Een van de beste afleveringen uit de Asterix-reeks is La Zizanie (1970). Zoals destijds gebruikelijk, werd het verhaal in Nederland eerst voorgepubliceerd in het legendarische stripweekblad Pep. Daarna, in 1972, verscheen het als album onder de titel Asterix en de intrigant.

Ter opfrissing van het geheugen: de intrigant waar het in het verhaal om draait, heet Cassius Catastrofus. Hij heeft het talent om overal waar hij komt onrust te stoken en mensen tegen elkaar op te zetten. In opdracht van Julius Caesar wordt hij daarom naar het Gallische dorp van Asterix gestuurd – om daar tweedracht te zaaien en zo de weerstand tegen de Romeinen te breken. Psychologische oorlogsvoering dus.

Tandeloze Europeanen

Oorlog en psychologie – of beter gezegd: de gedragingen, gedachten en gemoedstoestanden die door psychologen worden bestudeerd – hebben ook in 2026 veel met elkaar te maken. Neem het complexe verschijnsel jaloezie. Willem Melching suggereerde onlangs in Wynia’s Week dat het weleens de hoofdoorzaak zou kunnen zijn van veel anti-Israëlische sentimenten in Europa:

‘De soevereine wijze waarop Israël zich de vijanden van het lijf houdt en indien nodig militaire vergelding inzet, wekt de jaloezie op van de tandeloze Europeanen. Zij zijn namelijk in het geheel niet in staat om zichzelf te verdedigen. Wanneer een land in hun midden – Oekraïne – wordt aangevallen door een agressor, zijn ze niet in staat om dat land te hulp te snellen. Ze trekken een zak geld open, maar de hardware én de software moeten nog steeds uit de Verenigde Staten komen.’

De jaloeziethese van Melching is misschien wel bij uitstek van toepassing op Nederland, een land dat worstelt met zijn identiteit, onder internationale misdaadbestrijders bekendstaat als een narcostaat, en al jaren wordt geregeerd door politici die niet in staat zijn om fundamentele problemen op te lossen – van de asielmigratie tot de woningnood, van het stroomtekort tot het zorginfarct en van het wegkwijnende onderwijs tot de stikstofcrisis. Wat een verschil met Israël: een trots en zelfbewust land, weerbaar, fier op de eigen tradities en ondanks een inwonertal van slechts tien miljoen een technologische en militaire grootmacht.

Het is verleidelijk om de these van Melching nog wat verder door te trekken en een verband te leggen tussen de anti-Israëlische sentimenten in ons land en de psychologische verwerking van de Duitse bezetting en meer in het bijzonder de jodenvervolging.

Als het gaat om de verschrikkingen van de Holocaust is het moeilijk om niet elke keer weer verbijsterd te raken, schreef historicus Hans Blom in 1987 in De Gids. Voor Nederlanders geldt dat wel heel in het bijzonder. Want, schreef Blom, kijk eens naar de statistische gegevens over het aantal omgekomen Joden uit de tijdens de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland bezette landen:

‘Speciaal het Nederlandse cijfer valt dan op: ongeveer 75 procent, een alleen met Oost-Europese landen vergelijkbaar aandeel. Voor de andere West-Europese landen waren deze percentages: Noorwegen en België circa 40 procent, Frankrijk bijna 25 procent, terwijl zoals bekend de Joden uit het bezette Denemarken vrijwel allen wisten te ontkomen.’

‘Schuldige omstanders’

De intrigerende vraag waarom de overlevingskansen van Joden juist in ons land zo gering waren, heeft sinds 1945 een stroom van publicaties opgeleverd. Op een handjevol NSB’ers na, zo heette het aanvankelijk, had onze kleine maar dappere natie zich koppig tegen de jodenvervolging verzet. Helaas was de Duitse overmacht te groot en moesten we knarsetandend het onderspit delven.

In de tweede helft van de jaren zestig kantelde het beeld. Een nieuwe, ‘progressieve’ generatie Nederlanders verscheen op het toneel, en tot de talrijke zaken die deze jongeren hun ‘benepen’ en ‘burgerlijke’ (groot)ouders kwalijk namen, behoorde ook hun veronderstelde volgzaamheid in de jaren 1940-1945.

Want, zo heette het nu, als de tot aanpassing geneigde Nederlanders de Duitse bezetters al niet hadden geassisteerd bij de Holocaust, hadden ze wel de andere kant opgekeken toen de Joden werden weggevoerd. De oude verzetsmythe werd zo ingeruild voor wat wel de ‘mythe van de schuldige omstander’ is genoemd.

Bedwelmende geur

Schuld is voor de meeste mensen geen prettig gevoel. Je wilt er het liefst van verlost worden. Het Israëlische optreden tegen moslimterroristen in Gaza en Libanon komt daarbij goed van pas: door ‘de Joden’ van nu af te schilderen als ‘genocideplegers’ en ‘kindermoordenaars’ lijkt het opeens minder erg dat ‘wij’ tijdens de Duitse bezetting nauwelijks een vinger voor ze hebben uitgestoken. Zo verlossen we onszelf van wroeging over de vooral in Nederland zo catastrofaal verlopen jodenvervolging.

Zeker, er hangt een antisemitische putlucht in Nederland, met name ter linkerzijde van het politieke spectrum. Maar wat we ruiken, is waarschijnlijk ook de bedwelmende geur van ontsnappend schuldgevoel.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Door Israël te betichten van genocide en kindermoord proberen we onszelf te verlossen van schuldgevoel over de Holocaust verscheen eerst op Wynia's Week.

Er ontstond grote ophef en Bolkestein kreeg het verwijt te ‘zwartepieten’. Femke Halsema, destijds fractievoorzitter van GroenLinks in de Tweede Kamer, vroeg zich zelfs af of Bolkestein ‘kierewiet’ was.

Profetische woorden

Anno 2026 klinken de woorden van Bolkestein profetisch. Het antisemitisme is veel erger geworden, met name in de hoofdstad, nu geleid door burgemeester Halsema. Amsterdam werkt aan een ‘Israël-referendum’ dat mogelijk eind dit jaar kan plaatsvinden. Het beoogt erkenning van de ‘genocide in Palestina’ en een boycot van de Joodse staat. De gemeenteraad moet het referendumvoorstel goedkeuren. Amsterdam voert ‘wereldpolitiek’, met de Palestijnse vlag voorop.

Opmerkelijk. Volgens berichtgeving die niet-Amsterdammers bereikt, vieren ratten er feest tussen het niet opgehaalde vuilnis en loopt de financiële schuld op naar 10 miljard euro. Een (kostbaar) referendum leidt ongetwijfeld tot oplopende emoties en méér antisemitisme. Wie tegen stemt, is ‘zionist’. Een pro-Palestijnse activist beklaagde zich onlangs op de Dam dat Hitler ‘het karwei niet kon afmaken’. Uit die sfeer volgt geweld. Hoe kan Amsterdam de wereld reorganiseren terwijl het zichzelf niet kan organiseren?

Hetzelfde fenomeen deed zich voor in de Tweede Kamer. D66-minister Sjoerd Sjoerdsma van Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel besloot eenzijdig UNWRA, de VN-hulporganisatie voor Palestijnen, van 19 miljoen euro te voorzien. De VN-club kreeg geen geld omdat zij is geïnfiltreerd door de Palestijnse terreurorganisatie Hamas. Sjoerdsma kreeg als lid van het minderheidskabinet een meerderheid in de Tweede Kamer, onder voorwaarde geen geld te geven aan UNWRA. De doortrapte Sjoerdsma wilde dat tóch doordrukken, maar stuitte op een boze Kamermeerderheid. Hij bond snel in. Een motie van wantrouwen is gepast.

De islam is in Nederland een groeiende religie, en concentreert zich vooral in de grote en middelgrote steden. Moslims brengen hun eigen cultuur, inclusief conflicten, mee en groeien grotendeels op in een parallelle islamitische cultuur. De Nederlandse overheid probeert die te accommoderen, via ‘goed voorbeeldbeleid’. Zo bezoeken in sommige steden politie-agenten in uniform de iftar, de maaltijd waarmee moslims tijdens de ramadan het vasten verbreken. Dat is al een grensgebied, want de politie moet een neutrale, seculiere positie innemen. De gehele overheid moet dat doen. Maar zij neigt tot buigen, wat moslims opvatten als goedkeuring.

Zo ontstaat een hellend vlak, waarop politiek, onderwijs, cultuur, media en bestuur het proces van islamisering versnellen. De linkerzijde steunt deze trend volop, in de hoop meer kiezers te trekken. Politiek draait uiteindelijk om macht. In Nederland heeft links een potentieel van tussen de 30 en 40 procent van de stemmen, maar geen meerderheid. Verlies van teleurgestelde kiezers uit lagere inkomensgroepen die op rechtse protestpartijen stemmen, wordt met moslimstemmen gecompenseerd. In andere West-Europese landen gaat het net zo: ook links in Duitsland en het Britse Labour zijn afhankelijk geworden van de steun van islamitische kiezers. Die zijn volgend jaar ook cruciaal bij de presidentsverkiezingen in Frankrijk.

Internationaal recht

De oorlog met Iran, en vooral de sluiting van de Straat van Hormuz, laat zien hoe het buitenlandse beleid in West-Europese landen islamiseert. Over de schouders van politici kijkt de allochtone bevolking mee. Europa houdt de boot af. De Franse regering stuurt een vliegdekschip – de Charles de Gaulle – naar de Middellandse Zee, in de buurt van Cyprus, dat volgens de Britse vicepremier David Lammy ‘NAVO-lid’ is, terwijl dat manifest niet het geval is. De Charles de Gaulle krijgt steun van het Nederlandse luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. Evertsen. Dat is mooi, maar in de Middellandse Zee krijg je de Straat van Hormuz niet open.

De ‘vrije doorvaart’ in de zeestraat is een hoeksteen van internationaal recht, dat Nederland verdedigt maar Iran al 47 jaar ongestoord schendt. Premier Rob Jetten stelt dat Nederland meedoet, in samenwerking met andere landen, zodra het er ‘veilig’ is. Maar dan is het niet meer nodig. Spanje maakt het nog veel bonter. De socialistische premier Pedro Sánchez veroordeelde westerse sancties tegen Iran, noemde ze ‘illegaal’ en ontzegde de Amerikaanse luchtmacht toegang tot NAVO-vliegvelden in Spanje. Sánchez kreeg een fikse beloning van Iran: vrije vaart door de Straat van Hormuz. Opmerkelijk: geen enkel land tikte Sánchez op de vingers, terwijl de dwarsligger inzake Oekraïne, de Hongaarse premier Viktor Orbán, hel en verdoemenis uit Brussel oogst.

Bondskanselier Friedrich Merz verklaarde plechtig – als een soort nationale Oberlehrer – dat Duitsland nergens aan meedoet, zelfs niet aan ‘internationale maritieme operaties’ in de Straat van Hormuz: ‘Es ist nicht unser Krieg’. Een overreactie van een land dat in de vorige eeuw twee wereldoorlogen veroorzaakte.

Frankrijk liet zijn echte kleuren zien in de VN-Veiligheidsraad bij een resolutie van Arabische landen in de golfregio, aangevoerd door Bahrein, die gebruik van ‘verdedigende middelen’ goedkeurt om de Straat van Hormuz te beveiligen. Drie permanente leden van de VN-Veiligheidsraad gebruikten hun vetorecht: China, Rusland en (zeer uitzonderlijk) ook Frankrijk. Vervolgens voer een Frans schip door de Straat van Hormuz. C’est typique français. Uiteindelijk dwong Trump de vrije doorvaart af door Iran het mes op de keel te zetten. Het Europees gepiep bracht geen krediet.

