Na afloop van zijn gesprek met Donald Trump, afgelopen donderdag in Washington, was NAVO-baas Mark Rutte één en al begrip voor de Amerikaanse positie. Ja, het is fair dat de Verenigde Staten de Europese landen tot verhoging van hun defensie-uitgaven dwingen, want Europa heeft zich wat dat betreft gewoon niet aan de afspraken gehouden. Trump is bovendien gecommitteerd aan de NAVO, inclusief het vijfde artikel van het NAVO-verdrag (dat bepaalt dat een aanval op één lidstaat wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten). En Trump verdient lof omdat zijn beleid een doorbraak in de gesprekken met Rusland heeft geleid, waardoor een begin van vrede nu voor het eerst in zicht komt.

800 miljard ‘vredesdividend’

Ondertussen heeft Europa en heeft vooral Nederland het moeilijk met die extra uitgaven. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie kwam vorige week dinsdag met een ReArm Europe-plan ter waarde van 800 miljard euro voor de komende vier jaar. Om dat op te brengen mogen EU-landen de teugels van de begrotingsregels laten vieren en gaan zij voor 150 miljard euro gezamenlijke leningen aan.

800 miljard. Zo hoog is het zogeheten ‘vredesdividend’ (een term van Jan Pronk) in Europa blijkbaar opgelopen. Sinds het einde van de Koude Oorlog hebben Europese NAVO-landen alleen maar op hun defensie-uitgaven bezuinigd, en zich zeker gewaand onder de bescherming van de Amerikaanse paraplu – als vegetariërs in een wereld van carnivoren, zoals de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken van Duitsland, Sigmar Gabriel, zes jaar geleden al zei. De 2-procentsnorm haalden de meeste lidstaten zelden tot nooit, en Nederland bespaarde tussen 1994 en 2024 ruim 113 miljard euro (11,2 procent van het bbp in 2023) door zich niet aan de norm te houden. Tegen de consequenties van dat onverantwoordelijke gedrag loopt Europa nu keihard op.

In de Nederlandse politiek doet zich ondertussen het feit voor dat premier Schoof nogal onhandig omgaat met de beleidskeuzes die uit deze feiten volgen. Vorige week was er gedoe over het besluit om ook volgend jaar 3,5 miljard euro aan steun aan Oekraïne te geven. Vlak voor het debat in de Tweede Kamer hadden de meest betrokken ministers – behalve Schoof waren dat de minister van Defensie, Brekelmans (VVD), en de minister van Buitenlandse Zaken, Veldkamp (NSC) – dit bedrag in een vooroverlegje met elkaar vastgesteld, tot verrassing van BBB en PVV. En deze week brak er gedoe uit over de steun die Schoof eerder in Brussel heeft toegezegd aan de Europese herbewapeningsplannen.

Vorige week was al duidelijk dat een Kamermeerderheid (inclusief de coalitiepartijen PVV, BBB en NSC) tegen de ReArm-plannen was, en dan vooral tegen de wijze waarop die plannen gefinancierd moeten gaan worden. Bij een stemming over een motie om deze plannen niet te steunen en een opt-out voor Nederland te bedingen, staakten de stemmen, maar dat kwam omdat de indiener van de motie, Joost Eerdmans (JA21), in de file stond en daarom niet bij de stemming aanwezig was. Maar hoe de kaarten er in de Tweede Kamer bij lagen, had Schoof toen al kunnen weten. Desondanks zegde hij in Brussel de Nederlandse steun voor de plannen toe. Hij nam ruimte zonder een mandaat, en in die ruimte die hij voor zichzelf opeiste, maakte hij tegenover zijn Europese collega’s geen voorbehoud.

