Het slechte nieuws voor Taiwan dat mogelijk in Trump’s opmerkingen schuilt is duidelijk. Maar de rest van de wereld kan eveneens de borst nat maken. Want ook als er geen directe oorlog met China komt, kunnen de VS immers zo’n Chinese aanval niet over hun kant laten gaan en bijna tachtig jaar vriendschap met Taiwan en andere Aziatische landen overboord gooien. Wat kunnen ze dan wel doen?

Belachelijk simpel, maar briljant

Nou, bijvoorbeeld een blokkade op afstand, zoals die op dit moment al op Iran wordt toegepast. Zo’n distant naval blockade van China, dat wil zeggen het afsnijden van aanvoerlijnen op plekken waar Beijing ze niet kan beschermen en Amerikaanse marineschepen niet geraakt kunnen worden door drones en raketten – in de zeestraten van Zuidoost-Azië, Japan en de Filipijnen bijvoorbeeld of nog veel verder in Panama of het Midden-Oosten – wordt een blokkade waarbij die van Hormuz de geschiedenis in zal gaan als een vingeroefening.

Decennialang braken westerse analisten hun hoofd over een mogelijke Iraanse afsluiting van de Perzische Golf, zonder met een oplossing te komen. Toen die afsluiting er enkele maanden geleden dan eindelijk daadwerkelijk kwam, zetten de Amerikanen er een belachelijk simpel maar briljant plan tegenover (een eigen blokkade van Iran, op enige afstand), waarmee Washington niet alleen Iran zelf onder druk zet maar bovenal China – dat zeer afhankelijk is van energieleveranties vanuit de Golf.

De Amerikaanse schepen die de blokkade uitvoeren liggen ver weg in de Indische Oceaan en hebben niet of nauwelijks last van Iraanse tegenacties. Maar ze kunnen wel alle schepen tegenhouden die ze willen en niemand kan er iets tegen beginnen. Collateral damage – in de vorm van directe en indirecte economische schade aan tal van landen in de wereld – inclusief het onze – telt even niet mee voor Trump.

Het toepassen van een dergelijk model om China af te knijpen in geval van conflict is iets wat al ver voor Trump’s eerste termijn is onderzocht en waarover destijds genoeg is gepubliceerd. Zo schreef in een artikel uit 2013 in het Amerikaanse militaire blog War on the Rocks voormalig onderzeeboot-commandant Jason Glab (US Navy) over de pros en cons van een dergelijke operatie, die China’s oliebevoorrading – de achilleshiel van het land – moet ontregelen.

Blokkade en embargo’s

Het meest effectief, schreef Glab, is een blokkade van het Chinese scheepvaartverkeer door de VS met expliciete steun van landen die belangrijke internationale zeestraten controleren, waaronder Indonesië en Maleisië. Maar ook moeten de VS proberen om ​​embargo’s in te stellen in de herkomstlanden van China’s energie-importen. Aan dat laatste aspect wordt inmiddels door Washington hard gewerkt, onder andere door de Amerikaanse overname van olieproducent Venezuela en nu door de blokkade van Iran. De onverwachte actie tegen Venezuela heeft bovendien de Chinezen flink laten schrikken: overal in Zuid-Amerika is de Chinese invloed op de terugtocht en de Amerikaanse in opkomst – geheel in de lijn van de klassieke Monroe-doctrine.

Het zwaartepunt van deze blokkade zou volgens Glab de Straat van Malakka (op dit moment goed voor zo’n 22% van de wereldhandel ter zee) en de nabijgelegen zeestraten door Indonesië (Lombok, Soenda) moeten zijn. Deze zeestraten vallen echter onder bescherming van het internationaal recht en het VN-Zeerechtverdrag en oorlogvoerende partijen mogen niet in neutrale wateren opereren. Dat is makkelijk op te lossen door de blokkade enkele zeemijlen buiten dat gebied uit te voeren, zegt Glab. Dan heb je bovendien niet eens medewerking nodig van Maleisië en Indonesië.