Europese schizofrenie

Volgens de Amerikaanse classicus en militair historicus Victor Davis Hanson, verbonden aan de Universiteit van Stanford, is er niet enkel West-Europese verdeeldheid, maar een vergaande vorm van schizofrenie. Europa wil Amerika als bondgenoot, maar niet als het te gevaarlijk wordt. Europa vreest een nucleair Iran, maar wil er zelf niets aan doen. Europa wil dat Amerika het doet, maar zodra iets fout gaat, is Amerika de boeman.

De oorzaak van die weigerachtige houding is de invloed van moslim-immigratie in West-Europa. In een recent interview op YouTube stelt Hanson: ‘In Duitsland bestaat 16 procent van bevolking uit immigranten, velen niet-ingeburgerd. De geïmmigreerde moslims zijn vaak radicaler dan de landen die ze hebben verlaten, en die waren al erg genoeg. Ze willen geen deel zijn van het Westen. Er is een “multiplicatie-effect”. Ze hebben het gevoel dat ze dankzij hun geboortecijfers en toegenomen aantallen snel een grote mensenmassa zullen vormen in hun nieuwe landen. Europese regeringen zijn doodsbang.’

Elke crisis in het Midden-Oosten zet de politieke situatie in West-Europa op scherp. Hanson: ‘Bij pogingen het regime in Iran aan te pakken, wijken zij terug. Steun aan Israël durven ze niet uit te spreken. Oorzaak: de geïmmigreerde gemeenschappen zullen zich keren tegen Europese regeringen en de regeringspartijen krijgen hun stem niet meer’.

Aangezien Europa tegelijkertijd kampt met een zelfgemaakte energiecrisis door het klimaatbeleid en lange tijd in de utopie leefde dat na de val van de Berlijnse muur het ‘einde van de geschiedenis’ was aangebroken, zit het nu ook klem in het buitenlands beleid. Er treedt (zelf)islamisering op, nog in de aanvangsfase, maar al duidelijk zichtbaar.

Ooit was het Nederlands ministerie van Buitenlandse Zaken een topdepartement waar het ‘nationaal belang’ werd vooropgesteld. Nu is het een soort ngo waar ambtenaren (zogenaamd ‘in de lunchpauze’) voor de deur protesteren tegen het beleid van hun eigen minister en gepensioneerde ambassadeurs ingezonden stukken naar NRC sturen om zich op te werpen als verdedigers van de ‘Palestijnse zaak’. Wellicht uit schuldgevoel dat ze het vroeger nalieten. Zelfislamisering ontpopt zich vooral zodra het om Israël gaat. Bij Iran wordt een oogje dichtgeknepen.

Gazastrook aan de Amstel

Voor islamisering is geen 51 procent van de bevolking nodig: het multiplicatie-effect dat Hanson noemt produceert een snellere verspreiding via de politiek-culturele ‘bovenbouw’ van de samenleving. Zichzelf respecterende Nederlandse gemeenten doen ook mee, met uiteraard Amsterdam voorop: als zelfverklaarde Gazastrook aan de Amstel.

Wie was er in 2010 eigenlijk ‘kierewiet’: Frits Bolkestein of Femke Halsema?

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Overal in Europa islamiseert het buitenlands beleid – onder druk van de groeiende groep moslimkiezers verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze voorbereidingen waren al in maart 1935 begonnen toen Hitler bekend maakte dat Duitsland een herbewapeningsprogramma had opgestart en daarmee het Verdrag van Versailles aan zijn laarzen lapte. Ook voerde hij – geheel tegen de afspraak – de dienstplicht in.

De Britten dachten hem aan banden te kunnen leggen door een verdrag te sluiten waarin de Duitsers plechtig beloofden dat hun vloot nooit groter zou worden dan 35 procent van de Britse vloot. Wat een handtekening van Hitler waard was, hadden de Britten ook toen al kunnen weten.

Steun aan coup Spaanse leger

Ook in de binnenlandse politiek gingen de duimschroeven aan: Joodse Duitsers kregen te maken met de Neurenberger wetten die hen feitelijk tot tweederangs burgers degradeerden. De wereld stond er bij en keek er naar.

In 1936 deed Hitler er een flinke schep bovenop. In maart bezetten Duitse troepen het Rijnland, terwijl in dat gebied tussen de Rijn en de Franse en Belgische grens helemaal geen Duitse militairen mochten komen.

In juli van dat jaar gaf Hitler steun aan de coup van het Spaanse leger tegen de wettige regering. Zonder de Duitse hulp was de staatsgreep vermoedelijk mislukt en zou Spanje een bloedige burgeroorlog bespaard zijn gebleven.

Zodra de Olympische Zomerspelen voorbij waren kondigde Hitler een vierjarenplan af: een bewapeningsprogramma om Duitsland in staat te stellen een wereldoorlog te voeren. Want dat er een oorlog zou komen stond al sinds 1926 vast. In dat jaar publiceerde Hitler het tweede deel van Mein Kampf waarin hij luid en duidelijk uitlegde dat Duitsland een wereldmacht moest worden of ten onder zou gaan. Een apocalyptische visie op de wereldpolitiek.

In de nazomer van 1936 was duidelijk dat Duitsland de internationale verdragen negeerde. Het politieke systeem gaf niets om mensenrechten, het land voerde een actieve politiek tegen de democratie en werd geleid door een politicus die diep overtuigd was dat hij het volste recht had om de wereld in een allesvernietigende oorlog te storten.

Uitschakeling nazi-top was mogelijk geweest

Stel nu dat in het licht van deze feiten de Britten en de Fransen hadden besloten om hier een stokje voor te steken. Bijvoorbeeld door in de avond van 11 september (!) 1936 een precisie-bombardement uit te voeren op de Reichsparteitag in Neurenberg. Technisch was dat mogelijk geweest.

Op die avond was het terrein feestelijk verlicht met Albert Speers Kathedraal van Licht, gebouwd met 152 zoeklichten van de Duitse luchtmacht. Dat had twee voordelen: alle Duitse zoeklichten stonden die avond in Neurenberg én het feestterrein was al van verre goed zichtbaar.

Met een dergelijk bombardement hadden de Geallieerden in één klap de Duitse nazi-top én meer dan 100.000 van hun fanatiekste aanhangers kunnen uitschakelen. Daarmee zou de wereld een gruwelijke oorlog zijn bespaard met tientallen miljoenen doden en binnen die oorlog de genocide op de Europese Joden.

Maar dat deden de Geallieerden niet. Ze probeerden de lieve vrede te bewaren, ze sloten nóg meer verdragen met Duitsland. Ze smeekten Hitler om samenwerking, offerden de Oostenrijkers, de Tsjechen en de Slowaken op het offerblok van hun appeasementpolitiek. Zelfs in de zomer van 1939 was de Britse premier Chamberlain er nog van overtuigd dat met Hitler een deal viel te sluiten. Het resultaat is bekend: 50 miljoen doden en een Holocaust.

Achteraf dachten velen – ‘hadden de Geallieerden die avond in september 1936 maar ingegrepen’.

Ook in Iran apocalyptische ideologie

De reacties op het recente Amerikaans-Israëlische ingrijpen in Iran doen vermoeden dat politici – onder wie veel Nederlandse – weinig van de geschiedenis hebben geleerd. Ook Iran is in de greep van een apocalyptische ideologie: net als bij Hitler is heerschappij hun einddoel. Misschien geen Weltherrschaft, maar zeker wel absolute dominantie over de oliebronnen van het Midden-Oosten, de vernietiging van Israël en het zaaien van zoveel mogelijk terreur in de ongelovige rest van de wereld.

Ook in het eigen land vestigden ze een terreurbewind dat het leven van andersdenkenden tot een hel maakt. Vrouwen zijn per definitie tweederangs burgers en worden bij overtreding van de zedenwetten op beestachtige wijze vervolgd.

Om hun ideologie te verspreiden steunden Hitler en Mussolini geestverwanten zoals de moordzuchtige Spaanse dictator Franco. Zo ook de ayatollahs: tal van terreurbewegingen zoals de Hezbollah, de Hamas en de Houtis mogen zich in ruimhartige ideologische, militaire en financiële steun verheugen.

Het beroep op het volkenrecht dat onze eigen premier zo nadrukkelijk communiceerde is een farce. Iran heeft zich de laatste veertig jaar nooit en te nimmer om het volkenrecht bekommerd. De onderhandelingen over het atoomwapen werden tot in het oneindige getraineerd en opgerekt en uiteindelijk trokken ze zich geen snars aan van welke afspraak dan ook. Ze hebben zich tot de tanden toe bewapend en waren hard op weg naar het bouwen van een atoomwapen. Dat hun raketten redelijk kunnen vliegen, hebben ze inmiddels wel bewezen. Of had Israël soms moeten wachten tot Iran wél over een atoomwapen beschikte? Van Kati Piri vermoedelijk wel.

Israël wekt jaloezie Europeanen

De reflex van Europese politici om te wijzen naar het volkenrecht heeft een diepere achtergrond. De soevereine wijze waarop Israël zich de vijanden van het lijf houdt en indien nodig militaire vergelding inzet, wekt de jaloezie op van de tandeloze Europeanen. Zij zijn namelijk in het geheel niet in staat om zichzelf te verdedigen. Wanneer een land in hun midden – Oekraïne – wordt aangevallen door een agressor, zijn ze niet in staat om dat land te hulp te snellen. Ze trekken een zak geld open, maar de hardware én de software moeten nog steeds uit de Verenigde Staten komen.

Dat is het tweede pijnpunt: niemand minder dan de zo geminachte Trump leert niet alleen de Iraniërs, maar ook de Europeanen een lesje. Hij pepert hun in dat het veelbezongen volkenrecht alleen wordt gerespecteerd wanneer de regels en afspraken gedragen worden door een solide militaire macht.

Oorlog begon op 7 oktober 2023

Trumps grote verdienste is dat hij de Europeanen heeft wakker geschud. Maar in plaats van Amerika – desnoods symbolische – steun toe te zeggen, wendden de Europeanen zich verschrikt af. Dat zelfs de Duitsers deze reflex vertoonden is zorgwekkend. Blijkbaar hebben ze nog steeds niet in de gaten dat de NAVO alleen nog te redden valt door mee te doen.

Ook lijken de Europeanen niet te willen begrijpen dat deze oorlog niet op 28 februari 2026 is begonnen, maar op 7 oktober 2023. Met steun en instemming van Iran overvielen terroristen van de Hamas weerloze Israëlische burgers. Op die dag werd de volkenrechtelijke lijn overschreden, niet met het precisie-bombardement op de Iraanse opperste leiders.

De commentatoren in de media zijn, met uitzondering van de nuchtere militairen, niet veel meer dan een stoet gemankeerde kleinkinderen van GBJ Hilterman. Pompeus en gewichtig geven ze met geaffecteerde stem lucht aan hun minachting voor de ordinaire Amerikaan Trump en de agressieve Israëli.

Het lijkt ze ten enenmale te ontgaan dat Trump inmiddels kans heeft gezien om een einde te maken aan het schrikbewind van Maduro in Venezuela en samen met Israël korte metten heeft gemaakt met de Hamas en Hezbollah. Hopelijk volgt binnenkort het communistische wanbestuur op Cuba.

