Het meten van het volume van de wereldhandel valt niet mee. Het CPB slaat er maandelijks een heroïsche slag naar. Daarbij zijn de rekenmeesters afhankelijk van nationale bronnen uit de hele wereld. Die zijn met de nodige onzekerheden omgeven, dus de cijfers vormen bepaald geen op de millimeter nauwkeurige meting. Maar een redelijk betrouwbaar beeld geven ze waarschijnlijk wel en wereldwijd respecteren economen de CPB-cijfers.

In april voorspelde het IMF nog ongeveer een halvering van de groei van de wereldhandel ten opzichte van de groei in 2025. De CPB-cijfers laten echter juist een versnelling zien. In de eerste vijf maanden van 2026 was het volume van de wereldhandel volgens het CPB 5,3% hoger dan in dezelfde periode vorig jaar. In heel 2025 groeide de wereldhandel nog met 4,3%.

Bron: CPB

Je zou denken dat de vlag dan uit gaat en dat economen zich aan kritische zelfreflectie onderwerpen door zich af te vragen hoe het komt dat ze er (tot dusver) zo spectaculair naast zitten. Niets van dat alles. Met een ogenschijnlijk forse dosis tegenzin passen economen hun voorspellingen aan nu de cijfers een heel ander beeld schetsen dan zij eerder voorspelden.

Het IMF, bijvoorbeeld, heeft de raming voor de wereldhandelsgroei dit jaar in juli met 0,7% verhoogd. Met hun meest recente raming voorziet het IMF evenwel nog altijd een lagere groei dit jaar dan vorig jaar. Doordat de eerste vijf maanden van het jaar juist een hogere groei hebben opgeleverd, impliceert de nieuwste IMF-raming een vrij dramatische – en mijns inziens uiterst onwaarschijnlijke – terugval van de wereldhandel in de rest van het jaar.

Eigenlijk is zo’n aanpassing van de groeiprojectie die het IMF in juli doorvoerde niet veel meer dan het verwerken van realisaties over voorbije maanden. Het is dus meer achterom kijken dan vooruit kijken. In zekere zin ontkent het IMF de cijfers over de eerste vijf maanden van het jaar. Men houdt immers feitelijk vast aan de eerdere visie dat de wereldhandelsgroei dit jaar zal vertragen.

Zo komt de meest evidente vraag bij dit soort instellingen niet eens op tafel, of tenminste niet in het openbaar: hoe kan het dat de groei van de wereldhandel niet terugvalt maar juist versnelt? Laat ik dan maar proberen een antwoord te bedenken.

Ten eerste kan het natuurlijk zijn dat de groei van de wereldhandel in de tweede helft van het jaar alsnog behoorlijk terugvalt. Immers, tijdens de pandemie hebben ondernemers ervaren wat er kan gebeuren als de logistiek in de wereld danig wordt verstoord. Toen kregen ze te maken met ernstige tekorten aan grond- en hulpstoffen en halffabricaten. Om een herhaling van die ellende voor te zijn, hebben ze in de eerste maanden na het uitbreken van de gevechtshandelingen in Iran wellicht uit voorzorg zo veel mogelijk voorraden opgebouwd. Dat heeft de internationale handel in de eerste maanden na het uitbreken van de oorlog ongetwijfeld een tijdelijke impuls gegeven. Maar dat kan mijns inziens niet het hele verhaal zijn.

Een andere verklaring die vaak wordt genoemd, ook door het IMF uiteraard, is dat de explosieve toename van de mondiale investeringen in kunstmatige intelligentie de internationale handel een sterke impuls heeft gegeven. Het lijkt mij evident dat dat het geval is. Wat mij dan niet duidelijk is, is waarom zulke investeringen in de tweede helft van het jaar zodanig zouden terugvallen dat de nogal zuinige groeiraming van het IMF voor de wereldhandelsgroei alsnog uit kan komen. Zouden ze bij het IMF niet luisteren naar wat bedrijven bij de presentatie van hun kwartaalcijfers zeggen over de voorgenomen investeringen in AI?

De wereldhandel kan wel wat hebben

Een derde verklaring voor de onverwacht sterke groei van de wereldhandel is dat de mondiale economie veel veerkrachtiger is dan doorgaans wordt aangenomen. De laatste jaren is vaak betoogd dat de complexe en lange, internationaal verweven toeleverings- en productieketens ons kwetsbaar maken. Het is een reden om meer nadruk te leggen op strategische autonomie.

Vorig jaar viel al op dat de importheffingen van Trump een minder negatieve invloed hadden op de wereldhandel dan verwacht. Mijn conclusie was toen dat die complexe, internationaal verweven productieketens ondernemers dwingen heel alert en flexibel te zijn. Dit jaar zien we dat de wereldhandelsgroei wederom meevalt ondanks een nieuwe schok.

In het volgende plaatje gebruik ik de cijfers die het CPB voor de internationale handel van verschillende regio’s publiceert. De sluiting van de Straat van Hormuz heeft de totale export van de regio ‘Midden-Oosten en Afrika’ vanaf maart een forse knauw gegeven. Aangezien het grootste deel van de olie en het gas die normaal gesproken door de Straat van Hormuz wordt vervoerd naar Azië gaat en daar een belangrijk deel van de totale import uitmaakt, zou je verwachten dat de sluiting van de Straat van Hormuz zich in Azië vertaalt in een vermindering van de importvolumes. Maar dat is helemaal niet het geval.

Mogelijk geeft de handel in AI-gerelateerde zaken – in die landen zowel aan de import- als de exportkant – meer dan voldoende tegenwicht. Daarnaast zijn de hier weergegeven landen er kennelijk in geslaagd hun olie en gas van elders te betrekken en mogelijk ook meer kolen te importeren.

Bron: CPB

Ik zou zeggen dat de verrassend sterke groei van de wereldhandel dit jaar en trouwens ook vorig jaar een heel positief economisch signaal is. Dat signaal vraagt om een doorwrochte uitleg en duiding. In de economische beschouwingen kom ik die niet of nauwelijks tegen. Het wordt opgemerkt als een positieve verrassing zonder dat commentaar wordt geleverd op de vraag wat het over de economie zegt. Ben ik nou zo slim of zijn andere economen zo dom?

Dan rest nog wel de vraag of wij in Europa en in het bijzonder in Nederland ook meedoen in die sterker dan verwachte groei van de wereldhandel. Het antwoord daarop is ja en nee. Ja, omdat we in Nederland gezegend zijn met een aantal bedrijven die in de AI-revolutie een prominente rol spelen. En nee, omdat het laatste plaatje laat zien dat de internationale handel van de eurozone als geheel juist geen structurele groei laat zien, laat staan een versnelling van die groei. Dit staat in schril contrast met wat de cijfers met betrekking tot bijvoorbeeld de VS laten zien. Ook deze constatering vraagt om interpretatie en reflectie. Helaas zijn die evenmin ergens te vinden

Bron: Eigen berekeningen op basis van cijfers van het CPB

Econoom Han de Jong chrijft iedere twee weken voor Wynia’s Week over economie, beleggen en overheidsbeleid. Hij was eerder hoofdeconoom van ABN Amro. Han de Jong is een van de vele tientallen auteurs die Wynia’s Week tot een onmisbaar, ongebonden en onafhankelijk digitaal magazine maken. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u al mee? Hartelijk dank!

Het bericht Opmerkelijk: hoe komt het dat de wereldeconomie zo snel groeit, en dat ondanks ‘Hormuz’? verscheen eerst op Wynia's Week.

Symboliek is vaak schone schijn. Vorige week tekende Trump het voorlopige akkoord met Iran in het paleis van Versailles, tijdens een lunch met de Franse president Macron. De MoU bestaat uit 14 punten, wat doet denken aan het 14-puntenplan uit 1918 van de Amerikaanse president Woodrow Wilson; als basis voor een vredesregeling in Europa na de Eerste Wereldoorlog. Veel werd verwerkt in het ‘Verdrag van Versailles’ van 1919; de nieuwe start voor het oude Europa. Dat verdrag dat zou uitlopen op een Tweede Wereldoorlog. Oppassen met Versailles! Niet alles wat schittert in spiegels, is écht.

Partij van God

Trump’s 14-puntenplan struikelt al bij punt 1: ‘een permanent einde op alle fronten, inclusief Libanon’. De laatste 2 woorden verschenen onder druk van Iran dat in Hezbollah een cruciale bondgenoot in Zuid-Libanon heeft. Deze ‘partij van God’ is ‘trigger happy’ en bestookt Noord-Israël voortdurend. Een cascade volgde. Hezbollah, geen partij bij het akkoord VS-Iran, beschiet Israël, evenmin partij bij het akkoord. Israël schiet, vanuit reflex, terug. Iran, dat ‘Libanon’ in het akkoord rommelde, wordt boos op Amerika dat wordt geacht Israël onder controle te houden.

Teheran dreigt daarop met afsluiting van de Straat van Hormuz, en chanteert de hele wereld. Trump krijgt de schuld want het 14-puntenplan garandeert ‘de territoriale integriteit en soevereiniteit van Libanon’. Vervolgens krijgt Trump ruzie met de Israëlische premier Netanyahu. En dat is precies wat Iran beoogt. Over de terroristische handlangers van Iran – Hezbollah, Hamas en Houthi’s – staat niets in het MoU.