Venezuela, Hormuz en Panama

Maar het lijkt erop dat Washington een nog effectievere methode om China terug te dringen heeft gevonden. Je zou immers kunnen stellen dat de blokkade op afstand eigenlijk al is begonnen of althans de eerste stappen daarvoor gezet zijn op het wereldwijde schaakbord. De VS waren het afgelopen decennium door de Chinese wereldwijde dominantie op het gebied van allerlei strategische grondstoffen en zeldzame metalen op achterstand gezet, maar zijn nu bezig in rap tempo – en met geweld – de rollen om te draaien – door de oliekraan te bedienen.

Zoals gezegd hebben de Amerikanen met hun actie in Venezuela de controle over één van ’s werelds grootste energieleveranciers verkregen. En door de Israëlisch-Amerikaanse acties tegen Iran is uiteindelijk de straat van Hormuz afgesloten (zowel door Iran ter plekke als door de VS op afstand), waardoor een aantal nóg belangrijker energieleveranciers van China tijdelijk buiten bedrijf zijn gesteld.

Maar ook de Amerikaanse bemoeienissen met het Panamakanaal moet je in dit licht zien. Daar werd een Chinees staatsbedrijf (dat haventerminals aan beide uiteinden van het kanaal runde) weggewerkt uit angst dat China het Panamakanaal als chokepoint zou kunnen gebruiken tegen de VS – dat het kanaal onder andere nodig heeft om snel marineschepen van de west- naar de oostkust en vice versa te kunnen verplaatsen in geval van nood.

Wat vindt China van dit alles? Chen Wenxin, directeur van het Instituut voor Amerikaanse Studies, is volgens persbureau Lusa van mening dat Trump bezig is met het uitvoeren van een low cost-strategie om de Amerikaanse hegemonie te bestendigen. Daarbij staat controle over strategische corridors en maritieme knelpunten centraal, dit in plaats van het behoud van een alomvattende wereldorde. ‘De oorlog tegen Iran is een poging van de Verenigde Staten om strategische hulpbronnen en strategische corridors te beheersen en het wereldwijde strategische landschap te hervormen’, schreef Chen in een essay dat werd gepubliceerd in het tijdschrift Qiushi, het orgaan van het Centraal Comité van de Communistische Partij van China.

Onrust

Gaan de VS China hiermee echt op de knieën krijgen? Dat is allerminst zeker. Het land heeft grote voorraden aangelegd op allerlei gebied en intussen is er grote onrust onder Amerika’s bondgenoten ontstaan. En die onrust groeit. Als de VS geen directe militaire hulp aan Taiwan meer bieden, zullen ook Japan, de Filipijnen en Zuid-Korea aan de bel trekken, want gaat Trump hen straks dan wél te hulp schieten? Belangrijker nog: een overname van Taiwan is voor Beijing zo’n overweldigend belangrijk strategisch doel dat het land daarvoor graag een stevige prijs betaalt.

Nikkel

Aan de andere kant is Washington nog lang niet uitgespeeld en kunnen de VS de scope van hun acties uitbreiden van energie naar andere grondstoffen, zoals belangrijke metalen. Maar dat kan pas als de VS daarin – per product – zelf een grote speler zijn geworden. Het is daarom niet uit te sluiten dat het bij de Amerikaanse pogingen tot regime change in Cuba toch ook om toegang tot grondstoffen gaat. Het land heeft immers de grootste nikkelvoorraad ter wereld en is in dat verband grotendeels afhankelijk van de export naar en investeringen door China.

Nikkel is al anderhalve eeuw een strategische grondstof en van groot belang voor militaire productie, waar het wordt gebruikt in bepantsering, geschut, munitie, motoren, etc. Met Cuba onder controle zal die grote voorraad – net als de Venezolaanse olie – straks een troefkaart in handen van Washington zijn. Verwacht dus meerdere Venezuela-achtige acties die als indirect doel hebben de Chinese economie onder druk te zetten door middel van controle over de export van specifieke strategische grondstoffen.

