen psychische verklaring bestaan?</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/waarom-mag-er-voor-long-covid-en-me-cvs-geen-psychische-verklaring-bestaan/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-08-01</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Arnout Jaspers]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 01 Aug 2026 03:50:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Coronacrisis]]></category>
		<category><![CDATA[Covid]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=88356</guid>

					<description><![CDATA[<p>Eindelijk erkenning! Dat was het sentiment in de diverse steungroepen en patiëntenverenigingen voor long covid- en ME/CVS-patiënten vanwege de publicatie deze week, in Nature Communications, van een onderzoek naar wat er mis is met de spieren van deze patiënten. Een van de meest invaliderende symptomen van zowel long covid als ME/CVS is PEM, post exertional [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/waarom-mag-er-voor-long-covid-en-me-cvs-geen-psychische-verklaring-bestaan/">Waarom mag er voor long covid en ME/CVS geen psychische verklaring bestaan?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Eindelijk erkenning! Dat was het sentiment in de diverse steungroepen en patiëntenverenigingen voor long covid- en ME/CVS-patiënten vanwege de publicatie deze week, in <em>Nature Communications</em>, van <strong><a href="https://www.nature.com/articles/s41467-026-75725-y" data-type="link" data-id="https://www.nature.com/articles/s41467-026-75725-y" target="_blank" rel="noreferrer noopener">een onderzoek</a></strong> naar wat er mis is met de spieren van deze patiënten. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een van de meest invaliderende symptomen van zowel long covid als ME/CVS is PEM, <em>post exertional malaise</em>, ofwel onwel raken van lichamelijke inspanning. Lijders aan beide syndromen claimen dat ze door PEM vrijwel niets meer kunnen dat enige lichamelijke inspanning vergt, zoals heen en weer lopen naar de buurtsuper voor een boodschapje, of zelfs douchen en aankleden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Uiteraard holt je conditie ook achteruit als je dag in, dag uit alleen maar op bed ligt, zodat PEM een medisch kip-of-ei kwestie werd: is PEM niet hoofdzakelijk de oorzaak, maar vooral een gevolg van langdurige inactiviteit? </p>



<h2 class="wp-block-heading">Ergste belediging</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Sommige patiënten die herstellende zijn van een acute covidinfectie (of een andere virusinfectie, in het geval van ME/CVS) zouden dan terecht komen in een vicieuze cirkel van dwangmatig rust blijven houden, waardoor hun conditie verslechtert, waardoor ze nog minder kunnen, totdat ze alleen nog maar op bed liggen met een hartslagmeter om hun pols.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Erger kun je zulke patiënten niet beledigen dan door deze vraag op te werpen, want dan zou hun kwaal ‘tussen de oren’ zitten. Een paar jaar geleden werd een onderzoek gepubliceerd, waarin zulke patiënten een programma van <em>graded exercise</em> doorliepen: onder intensieve begeleiding uit bed komen, en stapje voor stapje de lichamelijke conditie weer opbouwen. Volgens dat onderzoek had ongeveer de helft van de patiënten daar blijvend baat bij. Massale verontwaardiging in de steungroepen: dat kon en mocht niet waar zijn, want uit bed komen en heel geleidelijk weer actief worden werkt alleen bij alle andere mensen. Bij hen maakt <em>graded exercise</em> de PEM juist erger.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bij long covid- en ME/CVS-lijders moet neurologisch en/of fysiologisch iets aan de hand zijn waardoor alleen zij hun conditie niet kunnen verbeteren door dagelijkse activiteit en gepaste training. Bovengenoemd onderzoek, door onderzoekers van de UvA en anderen, lijkt dat op het eerste gezicht te bevestigen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Ze vergeleken vier groepen van elk ongeveer 25 personen: gezonde personen die ooit covid gehad hebben, long covid-patiënten, ME/CVS-patiënten en een groep die zestig dagen lang op bed gelegen heeft. Uit het persbericht en de media krijg je de indruk dat die laatste groep ook voor dit onderzoek gerekruteerd was, maar het gaat om hergebruik van gegevens uit 2019, van een door NASA gefinancierd experiment waarin vrijwilligers zestig dagen lang plat in een bed bleven liggen met het hoofdeinde zes graden naar beneden gekanteld, om gewichtloosheid te simuleren (zulke details doen er toe).</p>