Toen de motie-Eerdmans deze week opnieuw in stemming kwam, kreeg deze alsnog een meerderheid (inclusief drie van de vier coalitiefracties) en was daarmee natuurlijk een politiek probleem ontstaan. Als Schoof de motie zou uitvoeren, zou hij tegenover zijn Europese collega’s de Nederlandse steun moeten intrekken, en dat weigerde hij. Er volgde crisisoverleg, afgelopen donderdag op het ministerie van Algemene Zaken, en na een dag van vergaderen bleek er iets van een compromis, een ‘bezweringsformule’, te zijn gevonden (de gezamenlijke leningen, eurobonds, zijn ‘geen echte eurobonds’). De drie dwarsliggende fracties kunnen hun pleidooi voor financiële degelijkheid volhouden, en Schoof, opzichtig in de wind gezet door de meerderheid van zijn coalitie, hoeft zichzelf niet te vernederen in de Europese Raad.

Geen ‘primus inter pares’ meer

Er spelen hier tal van zaken, maar een van de meest in het oog springende is de positie van de Nederlandse minister-president in de Europese Raad. In de Nederlandse traditie was de minister-president formeel niet meer dan de eerste onder zijn gelijken in de ministerraad. De ruimte die hij heeft werd bepaald door de grenzen die de volksvertegenwoordiging trekt. En hij was al helemaal niet het staatshoofd, dat is immers de koning. In Europa gaat het er op z’n Frans aan toe. De heren en dames die in de Europese Raad om de tafel zitten, worden heel presidentieel als regeringsleiders gezien, met een eigen mandaat.

Te beginnen met Lubbers is de positie van de minister-president steeds meer versterkt, met name als gevolg van zijn deelname aan de Europese toppen. En een verandering in het reglement van orde van de ministerraad uit 1994 heeft ervoor gezorgd dat de minister-president weliswaar niet formeel maar wel materieel het niveau van de primus inter pares is ontstegen. Hij mag sinds 1994 onderwerpen agenderen buiten de verantwoordelijke minister om en heeft sindsdien ook de expliciete taak om toe te zien op de samenhang in het regeringsbeleid. En in het jaar 2000 stuurde premier Wim Kok een notitie aan de Tweede Kamer over het koningschap, waarin hij terloops ook even meldde dat internationaal het begrip ‘regeringsleider’ opgeld aan het doen was en dat dit in Nederland de minister-president was. Waarmee de – voorheen – eerste onder zijn gelijken in één moeite mee gepromoveerd was tot regeringsleider, net als de Duitse bondskanselier, bijvoorbeeld. Ook al kan die bondskanselier met zijn of haar ‘aanwijzingsbevoegdheid’ opdrachten geven aan de andere bewindslieden, wat de Nederlandse premier – althans formeel – nog steeds niet kan.

Bezweringsformule

We zijn dus getuige van een hiaat in het staatsrecht, zou je kunnen zeggen. Formeel is het nog steeds zo dat de minister-president door de Tweede Kamer na een voorafgaand debat met een mandaat naar een Europese Raad wordt gestuurd. Maar eenmaal in Brussel is de premier een regeringsleider die daar moet inspelen op wat er gaande is, en daar steun kan toezeggen voor plannen die een meerderheid van de volksvertegenwoordiging (wellicht) onverstandig vindt. Het hiaat wordt gedicht met een bezweringsformule.

En wonderlijk genoeg wordt uitgerekend zo met steun van de op papier meest zuinige partij, de VVD, afscheid genomen van het beleid van de VVD-coryfeeën Frits Bolkestein, Gerrit Zalm en Hans Hoogervorst en van de eerste kabinetten-Rutte, geleid door de tot dusver enige VVD-premier, om strak vast te houden aan de Europese begrotingsregels en geen Brusselse staatsleningen (‘eurobonds’) toe te staan.

De VVD is nu juist vóór Brusselse staatsleningen en het gedeeltelijk loslaten van de begrotingsregels voor EU-lidstaten – eigenlijk om het Oekraïnebeleid en het defensiebeleid van het laatste anderhalve jaar van het laatste kabinet-Rutte voort te kunnen zetten. Maar toen was VVD-leider Mark Rutte dan ook begonnen aan zijn sollicitatiecampagne voor de functie van secretaris-generaal van de NAVO. En nu willen Ruttes opvolgers bij de VVD in Den Haag de secretaris-generaal van de NAVO kennelijk niet in de weg zitten, terwijl hij zowel bij de Amerikaanse president als bij de Europese NAVO-landen in het gevlei probeert te blijven. Als Dick Schoof was afgegaan in Brussel was dat immers ook een afgang voor Rutte geweest.