Wat zijn de gevolgen voor Nederland in dit alles? Een Amerikaanse zeeblokkade in de diverse zeestraten van Azië zal natuurlijk desastreus uitpakken voor de Nederlandse logistieke sector die zwaar afhankelijk is van de handel met China. Alhoewel een deel van die handel de laatste jaren gediversifieerd is en enigszins verspreid is over andere Aziatische landen, zal ook de goederenstroom uit die landen getroffen worden door een afsluiting van de betreffende zeestraten. Het stilvallen van het zeetransport tussen Nederland en de landen rondom de Zuid-Chinese Zee zal de haven van Rotterdam flink raken.

Maar zover hoeft het niet te komen, zeker niet nu de Amerikanen een veel effectievere strategie toepassen door productie- en exportlanden van strategische grondstoffen als energie en metalen direct zelf aan te pakken. Een blokkade van China in de zeestraten van Azië is daarmee wellicht niet eens direct noodzakelijk. Ook is het voor de VS nu makkelijk ontkennen dat hun interventies in Venezuela, Cuba, Panama en straks in andere landen eigenlijk dienen om China klem te zetten.

Wereldwijde handelsroutes

Intussen speelt China zelf met vuur door marine-oefeningen te houden nabij maritieme chokepoints. Volgens de Britse denktank Chatham House was de Russisch-Chinees-Iraans-Zuid-Afrikaanse marine-oefening in januari dit jaar voor de kust van Zuid-Afrika, pure chokepoint power play, oftewel een signaal dat deze landen op elk moment ook druk kunnen zetten op wereldwijde handelsroutes.

Zeestraten en scheepvaartroutes zullen nog lang de krantenkoppen gaan domineren.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht In de strijd met China opereren de Verenigde Staten met blokkades op afstand en controle over grote energieleveranciers verscheen eerst op Wynia's Week.

Laten we duidelijk zijn: Venezuela heeft het wel erg bont gemaakt in de afgelopen decennia. Vrij spel voor drugskartels, die banden hebben met het eigen leger, foute vrienden als Hezbollah, Iran, Rusland, Cuba, met daarbovenop steeds inniger banden met China, nationalisatie van de lokale belangen van Amerikaanse oliebedrijven (om vervolgens met China verder te gaan), een brute onderdrukking van de eigen bevolking, en ga zo maar door. Washington had heel wat appeltjes te schillen met de gangsters van Caracas en vroeg of laat zou de bom op één of andere manier gebarsten zijn, om het even onder welke president.

Cuba en Iran

Wie Venezuela zegt, zegt olie. Voor Cuba, een ander land waarmee de VS graag nog een rekening zou willen vereffenen, was Venezuela van cruciaal belang. Cuba beschikt zelf nauwelijks over grondstoffen en heeft in de loop der jaren het regime in Caracas ondersteund met raad en daad – in ruil voor olie. Cuba is Venezuela zelfs langzaam maar zeker gaan meebesturen, of runnen zo u wilt. Naar verluidt zijn er duizenden Cubanen aanwezig die het regime overeind moeten houden.

Dat ook Iran actief was in Venezuela is minder bekend. In november 2025 kwamen berichten naar buiten over geheime activiteiten van Iraanse inlichtingendiensten en ook werd duidelijk dat Venezuela bezig was Iraanse drones en raketten te bouwen, een onacceptabele ontwikkeling.

Het is duidelijk dat Chinezen, Russen, Iraniërs en Cubanen de dienst uitmaakten in het door en door corrupte Venezuela. Want het waren die autoritaire regimes die het land de facto runden, de olie voor zich zelf gebruikten en Venezuela – gelegen in de achtertuin van de VS – als pion konden inzetten in hun wereldwijde rivaliteit met Washington.

Eigenlijk was er een veelvoud van redenen om voor eens en voor altijd af te rekenen met Maduro. Anders gezegd, een Amerikaanse president die dit allemaal op zijn beloop zou laten, zou een grote fout hebben gemaakt.