Drie vliegen in één klap

Het lijkt deze talkshow-strategen eveneens te ontgaan dat Trump met zijn oorlog in Iran minstens drie vliegen in één klap kan slaan. Rusland is alle steunpunten in het Midden-Oosten kwijt. De islamisten wereldwijd zijn hun grote bondgenoot Iran kwijt. Met een fundamentele regime change en controle over de straat van Hormuz, kan Trump naar believen de Chinese oliekraan open- maar ook dichtdraaien. Kortom: een grondige herziening van de geopolitieke situatie in het nadeel van een aantal uiterst vervelende regimes.

Wie denkt dat oorlog niets oplost, heeft niet veel begrepen van politiek en al helemaal niets van geschiedenis.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Trump en Israël leren niet alleen de ayatollah’s in Iran een lesje maar ook de tandeloze Europeanen verscheen eerst op Wynia's Week.

Iedereen die in de laatste maanden publiekelijk vraagtekens plaatste bij de lage vulgraad, kreeg te horen rustig te kunnen gaan slapen en dat alles onder controle is. Vervolgens beginnen de VS en Israël een oorlog tegen Iran en sluit dat land de Straat van Hormuz af. Zo’n 20 procent van alle olie en al het gas dat in de wereld wordt verbruikt moet door de Straat van Hormuz. Maar dat gaat voorlopig even niet. De gasprijs in Europa is omhooggeschoten. Voor ons kon dat allemaal niet op een ongelukkiger moment gebeuren.

Accijnsverlaging lokt nog hogere prijsstijging uit

Als de wereld plotseling verstoken blijft van 20 procent van de benodigde olie en gas moet het prijsmechanisme evenwicht tussen vraag en aanbod herstellen. Doordat vraag en aanbod van olie op korte termijn niet al te prijsgevoelig zijn – in het jargon van economen: de prijselasticiteit van vraag en aanbod is relatief laag – is een forse prijsstijging waarschijnlijk om het evenwicht te herstellen.

De prijsstijging lokt extra productie uit van velden die niet rendabel zijn bij de prijzen die voor de militaire acties golden, maar wel bij de huidige, hogere prijzen. Tegelijkertijd drukt de prijsstijging het verbruik. Wanneer overheden hun burgers tegen de hogere prijzen beschermen door bijvoorbeeld accijnzen of andere belastingen op brandstoffen te verlagen, dan belemmeren ze in feite het drukkende effect dat van de hogere prijzen uitgaat op het verbruik.

Ik bedoel dit niet onvriendelijk, maar dat u door de hogere prijzen de benzine en de gasrekening niet meer kunt betalen, is precies de bedoeling. Als we daarvoor gecompenseerd worden via een accijnsverlaging frustreert onze overheid feitelijk het evenwichtsmechanisme waardoor de prijsstijging nog groter uitvalt. Maar ja, je wilt de mensen niet in de kou laten zitten. Dan moet de vermindering van het verbruik maar plaatsvinden in landen waar overheden niet bereid of niet financieel bij machte zijn om burgers te compenseren…

Landen die zijn aangesloten bij het Internationaal Energie Agentschap brengen een deel van hun strategische oliereserves op de markt om de prijsstijging te drukken. Het probleem daarbij is dat die reserves niet oneindig zijn, maar vooral dat de hoeveelheid olie die dagelijks kan worden vrijgegeven om logistieke en fysieke redenen beperkt is. Dat extra dagelijkse aanbod is bij lange na niet voldoende om de circa 20 miljoen vaten olie die elke dag door de Straat van Hormuz worden vervoerd te compenseren.

Hoe erg kan het worden met die prijzen? Alles hangt af van hoe lang de Straat van Hormuz afgesloten blijft. Er is de Amerikaanse president alles aan gelegen om de duur van de sluiting zo kort mogelijk te laten zijn. De Amerikaanse kiezers zijn sowieso geen liefhebbers van militaire avonturen waarbij Amerikaanse jongens en meisjes omkomen en van een hoge prijs aan de pomp houden ze al helemaal niet. Naarmate de vijandelijkheden en de hoge olieprijs langer aanhouden, ziet het er slechter uit voor Trump en zijn partij bij de tussentijdse verkiezingen in november.

Europa kwetsbaarder dan de VS

Voor Europa staat er ook veel op het spel, of eigenlijk nog meer. De Amerikanen zijn min of meer zelfvoorzienend in olie en zij exporteren gas. De prijsstijgingen vormen een schok voor hun economie, maar verliezers en winnaars houden elkaar min of meer in evenwicht. Dat is bij ons wel anders. Wij zijn netto-importeur, en fors ook. Daardoor zijn de prijsstijgingen niet alleen een schok voor onze economie, we worden er ook collectief armer door.

Voor gas geldt dan ook nog eens dat de prijzen regionaal sterk kunnen verschillen. De Europese gasprijs ligt op het moment van schrijven zo’n 80 procent hoger dan aan het begin van dit jaar, de Amerikaanse zo’n 20 procent láger. Het laat zich raden wat dat doet met onze concurrentiepositie.

Als Rusland minder gas levert stijgt de prijs nog verder

De LNG-import vanuit Qatar, die nu stilligt door de problemen in de Straat van Hormuz, voorzag in minder dan 10 procent van het verbruik in de EU. Als het wegvallen daarvan tot zo’n heftige prijsreactie bij ons leidt, wat gaat er dan gebeuren als er nog een deel van de aanvoer wegvalt?

De EU betrekt ondanks alle sancties nog altijd 10-15 procent van het gebruikte gas uit Rusland. Poetin heeft onlangs gezegd dat hij de markten in Azië interessanter vindt dan de Europese. Landen als China, India, Pakistan, Japan en Korea zijn grotere afnemers van Qatarees gas dan de EU, dus die landen hebben eigenlijk meer last van het sluiten van de Straat van Hormuz en hebben daarom vast wel oren naar het kopen van extra Russisch gas.

Als de wereld voorlopig verstoken blijft van zo’n 20 procent van wat mondiaal wordt verbruikt, dan kunnen de prijzen van olie en Europees gas nog verder oplopen. Mochten de Russen vervolgens de gasverkopen aan sommige EU-landen verminderen of stopzetten, dan zal de prijs voor Europees gas nog aanzienlijk verder stijgen. Dit alles is slecht nieuws voor de Europese industrie. Vooral de energie-intensieve industrie heeft het zwaar te verduren.

De producten van de chemische industrie vormen de basis voor andere maakindustrieën. We willen voor veel goederen in toenemende mate onafhankelijk zijn van andere landen. Dan moet het minimaal op peil houden van de productie in de chemie hoge prioriteit genieten, zou je denken. Niet dus. De productie van de chemie is na de forse stijging van de Europese gasprijs in 2021 en 2022 behoorlijk gedaald. De productie in onze en de Duitse chemie, bijvoorbeeld, is nu zo’n 30 procent lager dan een aantal jaren geleden. Het huidige productieniveau in Duitsland is ongeveer gelijk aan het niveau van dertig (!) jaar geleden.

Typisch Europa

Ik sluit af met twee observaties. De eerste is dat het voor de electorale kansen van de Republikeinen bij de verkiezingen in november cruciaal is dat de oorlog snel wordt beëindigd en de olieprijs daalt. Dat hoef je Trump geen twee keer te zeggen, dus hij zal er alles aan doen om de oorlog snel te beëindigen en de olieprijs naar beneden te krijgen. Ook zal hij geen gelegenheid voorbij laten gaan zonder te proberen de olieprijs naar beneden te praten.

Ten tweede, als de olie- en onze gasprijs hoog blijven, krijgt de Europese economie een gevoelige tik. Voor Europa is het daarom zo mogelijk nog belangrijker dat de sluiting van de Straat van Hormuz snel ten einde komt dan voor de VS. In dat licht was het verzoek van Trump interessant om Europese steun bij het opheffen van de sluiting van de zeestraat. Europese overheden moesten daar niets van hebben en Trump heeft inmiddels gezegd dat hij het alleen wel afkan. In de discussie in Europa heb ik helemaal niets gehoord over het economische belang dat wij hebben bij de heropening van de Straat van Hormuz. Onbegrijpelijk en ook weer typisch Europa. Laat de Amerikanen de kastanjes maar uit het vuur slepen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Europa heeft meer belang bij de Straat van Hormuz dan de VS, maar laat de Amerikanen de kastanjes weer uit het vuur slepen verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit is natuurlijk niet waar. Schelden doet wel degelijk pijn: woorden kunnen kwetsen. En domweg schelden is niet eens het gevaarlijkste taalwapen om tegen anderen te gebruiken. Zoals George Orwell al vaststelde in zijn beroemde boek Nineteen-eighty-four denken wij in taal, en zullen de beschikbare woorden dus onze gedachten vormen. Daarom was absolute heerschappij over de taal een belangrijk doel van het schrikbewind waaronder zijn hoofdpersoon leefde: deze dictatuur wilde de taal van mensen zo verwringen dat zij alleen nog over woorden zouden beschikken waarmee zij de ‘juiste’ gedachten konden denken.

De dystopie die Orwell schetste is dichterbij dan we zouden willen, wat ertoe leidt dat op internet soms een cynische uitspraak rondgaat: 1984 was een waarschuwing, geen handleiding. De manier waarop – vooral sinds 7 oktober 2023 – over Israël gesproken wordt, is een goed voorbeeld van taalmanipulatie. Het beeld van Israël bij het grote publiek wordt verwrongen door een dagelijks bombardement van woorden die zich langzaam vastzetten in de menselijke geest.

Schuiven met definities

Wat is de definitie van genocide? Daarmee is de laatste twee jaar geschoven, ook door wetenschappers. De officiële definitie staat natuurlijk nog als een huis, aangezien die na veel onderhandelingen in 1948 is vastgelegd. Dat is ook de reden dat het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in Den Haag nog steeds geweigerd heeft om de oorlog in Gaza genocide te noemen. De oud-president van het gerechtshof – Joan Donoghue – verscheen al in april 2024 in eigen persoon bij de BBC om dit toe te lichten, maar haar boodschap was zo onwelkom dat ook daarna de bewering bleef rondzingen dat het ICJ een genocide waarschijnlijk of zelfs bewezen zou achten.

Wetenschappers die bereid zijn te schuiven met de definitie krijgen een warm onthaal bij veel media, zoals in mei 2025 bij NRC. ‘Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide’, luidde de kop boven dit geruchtmakende artikel. Vier dagen later publiceerde de NOS een artikel onder de beschuldigende kop ‘Israël blijft onverstoord massaal geweld gebruiken: ‘Een schoolvoorbeeld van genocide’’. In dit stuk haalde NOS-redacteur Eliane Lamper naast het NRC-artikel beschuldigingen van diverse ngo’s aan.

De eensgezindheid van ‘betrouwbare bronnen’ lijkt al snel overtuigend. Maar wie de artikelen en rapporten leest die concluderen dat Israël genocide zou plegen, stuit steeds op dezelfde werkwijze: ondersteunend bewijs fabriceren, tegenbewijs negeren, en schuiven met de definitie. Citaat uit voornoemd NRC-artikel: ‘Waarom eindeloos soebatten over de precieze term, terwijl mensen nú worden vermoord, verjaagd, uitgehongerd, en hele steden vernietigd?’ 