<p class="wp-block-paragraph">De bevinding die de meeste aandacht trok, was dat de NASA-bedliggers na zestig dagen flink geatrofieerde spieren hadden, en de long covid- en de ME/CVS-patiënten niet. Een van de onderzoekers, Rob Wüst, verklaarde tegen de NOS dat de veranderingen in de spieren van long covid- en ME/CVS-patiënten ten opzichte van gezonde mensen dus niet te verklaren waren door hun inactiviteit.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Gewaagde conclusie </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is een zeer gewaagde conclusie, aangezien de twee groepen qua (in)activiteit niet te vergelijken zijn. De NASA-groep bestond uit jonge, gezonde mensen die van de ene op de andere dag van normale activiteit naar zestig dagen nul activiteit gingen. De long covid- en ME/CVS-groep was gemiddeld tien jaar ouder, en waren veel langer dan zestig dagen &#8211; tot wel vijftien jaar lang &#8211; verminderd actief. Maar het waren geen van allen van die long covid-iconen die je in de media geportretteerd ziet, die ‘al twee jaar in het donker op bed liggen’.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het onderzoek vermeldt namelijk ook hoeveel stappen de proefpersonen dagelijks deden. De gezonde controlegroep deed er gemiddeld ongeveer 7000 per dag, de long covid-groep 4500 per dag, en de ME/CVS-groep 3500 per dag. N.B.: de NASA-proefkonijnen deden nul stappen per dag. Als je dan een biopt neemt van de bovenbeenspier, is het dan raar dat je in de NASA-groep spieratrofie aantreft, en niet in de patiëntengroepen? Als je uitgaat van zestig tot honderd stappen per minuut, staan die patiënten bijna allemaal nog een uur of langer per dag op hun benen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De formulering in het persbericht van Amsterdam UMC moffelt dit weg, door te spreken van een vergelijking tussen patiënten en ‘gezonde mensen die langdurig inactief zijn geweest’ en dan komt dat natuurlijk ook zo in de media terecht. Dan lijkt het of je de factor ‘inactiviteit’ als verklaring voor het verschil tussen die groepen hebt uitgesloten, terwijl het soort inactiviteit ( zestig dagen lang nul activiteit, tegen jarenlang half zoveel als gezonde mensen) heel verschillend is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook het artikel in <em>Nature Communications</em> claimt dat deze vergelijking ‘inactiviteit’ uitsluit als enige verklaring voor het verschil tussen de twee groepen, en presenteert dit als het belangrijkste resultaat. Verbazend dat dit door de <em>peerreview</em> is gekomen. Als je controlegroep bij nader inzien geen goede controlegroep is, ondergraaft dat al je latere conclusies. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Wüst c.s. maten nog veel meer eigenschappen van de patiënten en hun spieren. Ook hebben alle vier de groepen een fietsergometertest gedaan om hun maximale prestatievermogen te meten (je zit dan op een fietsergometer die steeds zwaarder gaat trappen, en moet zo lang mogelijk minstens zestig omwentelingen per minuut trappen). Dat levert hele waslijsten aan vergelijkingen op, waarbij soms de long covid- en de ME/CVS-groep onderling niet verschillen, maar wel afwijken van de gezonde controles of de bedliggroep, en soms verschilt de long covid-groep niet van de controles en/of de bedliggers en de ME/CVS wel, of andersom, kortom, het kan alle kanten op.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wüst c.s storten dat allemaal als een brij over de lezer uit, met veel veronderstellingen over de onderliggende biochemische mechanismen die zelf niet gemeten zijn (wat ook heel moeilijk is), iets waar ook een <em>reviewer</em> over klaagde.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Statistische ruis</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Overigens halen veel van die groepsverschillen de formele grens van ‘significant’ niet (dat wil zeggen: de p-waarde ligt boven de 0,05). Gegeven dat het aantal proefpersonen per groep vrij laag is (25), in combinatie met de vele metingen, zit het er dik in dat sommige van die vermeende verschillen tussen de groepen slechts statistische ruis zijn. Dat maakt niet het hele onderzoek overbodig of ongeldig, maar doen alsof dit het definitieve bewijs is dat de PEM van long covid- en ME/CVS-lijders niet tussen de oren zit is zwaar overdreven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Uit Wüsts fietsergometer-tests blijkt, dat beide patiëntengroepen significant lager scoren dan de gezonde controlegroep, en ongeveer even slecht als de bedliggroep direct na opstaan. Hij ziet fysiologische verschillen tussen de patiëntengroepen en de rest, waarbij ook weer veel veronderstellingen gedaan worden over de onderliggende mechanismen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="3067971725" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar één vraag wordt niet gesteld: houden de patiënten misschien eerder op met fietsen dan de gezonde controles omdat ze makkelijker opgeven? Als je jezelf jarenlang heb geconditioneerd op kwetsbaarheid en dingen niet meer kunnen, ga je dan net zo hard door als het zwaar wordt als een gezonde vrijwilliger? En motivatie doet er zeker toe: bij zo’n test staat een medewerker in je oor te schreeuwen om nog tien seconden langer door te gaan, en nog tien!, en vooruit nog vijf!!</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het is natuurlijk volstrekt taboe om in zo’n onderzoekssetting zo’n vraag te stellen, en het is ook niet objectief meetbaar hoe diep iemand subjectief gaat. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Heftige allergie</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><a id="_Hlk236322074"></a>De heftige allergie voor een psychische verklaring van long covid en ME/CVS is merkwaardig, en is inmiddels een van de meest kenmerkende symptomen van deze aandoeningen. Waarom? Een ernstige kwaal als anorexia zit onomstreden ‘tussen de oren’, alle experts en behandelaars gaan daar zonder meer vanuit, en daar valt geen anorexiapatiënt over. Bovendien is allang bekend dat veel long covid- en ME/CVS-patiënten een <strong><a href="https://www.wyniasweek.nl/voor-long-covid-wordt-veel-te-veel-reclame-gemaakt/" data-type="link" data-id="https://www.wyniasweek.nl/voor-long-covid-wordt-veel-te-veel-reclame-gemaakt/">voorgeschiedenis </a></strong>hebben van allerlei andere psychische aandoeningen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als je op voorhand uitsluit dat de oorzaak van long covid of ME/CVS (mede) psychisch is, maak je het alleen maar moeilijker om een effectieve behandeling te vinden.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> verschijnt 156 keer per jaar en wordt </em><strong><em>volledig mogelijk gemaakt</em></strong><em> door de donateurs. Doet u mee? </em><strong><em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" data-type="link" data-id="www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Doneren kan zo</a></em></strong><em>. </em><strong><em>Hartelijk dank!</em></strong></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/waarom-mag-er-voor-long-covid-en-me-cvs-geen-psychische-verklaring-bestaan/">Waarom mag er voor long covid en ME/CVS geen psychische verklaring bestaan?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Jaspers-1-augustus-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Jaspers-1-augustus-2026-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Jaspers-1-augustus-2026.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Jaspers-1-augustus-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Jaspers-1-augustus-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/07/WW-Jaspers-1-augustus-2026.jpg" length="23511" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Overal missers: al die ‘onafhankelijke’ overheidsadviseurs, zijn het niet eerder kuddedieren?</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/overal-missers-al-die-onafhankelijke-overheidsadviseurs-zijn-het-niet-eerder-kuddedieren/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2025-02-22</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Eduard Bomhoff]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 22 Feb 2025 04:51:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Covid]]></category>
		<category><![CDATA[Onderwijs]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=64725</guid>

