Mercosur-handelsverdrag

Traditioneel werd de Europese samenwerking geschraagd door overeenstemming in belangrijke EU-dossiers tussen Frankrijk en Duitsland. Geschillen werden weggemasseerd in bilateraal overleg. In het kader van het Élysée-verdrag en de Frans-Duitse ministerraad  kwamen zowel de Bondskanselier en de Franse President als de volledige ministersploegen van beide landen regelmatig bijeen.

Dit overleg vindt (sporadisch) nog wel plaats, maar levert sinds enkele jaren geen overeenstemming meer op. De nationale belangen liggen te ver uiteen. Het meest recente voorbeeld is het door de Europese Commissie gesloten handelsverdrag met de Mercosur-landen Brazilië, Argentinië, Chili, Uruguay, Paraguay en Bolivia. Duitsland is er positief over, het akkoord opent voor de Duitse auto-industrie een nieuwe markt. Frankrijk is mordicus tegen. De Franse boeren zouden de dupe worden van de import van goedkoop vlees. De Mercosur-boeren zouden zich niet hoeven te houden aan de strikte milieu-, natuur(ontbossing)- en dierenwelzijnseisen die in de Europese Unie gelden. Er zou derhalve sprake zijn van een ongelijk speelveld.

Commissievoorzitster Von der Leyen, die het akkoord sloot, ontkent dit, maar Macron is stellig. Hij wijst het handelsverdrag af en probeert met gelijkgezinde EU-lidstaten het verdrag te torpederen. Hij heeft daarvoor een ‘blokkerende minderheid’ nodig in de Europese Raad, een aantal grote lidstaten (met gezamenlijk minimaal 35% van de EU-bevolking) of 15 lidstaten. Het laatste is niet haalbaar, het eerste zou kunnen lukken als Italië tegenstemt. Premier Meloni zou nog twijfelen. Naast Frankrijk is ook Polen tegen. Nederland is met een aangenomen motie van de BBB ook tegen, maar legt als klein land niet voldoende gewicht in de schaal.

Eenzelfde diametraal ander standpunt op handelsgebied tussen Duitsland en Frankrijk zagen we ook al bij de discussie hoe met China om te gaan. Frankrijk wilde de elektrische (EV-) auto’s uit China met hoge invoerrechten belasten. Duitsland wilde dat niet, want heeft in China zelf grote belangen, die het niet wilde verspelen. Uiteindelijk kwam er op EU-niveau wel een compromis uit de bus, maar de controverse blijft.

Strategische autonomie

We raken met de verschillende opstelling van Duitsland en Frankrijk tegenover China en het Mercosur-verdrag meteen aan het begrip ‘strategische autonomie’. Om een vuist in de wereld te kunnen maken dient de EU als eenheid op te treden. Duitsland en Frankrijk belijden wel een dergelijk gezamenlijk optreden, maar doen dat in de praktijk vaak niet.

Een tweede voorbeeld is defensie. Frankrijk wil formeel een sterke EU-pilaar binnen de NAVO, maar eigenlijk wil het een EU-leger. Duitsland houdt vast aan de NAVO als onontbeerlijke veiligheidsparaplu voor Europa en gaat om redenen van operabiliteit door met wapenaankopen in de VS. Frankrijk wil dat de EU-lidstaten in de EU (en bij voorkeur in Frankrijk) wapens kopen en een eigen defensie-industrie ontwikkelen. Het wil onafhankelijk worden van de VS. Frankrijk koestert (al langer) grootmachtambities voor de EU (uiteraard wel onder Franse leiding).

Openlijke animositeit

Frankrijk is ook niet bang om in oorlog met Rusland te geraken. Macron heeft zelfs ‘boots on the ground’ niet uitgesloten. Het heeft Oekraïne toestemming gegeven Franse lange-afstandswapens op Russisch grondgebied in te zetten. Met een gecalculeerd risico, dat een rode lijn wordt overschreden en er een directe confrontatie met Rusland plaatsvindt. Scholz wil geen oorlog met de Oosterbuur – de Ostpolitik van voorganger Willy Brandt is nog niet opgegeven – en geeft geen toestemming voor inzet van de Duitse Taurus-raketten in Rusland.