Nog afgezien van het waarheidsgehalte van deze bewering, zou een wedervraag kunnen zijn: waarom eindeloos aandringen op precies deze term, terwijl ook zonder aanvechtbare etiketten ellende en eventuele misdaden benoemd kunnen worden?

De obsessie met de term genocide lijkt soms vooral voort te komen uit het feit dat Joden slachtoffers waren van de Holocaust, alsof er een soort balans hersteld zou zijn als zij nu daders van een genocide zouden zijn. Maar los hiervan is er nog een andere mogelijke reden waarom deze term ondanks het gebrek aan onderbouwing zo populair is geworden.

In hetzelfde NRC-artikel staat: ‘We hebben een genocideverdrag dat ondertekenaars verplicht om genocide te voorkomen. Die verplichting treedt al in werking bij een risico op genocide. Zoiets bestaat niet voor andere misdaden.’ Dat maakt van de term genocide een wapen. Zodra deze uitleg van de situatie breed geaccepteerd is, kunnen ondertekenaars van het genocideverdrag gewapende actie tegen Israël rechtvaardigen.

Aanvallende woorden

De term genocide valt in deze woordenoorlog het meest op, maar dit is niet het enige woord dat tot wapen is gemaakt. Denk aan het voortdurende gebruik van termen als ‘bezetting’, ‘kolonisten’, ‘etnische zuivering’, ‘onderdrukking’ en ‘apartheid’. Deze woorden zijn niet bedoeld om de realiteit te omschrijven, maar om een beeld te scheppen van een schurkenstaat die zo verdorven is, dat vernietiging van deze staat een loffelijk streven wordt.

In deze oorlog van woorden groeit de invloed van Israël – of het Joodse volk – uit tot een karikatuur van kwaadaardigheid en almacht. Zoals het Franse parlementslid Sébastien Lecornu in februari 2026 zei: ‘The war of words paves the way for war against people. It designates targets.’ Zulke woorden banen de weg voor een oorlog tegen mensen. Ze vormen onze gedachten, ze maken onze geest rijp voor actie.

Verhullende termen

En de wapens in deze oorlog van woorden zijn niet alleen de extreme termen, het zijn ook de eufemismen. Want terwijl de vermeende boosaardigheid van Israël door deze grote woorden steeds verder wordt opgeblazen, gebeurt met dreigementen tegen Israël het omgekeerde. Vrijwel elke uitspraak die betekent dat Israël vernietigd moet worden, krijgt een onschuldige betekenis.

‘From the river to the sea, Palestine will be free!’ Deze leus is een variant op de Arabische leus die luidt: ‘Van de rivier tot de zee zal Palestina Arabisch zijn.’ De Arabische slogan laat weinig te raden over: het is een oproep tot etnische zuivering of zelfs genocide. Maar de Engelstalige leus lijkt slechts op te roepen tot vrijheid, en daar kan toch niemand iets tegen hebben? Veel demonstranten zullen zich niet eens afvragen hoe die vrijheid bereikt moet worden en wat daarvoor tussen de rivier en de zee zou moeten veranderen.

Net zo verhullend zijn de oproepen tot intifada. Demonstranten kunnen de bloeddoordrenkte betekenis van dit woord negeren, en doen alsof het slechts een oproep is tot verzet tegen onderdrukking. Zelfs bij de kreet ‘Globalize the intifada!’ kunnen activisten nog stellen dat die betekent dat iedereen overal op moet komen voor verdrukte Palestijnen, al maken moorden op Joden duidelijk wat de werkelijke betekenis van wereldwijde intifada is.

Bij de keurige VPRO dook in januari 2026 de term ‘ontmantelen’ op. In een interview van Nadia Moussaid met Midden-Oosten-analist Mouin Rabbani zei Rabbani: ‘Met een genocidaal apartheidsregime hoor je geen vrede te stichten, die hoor je te ontmantelen.’

Hij wilde nog wel onderscheid maken tussen ‘het regime’ en ‘de Joden die daar nu wonen,’ wat in feite suggereerde dat die Joden er straks niet meer zullen wonen. Moussaid verzuimde te vragen of hij pleitte voor etnische zuivering. En ze knikte instemmend toen hij zei: ‘Met zionisme kan je geen langdurige vrede stichten.’ Ze had hem kunnen vragen waarop hij dat baseerde. Het is niet alsof Israël decennialang elke vredesovereenkomst weigerde, dat waren toch echt de Arabische landen.

Maar Moussaid had er blijkbaar geen enkele behoefte aan om de beweringen van Rabbani te toetsen. Zij sprak hem ook niet tegen toen hij stelde dat zionisme gewelddadig en racistisch zou zijn, wat weer schuiven met een definitie was. Zionisme is het nationalisme van de Joden: het streven naar een eigen staat, en sinds die staat er is, de wens om die staat te behouden.

Onderliggende betekenis

Dit stukje interview was kenmerkend voor de oorlog met woorden. De extreme termen – ‘volkerenmoord’, ‘genocidaal’, ‘apartheid’, ‘regime’ – klonken als vaststaande feiten. Het woord zionisme kreeg een zwaar negatieve lading, en de vernietiging van Israël – ‘ontmanteling’ – kon luchtig besproken worden als een volstrekt redelijke mogelijkheid.

Eigenlijk is de term ontmanteling goed te vergelijken met de term Endlösung. Als we die term nu horen, huiveren we, omdat we weten wat de nazi’s ermee bedoelden: de vernietiging van het Joodse volk. Maar oorspronkelijk had dit woord helemaal niet zo’n verschrikkelijke betekenis. Het betekende gewoon eindoplossing, definitieve oplossing. Het was een verhullende term om te voorkomen dat er te veel weerstand tegen het plan zou zijn.

Onder het mom van…

En als we het toch over verhullende termen hebben, wat dacht u van de term ‘Israëlkritiek’? Anno 2026 is het volkomen geaccepteerd om eindeloos ongefundeerde beschuldigingen tegen Israël te verkondigen, en dan te zeggen dat kritiek op Israël moet kunnen. Dat rechtvaardigt onder meer boycots van Israëlische universiteiten, al hoeven universiteiten van werkelijk kwaadaardige regimes zich over boycots geen zorgen te maken.

Nog zo’n woord: ‘antizionisme.’ Zanger Douwe Bob trad niet op voor Joodse kinderen omdat hij ergens ‘zionisme’ had zien staan, en sinds 7 oktober 2023 had hij ‘geleerd’ dat zionisme slecht is. Vanwege antizionisme is het nu mogelijk om Joodse evenementen te boycotten zonder dat iemand dat antisemitisme mag noemen. Zelfs geweld tegen Joden kan hierdoor vergoelijkt worden. Rapper Bob Vylan riep in Paradiso op tot een jacht op zionisten, en kwam ermee weg omdat het OM meeging in de redenering dat hij geen Joden had bedoeld.

Iedereen die nu het nieuws over de oorlog tegen Iran volgt, zou moeten beseffen hoe verwrongen ons beeld van de situatie in het Midden-Oosten al was voordat de eerste bom viel. En wie oplet ziet nog dagelijks hoe de duiders in gerespecteerde media deze taaloorlog voortzetten.

Onlangs bij Nieuwsuur wist Erwin van Veen (Clingendael) nog te vertellen dat de oorlog tegen Iran een tragedie van de eerste orde was. Dit zei hij nadat hij voor Israël de volgende bewoordingen had gebruikt: ‘nietsontziend’, ‘genocidaal’, ‘verwoestend’, ‘militair keihard erop slaan’, ‘roekeloos avontuur’. De motieven van Israël om dit ‘Dood aan Israël!’-regime aan te vallen, reduceerde hij tot de wens van Benjamin Netanyahu om strafrechtelijke vervolging te ontlopen.

Duiders als Van Veen zullen zelden of nooit – waarschijnlijk nooit – de genocidale dreigementen van de vijanden van Israël noemen. Deze dreigementen zijn een oude traditie die tot op de dag van vandaag wordt voortgezet, maar helaas is het verhullen van deze oorlogstaal ook een oude traditie bij vrijwel alle Midden-Oostendeskundigen die optreden in onze media.

Inprenting

En omdat de betrouwbaar geachte media elkaar op dit dossier niet tegenspreken en steevast dezelfde deskundigen opvoeren, krijgen Nederlanders dagelijks ingeprent wat zij over Israël behoren te denken. In de massale Rode Lijn-demonstraties liepen niet alleen extremisten mee, maar ook talloze argeloze burgers die oprecht geloofden wat op hun spandoeken stond. En hun onwetende activisme blijft niet zonder gevolgen.

De taaloorlog rond het Israëlisch-Arabisch conflict maakt gewapende actie tegen de zogenaamde schurkenstaat Israël langzaam acceptabel. En in het verlengde daarvan verandert iedereen die niet meegaat in deze demonisering in een zionist waarop gejaagd mag worden.

De gevaarlijkste oorlog tegen Israël is de taaloorlog.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Er wordt tegen Israël een gevaarlijke taaloorlog gevoerd verscheen eerst op Wynia's Week.

Nederland kent sinds een week twee nieuwe helden, niet van eigen grond maar Perzisch, scherp en dapper in het debat. De naam van de ene is Afshin Ellian (1966), de Leidse hoogleraar Encyclopedie van de rechtswetenschap en de columnist die we natuurlijk al wat langer kennen maar die in de afgelopen week een zeldzaam niveau van ingetogen welsprekendheid bereikte toen hij mocht vertellen hoe hij de val van de ayatollahs beleefde: met een verwijzing naar ons eigen Wilhelmus. ‘De tirannie verdrijven, die mij mijn hart doorwondt’.

De naam van de tweede is Keyvan Shahbazi, schrijver en Vrijdenker van het Jaar 2024, ooit gevangene en gemartelde van de ayatollahs. Hij sprak op de Nederlandse televisie ontroerd zijn dank uit aan Donald Trump en aan Israël voor de bevrijding van zijn land. Die dank aan Trump staat in Teheran op de muren gekalkt, en de mensen zingen er ‘lieve Bibi’.

Dertigduizend mensen genadeloos gefusilleerd

Het is belangrijk om de analyses van Ellian en Shahbazi goed tot ons door te laten dringen. Zij beschrijven Iran als een samenleving die grotendeels seculier is, maar sinds 1979 in handen is gevallen van een regime van islamistische theocraten. Een theocraat is iemand die wil dat Allah het land bestuurt, en ook gelooft dat hij daartoe een kleine religieuze kaste heeft uitgekozen om zijn wil te kennen en uit te voeren. Het gevolg is gewelddadige onderdrukking, zoals we begin dit jaar nog hebben gezien toen burgers uit protest de straat op gingen. Dertigduizend mensen werden genadeloos gefusilleerd.

Theocraten kennen niet alleen de wil van Allah en presenteren zich niet alleen als de uitvoerders van die wil, maar hebben ook bijzondere inzichten in het verloop van de geschiedenis, en in het bijzonder in het einde daarvan. Alles loopt uit op de grote apocalyps, de grote kladderadatsch, de eindstrijd, die de komst van de twaalfde en laatste imam, de grote verlosser (Mahdi) zal brengen, die sinds de negende eeuw in een staat van verborgenheid in ons midden verblijft.