					<description><![CDATA[<p>Ons land is zo ingewikkeld dat het maar een zegen is dat we voor alles beleidsmedewerkers, adviseurs, bijzondere hoogleraren, planbureaus en onderzoeksinstituten hebben. En voor de belangrijkste problemen hebben we dan ook nog een ‘Raad’, samengesteld uit een zorgvuldige selectie van diezelfde adviseurs. Onmisbaar? De beleidsmedewerkers en alle andere deskundigen vinden van wel. Ze kunnen [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/overal-missers-al-die-onafhankelijke-overheidsadviseurs-zijn-het-niet-eerder-kuddedieren/">Overal missers: al die ‘onafhankelijke’ overheidsadviseurs, zijn het niet eerder kuddedieren?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Ons land is zo ingewikkeld dat het maar een zegen is dat we voor alles beleidsmedewerkers, adviseurs, bijzondere hoogleraren, planbureaus en onderzoeksinstituten hebben. En voor de belangrijkste problemen hebben we dan ook nog een ‘Raad’, samengesteld uit een zorgvuldige selectie van diezelfde adviseurs.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Onmisbaar? De beleidsmedewerkers en alle andere deskundigen vinden van wel. Ze kunnen zich niet voorstellen dat de ‘gewone mensen’ de subtiliteit hebben om te bevatten wat zij aanbevelen voor Covid, klimaat, CO2, stikstof, huizenprijzen, waterstoffabrieken, wind op zee, pensioenwetten, transgenderoperaties, schoolresultaten, immigratie, en asiel.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Amerikaanse auteur en publicist Michael Shellenberger geeft een lange lijst van belangrijke onderwerpen waar die knappe koppen mis hebben geschoten. En hij documenteert daarbij dat hun instituten, vaak met steun van de overheid, bij grote fouten (Covid!) met man en macht hebben geprobeerd om critici uit te schakelen, soms zelfs juridisch te vervolgen, te ontslaan, om de media onder druk te zetten, en met miljoenen aan belastinggeld de publieke opinie verkeerd te beïnvloeden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Twee onderwerpen uit Shellenberger’s lijst gelden ook voor Nederland: foute dwang en officiële leugens tijdens Covid, en een protocol waarbij tieners zonder instemming van de ouders veel te jong een overhaaste behandeling kunnen krijgen om hun seksuele kenmerken operatief te verwijderen. Maar onze Nederlandse lijst is nog een stuk langer. Hier zijn twee missers die we niet mogen vergeten. Ze hebben niet alleen geld gekost, maar ook speciaal onder kinderen slachtoffers gemaakt.</p>