Iran speelt schaak terwijl Trump achter een dambord zit

De rest van het MoU zit vol met punten waar, wederom, Amerikanen hun broek scheuren. Zo zegt artikel 2 dat de twee verdragspartijen zich ‘moeten onthouden van bemoeienis met elkaars interne aangelegenheden’. Iran is wereldkampioen schending van mensenrechten en het uitvoeren van doodstraffen. Dat wordt gewoon ‘verzwegen’. Het land is een religieus-ideologische dictatuur, en heeft in de vele duizenden jaren van zijn bestaan nooit een democratie gekend.

Amerika is met zijn 250 jaar (gefeliciteerd!) een nieuwkomer. Wie de geschiedenis van Iran/Perzië doorploegt ziet vele invasies van Grieken tot Romeinen, van Turken tot Arabieren en van Mongolen tot Afghanen. Iran overleefde al zijn veroveraars en speelt nu uit eigen repertoire een spelletje met Amerika.

De onderhandelingen zijn net begonnen in Zwitserland om, in 60 dagen na ondertekening van het MoU, een volwaardig verdrag te kunnen ondertekenen. In de woorden van Trump een ‘final deal’. Er zijn hete hangijzers, zoals het permanent openhouden van de Straat van Hormuz – de strategische troef van Iran.

Er is ook lekkers voor het Iraanse bewind, zoals: een fonds van 300 miljard dollar voor wederopbouw en economische ontwikkeling, een einde van alle sancties, de onmiddellijke export van Iraanse olie (grotendeels naar China), en het vrijgeven van internationaal bevroren Iraanse tegoeden, circa 100 tot 120 miljard dollar; in de VS slechts 2 miljard dollar. Die gelden vloeien echter vooral naar de corrupte Iraanse elite.

Atoomwapens

Maar er is ook een prijs. Iran ‘herbevestigt dat het geen atoomwapens zal aanschaffen of zelf produceren’. Reeds verrijkt uranium moet via de technologie van downblending minder verrijkt worden gemaakt, zodat het niet kan worden gebruikt voor atoomwapens. Het Internationale Atoom- en Energieagentschap (IAEA) in Wenen moet daarop toezien. Voor de VS is dit essentieel, maar is tegelijk het thema waar de islamitische republiek het liegen tot hoogste kunst heeft verheven. Vorig jaar juni heeft de Amerikaanse luchtmacht een grote aanval uitgevoerd met ‘bunker busters’ om opslagplaatsen van hoger verrijkt uranium op te blazen.

Iran moet tevreden zijn met minder verrijkt uranium, maar een atoomwapen is de levensverzekering van het politieke bewind. Zonder atoomwapens zullen de ayatollahs en de generaals van de Islamitische Revolutionaire Gardes (IRGC) zich naakt voelen, onwaardig voor de islamitische republiek. De trukendoos blijft onder handbereik.

Ondanks alle Amerikaanse aanvallen voelt Iran zich winnaar, want het regime heeft de eerste slag overleefd. Het probeert nu via onderhandelingen méér uit de wacht te slepen, door verdeeldheid te zaaien.

De ruzie Trump-Netanyahu is een opsteker voor Iran. Geruzie in Amerika eveneens, want in november zijn de Midterms. Het gebeurt zelden dat een zittende president de Midterms in tweede termijn goed doorkomt. Thema: de benzineprijs, essentieel voor een land met grote afstanden. De benzineprijs is nu 3,94 dollar per gallon; dat komt neer op 0,87 eurocent per liter; in Nederland is alleen de belasting op een liter benzine al hoger dan dit bedrag. In de VS geldt: benzine duur = kiezer boos. Zo medio augustus moet duidelijk worden of de grote ‘Deal’ er komt, of niet.

Regime change

In eigen huis krijgt Trump kritiek, uiteraard van de Democraten vanuit de oppositie, maar ook uit kringen van z’n eigen Republikeinen. Een gerespecteerde senator als Lindsey Graham (70) vindt de MoU tekortschieten evenals als senator Tom Cotton (49), voormalig legerofficier.

In kringen van de Amerikaanse militaire elite zijn er flinke bedenkingen. Zij zijn ‘puzzled’ en hebben het gevoel dat Trump zich door een krokodil het water laat inlokken. Trump wil een ‘deal’. Het zijn vooral gepensioneerde hoge militairen die in de media publiekelijk waarschuwen, zoals 4-sterren generaal Jack Keane. Hij zei onlangs op Foxnews: ‘Iran is niet te vertrouwen, ze liegen en bedriegen; we weten dat allemaal’. Keane: ‘We have to finish the job’. Hij wil ‘regime change’. De Democraten hopen van harte dat Trump stukloopt op Iran. Veel Europeanen hopen hetzelfde.

Franse capitulatie

Er zijn geen onafhankelijk bronnen in Teheran, maar het heersende regime voelt zich sterker. Dat bleek afgelopen weekeinde in Parijs waar de oppositionele Nationale Raad van Verzet in Iran (NCRI) een massademonstratie organiseerde tegen het bewind in Teheran.

De Iraanse minister van buitenlandse zaken, Abbas Araghchi, belde zijn Franse collega Jean-Noël Barrot om te klagen over de betoging van ongeveer 100.000 Iraanse opposanten uit heel Europa. Hij voegde eraan toe dat een bomaanslag niet was uitgesloten. Daarop trok Frankrijk de vergunning voor de betoging in en stuurde alle bussen met betogers weer naar huis. Frankrijk mist zelden een kans om te capituleren.

De rest van West-Europa is weinig anders. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz verklaarde dat de confrontatie tussen de VS en Iran niet ‘onze oorlog’ is, al eist hij wel dat de Straat van Hormuz openblijft. Alsof dat vanzelf gaat. Groot-Brittannië zoekt zichzelf, Spanje is uitgesproken pro-ayatollah en bij de Italiaanse premier Meloni is het geknuffel met Trump voorbij. Weer zo’n onnodige ruzie van Trump.

De Amerikaanse toponderhandelaar is de stugge vicepresident J.D. Vance; voordien was dat vooral minister van buitenlandse zaken, Marco Rubio. Vance komt uit de MidWest, het Amerikaanse binnenland, en schreef er een boek over: Hillbilly Elegy (Klaagzang). Rubio heeft Cubaanse ouders en voelt de buitenwereld beter aan, maar leidt de dans niet.

Het stappenplan wordt een hordenloop, onder tijdsdruk; niet zozeer voor Iran, wél voor Amerika.

Derk Jan Eppink was als journalist onder meer actief in Den Haag, Brussel en New York en opereert nu deels vanuit Wenen. Wynia’s Week is ook scherp als het gaat om internationale politiek, in het bijzonder als het gevolgen heeft voor Nederland. Steunt u onze onafhankelijke berichtgeving? Hartelijk dank!

Het bericht Trump zet zijn voet in de Iraanse klem. En Europa capituleert voor de ayatollah’s verscheen eerst op Wynia's Week.

Zoonlief stuurde even later vanuit een berm langs de weg een filmpje met vuurballen in de lucht, de afweer van het Iron Dome. Het maakte zijn moeder niet rustiger. Later bleken er 22 ballistische raketten vanuit Iran te zijn gekomen, alle neergehaald. Brokstukken van drie ervan vielen binnen onze gemeente Hof HaCarmel. Vandaar de harde knallen. Ook werden er vanuit Jemen weer raketten (twee) afgevuurd.

De ene vergelding volgt de andere op. Iran schoot omdat Israël appartementen van Hezbollah in Beiroet had gebombardeerd, wat weer een reactie was op drones en raketten van Hezbollah die Israël waren binnengekomen, wat weer een reactie was op Israëlische acties aan beide zijden van de Litani-rivier, wat weer enz. enz. Het begin van deze keten moeten we op zijn minst zo’n 80 jaar terug situeren, zo niet nog veel langer geleden.

De door twee Nederlandse burgermoeders en een burgervader uit onuitputtelijke maar uiterst selectieve medemenselijkheid herdachte ‘Nakba’ (sinds wanneer voeren gemeenten buitenlandse politiek?) heeft een prominente plaats in deze keten. De Joodse staat Israël was nog niet uitgeroepen (1948) of Arabische legers verklaarden hem de oorlog. Een misrekening, want de Arabieren wisten de oorlog niet te winnen, met als gevolg dat vele Arabieren die op Israëlisch grondgebied woonden vertrokken, daartoe opgeroepen door hun eigen leiders.

Een deel werd ook verdreven door het Israëlische leger en sommigen namen op eigen gezag de benen. Hun aantal wordt op 6 à 700.000 geschat. Tegelijkertijd vluchtte een ongeveer even groot aantal Joden uit Iran, de Arabische wereld en Egypte, Libië en Marokko. For the record: naast de al veel langer tussen de rivier en de zee wonende Palestijnse Joden (het Britse mandaatgebied heette tot 1948 immers Palestina), waren het dus lang niet alleen Europese holocaustoverlevenden (Asjkenaziem) die hun toevlucht in de nieuwe Joodse staat vonden, maar ook de voornoemde voor de Islam gevluchte Mizrachim. Ware volksverhuizingen, omvolking avant le mot.