Tot die tijd is alles geoorloofd. Niet alleen de schending van de vrouwelijke waardigheid en massaslachtingen, maar vooral ook een voortdurende oorlog tegen de ene, grote aartsvijand Israël: via de proxies van Hezbollah in Libanon, Hamas in Gaza en de Houthi’s in Jemen. Om het Armageddon dichterbij te brengen is het massavernietigingswapen van de nucleaire raketten en een bondgenootschap met het kwaad (Rusland en China) belangrijk. Wie zich verzet tegen de ayatollahs verzet zich tegen God, en moet dus uit de weg worden geruimd. Tot in het buitenland (ook in Nederland) levende dissidente Iraniërs aan toe.

Dit is de wereld van de hete godsdienstwaanzin die Ellian en Shahbazi hebben weten te ontvluchten. Zij koesteren geen illusies. En zij hopen dat de aanvallen van de Verenigde Staten en Israël de bevrijding van hun land inluiden tot een democratische rechtsstaat naar westers model.

Nederlandse politiek faalde

Geen groter contrast dan het getuigenis van deze heren en het beeld dat de Nederlandse politiek deze week te zien gaf. Alleen de VVD, in Den Haag bij monde van Dilan Yesilgöz en Ruben Brekelmans, in Brussel bij monde van Bart Groothuis, wist in de loop van de week de dingen juist te benoemen. Maar de anderen faalden. Een volkomen verraste premier Jetten kon alleen maar iets stamelen over ‘terughoudendheid’, ‘de-escalatie’ en het belang van ‘diplomatie’.

Kati Piri (GL-PvdA) blijft geloven in een Europese benadering van sancties en pleidooien voor de vrijlating van demonstranten. Jesse Klaver noemde het Iraanse regime moorddadig en verwerpelijk, maar benadrukte: ‘De aanval van de VS en Israël druist in tegen het internationaal recht en riskeert een oorlog in de regio. Onze inzet moet gericht zijn op diplomatie, de-escalatie en de bescherming van onschuldige burgers.’

Botsende wereldbeelden

De politieke conclusie van het moment is dat we, bij monde van de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, Berendsen (CDA), ‘begrip’ voor de Amerikaanse en Israëlische aanvallen hebben, maar dat we toch ook graag hadden gezien dat de VS en Israël de weg van het internationale recht hadden bewandeld.

Hier botsen twee wereldbeelden: het kosmopolitische en het realistische. Kosmopolithisch in de zin van de overtuiging dat deze wereld wordt bewoond door mensen die allen in principe van goede wil zijn en op basis van redelijke argumenten en goede afspraken (vastgelegd in verdragen) nationale en internationale conflicten geweldloos kunnen beslechten.

Realisten zouden dat misschien ook wel willen geloven, maar zien dat er naast mensen van goede wil ook mensen zijn die zich tot jouw vijand hebben uitgeroepen en jou geen eigen plek onder de zon gunnen. Dat inzicht kan leiden tot de overtuiging dat er op een gegeven moment een uitzonderlijke toestand kan aanbreken waarin diplomatie en onderhandelingen naïef en wereldvreemd zijn. Dan moet er iets gebeuren.

Verlammende bureaucratie is geen optie

Volgens de Amerikanen en Israël was dat moment aangebroken. Tijdens de onderhandelingen met Iran waren zij niet alleen tot de overtuiging gekomen dat Iran, ondanks de twaalf dagen van oorlog in juni vorig jaar, ergens in het westen van Iran toch nog een arsenaal aan wapens had weten te verbergen en dat de productie van atoomwapens daar ver was gevorderd. En dat Iran bereid was die op korte termijn in te zetten. Dan praat je niet verder, in afwachting van dat moment waarop je dan kunt reageren, maar je bent dat moment voor en je gaat over tot actie, ‘pre-emptive’, volgens de methode-Israël (zie het gelijknamige boek van Jacques de Kadt).

Want wat zou het bewandelen van de weg van het internationale recht betekenen? Het zou betekenen dat alle bewijs eerst moest worden verzameld en op tafel moest worden gelegd, voorgelegd aan de Verenigde Naties, en dat de Veiligheidsraad (met landen als Rusland en China) vooraf toestemming moest hebben verleend voor de aanvallen. Op een moment van directe bedreiging waarin zelfverdediging onmiddellijk aan de orde is, is deze verlammende bureaucratie geen optie.

En datzelfde internationale recht laat bovendien de mogelijkheid open om een oorlog achteraf te verantwoorden en de gegevens van een unieke informatie- en intelligence-positie op een later moment op tafel te leggen. Anders dan het internationale recht helpt het recht van de sterkste onderdrukte mensen soms wel aan hun recht en hun vrijheid.

Vanuit deze positie van strategisch realisme is de houding van Nederlandse politici alleen maar te classificeren als wereldvreemde naïviteit, zo niet lafheid, machteloos commentaar vanaf de zijlijn, met een beroep op ‘recht’ dat niet beschermt, en de Iraniërs aan hun lot overlaat tegenover een wreed en moorddadig, godsdienstwaanzinnig regime.

Emotionele overreactie

Tot dat strategisch realisme behoort natuurlijk ook het verzet tegen het besluit van de regering, uit een soort emotionele overreactie, om de gasputten in Groningen met beton dicht te storten. De afsluiting van de straat van Hormuz laat zien dat een strategische reserve geen overbodige luxe is.

Ook hier staat het harde realisme dat de wereld neemt zoals die daadwerkelijk is, tegenover de machteloze onnozelheid van posthistorische beroepsbestuurdertjes die de werkelijkheid niet onder ogen willen en durven zien.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Het internationaal recht beschermt Iraniërs niet tegen een wreed, godsdienstwaanzinnig regime. Het beroep daarop van Nederlandse politici is onnozel en laf. verscheen eerst op Wynia's Week.

Intelligence

De operatie Roaring Lion zoals deze in Israël heet, of Epic Fury zoals de Amerikanen de oorlog noemen, begon die zaterdag met een preventieve aanval van de VS en Israël op Iran. Israël had intelligence verkregen, onder meer via jarenlang gehackte verkeerslichten, dat ayatollah Khamenei en een aantal van zijn topambtenaren zich op een bepaalde tijd in zijn kantoor in het centrum van Teheran zouden bevinden.

De Amerikanen hadden vertrouwen in de informatie en daarmee stond het tijdstip vast waarop de oorlog begon. De Israëlische luchtmacht klaarde deze eerste klus en later op de dag kwamen er al berichten dat de ayatollah mogelijk was gedood. Deze berichten werden later bevestigd, evenals de dood van circa 40 van zijn topambtenaren.

De raketten en drones kwamen in de avond. Voortdurend alerts en sirenes. Thuis zaten we die avond vooral in de relatief veiligste hoeken van een slaapkamer. Mocht het dak omlaag vallen, dan hopelijk toch niet pal in de hoek.

Later vertrokken mijn echtgenote en de jongste naar vrienden die een safe room hebben. Onze dochter zat en zit veilig in Boedapest voor twee voetbalinterlands tegen België (de uit- en thuiswedstrijd). Veilig maar saai, want sinds zaterdag mogen de meiden het hotel in het centrum van de stad niet meer verlaten uit angst voor door Iran opgeroepen jihadisten. Zelf bleef ik in de hoek van de slaapkamer onze hond geruststellen.

Eensgezind

Anders dan in Europa is er in Israël vrijwel geen kritiek op de oorlog. Oppositieleider Yair Lapid benadrukt de nationale eenheid. ‘Het is geen oorlog uit vrije wil. (…) We moeten wel om te voorkomen dat het raketten zou gaan regenen of erger … een atoombom.’ Netanyahu verdedigt de oorlog niet anders en beklemtoont dat de versnelde productie van ballistische raketten en de bouw van nieuwe nucleaire sites en ondergrondse opslagplaatsen beogen om Iran vrijwel immuun te maken voor aanvallen van buitenaf.

Raketten kwamen en komen er sinds zaterdag wel, maar in een mate die beheersbaar is, onder meer dankzij de eigen afweer en doordat er steeds meer Iraanse lanceerinstallaties worden vernietigd. Helaas gaat het soms toch goed mis. De eerste avond al liet een jonge vrouw in Tel Aviv het leven. Een dag later werd in Beit Shemesh een synagoge en een daaronder gelegen schuilkelder getroffen door een ‘direct hit’. Negen mensen kwamen daar om het leven.

We survived. Let’s eat.

Video’s op sociale media geven een beeld van hoe Israëli’s, soms heel creatief, omgaan met de bombardementen. Matrassen op de grond in eigen safe rooms en publieke schuilkelders. Overal kinderen, bang en niet zo bang. ‘Onze Shay is net een mol. Hij bivakkeert met vrienden in de schuilkelder naast het huis van opa en oma’, vertelt Cathelijne, een Nederlandse vriendin uit een kibboets niet ver van de grens met Libanon. ‘Af en toe komt hij boven om eten te halen.’

Parkeergarages en de ondergrondse in Tel Aviv hebben een nieuwe bestemming gekregen. Mensen kamperen er in tentjes of gewoon op een matras op de grond. Afgelopen dinsdag waren er in de ondergrondse hier en daar poerim-party’s met verklede feestgangers en een enkele dj die de stemming erin hield, er is zelfs een huwelijk ondergronds voltrokken en gevierd, er wordt gevoetbald en, het kan niet missen, gegeten. Het doet me denken aan een oud gezegde alhier: ‘They tried to kill us, we survived, let’s eat.’

Breuklijn

Een oorlog heeft altijd verrassingen in petto. De eerste dag van deze oorlog al trof een Iraans projectiel een Amerikaans legercomplex in Koeweit. Zes Amerikanen kwamen om en de Koeweitse soevereiniteit was geschonden. De Emiraten hebben talloze Iraanse projectielen op hun dak gekregen, waaronder brokstukken van een raket op het Fairmont hotel op het Palm Jumeirah-eiland.

Yara, een vriendin die al jaren met haar gezin in Dubai woont, appt dat het wel even anders is dan in Israël. ‘Hier zijn geen schuilkelders of safe rooms en geen alerts en sirenes die waarschuwen voor een aanval. We schuilen onder de trap.’

Qatar, vanouds een vriend van Iran en medegrootsponsor van terreur, is ook aangevallen. Qatars premier weersprak de Iraanse claim dat het slechts Amerikaanse bases had aangevallen. Woonwijken, vitale infrastructuur en LNG-installaties waren het doel, aldus sjeikh Mohammed. Ook Bahrein, Oman, Saoedi-Arabië, Azerbaijan en een Engelse legerbasis op het niet-islamitische Cyprus zijn aangevallen en er is zelfs vanuit Iran een raket op het bevriende Turkije afgeschoten, al wordt dit door Iran ontkend. Al met al een opmerkelijke breuklijn in de islamitische wereld. Zit het nieuwe Midden-Oosten er echt aan te komen?

Afgelopen dinsdag begon Hezbollah voor het eerst na de 12-daagse oorlog van vorig jaar weer raketten af te vuren, vooral op het noorden van Israël. De oproep van de Libanese regering aan Hezbollah om zich koest te houden, had geen effect gesorteerd. Israël op zijn beurt grijpt inmiddels de kans om het ‘af te maken’ (zo dat mogelijk is). Het leger trekt verder Libanon in en de luchtmacht verhevigt zijn aanvallen op wapenopslagplaatsen, tunnels, lanceerinstallaties en kopstukken van de terreurorganisatie, steeds voorafgegaan door waarschuwingen aan de burgerbevolking en met gebruik van precisiemunitie.