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.    

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht De VVD was van de strenge begrotingen en tegen Brusselse staatsleningen. Nu verkondigt de VVD samen met premier Schoof het omgekeerde. Wat is daar toch gebeurd? verscheen eerst op Wynia's Week.

Rutte controleert

‘Mark Rutte bereidde zijn nieuw baan voor door Nederland extra miljarden aan Oekraïne-hulp te laten geven, hij liet zijn vierde kabinet vallen toen het hem uitkwam, hij wees Dilan Yesilgöz als zijn opvolger als VVD-leider aan, had via Yesilgöz zeggenschap over het verloop en de tijdlijn van de formatie, was nauw betrokken bij de premierkeuze en kreeg enkele andere vertrouwelingen (Sophie Hermans, David van Weel) als vicepremier en minister in het kabinet.

‘Als puntje bij paaltje komt verschilt ook het kabinetsbeleid nauwelijks van dat van de Rutte-kabinetten. Uitgerekend de VVD van Rutte drong tijdens de formatie van het kabinet-Schoof aan op het voortzetten van het beleid uit de tijd van de Rutte-coalities met D66: het klimaatbeleid intact laten, vriendelijk zijn voor de Europese Unie, voortzetten steun voor Oekraïne, etcetera. De linkse oppositie en media noemen het kabinet-Schoof rechts, radicaal-rechts of zelfs extreemrechts, maar waar dat op gebaseerd is, is een raadsel,’ zegt Syp Wynia.

Sympathie voor Omtzigt weg

Ook in dit WWTV-gesprek: hoe slaagde Pieter Omtzigt er toch in om in een jaar het overgrote deel van zijn aanhang kwijt te raken? ‘Het is het verlies van sympathie,’ zegt Syp Wynia. ‘Wat zijn kracht was, werd zijn zwakte. Het eerder sympathiserende publiek ziet Omtzigt en zijn partij nu veelal als een club van zeurende dwarsliggers, die anderen op hoge toon de maat nemen. Helaas doet Omtzigt daar zelf ook aan mee.’

Kan Schoof blijven?

Wil dat ook zeggen dat het snel afgelopen is met het kabinet-Schoof? Wynia: ‘Dat kan, maar vast staat het allerminst. Kabinetten met nieuwe, onervaren partijen hebben normaliter een kort leven. Dat gold voor het eerste kabinet-Biesheuvel (1971-’72), voor het eerste kabinet-Balkenende (2002) en voor het eerste kabinet-Rutte (2010-’12).

Maar het linkse kabinet-Den Uyl regeerde in de jaren zeventig net als het kabinet-Schoof ook in een bijzondere constructie met twee onervaren nieuwe partijen (PPR, D66) en zat de rit bijna helemaal uit (1973-’77). De wonderen zijn de wereld nog niet uit, ook al omdat de regerende partijen vooralsnog geen belang hebben bij verkiezingen en de oppositie voordeel kan halen uit het feit dat de coalitie geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer.’

Deze video is ook beschikbaar als podcast.

Abonneren

De digitale internetkrant Wynia’s Week verschijnt op dinsdag, donderdag en zaterdag en is volledig gratis. U kunt zich hier aanmelden  

Doneren

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER.

Het bericht ‘Sympathie was de kracht van Omtzigt. Het is nu zijn zwakte’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Er waait een andere wind door Europa en het kabinet-Schoof is trendsetter, hoe erg de progressieve familie dat ook vindt. Het vorige kabinet, Rutte IV, zette de draai al in, zelfs met D66 aan boord. Toenmalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie Eric van der Burg (VVD) tekende op 15 mei samen met veertien andere Europese lidstaten een ‘gemeenschappelijke brief’ inzake ‘nieuwe oplossingen’ om ‘ongecontroleerde migratie’ tegen te gaan. Die brief omschreef de situatie, met een snelle toename van het aantal migranten, als ‘onhoudbaar’. Doel: ‘thinking outside the box’.