Dagkoersen

Terug naar nu. Trump liet aan het begin van de week voor de zoveelste keer weten dat er binnen een paar dagen een vredesdeal met Teheran zal zijn. Vicepresident Vance vervolgde afgelopen dinsdag met dat het ‘een homerun voor de Amerikanen zou worden’. Wat Israël ervan vindt, doet niet ter zake. Hoofddoel van Trump is de verzekering dat Iran geen nucleaire wapens zal hebben.

Twee eerdere hoofddoelen – vernietiging van het ballistisch wapenarsenaal en verdrijving van het regime – zijn terzijde geschoven. Voor Israël is het slikken of stikken. De militaire afhankelijkheid van de VS is te groot. Een dag later al amendeerde Vance de ‘paar dagen’ tot ‘misschien een week’ of ook wel ‘enkele maanden’.

Het neerhalen van een Amerikaanse helikopter door Iran en de Amerikaanse vergeldingsacties leidden in de twee dagen daarna tot Amerikaanse aanvallen op Iraanse doelen en de dreiging van Trump om het eiland Kharq te bezetten, een vitale hub voor Iran’s olie-export. Het leek op de countdown naar een volledige hervatting van de oorlog. Donderdagavond, kort voor de voetbal-aftrap in Mexico, kwam evenwel de verrassende mededeling dat er een akkoord was, later gevolgd door het bericht dat de oorlog beëindigd is. Details zijn op deze vrijdagmorgen (nog) onbekend. Scepticisme alom. Een nieuwe ‘dagkoers’ of gaat er echt getekend worden?

In het zuiden van Libanon opereert het Israëlische leger ondertussen met één hand vastgebonden op de rug. De strongholds van Hezbollah in Beirut mogen van Trump niet meer worden aangevallen en de acties moeten zich beperken tot het ruimen van Hezbollah’s infrastructuur.

‘Gedurende de afgelopen jaren heeft Hezbollah in een groot gebied een uitgebreid arsenaal van wapendepots en operationele uitvalsbases gebouwd’, zo informeert een in Libanon gelegerde senior security official Ynet Global. ‘Er is geen dorp in het gebied ten zuiden van de “gele lijn” waar we geen bunkers met ammunitie hebben gevonden. Ongezonde hoeveelheden. Militaire bunkers in moskeeën, woningen, ziekenhuizen en scholen. Precies hetzelfde terreurmodel als we in Gaza vonden.’ Nieuw zijn de FPV-drones (first-person view), ook wel kamikazedrones, die inmiddels vijf Israëlische soldaten het leven hebben gekost. De IDF heeft er nog geen goed antwoord op.

Het in november 2024 overeengekomen bestand met Libanon eindigde op 28 februari van dit jaar met de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran. Hezbollah begon vrijwel meteen weer op Israël te schieten. Een nieuw staakt-het-vuren werd op 16 april door bemiddeling van de VS overeengekomen. Het geldt, met een paar tussenstapjes, nog steeds.

Het vechten werd onder het wakend oog van Trump niet gestaakt, maar wel sterk beperkt. Ondertussen wordt er op hoog niveau gesproken tussen Israël en Libanon. Beide regeringen willen niets liever dan vrede, maar het is een gemankeerd overleg omdat de Libanese regering geen gezag over Hezbollah heeft, waarmee een van de strijdende partijen dus niet aan tafel zit. Hezbollah wil bovendien ook geen bestand. De dood of de gladiolen, of toepasselijker: of eenieder 72 maagden of vernietiging van Israël.

In de vaderlandse pers, voor zover toegankelijk via het internet, wordt vrijwel alleen gerept van slachtoffers aan Libanese kant en schendingen door Israël van het bestand en van de Libanese soevereiniteit. Het woord soevereiniteit is in dit verband een lachertje. Hezbollah is een staat binnen de staat en de Libanese regering heeft er geen enkele grip op.

De andere kant van het verhaal blijft buiten beschouwing. Sinds 7 oktober 2023 (of meer precies sinds 8 oktober van dat jaar) ligt het Israëlische grensgebied met Libanon min of meer lam door voortdurende beschietingen, veel materiële schade, duizenden evacuees en een gemankeerde economie. Er zijn in het noorden inmiddels ongeveer 50 Israëlische burgers gedood en tientallen militairen en veiligheidsfunctionarissen. Het is dus geen wonder dat de bewoners in het noorden een bestand zien als uitstel van executie en de regering smeken om door te pakken.

Gaza

Ondertussen is Gaza geen voorpaginanieuws meer. Aan de Israëlische kant van Gaza is het alweer lange tijd rustig. De bewoners van het noorden van het land kunnen er jaloers op zijn. Binnen Gaza is de situatie nog steeds schrijnend. Tussen de gele lijn aldaar en de zee voert Hamas een waar schrikbewind.

Een deze week verschenen rapport van het Mensenrechtenbureau van de VN documenteert honderden gevallen van buitengerechtelijke strafmaatregelen. Standrechtelijke executies, kneecapping (iemand in de knie of in een been schieten), botten breken en in elkaar slaan, alles voor het oog van wie het wil of moet zien. Een groot deel komt voor rekening van Hamas.

Srinivasan Muralidhar, voorzitter van de VN-commissie, lichtte toe dat de gedocumenteerde wandaden plaatsvonden in een ‘environment engineered by Israel, (where) Hamas-affiliated forces have exploited the vacuum created by relentless Israeli attacks and widespread destruction’. Zo te lezen komt bij de VN de gedachte niet op dat wanneer Hamas de wapens zou neerleggen er in Gaza begonnen kan worden met wederopbouw, de introductie van een menselijk rechtssysteem en een economie waardoor er een einde kan komen aan de jarenlange bedeling (internationale hulp).

De oorlog houdt ondertussen Israël intern min of meer bijeen. Een recente studie van de Universiteit van Tel Aviv waarschuwt dat 59% van de bevolking denkt dat polarisatie en onderlinge haat inmiddels de grootste bedreigingen van het land vormen. De belangrijkste tegenstellingen zijn die tussen seculiere en godsdienstige Israëli’s en tussen hen die geloven in het recht van de meerderheid en hen die geloven in de noodzaak van een staatsbestel met checks and balances.

Anders gezegd: de weigering van een belangrijk deel van het orthodoxe volksdeel om te dienen in het leger splijt de bevolking, evenals de vraag in hoeverre de politieke en de rechterlijke macht gescheiden dienen te zijn. Het leger komt al enige tijd manschappen tekort, waardoor het de seculiere Israëli’s nog meer steekt dan voorheen dat veel orthodoxen buiten het leger blijven.

De strijd tussen de spelers in de regeringscoalitie en die van de oppositie begint inmiddels elk greintje beschaving te verliezen. In de herfst zullen er verkiezingen voor de Knesset zijn en het lijkt erop dat het voor beide kampen erop of eronder is. De ongekroonde premier van Israël, Donald Trump, lijkt, afgaande op een bericht in de Times of Israel, inmiddels zijn vriend Netanyahu te laten vallen door publiekelijk te memoreren dat 61% van de Israëli’s hem niet meer als premier wil.

Gelukkige bevolking

Al zo’n 20 jaar wordt me hier gevraagd ‘Waarom blijf je eigenlijk? Je kunt toch zo weer terug naar Nederland?’ Ik mompel dan wat in de geest van: mijn kinderen zijn hier geworteld, ik houd niet van kou en regen, wat moet ik in Amsterdamistan (de enige stad die voor mijn echtgenote in aanmerking zou komen)?

En vooral: ik houd van gelukkige mensen om me heen. Israël bevindt zich, blijkens onderzoek, paradoxaal genoeg in de top 5 van landen met de meest gelukkige bevolking. En voor iemand met een Israëlische achtergrond en een Joodse vrouw en kinderen schrikt het in Europa voortwoekerend antisemitisme dan wel anti-Israëlisme af.

Dat laatste kan ook in kleine dingen zitten, zoals ik deze week op tv zag na afloop van de voetbalinterland Israël-Schotland. De Schotse dames liepen na het laatste fluitsignaal, aangemoedigd door hun aanvoerster, meteen het veld af zonder hun tegenstanders een blik waardig te gunnen, laat staan de hand te schudden. ‘90% bitches’ aldus mijn dochter, ‘al was er één die tijdens de wedstrijd wel wat tegen me zei’. Eén ding is zeker: in Israël hoef ik me in ieder geval geen vermeende oorlogsmisdadiger te voelen.

Willem Dercksen bericht om de paar maanden voor Wynia’s Week over het leven en over de actuele politiek vanuit Noord-Israël.

Wynia’s Week kijkt over de dijken, ook als het om het Midden-Oosten gaat. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht And the beat goes on… Hezbollah, Hamas, Houthi’s en Iran. Bericht uit belaagd Noord-Israël. verscheen eerst op Wynia's Week.