Geen regime change

Dat Trump en plein public zegt dat de VS het land nu gaan runnen moet je niet te letterlijk nemen. Er is geen sprake van de komst van een Amerikaans bestuur en een groot bezettingsleger en dus ook niet van een Irak-scenario. Nee, die opmerking was gericht aan het adres van China, Rusland, Cuba en Iran. Trump zei eigenlijk: het spel is uit, jullie zijn niet meer de baas in Venezuela. Wij Amerikanen zijn nu de baas, wij gaan het land vanaf nu runnen.

Maar dat doet Washington dan wel via bondgenoten binnen het huidige Venezolaanse regime, met wie maandenlang is onderhandeld en die Maduro hebben opgeofferd om zelf de dans te ontspringen. Je kunt dan ook in dit geval helemaal niet spreken van regime change of invasie, eerder van een binnenlandse coup met behulp van de Amerikanen, terwijl de Venezolaanse oppositie buitenspel lijkt te staan.

Gaat het om de olie?

Voor velen is het zo klaar als een klontje: de werkelijke reden van Trumps actie zit hem in de enorme bewezen olievoorraden van Venezuela. Die willen de Amerikanen zelf komen winnen en eigenlijk stelen, zo wordt wel gesteld. Dat je deze waarnemers nauwelijks hoorde toen Cuba en China die olie wegsleepten, is een ander verhaal. China aasde zeker niet op die enorme reserves? Een opmerking van een feestvierende Venezolaan in Buenos Aires tegen een televisiejournalist sprak boekdelen. De man zei: ‘Waarom denk je dat de Chinezen in ons land waren, om het recept van onze befaamde maisbroodjes te stelen?’

Die bewezen voorraden kunnen overigens pas op termijn worden ontgonnen en alleen tegen enorm hoge kosten, dat terwijl de olieprijs op dit moment laag is. De productie in Venezuela is de afgelopen decennia ingestort als gevolg van jarenlange kapitaalvlucht en het uitblijven van buitenlandse investeringen, eigenlijk sinds de nationalisatiegolf in de jaren 2000, waarbij onder meer ExxonMobil en ConocoPhillips hun lokale investeringen kwijtraakten.

Als alles nu weer goed geregeld wordt, zeggen experts tegen persbureau Reuters, zou er pas na zo’n vijf tot zeven jaar sprake kunnen zijn van een substantiële productiestijging – tenminste als de belangrijkste infrastructuur is hersteld en investeringen weer op gang komen. En die enorme reserves? Die zullen nog wel even grotendeels in de grond blijven. Er gaat misschien wel een decennium overheen voordat er echt geld aan die voorraden kan worden verdiend.

Nadelige gevolgen voor China

Intussen is China, zo schrijft het Amerikaanse blad Forbes, door de verwijdering van bondgenoot Maduro en de Amerikaanse zeeblokkade van Venezuela (die voorlopig van kracht blijft), blootgesteld aan een drietal grote risico’s. Ten eerste heeft China voor 17 tot 19 miljard dollar aan op olieleveringen gebaseerde leningen uitstaan in Venezuela. Ten tweede kan de situatie leiden tot een grote strop voor die Chinese raffinaderijen, die technisch helemaal zijn ingericht op de verwerking van de voor hen goedkope maar zware Venezolaanse olie.

Tot slot heeft Washington laten zien dat het niet langer schroomt om geweld te gebruiken om de aanvoer naar China van grondstoffen uit Latijns-Amerika te verstoren. Washington heeft met de val van Maduro dus leverage verkregen over China, zeker in geval dat land zijn ferme grip op de wereldwijde handel in grondstoffen en zeldzame metalen als wapen zou willen inzetten.

Boodschap voor achterban

Er zijn waarnemers die menen dat de actie van Trump nu Xi vrij spel zou geven richting Taiwan. Maar China is afhankelijk van een grote en voortdurende aanvoer van olie, voor zowel de groei van de industrie als zijn uitdijende militaire apparaat. Zou China, met Venezuela straks in het kamp van de VS en met de regimes van andere olieproducenten als Rusland en Iran onder zware druk van Amerikaanse sancties, op dit moment een langdurig conflict met de VS aandurven als het steeds minder kan vertrouwen op voldoende olieleveranties?