<ol class="wp-block-list">
<li>Een ministerie van onderwijs dat niet in staat is om tijdens de Covid-epidemie snel de ventilatie van scholen te verbeteren. In het tweede Covid-jaar was al goed bekend dat meer nodig was dan alleen een e-mail met het advies om de deuren en ramen open te zetten. Annemarijn de Boer (UMC Utrecht) en collega’s schrijven dat al lang bekend was dat Nederlandse scholen onvoldoende scoorden qua temperatuur in de klas, ventilatie, en CO2-waarden, maar om geld te sparen bleef het bij ramen openzetten, of &#8211; tot in december 2021 &#8211; toch weer een nieuwe lockdown verordonneren. <a href="https://www.maurice.nl/2020/07/11/a-first-step-towards-quantifying-the-influence-of-the-aerosols/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Maurice de Hond schreef al in juli 2020</a> dat drie op de vier Covid-infecties kwamen door verspreiding van aerosols in duffe ruimtes, maar het RIVM hield hard vol dat Covid besmettelijk was via grote snotdruppels en direct contact, en niet door aerosols. Helemaal fout, met grote gevolgen voor het aantal ziektegevallen (ook was datzelfde RIVM fout en leugenachtig over de oorsprong van Covid).</li>
</ol>



<ol start="2" class="wp-block-list">
<li>‘Progressieve regressie’ in het onderwijs in taal en rekenen. Een zwartboek van Prof Jaap Scheerens en Prof Paul Kirschner vergelijkt Finland, Nieuw-Zeeland, Schotland, Engeland en Nederland, ‘gebaseerd op de PISA, PIRLS en TIMSS-resultaten sinds 2002. De vergelijking laat zien dat in vier van de vijf landen de prestaties over een periode van 20 jaar afnemen. Engeland geldt hier de laatste jaargangen als uitzondering en laat een duidelijke verbetering zien. Interessant is dat Nederland de laatste 10 jaar terugvalt in ‘progressieve orthodoxie’, terwijl Engeland in deze periode juist weer ‘traditioneler’ beleid voert <a href="https://didactiefonline.nl/blog/paul-kirschner/progressief-achteruit" target="_blank" rel="noreferrer noopener">wat terug is te zien in de prestaties</a>.’ </li>
</ol>



<p class="wp-block-paragraph">De Onderwijsraad publiceert over die voortdurende achteruitgang bij rekenen en Nederlands, en verwijst één keer nietszeggend naar dit rapport in de kleine letters van een voetnoot, en dan nog in die ene voetnoot verstopt tussen acht andere, vooral eigen, publicaties. Dat is niet serieus. Nog steeds wil de Onderwijsraad rekenonderwijs verbeteren met verhalen uit geschiedenis en aardrijkskunde, zonder enige adstructie dat kinderen dan beter leren rekenen. Kritiek op wat Scheerer en Kirschner noemen ‘Progressief Achteruit’ is er volop, ook bij voorbeeld van de zeer ervaren oud-docent uit Rotterdam-Zuid Harm Beertema, maar de Onderwijsraad weigert om daar op in te gaan en te leren van de vele landen waar rekenonderwijs nu sterker is dan in Nederland. &nbsp;Intussen is de score van Nederland in de vergelijkende PISA- tests van de OESO&nbsp; gezakt van 531 naar 493, en staan wij vele plaatsen lager op de landenlijst.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Ongewenste kennis</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Twee keer is de juiste kennis aanwezig, maar wordt die bewust genegeerd. Over Covid door het RIVM en het ministerie van VWS (minister Hugo De Jonge!); over taal en rekenen door de Onderwijsraad en het ministerie van Onderwijs (waar de ambtenaren een verstandiger minister Dennis Wiersma wegwerkten vanwege ‘sociaal onveilige situaties’).</p>