Voor alle moslims wereldwijd is de ‘Palestijnse zaak’ nauwelijks van belang. De Arabische staten zijn van mening dat de islam door het Westen aangevallen kan worden om de ummah (de wereldwijde gemeenschap van moslims) te verzwakken. En Israël, dat gezien wordt als westers land, zit in de frontlinie. Het land wordt in de hele islamitische wereld gedemoniseerd, het wordt gezien als het ultieme kwaad, als de grote vijand van Allah.

Islamitische wereld accepteert Palestijnen niet

Burmawi groeide op in Jordanië, was zelf overtuigd moslim tot hij zich in 2007 bekeerde tot het christendom. In Jordanië woonde hij op een steenworp afstand van de Palestijnse vluchtelingenkampen, waar niemand naar omkeek. In Libanon zien we hetzelfde: Er wonen bijna 489.000 geregistreerde Palestijnen die geen eigendom mogen hebben, niet mogen werken en geen ziektekostenverzekering hebben. Syrië geeft hetzelfde beeld. In Egypte en Irak wordt er alles aan gedaan om integratie van Palestijnen in de bevolking te voorkomen. In feite is niemand geïnteresseerd in de Palestijnse zaak. Nergens worden Palestijnen als gelijke burger geaccepteerd. Behalve in Israël waar moslims samenleven met Joden en dezelfde rechten hebben.

De huidige situatie verschilt sterk met die aan het einde van de 19de eeuw. Toen bouwden de eerste Joodse pioniers de eerste nederzettingen: Pewtah Tikva in 1878, Rishon LeZion in 1882, Zikhron Ya’akov in 1882. Tel Aviv ontstond in 1909. De Joodse aanwezigheid in ‘Palestina’ was in die tijd geen probleem voor de islamitische landen, ze werden getolereerd en hun aanwezigheid werd zelfs toegejuicht omdat de Joden de woestijn vruchtbaar maakten en de moerassen drooglegden. Ziektes namen af. In Haifa werd de haven gemoderniseerd.

Joden werden getolereerd zolang ze onder het banier van de islam leefden. ‘Palestina’ was een open geografisch gebied met meerdere stammen, geen staat, geen parlement en geen vlag. Palestina als staat is een uitvinding achteraf, van na de oorlog van 1948. In die oorlog wilden Egypte, Syrië, Jordanië, Irak en Libanon niet ‘Palestina’ bevrijden maar de pas gestichte Joodse staat vernietigen.

Het Westen en de Palestijnse zaak

Twee dagen na die beruchte 7 oktober 2023 toen Hamas Israël binnenviel en een bloedbad aanrichtte, werd de ‘Palestijnse zaak’ gevierd in het Westen. De campussen van de Amerikaanse Ivy League-universiteiten werden overstroomd met vlaggenzwaaiende studenten die ‘intifada’ roepend Israël van de kaart wilden vegen. In de Nederlandse universiteitssteden hetzelfde beeld, overal bezettingen en vlaggen voor de ‘Palestijnen’.

De Syrische burgeroorlog kostte een half miljoen levens, Jemen lijdt onder een burgeroorlog, Libië gaat ten onder aan tribale conflicten, Soedan heeft intern oorlog en in Nigeria worden christenen afgeslacht, maar voor het Westen is dat alles geen probleem, niemand heeft het er over. Maar het bestaan van Israël is voor deze mensen wel een probleem.

De Hamaslobby

Dit komt niet onverwacht, de sociale faculteiten waren al jaren bezig met dekolonisatie-studies, de Human Rights NGO’s en de media dragen hetzelfde verhaal uit. De AIVD schrijft dat het Hamas-netwerk in Nederland al jaren actief is met propaganda en pro-Palestina- en anti-Israël-protesten organiseert. Carel Brendel had dit jaren geleden al geconstateerd, en nu werd het bevestigd door de AIVD.

De Palestijnse Gemeenschap Nederland (PGNL) is onderdeel van de politieke Hamaslobby. Niet Hamas is in hun ogen schuldig, maar Israël. De als ‘gematigd’ bekendstaande Al-Azhar universiteit in Cairo ziet dat net zo. De Grand Imam Ahmed al-Tayeb sprak na 7 oktober de gedenkwaardige woorden: Hamas heeft de ziel teruggegeven aan de islamitische ummah.

Verbond tussen links en islam

Het Westen heeft inmiddels een desastreuze marxistische revolutie achter de rug, de kritische theorie heeft de kritiek van de politieke economie van Marx uitgebreid naar cultuur, politiek en wetenschap. Het postmodernisme heeft in de westerse cultuur een sterk egaliserende werking gehad. Woke, genderstudies en de-kolonisatiestudies zijn populair aan de universiteiten. Radicaal links en islam hebben inmiddels een hechte band ontwikkeld, de Palestijnse zaak is een desastreus wapen geworden waarmee het intellectueel fundament van het Westen ondermijnd wordt.

Er was wel een probleem, schrijft Burmawi. Na 9/11 pleegde de islam ongeveer 64.000 terroristische aanslagen in meer dan zeventig landen, ook veelal gericht tegen de eigen geloofsgenoten. Dat maakte het voor links wat lastig om een bondgenootschap mee aan te gaan. Maar daarvoor werd het islamisme uitgevonden, schrijft hij. Islamisme is geen neutraal woord maar dient als scheidslijn om de ‘gewone moslim’, uw buurman, te scheiden van de politieke en militante groepen die aanslagen plegen. Dat gaf de mogelijkheid voor de sociale wetenschappen en met name de politici om een verbond met de islam aan te gaan. Het is inmiddels EU-beleid, en in het VK kan Keir Starmer niet ophouden de moslims in zijn land te prijzen.

Burmawi is radicaal in zijn kritiek, hij ziet zijn boek als een forensisch onderzoek naar de ideologische architectuur van wat hij noemt ‘een politieke theologie die zich voordoet als religie’. Het doel van zijn boek is niet een uitleg van een geloofsartikel, maar een onderzoek naar wat de islam psychologisch en geopolitiek produceert. Het zal geen verbazing wekken dat hij zijn boek in eigen beheer heeft uitgegeven. Geen Engelstalige uitgever die er aan begint. Hij past in het rijtje van Ruud Koopmans die ook geen Engelstalige uitgever vindt voor zijn laatste boeken, de linkse wetenschapper Simon Elmer wiens uitgever zijn boek over The Great Replacement uit het fonds heeft gehaald en Jan van de Beek die in Nederland geboycot wordt met zijn empirische studie naar de kosten van immigratie.

Kan het Westen samenleven met moslims?

Danny Burmawi noemt de islam een politieke theologie van het zwaard die zich voordoet als religie. Daarom is vreedzaam samenleven tussen christenen en moslims in Libanon onmogelijk gebleken. Hezbollah heeft het land grotendeels overgenomen met het doel er een sjiietisch-islamitische staat van te maken.

Als het in Libanon niet lukt, kunnen wij in Europa dan wel samenleven met moslims? Is het Westen wel alert genoeg en wel goed geïnformeerd over de religieuze en politieke praktijk van de islam? Volgens Burmawi heeft het Westen nauwelijks richting. Met het opgeven van het christelijk geloof en de ontkerkelijking is een leegte ontstaan die wordt opgevuld met veelal fanatiek activisme. Als Nietzsche gelijk heeft, en met het christendom ook de moraliteit verdwijnt, dan houden we een lege troon over, aldus Burmawi. En lege tronen worden altijd bezet, leert de geschiedenis.

Voor Burmawi ligt het morele kader van het Westen verankerd in het christelijk geloof. Het christendom heeft ook de Verlichting mogelijk gemaakt. Burmawi is niet blind voor de terreur van de katholieke kerk in de Middeleeuwen, maar hij constateert dat de kerk die fase zelf heeft overwonnen. De westerse religie heeft een zelfreinigend vermogen, zei Pim Fortuyn. Precies dat ontbreekt bij de islam. Daarom zijn christendom en islam onverenigbaar.

Dit onderwerp is actueler dan u denkt. Een jaar geleden zei Richard Dawkins, overtuigd atheïst, dat hij zich een ‘culturele christen’ voelde. Hij kon niet langer ontkennen dat de religie die hij een groot deel van zijn leven bestreed, een onuitwisbare culturele invloed heeft gehad in het Westen. En Ayaan Hirsi Ali, onvermoeibaar strijdster voor westerse waarden, bekeerde zich een paar jaar geleden tot het christelijk geloof.

Slot

Hoe nu verder? Zijn we verblind door de actiegroepen voor de ‘Palestijnse zaak’ en laten we Israël vallen? De islam is niet in staat te veranderen. Feiten doen er niet toe. Daarom maakt de geschiedenis van het Israëlisch-Palestijnse conflict geen indruk in de islamitische wereld. Israël heeft vele malen aangeboden land af te staan. Tevergeefs.