Tijdens de Europese top van vorige week voerden de regeringsleiders het tempo verder op, onder leiding van Nederland, Italië en Denemarken. Die twee laatstgenoemde landen worden geleid door vrouwen die van aanpakken weten: de conservatieve Giorgia Meloni en sociaal-democrate Mette Frederiksen.

Bastion op de morele hoogvlakte

De drie initiatiefnemers kregen de politieke leiders van Oostenrijk, Cyprus, Polen, Tsjechië, Griekenland, Hongarije, Malta en Slowakije mee aan tafel. Ook de voorzitster van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, zat erbij. Zij stuurt de ambtelijke machinerie aan want zonder Commissie is er geen beginpunt voor Europese wetgeving. Coalitievorming is in de Europese politiek verplichte kost. De rest is poëzie.  

Wie is er dan wél geïsoleerd? Progressief Nederland, dat zich heeft verschanst in een intellectueel en politiek zelf-isolement, als bastion op de morele hoogvlakte. In de veronderstelling dat verandering van het migratie- en asielbeleid niet kan en niet mag. Maar het gebéurt wel, zie de ‘tafel van Schoof’. Europa is sinds de Europese verkiezingen veranderd, maar dat proces is aan progressief Nederland voorbijgegaan. Alle heilige huisjes die PvdA en Groen Links vanuit hun fusiereflex aanroepen, worden in Brussel ‘verticaal geklasseerd’, richting oud papier. Dat is natuurlijk pijnlijk, maar wie, zoals de Russische leider Michail Gorbatsjov ooit zei, te laat is, wordt door de geschiedenis ingehaald. In casu aan de stembus.

Wat nu gebeurt, is in Europa niet nieuw. Dat moet ook de actieve Kati Piri, buitenlandwoordvoerder voor GroenLinks-PvdA, weten. De juridische diensten van de Europese Commissie en de Europese Raad zijn inventief. Wat gisteren onmogelijk leek, is morgen haalbaar. De Belgische premier Jean-Luc Dehaene zei ooit: ‘Onder hoge druk wordt alles vloeibaar’. De Poolse premier Donald Tusk, voormalig president van de Europese Unie, wilde al enige tijd dat de Europese migratie- en asielregels worden opgeschort voor de bescherming van de Poolse grens met Belarus en Rusland (Kaliningrad). Finland wil hetzelfde voor de 1600 kilometer lange grens met Rusland. Aldus geschiedde.

Hoe zit het dan met de zuidgrens van de Europese Unie? Italië verplaatst de opvang van asielzoekers en de beoordeling van asielaanvragen naar Albanië. Bij afwijzing worden deze locaties ‘terugkeerhubs’, een systeem dat al wat lijkt op de methode die Hongarije toepast: detentie aan de grens, beoordeling en (in de meeste gevallen) uitwijzing.

De trend is: zo weinig mogelijk asielzoekers binnen de EU, afhandeling van asielverzoeken in derde landen en terugkeer naar een veilige regio buiten de EU. Het beste zou zijn asielverzoeken af te handelen in bijvoorbeeld Afrika en de opvang organiseren in samenwerking met landen ter plaatse. Dat bespaart asielzoekers een lange, soms dodelijke, tocht naar Europa, georganiseerd door misdadige bendes.

Richting ‘vesting Europa’

Het doel van de huidige besprekingen is om elementen uit het Migratie- en Asielpact van mei dit jaar, dat pas in 2026 in werking treedt, naar voren te halen en meteen te beginnen met de uitvoering. De druk is groot en de juridische diensten weten daar zeker een mouw aan te passen.

We gaan stapje voor stapje richting ‘vesting Europa’. Zo wordt het in Brussel niet verkocht, maar is wel waar het op neerkomt. De buitengrens van de EU in Zuid-Europa zal gaan lijken op die met Rusland en Belarus. Er zijn natuurlijk verschillen, maar de bedoeling is hetzelfde: een harde grens. Oftewel een échte grens.