Een derde voorbeeld van openlijke animositeit tussen Frankrijk en Duitsland is kernenergie. Frankrijk beschouwt kernenergie als duurzaam, Duitsland niet en heeft besloten tot een volledige Atomausstieg. Bij de berekening van de EU-ambities om in 2030 tenminste 40% van de industrie ‘klimaatneutraal’ te laten produceren wilde Frankrijk kernenergie meetellen. Duitsland ging daar niet mee akkoord. Een semantisch (geit en kool sparend) akkoord op EU-niveau was het resultaat.

Last but not least is er Duitse onmin over de spilzucht van Frankrijk en het zich niet houden aan de spelregels van het Stabiliteitspact (maximaal 3% begrotingstekort en 60% staatsschuld). Frankrijk kent momenteel een begrotingstekort van 6% en heeft een staatsschuld die de 120% snel nadert. De euro komt daarmee in het geding.

Als de financiële markten geen vertrouwen meer hebben in de capaciteit van Frankrijk om z’n schuld te financieren (rentebetaling en aflossing) gaat de ‘spread‘ (verschil in rentehoogte) tussen Duits en Frans schuldpapier oplopen. Als de ‘spread’ te groot wordt en de Franse staatsobligaties te duur worden en Frankrijk geen nieuwe meer kan verkopen om z’n schuld te herfinancieren, zou er zelfs speculatie tegen de euro kunnen ontstaan. Een nieuwe financiële crisis à la die van Griekenland in 2010 zou dan geboren zijn.

Hamilton-moment

Een eurocrisis is wel het laatste waar Duitsland op zit te wachten. Het land heeft al genoeg problemen met de eigen economie, die te lijden heeft onder de gevolgen van de ‘Energiewende’ en het niet langer beschikbare (relatief goedkope) Russische gas. De euro, die nota bene ontstond omdat Duitsland bereid was z’n eigen harde munt, de Deutschmark, op te offeren voor ‘nooit meer oorlog’ oftewel vrede met Frankrijk.

En niet alleen ziet men in de Bondsrepubliek met lede ogen aan hoe Frankrijk een loopje neemt met de harde afspraken die bij de invoering van de euro zijn gemaakt, ook is men wars van de oplossingdie Macron propageert voor de schuldencrisis. In Franse ogen ligt die oplossing in het aangaan van gemeenschappelijke schulden. Met eurobonds. Gezamenlijk zouden de eurolanden hun kredietwaardigheid behouden.

In Duitsland (en ook in Nederland) wil men daar niets van weten. Duitsland is al de grootste netto-betaler in de EU (geldt relatief ook voor Nederland) en is niet bereid nog meer bij te dragen. In het Franse voorstel nemen de lidstaten elkaars schulden over. Door de federalisten wordt een dergelijke gang van zaken jubelend een Hamilton-moment genoemd, de samenvoeging indertijd van de schulden van alle ‘states’, die de basis vormde voor de Verenigde Staten van Amerika.

Naast de conflicterende standpunten tussen beide landen is er ook op het persoonlijke vlak geen liefde. Van de eertijds familiale band tussen Sarkozy en Merkel is tussen Macron en Scholz geen sprake. Zij gedogen elkaar, maar meer niet. Een duidelijk teken aan de wand was de officiële heropening van de Notre-Dame vorige week in Parijs. Vanuit de hele wereld waren regeringsleiders overgekomen, inclusief president-elect Donald Trump. Ook onze minister-president was erbij. Maar Scholz niet.

Illusie

Hoe het verder moet met de EU is een open vraag. Van de met de mond beleden grote ambities als ‘strategische autonomie’ lijkt in ieder geval weinig terecht te komen. De noodzakelijke voorwaarde daartoe, een goed functionerende Frans-Duitse as, de motor van de Europese samenwerking, ontbreekt. Als de twee grootste lidstaten het onderling niet eens kunnen worden is overeenstemming op EU-niveau een illusie.

Een illusie die overigens steeds minder gekoesterd wordt gezien de ruk naar rechts in heel Europa, een wending die ver afstaat van federalistische wensdromen en globalistische vergezichten. Europese samenwerking prima, maar tussen en niet boven de lidstaten. De EU is een economische unie en dient zich daartoe te beperken zegt de stem van een groeiende meerderheid van de bevolking in de EU. Een EEG 2.0 met hooguit enkele bevoegdheden waar beleid op EU-niveau meerwaarde heeft, conform het subsidiariteitsbeginsel dat in de EU-verdragen verankerd is.

Kortom, het federalistische EU-sprookje is uit.

Johannes Vervloed was gedurende bijna vier decennia verbonden aan het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, met als standplaatsen onder meer Jakarta, Sint-Petersburg en Parijs.   