Na lezing van zijn boek, neig ik sterk naar Burmawi’s opvatting: We hebben te maken met een politieke theologie van het zwaard. En dat heeft vergaande consequenties. Een van de belangrijkste is dat de waarden van de Verlichting in ere moeten worden hersteld en dat de staat die met veel meer assertiviteit moet verdedigen. Wat we nodig hebben, is een nieuw midden, schrijft Burmawi. Een midden waar de ratio heerst en afstand wordt genomen van de ideologische bevangenheid van de laatste decennia.

Danny Burmawi, Islam, Israel and the West. A Former Muslim’s Analysis, Gerasa Books, 2025, 225 pp.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Danny Burmawi: De islam is een politieke theologie van het zwaard waarmee moeilijk valt samen te leven verscheen eerst op Wynia's Week.

Linkse kwaliteitskrant steunt Albanese …

De persoon van Albanese leidt vooral tot polarisatie in Nederland. Links steunt kritiekloos Albanese, rechts valt haar zonder omwegen aan. Kennelijk is het onmogelijk geworden om het eens te worden over het waarheidsgehalte van de ‘feiten’ die Albanese over het Midden-Oostenconflict aanlevert. De historische vertekeningen van Albanese worden zelfs als zoete koek gegeten door een kwaliteitskrant als De Volkskrant. Voor iemand die al minstens 55 jaar abonnee van de krant is, is dat moeilijk te verteren.

Helemaal bont maakte journalist Rob Vreeken het op 24 februari jl. in de krant. Hij schreef toen dat een aantal landen om het aftreden van Francesca Albanese hadden gevraagd. De reden: een ‘lastercampagne’ van UN Watch. ‘UN Watch [is] een organisatie die regelmatig critici van Israël aan de schandpaal nagelt en het daarbij niet altijd even nauw neemt met de feiten’, zo schreef hij in zijn artikel. Albanese was volgens Vreeken dus één van die critici die UN Watch aan de schandpaal nagelt. Volgens Vreeken kennelijk ten onrechte. 

… en verzwijgt kritiek op Albanese

Vreeken vermeldde daarbij niet dat de VS onder president Joe Biden, bij monde van de vertegenwoordiger van de VS bij de mensenrechtenraad van de VN, al eerder om haar aftreden had gevraagd. Dat deden ook (18) leden van het Congres van de VS. Zelfs de vertegenwoordiger van Italië bij de VN, Maurizio Massari, vond dat de rapporten van Albanese niet langer geloofwaardig waren door haar partijdigheid. Deze critici van Albanese baseerden zich niet op UN Watch, maar op de uitlatingen van Albanese zelf. Ik heb overigens laten zien dat die uitlatingen van Albanese vaak geen feiten beschreven. Haar beschrijvingen zijn eerder voor meerderlei uitleg vatbaar.

Rob Vreeken laat de krantenlezer denken dat een door UN Watch verknipte video van een speech van Albanese de directe oorzaak was van de recente oproep aan de mensenrechtenraad van de VN om Albanese te ontslaan. Die oproep kwam van de Franse minister van buitenlandse zaken Jean-Noël Barrot. Zoals de in dit verband onverdachte nieuwsbron Al Jazeera meldde, had Barrot al in april 2025 de VN laten weten tegen de verlenging te zijn van haar aanstelling als rapporteur voor de Palestijnse gebieden. Barrot had het idee dat haar ‘vele tekortkomingen de geloofwaardigheid van VN-instituties zou verzwakken’. Vreeken noemde dit feit niet.

De krant: geweld van Israël is genocidaal

Ik begon me als abonnee  van De Volkskrant af te vragen of de redactie van de krant de stukken van Vreeken over Albanese niet beter naar de opiniepagina had kunnen verwijzen. Maar De Volkskrant heeft sinds november 2025 een ombudsvrouw. Daar kun je als lezer je klachten over de inhoud van de krant kwijt. De Ombudsvrouw begon haar functie als ombudsvrouw helaas – wat mij betreft – met een niet echt onpartijdige mededeling  over het Midden-Oostenconflict. Zij schreef over ‘het genocidale geweld in Gaza door Israël’. Dat liet zij wel volgen door de mededeling dat dat genocidale geweld ‘volgde op de terroristische aanval van Hamas op 7 oktober 2023’.

Waarom de acties van Israël genocidaal noemen, zonder enig bewijs, maar de aanval van Hamas niet? Overigens heb ik uit een betrouwbare bron begrepen dat er bij De Volkskrant een soort afspraak bestaat om het oorlogsgeweld dat Israël uitoefent altijd ‘genocidaal’ te noemen. Dat tekent de opvatting van de krant ten opzichte van het Midden-Oostenconflict: Israël is hoe dan ook schuldig. De beschuldiging van genocide is een zeer ernstige en moet daarom zorgvuldig worden onderbouwd. Die onderbouwing heb ik nog niet gezien. Dit alles gaf mij geen goed gevoel, maar ik besloot toch maar een klacht in te dienen bij de Ombudsvrouw.

Klacht ingediend bij de Ombudsvrouw

Die klacht was dus dat Vreeken een onvolledig en daarom misleidend stuk had geschreven over de kritiek op Albanese. Het leek mij een goede reden mijn beklag te doen bij de Ombudsvrouw van De Volkskrant. Ik deed dat op 26 februari 2026. Op 23 maart 2026 ontving ik een reactie, maar niet van de Ombudsvrouw. De journalist Rob Vreeken reageerde zelf op een tamelijk neerbuigende manier. Op 30 maart 2026 diende ik daarop een hernieuwde klacht in bij de Ombudsvrouw. Ik schreef haar:

‘Kortom, Vreeken gaat zeer selectief te werk bij zijn keuze van bronnen. Dat bevestigt mijn beeld dat hij in de krant geen objectief artikel geschreven heeft over Francesca Albanese, de VN-rapporteur voor de Palestijnse gebieden. Het lijkt mij gepast als u dat in uw rubriek aankaart en aangeeft dat voor een onafhankelijke en onpartijdige krant als De Volkskrant het geen pas geeft om een controversieel persoon als Francesca Albanese zo kritiekloos neer te zetten.’ (Bron: e-mail van Harrie Verbon aan de Ombudsvrouw van De Volkskrant d.d. 30 maart 2026.)

De Ombudsvrouw: kritiek op Albanese was niet relevant

Na enige e-mails heen en weer ontving ik op 20 april een finaal antwoord van de Ombudsvrouw. Zij vond het terecht dat Rob Vreeken alleen aandacht besteedde aan UN Watch. De ophef in februari jl. was immers ontstaan door die toespraak van Albanese die door UN Watch was verknipt. Door die verknipping leek het alsof Albanese Israël ‘de gemeenschappelijke vijand van de mensheid’ had genoemd. Dat kwam dan nog eens bovenop de ‘lastercampagne’ die UN Watch al tijden tegen Albanese aan het voeren was. De kritiek die op Albanese wellicht mogelijk was, was daarbij niet relevant.

Wat mij betreft is het toegestaan een artikel te wijden aan de stukken van UN Watch over Albanese. Het lijkt me echter in strijd met journalistieke codes om de lezer daarbij te doen geloven dat de ophef die in februari over Albanese ontstond helemaal aan de verknipte video en de zogenoemde lastercampagne van UN Watch was toe te schrijven. Er was al veel eerder ophef ontstaan door uitspraken van Albanese. Bovendien had de lezer dan meer informatie moeten krijgen over de verknipte video. In een PS bij deze post zal ik die video kort bespreken.

Kortom, uit haar antwoord blijkt dat de Ombudsvrouw van De Volkskrant de eigen journalisten niet (desnoods achteraf) corrigeert als zij een onvolledig en vertekend beeld geven van het Midden-Oostenconflict. In dit geval betrof het de zeer anti-Israel gezinde Francesca Albanese. Ik weet het natuurlijk niet zeker, maar ik vermoed dat dit het beleid van de hoofdredactie van De Volkskrant weerspiegelt. Uitlatingen ten nadele van Israël worden niet ontkend, ook niet als ze vertekend of geheel onjuist zijn.

PS: De verknipte video

De hierboven genoemde ‘verknipte video’ kwam uit de toespraak van Albanese bij een Al Jazeera-conferentie. De teksten van Albanese vragen meestal om tekstduiding. Zij verstaat namelijk de kunst vreselijke dingen te suggereren zonder het feitelijk ook te beweren. Het gaat om dit stuk tekst:

‘The fact that instead of stopping Israel, most of the world has armed, giving it political excuses, political sheltering, economic and financial support. This is a challenge. The fact that most of the media in the western world has been amplifying the pro-apartheid, the genocidal narrative is a challenge. And at the same time, here also lays the opportunity. Because if international law has been stabbed in the heart, it’s also true that never before the global community has seen the challenges that we all face. We who do not control large amounts of financial capitals, algorithms and weapons. We now see that we as a humanity have a common enemy.’

(Bron: x.com)

Wie nu precies die gemeenschappelijke vijand van de mensheid is, wordt hier niet uit duidelijk. Het kan ‘most of the world’ zijn, ‘most of the media’ of Israël. UN Watch heeft dit van de bovenstaande tekst overgenomen:

‘The fact that instead of stopping Israel, most of the world has armed, giving it political excuses, political sheltering, economic and financial support. We now see that we as a humanity have a common enemy.’