Omgekeerd laat Hezbollah zich ook niet onbetuigd. ‘Again a white night’, appt mijn schoonzus uit het centrum van het land. Non-stop raketten en drones vanuit Iran. Het noorden heeft het zwaar te verduren door aanvallen vanuit Libanon. Het is overigens niet overal hetzelfde. In ons dorp in de Karmel hebben we al drie achtereenvolgende nachten geen alert of sirene gehad. Alleen een paar explosies in de verte. Lucky us.

Weinig steun uit Europa

Trump, ik schreef het hier al eerder, kan in Israël niet stuk. Eerst het bestand in Gaza en uitzicht op een duurzame oplossing aldaar, nu de aanval op Iran, al jaren Israëls grootste bedreiging. Eenheid aan het thuisfront, zoals in Israël, heeft Trump niet. 43 procent van de Amerikanen keurt de Amerikaanse aanval op Iran af, tegen 27 procent die het goedkeurt.

Europese signalen van steun, anders dan feestvierende Iraniërs op straat, ben ik nog niet tegengekomen. Terughoudendheid, de-escalatie en respect voor het internationale recht zijn de toverwoorden en met het laatste wordt alles behalve recht voor Iraanse burgers bedoeld, van wie er onlangs meer dan 30.000 zijn vermoord omdat ze tegen hun regime protesteerden. Soms worden deze ‘afgewogen oordelen’ schoorvoetend gevolgd door ‘begrip’ voor de aanval.

Spanje keurt de oorlog faliekant af. Alleen Duitsland houdt de rug nog enigszins recht (‘respect voor de bondgenoot’). Toen ik op een video de eerste reactie van de nieuwe Nederlandse premier Jetten zag – ‘terughoudendheid en de-escalatie geboden’ – steeg het plaatsvervangende schaamrood me naar de kaken. Hoorde ik werkelijk de premier van een land spreken dat ieder jaar op 5 mei de eigen bevrijding door Amerikanen (Britten en Canadezen) herdenkt? In de Nederlandse media overheerst, als ik het goed heb, vooral de zorg over de stijgende benzineprijzen, landgenoten die niet uit het Midden-Oosten weg kunnen en een dreigende recessie.

Was het doel van de oorlog aanvankelijk het vernietigen van de nucleaire installaties en het onmogelijk maken van de productie van ballistische raketten, daar kwam al snel de val van het regiem bij. De IDF verwacht nog minstens een of twee weken nodig te hebben om alle doelen in Iran te bombarderen. De vernietiging van lanceerinstallaties sorteert inmiddels effect. Het aantal raketten en drones uit Iran wordt per dag minder, een afname die deels tenietgedaan wordt door raketten en drones uit Libanon.

Ynet berichtte woensdag dat er mogelijk speciale eenheden en agenten van de Mossad in Iran opereren of in de woorden van luchtmachtcommandant Bar: ‘fighters from the Air Force’s special units are currently carrying out extraordinary missions that could ignite the imagination’.

Trump heeft inmiddels ook niet uitgesloten dat Amerikaanse troepen voet op Iraanse grond zullen zetten. Verder faciliteert Amerika de Koerden om hun gram bij het regiem in Iran te gaan halen. Dit alles mede in de hoop dat het eindspel ingeluid kan worden door een opstand van de Iraanse burgerbevolking. Tot het zover is c.q. als het zover komt, heeft Amerika, aldus Trump, nog ‘tremendous amounts of ammunition’.

Het volk van Israël leeft

In Israël komt het leven langzaam weer wat op gang. Na de waarschuwing van de minister van Financiën dat de economie het zwaar te verduren heeft, versoepelde het Thuisfrontcommando de regels. Mensen mogen weer aan het werk mits de werkplek een schuilkelder nabij heeft. Bijeenkomsten van maximaal 50 personen zijn weer toegestaan onder dezelfde conditie. Scholen en crèches blijven dicht, wat het voor veel ouders niet makkelijk maakt om weer aan het werk te gaan.

En goed nieuws voor onze jongste. Donderdagavond kon de waterpolotraining weer hervat worden. Goed tegen de oorlogsstress, al stonden de jongens na een uur nat en bibberend in de schuilkelder van de naast het zwembad gelegen sporthal. Am Yisrael Chai (עַם יִשְׂרָאֵל חַי), het volk van Israël leeft.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht ‘Het is geen oorlog uit vrije wil. We moeten wel.’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar wat er nu volgt is nog uiterst ongewis. Kijken we naar een replay van het Venezuela-model, waarbij met elementen van het regime een deal wordt gesloten? Misschien, maar daarmee komen democratie en vrijheid niet snel dichterbij, want het wrede Iraanse regime zelf wordt er – evenmin als in het Zuid-Amerikaanse land – niet mee verwijderd. Of kijken we naar een meesterzet in het wereldwijde schaakspel van Washington tegen Peking?

Iran was goed voorbereid

Mogelijke gesprekspartners voor de VS zijn er zeker te vinden. Denk bijvoorbeeld aan de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, by default een internationaal aanspreekpunt. Bijkomend voordeel: hij is tot nu toe – net als de Iraanse president trouwens – in leven gelaten. Maar nee, Iran is anders dan Venezuela en we moeten ook rekening houden met een lange periode van geweld, zoals destijds in Syrië. En zonder de uitschakeling van de Revolutionaire Garde en de religieuze fanatici zal een gematigde factie niet snel de kop boven het maaiveld durven uitsteken.

Wat opvalt is dat de Iraniërs zich goed hadden voorbereid op de Israëlisch-Amerikaanse aanval. Hoewel de top van het regime is uitgeschakeld gaat de strijd dankzij een goed voorbereide en verregaande decentralisering van de commandovoering onverminderd voort. Lokale commandanten van de Revolutionaire Garde en andere exponenten van het regime kunnen hierdoor nog lang overleven.

Het wordt voor de Golfstaten, de VS en Israël nog een hele kluif om de komende weken venijnige raket- en droneaanvallen te weerstaan. De kans is daarom groot op enorme schade aan de economieën van de betrokken landen, het vertrek van de vele westerlingen uit de regio en niet te vergeten een zwaar verstoorde export van brandstoffen uit de Golf – het laatste door (dreiging van) schade aan exportterminals en oorlogshandelingen in de Straat van Hormuz.

Geen dreiging meer voor Tel Aviv

Mogelijk weten enkele wijken, steden of regio’s in Iran zich op korte termijn te bevrijden, maar de krachten van het regime zijn sterk genoeg om zelf nog lang deels of elders in het land te overleven. Een helaas voor de hand liggend scenario is een jarenlange gewelddadige fragmentatie van het land – zoals dat in Syrië het geval was tijdens de burgeroorlog. Het is nog vroeg en de fog of war is nog niet opgetrokken, maar de eerste tekenen zijn er. De Israëlische luchtmacht lijkt in het westen van Iran steun te verlenen aan door de CIA bewapende Koerdische rebellen en ook elders staan minderheden op tegen de restanten van het regime, zoals in Beloetsjistan, een zwaar onderdrukte regio aan de grens met Pakistan.

Zo’n lange periode van instabiliteit zou Israël – net als destijds in Syrië – niet slecht uitkomen omdat er dan geen directe dreiging meer vanuit de restanten van het regime richting Tel Aviv uit blijft gaan. Voor zowel de VS als Israël is een sterke vermindering van de militaire capaciteit van Iran, inclusief de mogelijkheid om kernwapens te bemachtigen, al een belangrijke winst. Een complete regime change in de richting van een prowesterse democratie is wellicht op korte termijn moeilijker te bereiken, al is dat natuurlijk voor velen een zeer gewenste (en gegunde) uitkomst.

Harde klap voor Poetin

Maar er is ook goed nieuws: de informele Euraziatische As van China, Rusland en Iran ligt in duigen. Eerst viel Venezuela al, die voorpost van China, Iran en Rusland in de achtertuin van de VS. Het lot van Cuba hangt – als collateral damage van de val van Maduro – inmiddels aan een zijden draad. Voor Poetin is de val van het Iraanse regime een harde klap en hij moet machteloos toezien hoe wederom een belangrijke bondgenoot verloren gaat, zonder dat hij iets kan doen. De laatste dagen toonden Russische onderdelen in neergehaalde Iraanse drones aan hoe de wapenindustrie van beide landen met elkaar was verweven.

Met de eindstrijd van het regime in Iran is Rusland ook een belangrijke aanvoerroute voor haar eigen defensie-industrie kwijt. Beide landen waren partners in crime. Allebei zagen ze meer en meer hun olieopbrengsten onder druk raken van sancties en beide landen hebben allang elke poging tot enig fatsoen (laat staan het volgen van internationaal recht) in hun interne en externe politiek laten varen.

China steunt Iran niet

China daarentegen denkt en gedraagt zich duidelijk anders. Het land heeft zijn belangen altijd goed gespreid en – hoewel het zich grote zorgen maakt om de olieaanvoer uit de Golf – het komt de ayatollahs beslist niet te hulp.

Hoe belangrijk is Iran voor China? We zagen veel retoriek tussen beide landen: vriendschap, steun, handel, investeringen. Maar erg concreet werd het maar niet en – zoals gezegd – China steunt Iran absoluut niet in de strijd. Integendeel, Iran kreeg enkele dagen geleden juist een signaal van Peking om Chinese tankers of tankers met Chinese olie aan boord in de Golf met rust te laten. Want uit de regio komt meer dan de helft van alle door China over zee geïmporteerde olie.

Iran had China tot nu toe harder nodig dan omgekeerd. Het land verkocht in 2025 dan wel 80 procent van alle geproduceerde olie aan China, voor China zelf is dat ongeveer 14 procent van zijn totale olie-invoer. De Iraanse olie valt door deze oorlog in één klap weg en zal ook voorlopig niet opnieuw naar China stromen. Na het verlies van de Venezolaanse olie (goed voor ruim 4 procent van de Chinese invoer) ontstaat er wel een probleem voor Peking. Het land heeft olievoorraden voor slechts zo’n 100-120 dagen.

De Arabische Golfstaten zijn echter qua olie velen malen belangrijker voor China dan Iran. Maar liefst 40 procent van de Chinese import komt uit, opgeteld, Oman, Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Irak en Koeweit. Dat de Straat van Hormuz, waar dus vorig jaar zo’n 54 procent van de Chinese olie-import doorheen voer, nu een strijdtoneel is, maakt China enorm kwetsbaar. Overigens geldt dit ook voor andere Aziatische landen, zoals India en Japan. De olie uit de Golf is trouwens nauwelijks van belang voor de Westerse wereld, al ligt dat anders voor de export van gas uit Qatar, waar nota bene ons land zich deels afhankelijk van heeft gemaakt.

Met Straat van Hormuz kan VS China zwaar onder druk zetten

Dat de Straat van Hormuz een chokepoint is waar je op kan drukken om de economie van een deel van de wereld hard te raken, was al bekend. Dat de Amerikaanse marine er nu weer de dienst gaat uitmaken – zonder dat het land verdere belangen heeft in de regio – is een belangrijke zet op het wereldwijde schaakbord in het spel van de VS tegen China. China heeft dan wel de meeste grondstoffen en zeldzame metalen van de wereld in handen, het zal straks toch echt moeten praten met Washington als het een stabiele aanvoer van olieproducten wil behouden.