Nu zullen progressieve Nederlanders zeggen: maar Duitsland, Frankrijk, België en Spanje zaten níet bij Schoof aan tafel. De verklaring is eenvoudig. De Duitse bondskanselier Olaf Scholz leidt een kabinet met de groenen die, na de moordaanslag in Solingen, zelf in een politieke doodstrijd verkeren. Het roer bij onze oosterburen ging om: grenscontroles, zeker een half jaar, deportatie van 28 Afghanen die misdaden hadden begaan, korting van uitkeringen en uitzetting van illegalen. Duitse socialisten en groenen hebben noodgedwongen een ommekeer moeten maken die voor de fusiepartij GroenLinks-PvdA onverteerbaar is. Op 28 september volgend jaar zijn er in Duitsland Bondsdagverkiezingen.

In Frankrijk heeft premier Michel Barnier al een strenger asielbeleid aangekondigd, hoewel de Franse grondwet stelt dat asielverzoeken op Frans grondgebied moeten worden afgehandeld. Maar ja, Corsica is ook Frankrijk. België zal onder de mogelijk nieuwe federaal premier Bart De Wever meteen toetreden tot de ‘groep Schoof’.

De Spaanse socialistische premier Pedro Sanchez is de enige uitgesproken criticaster, maar dat zal hij niet lang volhouden. Nu Italië ingrijpende maatregelen treft, daalt daar de toestroom, die zich echter heeft verplaatst naar Spanje, waar het aantal asielzoekers fors toeneemt. Sanchez denkt dat de nieuwkomers aan het werk kunnen, maar hij kent zijn eigen economie niet. Spanje heeft de hoogste werkloosheid van de EU: 11,3 procent. De jeugdwerkloosheid bedraagt 27 procent. Spaanse kiezers zitten niet te wachten op de intocht van immigranten.  

De tafel van Schoof zal drukker worden omdat de feiten zich opdringen aan de regeringsleiders. De kiezer laat van zich horen, in héél Europa, met hetzelfde thema. De migratiedruk zal voorlopig niet verdwijnen. Afrika telt nu 1,2 miljard inwoners; voor 2100 wordt dat aantal geschat op circa 4 miljard. De migratiedruk blijft deze hele eeuw bestaan en daarna ook nog. Open of zelfs poreuze grenzen leiden tot zelfopheffing van Europa.

Timmermans is zwijgzaam 

Hoe zit het met het isolement van progressief Nederland? Alle energie is gericht op de val van het zittende kabinet en dat voelt kennelijk als een warm bad. Resultaat: een naar binnen gekeerde blik, ontkenning van de boze buitenwereld en voor de rest Oost-Indische doofheid. Zelfs PvdA-leider Frans Timmermans, voormalig eerste vicevoorzitter van de huidige Europese Commissie, is opvallend zwijgzaam. Of is er ruzie in de fusiepartij?

Aan het kabinet-Schoof valt wel wat te verbeteren en vooral de bestuurskracht kan omhoog. Maar de stelling dat Nederland met dit kabinet is geïsoleerd in Europa snijdt geen hout. Nederland zet mede de trend in Europa, praat mee, zit aan tafel en bouwt coalities terwijl progressief Nederland zijn toevluchtsoord heeft gevonden in dromenland.

Op 9 oktober verscheen ‘Rechtsomkeert’, het nieuwe boek van Derk Jan Eppink. Daarin schetst hij in heldere taal hoe zich in Europa, de Verenigde Staten en vooral Nederland een rechtse omwenteling voltrok. Het boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,95 en kan HIER worden besteld. Informatie voor media en de boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Derk Jan Eppink: Niet het kabinet-Schoof zit in een Europees isolement, maar de dromers van GroenLinks-PvdA verscheen eerst op Wynia's Week.