En inderdaad, de enig mogelijk conclusie is nu dat Israël de vijand van de mensheid is. Uit de volledige tekst van Albanese kun je die conclusie niet met zekerheid trekken. Wat bedoelde ze dan wel? Dit, zegt Albanese:

The common enemy of humanity is THE SYSTEM that has enabled the genocide in Palestine, including the financial capital that funds it, the algorithms that obscure it and the weapons that enable it.

(Bron: x.com)

Maar als dit is wat ze wilde zeggen, waarom zei ze dat dan niet? Mijn antwoord is: omdat zij altijd met een gespleten tong spreekt en schrijft. Ze wil voortdurend Israël zwart maken, maar schrijft het dan zo op dat ze het later altijd kan ontkennen. Daar zijn de door Vreeken genoemde factcheckers, 150 oud-diplomaten en 176 Franse kunstenaars ook ingetrapt.

Dit artikel verscheen op 24 april op het weblog van Harrie Verbon.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Volkskrant-journalist schrijft misleidend stuk over de kritiek op Francesca Albanese, maar wordt door Ombudsvrouw niet gecorrigeerd verscheen eerst op Wynia's Week.

Een van de beste afleveringen uit de Asterix-reeks is La Zizanie (1970). Zoals destijds gebruikelijk, werd het verhaal in Nederland eerst voorgepubliceerd in het legendarische stripweekblad Pep. Daarna, in 1972, verscheen het als album onder de titel Asterix en de intrigant.

Ter opfrissing van het geheugen: de intrigant waar het in het verhaal om draait, heet Cassius Catastrofus. Hij heeft het talent om overal waar hij komt onrust te stoken en mensen tegen elkaar op te zetten. In opdracht van Julius Caesar wordt hij daarom naar het Gallische dorp van Asterix gestuurd – om daar tweedracht te zaaien en zo de weerstand tegen de Romeinen te breken. Psychologische oorlogsvoering dus.

Tandeloze Europeanen

Oorlog en psychologie – of beter gezegd: de gedragingen, gedachten en gemoedstoestanden die door psychologen worden bestudeerd – hebben ook in 2026 veel met elkaar te maken. Neem het complexe verschijnsel jaloezie. Willem Melching suggereerde onlangs in Wynia’s Week dat het weleens de hoofdoorzaak zou kunnen zijn van veel anti-Israëlische sentimenten in Europa:

‘De soevereine wijze waarop Israël zich de vijanden van het lijf houdt en indien nodig militaire vergelding inzet, wekt de jaloezie op van de tandeloze Europeanen. Zij zijn namelijk in het geheel niet in staat om zichzelf te verdedigen. Wanneer een land in hun midden – Oekraïne – wordt aangevallen door een agressor, zijn ze niet in staat om dat land te hulp te snellen. Ze trekken een zak geld open, maar de hardware én de software moeten nog steeds uit de Verenigde Staten komen.’

De jaloeziethese van Melching is misschien wel bij uitstek van toepassing op Nederland, een land dat worstelt met zijn identiteit, onder internationale misdaadbestrijders bekendstaat als een narcostaat, en al jaren wordt geregeerd door politici die niet in staat zijn om fundamentele problemen op te lossen – van de asielmigratie tot de woningnood, van het stroomtekort tot het zorginfarct en van het wegkwijnende onderwijs tot de stikstofcrisis. Wat een verschil met Israël: een trots en zelfbewust land, weerbaar, fier op de eigen tradities en ondanks een inwonertal van slechts tien miljoen een technologische en militaire grootmacht.

Het is verleidelijk om de these van Melching nog wat verder door te trekken en een verband te leggen tussen de anti-Israëlische sentimenten in ons land en de psychologische verwerking van de Duitse bezetting en meer in het bijzonder de jodenvervolging.

Als het gaat om de verschrikkingen van de Holocaust is het moeilijk om niet elke keer weer verbijsterd te raken, schreef historicus Hans Blom in 1987 in De Gids. Voor Nederlanders geldt dat wel heel in het bijzonder. Want, schreef Blom, kijk eens naar de statistische gegevens over het aantal omgekomen Joden uit de tijdens de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland bezette landen:

‘Speciaal het Nederlandse cijfer valt dan op: ongeveer 75 procent, een alleen met Oost-Europese landen vergelijkbaar aandeel. Voor de andere West-Europese landen waren deze percentages: Noorwegen en België circa 40 procent, Frankrijk bijna 25 procent, terwijl zoals bekend de Joden uit het bezette Denemarken vrijwel allen wisten te ontkomen.’

‘Schuldige omstanders’

De intrigerende vraag waarom de overlevingskansen van Joden juist in ons land zo gering waren, heeft sinds 1945 een stroom van publicaties opgeleverd. Op een handjevol NSB’ers na, zo heette het aanvankelijk, had onze kleine maar dappere natie zich koppig tegen de jodenvervolging verzet. Helaas was de Duitse overmacht te groot en moesten we knarsetandend het onderspit delven.

In de tweede helft van de jaren zestig kantelde het beeld. Een nieuwe, ‘progressieve’ generatie Nederlanders verscheen op het toneel, en tot de talrijke zaken die deze jongeren hun ‘benepen’ en ‘burgerlijke’ (groot)ouders kwalijk namen, behoorde ook hun veronderstelde volgzaamheid in de jaren 1940-1945.

Want, zo heette het nu, als de tot aanpassing geneigde Nederlanders de Duitse bezetters al niet hadden geassisteerd bij de Holocaust, hadden ze wel de andere kant opgekeken toen de Joden werden weggevoerd. De oude verzetsmythe werd zo ingeruild voor wat wel de ‘mythe van de schuldige omstander’ is genoemd.

Bedwelmende geur

Schuld is voor de meeste mensen geen prettig gevoel. Je wilt er het liefst van verlost worden. Het Israëlische optreden tegen moslimterroristen in Gaza en Libanon komt daarbij goed van pas: door ‘de Joden’ van nu af te schilderen als ‘genocideplegers’ en ‘kindermoordenaars’ lijkt het opeens minder erg dat ‘wij’ tijdens de Duitse bezetting nauwelijks een vinger voor ze hebben uitgestoken. Zo verlossen we onszelf van wroeging over de vooral in Nederland zo catastrofaal verlopen jodenvervolging.

Zeker, er hangt een antisemitische putlucht in Nederland, met name ter linkerzijde van het politieke spectrum. Maar wat we ruiken, is waarschijnlijk ook de bedwelmende geur van ontsnappend schuldgevoel.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Door Israël te betichten van genocide en kindermoord proberen we onszelf te verlossen van schuldgevoel over de Holocaust verscheen eerst op Wynia's Week.

Er ontstond grote ophef en Bolkestein kreeg het verwijt te ‘zwartepieten’. Femke Halsema, destijds fractievoorzitter van GroenLinks in de Tweede Kamer, vroeg zich zelfs af of Bolkestein ‘kierewiet’ was.

Profetische woorden

Anno 2026 klinken de woorden van Bolkestein profetisch. Het antisemitisme is veel erger geworden, met name in de hoofdstad, nu geleid door burgemeester Halsema. Amsterdam werkt aan een ‘Israël-referendum’ dat mogelijk eind dit jaar kan plaatsvinden. Het beoogt erkenning van de ‘genocide in Palestina’ en een boycot van de Joodse staat. De gemeenteraad moet het referendumvoorstel goedkeuren. Amsterdam voert ‘wereldpolitiek’, met de Palestijnse vlag voorop.

Opmerkelijk. Volgens berichtgeving die niet-Amsterdammers bereikt, vieren ratten er feest tussen het niet opgehaalde vuilnis en loopt de financiële schuld op naar 10 miljard euro. Een (kostbaar) referendum leidt ongetwijfeld tot oplopende emoties en méér antisemitisme. Wie tegen stemt, is ‘zionist’. Een pro-Palestijnse activist beklaagde zich onlangs op de Dam dat Hitler ‘het karwei niet kon afmaken’. Uit die sfeer volgt geweld. Hoe kan Amsterdam de wereld reorganiseren terwijl het zichzelf niet kan organiseren?

Hetzelfde fenomeen deed zich voor in de Tweede Kamer. D66-minister Sjoerd Sjoerdsma van Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel besloot eenzijdig UNWRA, de VN-hulporganisatie voor Palestijnen, van 19 miljoen euro te voorzien. De VN-club kreeg geen geld omdat zij is geïnfiltreerd door de Palestijnse terreurorganisatie Hamas. Sjoerdsma kreeg als lid van het minderheidskabinet een meerderheid in de Tweede Kamer, onder voorwaarde geen geld te geven aan UNWRA. De doortrapte Sjoerdsma wilde dat tóch doordrukken, maar stuitte op een boze Kamermeerderheid. Hij bond snel in. Een motie van wantrouwen is gepast.