Ook het patroon in de Israëlisch-Amerikaanse bommencampagne duidt in die richting. Iraanse olie-installaties zelf lijken niet getroffen, maar wel bijvoorbeeld de energiecentrale op het olie-eiland Kharg. Dat betekent een tijdelijke uitschakeling van de export, maar de productie- en exportfaciliteiten daar blijven intact. Een voorteken wellicht dat de Amerikanen straks de Iraanse olie-export gaan ‘runnen’? Eén ding is duidelijk: Iraanse olie, Golf-olie en de Straat van Hormuz vormen samen een chokepoint van jewelste in de handen van de VS om druk te zetten op China.

China gaat knopen tellen

Maar negatieve gevolgen kunnen er ook zijn. Zo voorspellen andere waarnemers dat het wegvallen van de Iraanse olie China verder in de armen kan drijven van Rusland. Dat effect is echter van beperkte omvang en zal hooguit tijdelijk zijn. Alleen kleine private Chinese raffinaderijen zouden immers die Russische olie dan willen kopen – niet de grotere staatsbedrijven die het liefst van gesanctioneerde olie afblijven.

En bovendien: Peking kent de risico’s van steun aan Poetin, die meer en meer oogt als een keizer zonder kleren. De oorlog in de Golf zal China er toe aanzetten de knopen te tellen, de belangen verder te blijven spreiden en de VS niet te veel dwars te zitten, zeker nu het land machteloos moet toezien hoe Washington voor de tweede keer in korte tijd rücksichtslos geweld gebruikt om de wereld weer naar haar hand te zetten.

Israèl heeft aartsvijand definitief verslagen

Maar laten we het grote nieuws niet vergeten dat Israël er in ieder geval in is geslaagd zijn aartsvijand – zeer waarschijnlijk – definitief te verslaan, terwijl de VS de druk op China verder kunnen opvoeren: een vooralsnog succesvolle samenwerking. We zullen daarnaast snel zien in hoeverre de Amerikaans-Israëlische aanval de toekomst van Iran gaat bepalen. Maar één ding is zeker: de wereld is in ieder geval verlost van verdere bloedige bemoeienissen door de ayatollahs.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Met de val van Khamenei verliest Poetin zijn beste bondgenoot en komt China verder onder druk van de VS te staan verscheen eerst op Wynia's Week.

Geestelijk leider ayatollah Ali Khamenei heerste 36 jaar over Iran, als opvolger van Ruhollah Khomeini. Hij werd door een Israëlisch bombardement geveld, samen met de minister van defensie, leider van het Iraanse leger en de leider van de revolutionaire garde. Een collectieve uitvaart van Iraanse kopstukken.

‘Eye-opener’

Bij zo’n historisch keerpunt worstelden leden van het pas aangetreden Nederlandse kabinet met woorden om ‘iets’ te kunnen zeggen. Premier Jetten riep op tot ‘maximale terughoudendheid’, waarbij het onduidelijk was of hij de geallieerde actie van de VS en Israël bedoelde, of de voormannen van de Iraanse theocratie die al sinds 1979, de machtsovername door Khomeini, niet ‘terughoudend’ zijn.

Jetten kent Iran. Hij maakte een toeristische reis met zijn vriend in het Iran van de mollahs. Voor de zekerheid ging ook vrouwelijk gezelschap mee, want in Iran worden homo’s van het dak gegooid. Hij noemde de reis een ‘eye-opener’ maar dat heeft zijn inzicht niet vergroot. Hij wijst op het belang ‘van het vermijden van verdere escalatie’. Iran escaleert al sinds de oprichting van de islamitische republiek. Volgens hem is ‘stabiliteit in de regio essentieel’. Dat klopt, maar Iran destabiliseerde het Midden-Oosten, als giftige spin in het web, via handlangers in Syrië, Libanon, de Gazastrook en Jemen. Het einde van dát bewind is juist de weg terug naar stabiliteit.

De reactie van het Nederlands kabinet is maatgevend voor die in andere West-Europese landen. Frankrijk en Groot-Brittannië riepen ook op tot ‘de-escalatie en onderhandelingen’.

Loze woorden. Zowel Frankrijk als Groot-Brittannië weigerde de Amerikanen toegang tot militaire vliegvelden om bombardementen uit te voeren in Iran. President Macron en premier Starmer speelden vredesduiven; de werkelijke oorzaak zit dieper. Ze zijn bang voor onrust onder moslims in eigen land.

Verzekeringspolis

Frankrijk stemt in april 2027 over een nieuwe president; de tegenstander van Marine Le Pen of een andere rechtse kandidaat zal afhankelijk zijn van de moslim-stem. Bij Labour, de partij van premier Starmer, is de moslim-stem zelfs de harde kern van het electoraat. In beide landen radicaliseerde een groeiende moslimgemeenschap. Door islamisering in de binnenlandse politiek, islamiseert de buitenlandse politiek vanzelf. Ook die van Nederland. Zie Jetten.

Andere landen gaven de VS wel toegang tot militaire vliegvelden: Koeweit, Jordanië, Qatar, Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië. Allemaal Arabische landen; Amerika is hun verzekeringspolis.

Onverzoenbare posities

De Amerikanen en Israëliërs besloten Iran aan te vallen na mislukte onderhandelingen met Iraanse vertegenwoordigers in Genève. Iran gaat door met verrijking van uranium, met het doel atoomwapens te produceren. De islamitische republiek ziet atoomwapens als enige bestaansgarantie. Voor Israël geldt het omgekeerde: een Iran met atoomwapens is een existentieel gevaar. Onverzoenbare posities.

President Trump besloot, met Israël, een militaire actie te lanceren tegen Iran, met een grote lucht- en zeemacht. Ook Amerika is gebonden. Sinds de Irak-oorlog is militaire actie in het buitenland impopulair. Vooral bij de achterban van Trump. De grens ligt bij ‘boots on the ground’.

Zelfisolement

Oorlogvoering is anno 2026 veranderd. Technologie verandert strategie; operaties onzichtbaar vanuit de lucht met millimeter-precisie en baanbrekende methoden voor informatieverschaffing. In dat proces loopt Israël voorop. Bij de liquidatie van Hamas-leiders hoefde Israël geen bouwwerken te bombarderen; de slaapkamer van het doelwit volstond. Ongeacht waar. Geestelijk leider Khamenei waande zich veilig met de militaire top, maar Amerika en Israël wisten hem te vinden. De VS kan een bommencampagne wekenlang voortzetten, zelfs tot de islamitische republiek is teruggekeerd tot het stenen tijdperk.

De geestelijke leiding van Iran heeft een groot probleem. Wie wil Khamenei opvolgen? Zijn machtsstructuur werd systematisch uitgedund. Wie durft nog te solliciteren naar de post van ‘geestelijk leider’? Een driemanschap van topfiguren moet een kandidaat zoeken. Bij vergaderingen luistert de Israëlische geheime dienst, de Mossad, mee. Wie solliciteert, wordt mogelijk uit bed geblazen. Wie wel eens de spionageserie Tehran heeft gezien, zal verbaasd zijn over de gelijkenis met wat nu gebeurt. Het regime heeft de Arabische wereld tegen, en krijgt evenmin substantiële steun van Rusland en China. Het ploetert in zelfisolement.

Immuniteit voor moordenaars?

Uiteindelijk moeten Iraniërs het islamitisch bewind zélf omverwerpen. Trump verklaarde dat militairen en zelfs leden van de Revolutionaire Garde (IRGC) immuniteit kunnen krijgen als ze de wapens neerleggen. Nogal een grote concessie want de IRGC is de moordmachine van Iran. Bij recente opstanden werden circa 32.000 mensen vermoord, vaak op gruwelijke wijze, door leden van die garde. Zij plakken vast aan het bewind omdat ze naast hun politioneel-militaire rol ook economische voordelen genieten, eigendom en aandelen in bedrijven, waardoor ze zijn bevoorrecht. Die moordenaars immuniteit aanbieden zal de gewone Iraniër niet appreciëren.

Amerika bereidt het terrein voor maar Iraniërs moeten de macht pakken. Dat is moeilijker dan het lijkt, want Iran zit in een andere situatie dan Venezuela dat al langere tijd democratie kende, en waar democratische verkiezingen plaatsvonden. Met de arrestatie van president Maduro heeft Trump de ‘bad guy’ eruit gepikt en de economie in een wurggreep gelegd zodat de vicepresident van Venezuela de wil van Amerika moet uitvoeren. Iran heeft zelfs nooit eerlijke verkiezingen meegemaakt.

Na de dood van Khamenei heeft Maryam Rajavi, leider van de nationale verzetsgroep NCRI een ‘Voorlopige Regering’ afgekondigd met een Tienpuntenplan, met oog op een ‘democratische, seculiere republiek’. NCRI heeft ook verzetshaarden in Iran. Met de neergang van het islamitische regime zou er theoretisch ruimte moeten komen voor een democratische opstand. Elke opstand heeft gangmakers nodig; de vonken die tot de vlam leiden. NCRI heeft een lange verzetstraditie. Het vocht niet alleen tegen het islamitisch regime vanaf het begin maar ook tegen de heerschappij van Sjah Reza Pahlavi (1919-1980) en zijn zelf verheerlijkende pauwentroon die de oorzaak was van de islamitische revolutie in 1979.

De zoon van de Sjah, Reza Pahlavi II (65), vertrok op 17-jarige leeftijd naar de VS om een opleiding te volgen als luchtmachtpiloot maar kwam nooit terug in Iran omdat zijn familie tijdens de islamitische revolutie het land werd uitgezet. Hij woont in Washington DC, heeft geen lange verzetstraditie maar werpt zich op als ‘overgangsfiguur’ van de huidige dictatuur naar een nieuwe staatsvorm, mogelijk een monarchie. Hij noemt de overgang ‘tijdelijk’, tot 3 jaar of meer. Pahlavi heeft ook nooit afstand genomen van het bewind van zijn vader op de pauwentroon. Iran kent diverse etnische minderheden zoals de Koerden, die autonomie binnen Iran eisen, maar Pahlavi noemt hen ‘separatisten’.

Watchdog

Het islamitisch bewind spartelt voort, ten koste van Arabische buurlanden en de vrije zeevaart. Maar zijn dagen zijn geteld. Zodra het islamitisch bewind verbrokkelt, zal een ‘gematigd deel’ ervan aansluiting zoeken bij de oppositie. Dat zal eerder zijn bij de beweging van Pahlavi en zijn monarchale traditie dan bij de NCRI die werd gehaat door zowel de Sjah als de Mollahs.

Het beste is dat de verdeelde oppositie in een ronde tafel-onderhandeling een akkoord sluit over eerlijke, algemene verkiezingen voor een Grondwettelijke Vergadering, om van daaruit verder te onderhandelen over de toekomst van Iran. Zowel Pahlavi als NCRI hebben een effectieve lobby in Washington DC, bij het Congres en Amerikaanse media. Trump kan hen om de tafel dwingen en optreden als de brommende ‘watchdog’.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht De dagen van het islamitische bewind in Iran zijn geteld. Maar de Iraniërs moeten zelf de macht grijpen en dat is lastiger dan het lijkt verscheen eerst op Wynia's Week.

Israël begroet deze maand naar schatting zo’n 40.000 christelijke pelgrims voor een bezoek aan de heilige plaatsen. In Nazareth, waar de Basiliek van de Aankondiging staat, heeft het ministerie van Toerisme flink geholpen met de kosten van de kerstverlichting. De jaarlijkse kleurrijke processie op kerstavond trekt hier duizenden toeschouwers, waaronder dit jaar ook weer veel buitenlanders.