Die pijn in het debat over de regeringsverklaring kwam in eerste instantie van links. Timmermans van GroenLinks/PvdA, Jetten van D66, Van Baarle van DENK en Dassen van Volt gingen vanaf het begin helemaal los, op een ongekend agressieve manier, en wapperden al bij voorbaat met moties van wantrouwen.

Reden: de aanwezigheid van twee PVV-ministers in het nieuwe kabinet die in het verleden het woord ‘omvolking’ in de mond hadden genomen, zich daar inmiddels nadrukkelijk van hadden gedistantieerd maar op wie het toch gemakkelijk prijsschieten was. Racisten waren zij, aanhangers van een nazistische gedachte, en dus dienden zij bij voorbaat naar huis te worden gestuurd – wat hun woorden en daden als minister ook zouden zijn. Als Schoof werkelijk wilde ‘normeren’, naar hij zelf had gezegd, diende hij dat te doen door de twee van Wilders onverwijld te verwijderen.

Schoof moest incasseren

Hun racisme zou zich vooral richten op moslims, in het bijzonder op moslima’s met een hoofddoek. Het theater ging zelfs zover dat Schoof, op uitnodiging van Jetten, het GroenLinks/PvdA-Kamerlid Esmah Lahlah letterlijk recht in de ogen keek en nog maar eens, voor de zoveelste keer, verklaarde dat vrouwen met een hoofddoek er wat hem betreft net zo goed bij hoorden als ieder ander. En dat nadat hij al plechtig en nadrukkelijk had verklaard dat zijn kabinet stond voor de ‘publieke zaak’, voor de ‘rechtstaat’ en voor de ‘veiligheid’, dat dit kabinet er voor alle Nederlanders was, geen racisten in zijn gelederen telde, geen aanhangers van omvolkingstheorieën, en dat het beleid dat dit kabinet de komende maanden gaat formuleren, zich binnen de grenzen van de befaamde zeven punten en het hoofdlijnenakkoord zou voltrekken.

Maar het was niet genoeg. Schoof moest dat keer op keer herhalen, en incasseren dat zijn kabinet even zovele malen werd weggezet als een regeringsploeg met racisten in de gelederen. Het werd Wilders wat te machtig – en daarmee begon de pijn hem vanuit eigen gelederen toegebracht. ‘Slappe hap’, noemde hij Schoofs verweer, zowel op X als voor de camera. En toen moest het parallelle debat nog beginnen.

Tijdens het debat had Fleur Agema (sinds 2006 Wilders rechterhand en inmiddels minister van Volksgezondheid) een tweetje de wereld ingestuurd waarin zij oude en kritische uitspraken van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema over de islamitische hoofddoek contrasteerde met haar die dag geuite steun aan Esmah Lahlah.

Dat berichtje bleef niet lang onopgemerkt. De schrille, agressieve toon van het begin van het debat werd vanaf toen nog overtroffen. Hier werd een ‘hondenfluitje’ de samenleving in geslingerd, de sussende woorden van Schoof publiekelijk gecorrigeerd door een ‘kwaadaardige provocatie’, hier werd de positie van de minister-president ondermijnd door ‘gesar, geëmmer en geëtter’ vanuit nota bene vak K zelf, hier bleek dat het gezag van de premier op dag één al weg was want hij had niet ingegrepen en was niet op zijn strepen gaan staan, dit was geen serieus kabinet maar een ‘circus’ en een ‘kleuterklas’.

Aan het slot van het debat leek de Kamer zich toch een beetje te schamen voor de lijders aan het syndroom van Gilles de la Tourette die zij opzichtig hadden uitgebeeld. De toon werd wat rustiger. En de linkse tactiek om via een hoofdelijke stemming over de twee moties van wantrouwen VVD’ers en NSC’ers uit de coalitie los te weken, werkte niet: die werden alleen door het linkse smaldeel gesteund.