Eerlijk is eerlijk, olie speelt natuurlijk ook een belangrijke rol voor de VS, maar zoals we gezien hebben was dat nog veel meer het geval voor China en Cuba. Het openbreken van de Venezolaanse markt is natuurlijk een mooie opsteker voor Amerikaanse oliemaatschappijen, waarvan sommigen Trump hebben gesteund. Maar dat er volgens hem snel miljarden verdiend gaan worden in Venezuela lijkt eerder een boodschap voor zijn MAGA-achterban. Daarmee verkoopt hij deze buitenlandse actie wat gemakkelijker aan diegenen die hij beloofd had geen oorlogen of andere avonturen meer aan te gaan als hij president zou worden.

Hetzelfde excuus zag je vorig jaar bij Oekraïne, waar de VS – in ruil voor de levering van wapens – tekenden voor exploratierechten van allerlei metalen, waarvan niemand weet wanneer ze uit de grond kunnen worden gehaald. In dat licht valt niet uit te sluiten dat voormalig olieminister en vicepresident Delcy Rodriguez, die nu de macht heeft overgenomen in Caracas, de Amerikanen zelf heeft gepaaid met verregaande rechten op olie-exploitatie.

Opnieuw populair onder Latino’s

Maar laten we niet vergeten dat er nog een andere, heel grote factor in het spel is: die van de binnenlandse politiek. De midterms staan voor de deur en de steeds belangrijker wordende Spaanstalige minderheden in de VS, vaak gevlucht voor dictators of drugs- en kartelgeweld, neigen door de minder fraaie kantjes van het radicale uitzettingsbeleid van de VS weer voor de Democraten te gaan kiezen, na eerdere verschuivingen richting de Republikeinen. Sommige groepen hebben Trump in 2024 zelfs aan de overwinning geholpen. Acties als die van zaterdag, waarbij afgerekend wordt met een gehate dictator, kunnen Trump opnieuw populair maken onder Latino’s.

Reken voor 2026 dus op nog meer vuurwerk. De president liet doorschemeren dat ook Mexico en Colombia in zijn vizier liggen. Minister van Buitenlandse Zaken Rubio (van Cubaanse afkomst) had een omineuze boodschap voor het regime in Havana.

Een gerichte of symbolische Amerikaanse actie tegen de Mexicaanse of Colombiaanse kartels is dus niet uit te sluiten. Maar een actie tegen een geïsoleerd en straks van olie verstoken Cuba zou een einde kunnen maken aan vijfenzestig jaar communistisch bewind dat het land totaal aan de grond heeft gebracht en een groot deel van de bevolking naar de VS heeft verdreven. Dat zal Trump en zijn Republikeinen eeuwige dank opleveren van grote aantallen Cubaans-Amerikaanse kiezers, met name in het electoraal belangrijke Florida. Let wel, zonder het wingewest Venezuela is het regime in Havana ten dode opgeschreven.

Terzijde, Washington zegt ook het door Denemarken gerunde Groenland nodig te hebben voor haar nationale veiligheid. Een eenzijdige Amerikaanse actie daar is echter onvoorstelbaar en zal grote schade toebrengen aan de trans-Atlantische relatie. Kopenhagen heeft nu nog wel de kans om, irritaties daargelaten en met de belangen van de inwoners van haar overzeese gebied in het achterhoofd, een mooie deal met Trump te sluiten die de Amerikaanse zorgen weg kan nemen.

Slimme zet

De actie van zaterdag, die gelijktijdig een einde maakt aan de invloed in Venezuela van Iran, Cuba en Rusland, een gevoelige slag toebrengt aan China in de wereldwijde wedloop om grondstoffen, nieuwe zakelijke kansen voor de Amerikaanse olie-industrie oplevert én niet te vergeten mogelijk cruciale stemmenwinst onder Latino’s tijdens de midterms, was een slimme, maar vooral logische en onvermijdelijke zet.

En indirect is een fatale klap uitgedeeld aan Cuba.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht De coup tegen Maduro was een slimme, noodzakelijke en onvermijdelijke actie van Trump verscheen eerst op Wynia's Week.