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De Frans-Duitse as functioneert niet meer. Waarmee het federalistische EU-sprookje uit is. verscheen eerst op Wynia's Week.

Voorzitster Ursula von der Leyen van de Europese Commissie gaf een paar maanden geleden Mario Draghi, voormalig president van de Europese Centrale Bank (‘whatever it takes’-speech om de euro te redden) en voormalig premier van Italië, opdracht een rapport voor te bereiden over de toekomst van het Europese concurrentievermogen. Met lede ogen wordt naar de VS gekeken waar Biden met zijn Inflation Reduction Act (subsidies voor CO2-uitstoot verminderende industriële projecten) de EU oneerlijke concurrentie aandoet. Als tegenzet wil men in Brussel een eigen EU-industriepolitiek.

‘Speler, geen speelbal’

Hoewel de inhoud van zijn rapport nog onbekend is, is het duidelijk dat Draghi zijn opdracht in ieder geval ruim heeft opgevat. Bij een boekbespreking lichtte hij alvast een tipje van de sluier op over zijn visie op de toekomst van de EU. Die moet naar zijn idee een natie worden: ‘EU must become a state’.

Dat zijn grote woorden en de soep zal niet zo heet worden gegeten als opgediend. Met de ruk naar rechts in de EU (niet alleen in Nederland, maar ook in Italië, Zweden, Finland, Spanje en Slowakije) zal zo’n advies niet onmiddelijk worden opgevolgd. Toch kan het ook niet volledig worden weggewuifd. Het is een gedachte die in het Brusselse circuit al geruime tijd heeft postgevat. Om in de woorden van onze demissionaire minister-president te spreken: ‘De EU moet een speler worden en geen speelbal.’

De in Brusselse kringen populaire ‘strategische autonomie’ is er het resultaat van. De EU als een strategisch autonome speler, nu nog op economisch gebied, maar in de (nabije?) toekomst ook op politiek en zelfs op defensiegebied. Met de oorlog in Oekraïne kreeg de ‘Draghi-gedachte’ een nieuwe impuls. Europa moest niet afhankelijk blijven van de VS en tegenwicht kunnen bieden aan Rusland en China. De EU moest zelf een grootmacht worden.

In Nederland wordt deze gedachte gekoesterd door D66 en Volt, die Nederland het liefst een provincie van een Verenigde Staten van Europa zien worden.

Positie Nederland

De winnaars van de verkiezingen in Nederland zien dit iets anders. De PVV wil helemaal geen EU en de andere drie beoogde centrum-rechtse coalitiepartners (NSC, VVD en BBB) willen wel economische strategische autonomie, maar geen politieke en zeker geen militaire Europese Unie. De NAVO is een betrouwbare en voldoende garantie voor onze veiligheid. Ook als Trump terugkomt als president van Amerika. Zolang wij maar aan onze aangegane NAVO-verplichtingen van 2% van het bnp voldoen.

Komt een centrum-rechtse coalitie tot stand, dan zal Nederland niet meegaan in de federalistische plannen van Von der Leyen en Draghi. Mocht er onverhoopt een centrum-linkse coalitie in Nederland komen, een coalitie van GL/PvdA, D66, NSC en VVD (de Nijpels-vleugel) met Timmermans als minister-president, dan steek ik mijn hand niet in het vuur voor een Nederlandse oppositie tegen het Draghi-advies. Dan komen er allerlei nieuwe voor het Nederlandse bedrijfsleven en voor de Nederlandse burger kostbare belastingen om de megalomane plannen van Von der Leyen te financieren.

Op COP28, de VN-klimaatbijeenkomst in Dubai, gaf zij al een idee van wat ons in een dergelijk geval te wachten staat: ‘Op het gebied van klimaatfinanciering moeten we van miljarden naar biljoenen gaan. Om dat te bereiken hebben we nieuwe inkomstenbronnen nodig. Nieuwe heffingen, groene obligaties en natuurlijk – CO2-beprijzing.’

Driemaal raden wie die rekening gepresenteerd krijgt.

En dan gaat het alleen nog maar over het klimaatbeleid. Voor alle andere plannen, zoals industriebeleid, de digitale agenda en een eigen EU-defensie (voorlopig nog eufemistisch Vredesfaciliteit genoemd), wil zij een ‘soevereiniteitsfonds’. Dezelfde manier als die waarmee de Communistische Partij in China haar grootmachtambities, zoals het Belt & Road initiatief, financiert. Een permanent Coronaherstelfonds, gefinancierd met eurobonds, een financiering waarvoor de netto-betalende lidstaten, waaronder Nederland, garant staan.