De islam is in Nederland een groeiende religie, en concentreert zich vooral in de grote en middelgrote steden. Moslims brengen hun eigen cultuur, inclusief conflicten, mee en groeien grotendeels op in een parallelle islamitische cultuur. De Nederlandse overheid probeert die te accommoderen, via ‘goed voorbeeldbeleid’. Zo bezoeken in sommige steden politie-agenten in uniform de iftar, de maaltijd waarmee moslims tijdens de ramadan het vasten verbreken. Dat is al een grensgebied, want de politie moet een neutrale, seculiere positie innemen. De gehele overheid moet dat doen. Maar zij neigt tot buigen, wat moslims opvatten als goedkeuring.

Zo ontstaat een hellend vlak, waarop politiek, onderwijs, cultuur, media en bestuur het proces van islamisering versnellen. De linkerzijde steunt deze trend volop, in de hoop meer kiezers te trekken. Politiek draait uiteindelijk om macht. In Nederland heeft links een potentieel van tussen de 30 en 40 procent van de stemmen, maar geen meerderheid. Verlies van teleurgestelde kiezers uit lagere inkomensgroepen die op rechtse protestpartijen stemmen, wordt met moslimstemmen gecompenseerd. In andere West-Europese landen gaat het net zo: ook links in Duitsland en het Britse Labour zijn afhankelijk geworden van de steun van islamitische kiezers. Die zijn volgend jaar ook cruciaal bij de presidentsverkiezingen in Frankrijk.

Internationaal recht

De oorlog met Iran, en vooral de sluiting van de Straat van Hormuz, laat zien hoe het buitenlandse beleid in West-Europese landen islamiseert. Over de schouders van politici kijkt de allochtone bevolking mee. Europa houdt de boot af. De Franse regering stuurt een vliegdekschip – de Charles de Gaulle – naar de Middellandse Zee, in de buurt van Cyprus, dat volgens de Britse vicepremier David Lammy ‘NAVO-lid’ is, terwijl dat manifest niet het geval is. De Charles de Gaulle krijgt steun van het Nederlandse luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. Evertsen. Dat is mooi, maar in de Middellandse Zee krijg je de Straat van Hormuz niet open.

De ‘vrije doorvaart’ in de zeestraat is een hoeksteen van internationaal recht, dat Nederland verdedigt maar Iran al 47 jaar ongestoord schendt. Premier Rob Jetten stelt dat Nederland meedoet, in samenwerking met andere landen, zodra het er ‘veilig’ is. Maar dan is het niet meer nodig. Spanje maakt het nog veel bonter. De socialistische premier Pedro Sánchez veroordeelde westerse sancties tegen Iran, noemde ze ‘illegaal’ en ontzegde de Amerikaanse luchtmacht toegang tot NAVO-vliegvelden in Spanje. Sánchez kreeg een fikse beloning van Iran: vrije vaart door de Straat van Hormuz. Opmerkelijk: geen enkel land tikte Sánchez op de vingers, terwijl de dwarsligger inzake Oekraïne, de Hongaarse premier Viktor Orbán, hel en verdoemenis uit Brussel oogst.

Bondskanselier Friedrich Merz verklaarde plechtig – als een soort nationale Oberlehrer – dat Duitsland nergens aan meedoet, zelfs niet aan ‘internationale maritieme operaties’ in de Straat van Hormuz: ‘Es ist nicht unser Krieg’. Een overreactie van een land dat in de vorige eeuw twee wereldoorlogen veroorzaakte.

Frankrijk liet zijn echte kleuren zien in de VN-Veiligheidsraad bij een resolutie van Arabische landen in de golfregio, aangevoerd door Bahrein, die gebruik van ‘verdedigende middelen’ goedkeurt om de Straat van Hormuz te beveiligen. Drie permanente leden van de VN-Veiligheidsraad gebruikten hun vetorecht: China, Rusland en (zeer uitzonderlijk) ook Frankrijk. Vervolgens voer een Frans schip door de Straat van Hormuz. C’est typique français. Uiteindelijk dwong Trump de vrije doorvaart af door Iran het mes op de keel te zetten. Het Europees gepiep bracht geen krediet.

Europese schizofrenie

Volgens de Amerikaanse classicus en militair historicus Victor Davis Hanson, verbonden aan de Universiteit van Stanford, is er niet enkel West-Europese verdeeldheid, maar een vergaande vorm van schizofrenie. Europa wil Amerika als bondgenoot, maar niet als het te gevaarlijk wordt. Europa vreest een nucleair Iran, maar wil er zelf niets aan doen. Europa wil dat Amerika het doet, maar zodra iets fout gaat, is Amerika de boeman.

De oorzaak van die weigerachtige houding is de invloed van moslim-immigratie in West-Europa. In een recent interview op YouTube stelt Hanson: ‘In Duitsland bestaat 16 procent van bevolking uit immigranten, velen niet-ingeburgerd. De geïmmigreerde moslims zijn vaak radicaler dan de landen die ze hebben verlaten, en die waren al erg genoeg. Ze willen geen deel zijn van het Westen. Er is een “multiplicatie-effect”. Ze hebben het gevoel dat ze dankzij hun geboortecijfers en toegenomen aantallen snel een grote mensenmassa zullen vormen in hun nieuwe landen. Europese regeringen zijn doodsbang.’

Elke crisis in het Midden-Oosten zet de politieke situatie in West-Europa op scherp. Hanson: ‘Bij pogingen het regime in Iran aan te pakken, wijken zij terug. Steun aan Israël durven ze niet uit te spreken. Oorzaak: de geïmmigreerde gemeenschappen zullen zich keren tegen Europese regeringen en de regeringspartijen krijgen hun stem niet meer’.

Aangezien Europa tegelijkertijd kampt met een zelfgemaakte energiecrisis door het klimaatbeleid en lange tijd in de utopie leefde dat na de val van de Berlijnse muur het ‘einde van de geschiedenis’ was aangebroken, zit het nu ook klem in het buitenlands beleid. Er treedt (zelf)islamisering op, nog in de aanvangsfase, maar al duidelijk zichtbaar.

Ooit was het Nederlands ministerie van Buitenlandse Zaken een topdepartement waar het ‘nationaal belang’ werd vooropgesteld. Nu is het een soort ngo waar ambtenaren (zogenaamd ‘in de lunchpauze’) voor de deur protesteren tegen het beleid van hun eigen minister en gepensioneerde ambassadeurs ingezonden stukken naar NRC sturen om zich op te werpen als verdedigers van de ‘Palestijnse zaak’. Wellicht uit schuldgevoel dat ze het vroeger nalieten. Zelfislamisering ontpopt zich vooral zodra het om Israël gaat. Bij Iran wordt een oogje dichtgeknepen.

Gazastrook aan de Amstel

Voor islamisering is geen 51 procent van de bevolking nodig: het multiplicatie-effect dat Hanson noemt produceert een snellere verspreiding via de politiek-culturele ‘bovenbouw’ van de samenleving. Zichzelf respecterende Nederlandse gemeenten doen ook mee, met uiteraard Amsterdam voorop: als zelfverklaarde Gazastrook aan de Amstel.

Wie was er in 2010 eigenlijk ‘kierewiet’: Frits Bolkestein of Femke Halsema?

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Overal in Europa islamiseert het buitenlands beleid – onder druk van de groeiende groep moslimkiezers verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze voorbereidingen waren al in maart 1935 begonnen toen Hitler bekend maakte dat Duitsland een herbewapeningsprogramma had opgestart en daarmee het Verdrag van Versailles aan zijn laarzen lapte. Ook voerde hij – geheel tegen de afspraak – de dienstplicht in.

De Britten dachten hem aan banden te kunnen leggen door een verdrag te sluiten waarin de Duitsers plechtig beloofden dat hun vloot nooit groter zou worden dan 35 procent van de Britse vloot. Wat een handtekening van Hitler waard was, hadden de Britten ook toen al kunnen weten.

Steun aan coup Spaanse leger

Ook in de binnenlandse politiek gingen de duimschroeven aan: Joodse Duitsers kregen te maken met de Neurenberger wetten die hen feitelijk tot tweederangs burgers degradeerden. De wereld stond er bij en keek er naar.

In 1936 deed Hitler er een flinke schep bovenop. In maart bezetten Duitse troepen het Rijnland, terwijl in dat gebied tussen de Rijn en de Franse en Belgische grens helemaal geen Duitse militairen mochten komen.

In juli van dat jaar gaf Hitler steun aan de coup van het Spaanse leger tegen de wettige regering. Zonder de Duitse hulp was de staatsgreep vermoedelijk mislukt en zou Spanje een bloedige burgeroorlog bespaard zijn gebleven.

Zodra de Olympische Zomerspelen voorbij waren kondigde Hitler een vierjarenplan af: een bewapeningsprogramma om Duitsland in staat te stellen een wereldoorlog te voeren. Want dat er een oorlog zou komen stond al sinds 1926 vast. In dat jaar publiceerde Hitler het tweede deel van Mein Kampf waarin hij luid en duidelijk uitlegde dat Duitsland een wereldmacht moest worden of ten onder zou gaan. Een apocalyptische visie op de wereldpolitiek.

In de nazomer van 1936 was duidelijk dat Duitsland de internationale verdragen negeerde. Het politieke systeem gaf niets om mensenrechten, het land voerde een actieve politiek tegen de democratie en werd geleid door een politicus die diep overtuigd was dat hij het volste recht had om de wereld in een allesvernietigende oorlog te storten.