<p class="wp-block-paragraph">En twee keer wordt hardhandig opgetreden tegen critici. Staatssecretaris Mona Keijzer werd in 2021 op staande voet ontslagen – constitutioneel een heel zeldzame gebeurtenis &#8211; omdat ze in De Telegraaf voorzichtig had gezegd: ‘Als je in een samenleving bent beland waar je bang voor elkaar moet zijn tenzij je een bewijsje kunt laten zien, dan moet je echt even achter je oren krabben en je afvragen: willen we deze kant op?’</p>



<p class="wp-block-paragraph">Paula van Manen, auteur van ‘Wanneer krijgen we weer les?’, werd ten onrechte ontslagen bij het ROC Nijmegen, en moest drie jaar vechten voor eerherstel. De Hoge Raad stelde vast dat het belang van vrijheid van meningsuiting onvoldoende was gerespecteerd – precies waar vicepresident JD Vance vorige week zo krachtig tegen waarschuwde.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Twee keer leden onze kinderen schade omdat ‘deskundigen’ doof waren voor waarschuwingen, serieuze kritiek doodzwegen en critici met harde hand verwijderden. Covid ligt achter ons, maar Maurice de Hond houdt gelukkig stug vol met zijn statistische analyses van de oversterfte in 2020 en 2021, belangrijk voor de parlementaire enquête – nu die er na twee jaar traineren eindelijk komt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bij andere lopende episodes van machtsmisbruik door de ‘deskundigen’ worden gelukkig geen mensen ontslagen, niet omdat de elite milder is geworden, maar om een simpele praktische reden. &nbsp;Veel van die kritiek, bij voorbeeld hier in WW door Arnout Jaspers over stikstof, Jan van de Beek en Hans Roodenburg over immigratie, van uw columnist over de pensioenwet en DNB, komt van (oud-) journalisten en (oud-) hoogleraren die niet meer ontslagen kunnen worden.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Verwende kuddedieren</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Als de ambtenaren, de bijzondere hoogleraren en de diverse Raden voor Onderwijs en Klimaat eerlijk zijn, moeten ze toegeven dat het negeren van Jaspers, het schofferen van Van Beek en het doodzwijgen van de critici van de pensioenwet alleen maar de PVV tot de grootste partij heeft gemaakt en de tegenstand tegen de pensioenwet heeft opgevoerd van twee op de drie tot negen op de tien Nederlanders.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Respectvol omgaan met tegenstanders en eigen ongelijk toegeven is moeilijk voor iedereen, maar wie dat niet kan is een verwend kuddedier dat zich ten onrechte siert met de titel van professor, beleidsmedewerker of Raadslid.&nbsp; &nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.wyniasweek.nl/author/eduardbomhoff/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><strong><em>Eduard Bomhoff</em></strong></a><em> is oud-hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het eerste kabinet-Balkenende. Op 25 november 2024 verscheen zijn nieuwe boek <strong>‘Het Casinopensioen – en andere brandende kwesties’.</strong> Het boek is overal te koop of te bestellen, zoals </em><a href="http://www.wyniasweek.nl/winkel" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><strong><em>ook in de winkel van Wynia’s Week</em></strong></a>.<em> </em> </p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> verschijnt drie keer per week, <strong>156 keer per jaar</strong>, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk </em><a href="https://wyniasweek.us4.list-manage.com/track/click?u=cd1fbe814cacc472f38470314&amp;id=3f6471e453&amp;e=93b53dd2f7" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><strong><em>HIER</em></strong></a><em>. Hartelijk dank!</em>&nbsp;</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/overal-missers-al-die-onafhankelijke-overheidsadviseurs-zijn-het-niet-eerder-kuddedieren/">Overal missers: al die ‘onafhankelijke’ overheidsadviseurs, zijn het niet eerder kuddedieren?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/02/Bomhoff-Sypversie-220225-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/02/Bomhoff-Sypversie-220225-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/02/Bomhoff-Sypversie-220225.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/02/Bomhoff-Sypversie-220225-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/02/Bomhoff-Sypversie-220225-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/02/Bomhoff-Sypversie-220225.jpg" length="68823" type="image/jpeg" />
	</item>
	</channel>
</rss>