Von der Leyen wil een federale unie

Tussentijds (de EU-begroting wordt voor 7 jaar vastgesteld) is er voor lopende zaken ook extra geld nodig, kregen de lidstaten onlangs te horen. Zesenzestig miljard in totaal. Vijftig voor Oekraïne en de rest vanwege zogenaamde onverwachte kosten. Bedoeld, maar niet gezegd, wordt dat dit laatste de loonsverhoging van de Brusselse bureaucraten en leden van het Europees Parlement betreft, de optopping van hun pensioen en de uit de hand lopende kosten van het reiscircus tussen Brussel en Straatsburg, waar nog steeds bijeenkomsten van het Europees Parlement worden gehouden.

Maar ook meer in het algemeen steekt Von der Leyen haar ideeën niet onder stoelen of banken. Zelfs niet in haar laatste State of the Union. Dat is toch een officiële verklaring en niet bedoeld als persoonlijke opinie of proefballon. Zij heeft daar echter lak aan. Haar statements spreken boekdelen. Alleen de titel van haar speech al: ‘A call of history’. Von der Leyen, en met haar het gehele Brusselse circuit, wil een federale unie. En ze staan niet alleen. De federalistische ideeën worden tot op zekere hoogte ook gedeeld door regeringsleiders uit belangrijke lidstaten, waaronder Duitsland en Frankrijk. Zo hebben Macron en Schulz hun meningverschillen over de toekomst van de EU al (grotendeels) bijgelegd.

Overigens: Na de verkiezingen voor het Europees Parlement in juni volgend jaar wordt een nieuwe Commissie benoemd. Er gaan sterke geruchten dat Von der Leyen een herbenoeming ambieert, waartegen weinig oppositie zou bestaan.

Kortom, Nederland let op uw saeck! De druk vanuit de Frans-Duitse as – in wier oksel demissionair minister-president Rutte zich graag koestert – zou wel eens zo groot kunnen worden, dat Nederland overstag gaat en bij het federalistische kruisje tekent. Niet in eerste instantie bij een volledig politieke unie, laat staan een defensie-unie, maar misschien wel bij het opgeven van het veto van Nederland op buitenlandspolitiek gebied.

Het huidige kabinet heeft zich daartoe al positief uitgelaten. Met als argument dat de EU zich niet langer moet laten gijzelen door onwillige Orbans. Niet bedacht wordt dat ook Nederlandse belangen in de toekomst geschaad kunnen worden met buitenlandspolitieke besluiten van de EU. Denk bijvoorbeeld aan sancties die het Nederlandse bedrijfsleven schaden en/of de Nederlandse burger op kosten jagen. En bovendien, eenmaal weggegeven krijg je je nationale veto nooit meer terug.

Uitverkoop dreigt

En dan heb ik het nog niet eens over lopende zaken, waarover het huidige kabinet waarschijnlijk nog zal beslissen. Het opstarten van de uitbreidingsonderhandelingen met Oekraïne en het gevraagde extra geld (komende EU-top 13-15 december), de aanpassing van het Stabiliteits- en GroeiPact, de invoering van een EU-digitale identiteit en een digitale euro alsmede een rapportageplicht voor bedrijven over hun verplichte sociale, diversiteits- , inclusiviteits- en duurzaamheidsagenda.

De EU was geen verkiezingsthema, maar de uitkomst bepaalt wel of Nederland meegaat met de megalomane, federalistische ideeën van het Brusselse circuit. Zonder overdrijving kan zelfs gesteld worden dat onze soevereiniteit valt of staat met welke coalitie gevormd wordt. Wordt het centrum-rechts dan is het gevaar geweken. Wordt het centrum-links dan dreigt een uitverkoop van ons land, een ongewis avontuur waarvan de uitkomst niet langer in Den Haag, maar in Brussel wordt bepaald.

Johannes Vervloed was gedurende bijna vier decennia verbonden aan het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, met als standplaatsen onder meer Jakarta, Sint-Petersburg en Parijs. Wynia’s Week verschijnt twee keer per week, 104 keer per jaar. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank

Het bericht Soevereiniteit Nederland staat of valt met een centrum-rechts of centrum-links kabinet verscheen eerst op Wynia's Week.