Zelfs geen verstandshuwelijk

Maar bij het woord ‘rust’ denk je na afloop van dit giftige, tumultueuze debat toch in de eerste plaats aan Schoof. Hij sprak van een ‘schijn van bedreiging van de eenheid van kabinetsbeleid’, maar die eenheid was nooit bedreigd geweest. Hij stond voor al zijn mensen. En het moet gezegd: Schoof heeft het debat rustig, koelbloedig en zakelijk gevoerd, met een ‘uitgestoken hand’ naar de gehele kamer om ‘voor Nederland aan de slag te gaan’. Ik denk dat je na dit tweedaagse debat mag concluderen dat Schoof zijn eerste test ruimschoots heeft doorstaan.

Als dit debat de voorbode voor de komende tijd is, dan heeft het veel duidelijk gemaakt. We hebben eigenlijk geen echte coalitie, zelfs geen verstandshuwelijk, maar een verband van vier politieke partijen met een eigen uitgesproken profiel, die elkaar zullen vasthouden zolang zij dat profiel in beleidskeuzes kunnen waarmaken.

Deze club wordt geleid door een partijloze premier, die op er op cruciale momenten alleen voor staat en al zijn ervaring (die tot nog toe volledig buiten het politieke tumult lag) en (mensen)kennis nodig zal hebben om de boel bij elkaar te houden. En dat tegenover een venijnige, volstrekt onwelwillende en diep wantrouwige oppositie die dit kabinet weinig tot niets zal gunnen, en geen gelegenheid voorbij zal laten gaan om het moreel verdacht te maken.

Schaamte als begin

Van de week hoorde ik cultuurhistoricus René Cuperus op Radio1 zeggen dat hij hoopte dat dit kabinet een kabinet van verzoening zou zijn – een kabinet dat de ‘afgehaakten’ er weer bij zou trekken, en de kloof tussen stad en platteland, volk en élite, rijk en arm, autochtoon en allochtoon zou overbruggen. Het zou de kloof die links in de samenleving heeft geslagen, weer kunnen gaan dichten. Daarmee vertolkte Cuperus precies de hoop die ik ook had en heb.

Is er nog grond voor die hoop na het debat van deze week? Er moet veel wederzijdse weerzin worden overwonnen, veel morele meewarigheid worden afgelegd, veel neerbuigendheid worden afgeleerd voordat het zover zal zijn. Maar misschien is de schaamte die de Kamer bedekte een begin, en kan dit begin onder de handen van Schoof toch nog tot iets moois uitgroeien.      

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt altijd, twee keer per week. Het zijn de donateurs die dat mogelijk maken. Nog geen donateur? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Het debat was giftig, maar Schoof heeft zijn eerste test ruimschoots doorstaan verscheen eerst op Wynia's Week.

Wynia stelt dat politici als Frans Timmermans en Rob Jetten zo de zorgelijke demografische ontwikkelingen door immigratie aan het zicht willen onttrekken, maar daar hun weggelopen kiezers niet mee terugkrijgen.

Geert, Dilan, Pieter en Caroline

Van Galen en Wynia lopen de regeringspartijen langs. Geert Wilders van de PVV zal de komende tijd eigen accenten leggen en zo wellicht enige afstand nemen van het kabinet. Wilders heeft de afgelopen maanden een goede relatie ontwikkeld met Caroline van der Plas, die wat teleurgesteld is in Pieter Omtzigt van NSC, wiens partij wel eens een wankele factor zou kunnen worden binnen de coalitie, al dan niet geplaagd door gewetensproblemen bij Kamerleden.

En de VVD? Die heeft in de Rutte-jaren de invloed ondergaan van D66, waardoor er afstand dreigt te ontstaan met (eerdere) VVD kiezers. Partijleider Dilan Yeşilgöz kan niet om de D66-vleugel in kader, Kamer en kabinet heen, maar verliest zo aanhang in het land.

Doe mee!

De artikelen, video’s en podcasts van Wynia’s Week zijn gratis beschikbaar – voor iedereen! Dat wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Deze WWTV-video is ook te beluisteren als podcast, zowel via Spotify als via Apple. Kijk ook HIER

Het bericht Timmermans probeert migratieproblemen weg te stoppen met ‘omvolking’ verscheen eerst op Wynia's Week.