Toeristen bleven weg

Ruim 25 procent van Nazareths hoofdzakelijk Arabische inwoners is christelijk. Haifa, eveneens een stad met een groot aantal christelijke Arabieren, staat bij gebrek aan een heilige plek niet in de reisgidsen voor christelijke pelgrims, al wordt Kerstmis er wel massaal gevierd. Een fraai verlichte kerstboom, een (negenarmige) Chanoeka en een halvemaan met vijfpuntige ster, met op de achtergrond de terrasvormige tuinen en de graftombe van de Báb, een van de heilige plaatsen voor de bahai, symboliseren gedurende de maand december het multireligieuze karakter van de stad.

Bethlehem werd zwaar getroffen door de oorlog in Gaza. Circa 80 procent van de bevolking, grotendeels moslims, leefde voorheen van het toerisme. Pelgrims, vooral uit Azië, Zuid-Amerika en Oost-Europa, keren nu weer voorzichtig terug. ‘Wanneer 10.000 bezoekers hier overnachten’, aldus de burgemeester, ‘dan werkt de slager weer, heeft de supermarkt business en is iedereen aan het werk.’ Zover is het echter nog (lang) niet.

Het afgelopen jaar zijn er belangrijke stappen gezet naar een wat vrediger toekomst voor het gebied tussen de rivier en de zee. Het eind 2024 overeengekomen bestand met Libanon houdt vooralsnog stand. Trump bewerkstelligde in oktober het bestand met Hamas in Gaza. De Houthi’s hebben daarna hun raketbeschietingen op Israël en hun aanvallen op schepen in de Rode Zee gestaakt en richten hun pijlen nu op Zuid-Jemen.

Het woord ‘bestand’ heeft inmiddels wel flink aan betekenis verloren. Het staat niet meer voor een tijdelijk einde aan gevechten, maar slechts voor een verminderde intensiteit ervan. Ook op de Westoever en binnen Israël rommelt het flink. Wat het komende jaar op het front van oorlog en vrede gaat brengen, is koffiedik dijken.

Libanon

De Libanese regering wil wel, maar kan niet. De overeenkomst van november vorig jaar hield in dat beide partijen (Hezbollah en Israël) zich zouden terugtrekken uit het gebied ten zuiden van de rivier Litani en dat Hezbollah ontwapend zou worden. Volgens de Libanese premier Salam is dat laatste bijna zover. Israël plaatst hier evenwel grote vraagtekens bij, verwijt het Libanese leger dat het niet effectief optreedt en neemt het heft herhaaldelijk in eigen hand met aanvallen op Hezbollah-strijders en wapenopslagplaatsen.

Sinds de inwerkingtreding van het bestand heeft het Israëlische leger, aldus de Times of Israel, zo’n 380 Hezbollah-strijders en leden van verwante terreurgroepen gedood, honderden Hezbollah-sites gebombardeerd en circa 1200 militaire operaties in Zuid-Libanon uitgevoerd. Hezbollah heeft op zijn beurt meermalen verklaard dat het de wapens niet zal neerleggen zolang Israël zijn acties niet beëindigt.

Veel gevluchte bewoners aan de Israëlische kant van de grens met Libanon voelen zich ondertussen nog steeds niet veilig om naar hun woonplaatsen terug te keren. Zowel de Israëlische premier Netanyahu als de Amerikaanse ambassadeur in Libanon, Tom Barrack, hebben gewaarschuwd dat als het Libanese leger er niet in slaagt Hezbollah te ontwapenen een nieuwe confrontatie onvermijdelijk is. En daar zal het dan waarschijnlijk niet bij blijven.

Iran

In Iran is de productie van ballistische raketten fors opgevoerd, satellietbeelden lijken te tonen dat het regiem de schade aan de belangrijkste doelwitten van de Amerikaanse aanvallen op de nucleaire faciliteiten inventariseert, ‘drills’ van de Revolutionaire Garde volgen elkaar in hoog tempo op naast testlanceringen van ballistische raketten.

Netanyahu hoopt Trump op 29 december te kunnen ontmoeten om onder meer informatie over Irans versnelde raketproductie en nucleaire acties op tafel te leggen en opties voor een eventueel militair antwoord te bespreken. De opluchting over de beëindiging van de Iraanse raketaanvallen op Israël zou dus weleens van niet al te lange duur kunnen zijn.

Gaza

Het ruim twee maanden durende bestand in Gaza betekent niet dat het vechten daar geheel gestaakt is. Het merendeel van de Israëlische troepen heeft de strip verlaten, de meeste reservisten zijn naar huis en de in Gaza achtergebleven legereenheden beperken zich grotendeels, maar niet alleen, tot defensieve operaties. Vrijwel dagelijks worden er (ondanks voorafgaande waarschuwingen) Gazanen ‘geëlimineerd’ die de gele lijn overschrijden.

Hamas’ tweede man, Raad Saad, is ruim een week geleden in Gaza City, dus aan de Palestijnse kant van de gele lijn, gedood door een drone-aanval. Volgens Israël een vergelding voor herhaaldelijke schendingen van het bestand, waaronder een aanval van Hamas waarbij Israëlische soldaten gewond raakten. Eerder al werden drie Israëlische soldaten door Hamas gedood.

De start van de zogeheten tweede fase van het bestand, ontwapening van Hamas en vernietiging van zijn militaire infrastructuur (met name tunnels en wapenfabricage) lijkt nog ver weg. Hamas weigert de wapens neer te leggen voor Israël zich geheel uit Gaza heeft teruggetrokken en heeft bovendien ook niet getekend voor de tweede fase van Trumps vredesplan.

Er is de nodige ‘intelligence’ dat Hamas zich aan het herbewapenen is en ook is het stoffelijk overschot van de laatste gijzelaar, Ran Gvili, nog niet terug. Gesprekken over een internationale stabilisatiemacht lijken bovendien weinig zoden aan de dijk te zetten omdat Arabische landen ervoor terugschrikken daarvoor troepen te leveren (moslims willen niet op moslims schieten, althans niet in Gaza).

Turkije, dat wel bereid is in een vredesmacht te participeren, is voor Israël een ‘no way’ vanwege Erdoğans openlijke solidariteit met Hamas. Erdoğan weigert de 7 oktober-slachting te veroordelen en betitelt de Hamasstrijders als vrijheidsstrijders.

De Amerikaanse (republikeinse) senator Lindsey Graham, die deze week in Israël was, gaf alvast een schot voor de boeg. ‘Put them [Hamas] on the clock. If they don’t disarm in a credible way, then unleash Israel on ’em.’

Palestijnse staat

Ook aan Israëlische zijde zijn er de nodige bedenkingen bij fase 2. De grensovergang bij Rafah zou dan aan twee kanten open moeten, waardoor vertrokken Palestijnen weer kunnen terugkeren, ‘dual use’-materiaal zou weer moeten worden toegelaten (zoals cement en staal dat onder meer ook voor nieuwe of herstel van bestaande tunnels kan worden gebruikt) en het leger zou zich tot aan de grens moeten terugtrekken waarmee de huidige veiligheidszone zou verdwijnen.

Trumps vredesplan voor Gaza rept van een ‘pad naar Palestijnse zelfbeschikking en een Palestijnse staat’ wanneer de condities daarvoor rijp zijn. Het lijkt op lippendienst aan Europa en de islamitische wereld, maar is wel van een heel andere orde dan de reeks erkenningen van een niet-bestaande Palestijnse staat door tal van Europese landen.

Nog steeds Israëlhaat en terrorisme

Ooit zal die er overigens wel moeten komen. De bezetting van de Westoever (Samaria en Judea) kan niet eindeloos voortduren en annexatie zou gezien de demografische ontwikkeling op den duur het einde betekenen van Israël als democratie. Maar er moet dan nog wel heel veel gebeuren.

Vooralsnog worden er wekelijks terreurcellen opgerold en worden er op of vanuit de Westoever nog regelmatig terroristische aanslagen gepleegd. De symbolische erkenningen van een Palestijnse staat staan in schril contrast met de realiteit op de Westoever en in Gaza waar de heersende ideologie nog steeds is dat de Joodse staat moet verdwijnen. Het onderwijs is er, evenals in Gaza, een belangrijke voedingsbodem voor Israëlhaat en terrorisme.

Palestijnse schoolboeken vol jihad en antisemitisme

In november verscheen een rapport van het in Londen gevestigde (Israëlische) IMPACT-se (Institute for Monitoring Peace and Cultural Tolerance in School Education) over het schoolcurriculum van de Palestijnse Autoriteit. Ondanks beloften van Abbas, voorzitter van de Palestijnse Autoriteit, aan de VS, de EU en de Franse president Macron zijn de mede door Europa gefinancierde Palestijnse schoolboeken (waaronder leerboeken in natuurwetenschappen en wiskunde) net als in vorige edities nog steeds doorspekt met verheerlijking van de jihad, martelaarschap en terrorisme, antisemitisme en verwerping van zowel vrede met de Joodse buurman als een tweestatenoplossing. In de boeken is Israël alvast van de aardrijkskundige kaarten verwijderd. Ergo: de Palestijnse jeugd krijgt geen andere toekomst ingelepeld dan hun ouders en grootouders voorgeschoteld kregen.

Israël, de settlers voorop, brengt uitzicht op enige vrede ook niet naderbij. Joods terrorisme op de Westoever wordt slechts mondjesmaat bestreden. Bij talloze incidenten staat het leger erbij en kijkt ernaar, al worden er af en toe ook Joodse terroristen gearresteerd. Verder is er een stille annexatie gaande. Zo keurde het Israëlische veiligheidskabinet begin december de vestiging van 19 nieuwe settlements goed.

Binnenslands ook geen pais en vree

Binnenslands rommelt het ook stevig in Israël. Een wetsvoorstel dat de dienstplicht en uitzonderingen daarop voor charedische (ultraorthodoxe) mannen wil regelen, verdeelt het land tot op het bot en brengt de regering (wederom) stevig in aanvaring met enerzijds de Charediem en anderzijds de oppositie en de Hoge Raad. De laatste heeft de uitzondering van dienstplicht voor orthodoxe mannen vorig jaar onwettelijk verklaard.

Een tweede twistpunt is het voornemen van de regering om zelf een onderzoekscommissie in te stellen naar wat er misging op en voor 7 oktober. Anders dan de legerleiding weigeren Netanyahu en de zijnen enige verantwoordelijkheid te nemen voor de gebeurtenissen op 7 oktober. De oppositie, geruggesteund door representanten van de slachtoffers van 7 oktober, wil een onafhankelijke staatscommissie ingesteld door de rechterlijke macht. Degenen die zelf (mede)verantwoordelijk zijn kunnen zichzelf niet onder de loep nemen, aldus de oppositie, dan wordt het een witwascommissie.

Safe heaven

Helaas beperkt islamitische terreur zich niet tot het Midden-Oosten. Met te grote regelmaat berichten de media hier van antisemitische aanslagen en terreur elders in de wereld, met de aanslag op bezoekers van het Chanoeka-festival op Bondi Beach in Sydney als laatste dieptepunt. Het weerhoudt de meeste Israëli’s niet van vakanties in het buitenland, al neemt menigeen zich voor aldaar geen Hebreeuws te praten en zich desgevraagd uit te geven als inwoner van Malta (‘De meeste mensen weten toch niets van dat land’). Maar als je als Jood echt veilig wilt zijn, kun je beter in Israël blijven, zo is inmiddels de communis opinio.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht De oorlog is afgelopen, maar het vechten gaat door verscheen eerst op Wynia's Week.