Uitschakeling nazi-top was mogelijk geweest

Stel nu dat in het licht van deze feiten de Britten en de Fransen hadden besloten om hier een stokje voor te steken. Bijvoorbeeld door in de avond van 11 september (!) 1936 een precisie-bombardement uit te voeren op de Reichsparteitag in Neurenberg. Technisch was dat mogelijk geweest.

Op die avond was het terrein feestelijk verlicht met Albert Speers Kathedraal van Licht, gebouwd met 152 zoeklichten van de Duitse luchtmacht. Dat had twee voordelen: alle Duitse zoeklichten stonden die avond in Neurenberg én het feestterrein was al van verre goed zichtbaar.

Met een dergelijk bombardement hadden de Geallieerden in één klap de Duitse nazi-top én meer dan 100.000 van hun fanatiekste aanhangers kunnen uitschakelen. Daarmee zou de wereld een gruwelijke oorlog zijn bespaard met tientallen miljoenen doden en binnen die oorlog de genocide op de Europese Joden.

Maar dat deden de Geallieerden niet. Ze probeerden de lieve vrede te bewaren, ze sloten nóg meer verdragen met Duitsland. Ze smeekten Hitler om samenwerking, offerden de Oostenrijkers, de Tsjechen en de Slowaken op het offerblok van hun appeasementpolitiek. Zelfs in de zomer van 1939 was de Britse premier Chamberlain er nog van overtuigd dat met Hitler een deal viel te sluiten. Het resultaat is bekend: 50 miljoen doden en een Holocaust.

Achteraf dachten velen – ‘hadden de Geallieerden die avond in september 1936 maar ingegrepen’.

Ook in Iran apocalyptische ideologie

De reacties op het recente Amerikaans-Israëlische ingrijpen in Iran doen vermoeden dat politici – onder wie veel Nederlandse – weinig van de geschiedenis hebben geleerd. Ook Iran is in de greep van een apocalyptische ideologie: net als bij Hitler is heerschappij hun einddoel. Misschien geen Weltherrschaft, maar zeker wel absolute dominantie over de oliebronnen van het Midden-Oosten, de vernietiging van Israël en het zaaien van zoveel mogelijk terreur in de ongelovige rest van de wereld.

Ook in het eigen land vestigden ze een terreurbewind dat het leven van andersdenkenden tot een hel maakt. Vrouwen zijn per definitie tweederangs burgers en worden bij overtreding van de zedenwetten op beestachtige wijze vervolgd.

Om hun ideologie te verspreiden steunden Hitler en Mussolini geestverwanten zoals de moordzuchtige Spaanse dictator Franco. Zo ook de ayatollahs: tal van terreurbewegingen zoals de Hezbollah, de Hamas en de Houtis mogen zich in ruimhartige ideologische, militaire en financiële steun verheugen.

Het beroep op het volkenrecht dat onze eigen premier zo nadrukkelijk communiceerde is een farce. Iran heeft zich de laatste veertig jaar nooit en te nimmer om het volkenrecht bekommerd. De onderhandelingen over het atoomwapen werden tot in het oneindige getraineerd en opgerekt en uiteindelijk trokken ze zich geen snars aan van welke afspraak dan ook. Ze hebben zich tot de tanden toe bewapend en waren hard op weg naar het bouwen van een atoomwapen. Dat hun raketten redelijk kunnen vliegen, hebben ze inmiddels wel bewezen. Of had Israël soms moeten wachten tot Iran wél over een atoomwapen beschikte? Van Kati Piri vermoedelijk wel.

Israël wekt jaloezie Europeanen

De reflex van Europese politici om te wijzen naar het volkenrecht heeft een diepere achtergrond. De soevereine wijze waarop Israël zich de vijanden van het lijf houdt en indien nodig militaire vergelding inzet, wekt de jaloezie op van de tandeloze Europeanen. Zij zijn namelijk in het geheel niet in staat om zichzelf te verdedigen. Wanneer een land in hun midden – Oekraïne – wordt aangevallen door een agressor, zijn ze niet in staat om dat land te hulp te snellen. Ze trekken een zak geld open, maar de hardware én de software moeten nog steeds uit de Verenigde Staten komen.

Dat is het tweede pijnpunt: niemand minder dan de zo geminachte Trump leert niet alleen de Iraniërs, maar ook de Europeanen een lesje. Hij pepert hun in dat het veelbezongen volkenrecht alleen wordt gerespecteerd wanneer de regels en afspraken gedragen worden door een solide militaire macht.

Oorlog begon op 7 oktober 2023

Trumps grote verdienste is dat hij de Europeanen heeft wakker geschud. Maar in plaats van Amerika – desnoods symbolische – steun toe te zeggen, wendden de Europeanen zich verschrikt af. Dat zelfs de Duitsers deze reflex vertoonden is zorgwekkend. Blijkbaar hebben ze nog steeds niet in de gaten dat de NAVO alleen nog te redden valt door mee te doen.

Ook lijken de Europeanen niet te willen begrijpen dat deze oorlog niet op 28 februari 2026 is begonnen, maar op 7 oktober 2023. Met steun en instemming van Iran overvielen terroristen van de Hamas weerloze Israëlische burgers. Op die dag werd de volkenrechtelijke lijn overschreden, niet met het precisie-bombardement op de Iraanse opperste leiders.

De commentatoren in de media zijn, met uitzondering van de nuchtere militairen, niet veel meer dan een stoet gemankeerde kleinkinderen van GBJ Hilterman. Pompeus en gewichtig geven ze met geaffecteerde stem lucht aan hun minachting voor de ordinaire Amerikaan Trump en de agressieve Israëli.

Het lijkt ze ten enenmale te ontgaan dat Trump inmiddels kans heeft gezien om een einde te maken aan het schrikbewind van Maduro in Venezuela en samen met Israël korte metten heeft gemaakt met de Hamas en Hezbollah. Hopelijk volgt binnenkort het communistische wanbestuur op Cuba.

Drie vliegen in één klap

Het lijkt deze talkshow-strategen eveneens te ontgaan dat Trump met zijn oorlog in Iran minstens drie vliegen in één klap kan slaan. Rusland is alle steunpunten in het Midden-Oosten kwijt. De islamisten wereldwijd zijn hun grote bondgenoot Iran kwijt. Met een fundamentele regime change en controle over de straat van Hormuz, kan Trump naar believen de Chinese oliekraan open- maar ook dichtdraaien. Kortom: een grondige herziening van de geopolitieke situatie in het nadeel van een aantal uiterst vervelende regimes.

Wie denkt dat oorlog niets oplost, heeft niet veel begrepen van politiek en al helemaal niets van geschiedenis.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Trump en Israël leren niet alleen de ayatollah’s in Iran een lesje maar ook de tandeloze Europeanen verscheen eerst op Wynia's Week.

Iedereen die in de laatste maanden publiekelijk vraagtekens plaatste bij de lage vulgraad, kreeg te horen rustig te kunnen gaan slapen en dat alles onder controle is. Vervolgens beginnen de VS en Israël een oorlog tegen Iran en sluit dat land de Straat van Hormuz af. Zo’n 20 procent van alle olie en al het gas dat in de wereld wordt verbruikt moet door de Straat van Hormuz. Maar dat gaat voorlopig even niet. De gasprijs in Europa is omhooggeschoten. Voor ons kon dat allemaal niet op een ongelukkiger moment gebeuren.

Accijnsverlaging lokt nog hogere prijsstijging uit

Als de wereld plotseling verstoken blijft van 20 procent van de benodigde olie en gas moet het prijsmechanisme evenwicht tussen vraag en aanbod herstellen. Doordat vraag en aanbod van olie op korte termijn niet al te prijsgevoelig zijn – in het jargon van economen: de prijselasticiteit van vraag en aanbod is relatief laag – is een forse prijsstijging waarschijnlijk om het evenwicht te herstellen.

De prijsstijging lokt extra productie uit van velden die niet rendabel zijn bij de prijzen die voor de militaire acties golden, maar wel bij de huidige, hogere prijzen. Tegelijkertijd drukt de prijsstijging het verbruik. Wanneer overheden hun burgers tegen de hogere prijzen beschermen door bijvoorbeeld accijnzen of andere belastingen op brandstoffen te verlagen, dan belemmeren ze in feite het drukkende effect dat van de hogere prijzen uitgaat op het verbruik.

Ik bedoel dit niet onvriendelijk, maar dat u door de hogere prijzen de benzine en de gasrekening niet meer kunt betalen, is precies de bedoeling. Als we daarvoor gecompenseerd worden via een accijnsverlaging frustreert onze overheid feitelijk het evenwichtsmechanisme waardoor de prijsstijging nog groter uitvalt. Maar ja, je wilt de mensen niet in de kou laten zitten. Dan moet de vermindering van het verbruik maar plaatsvinden in landen waar overheden niet bereid of niet financieel bij machte zijn om burgers te compenseren…

Landen die zijn aangesloten bij het Internationaal Energie Agentschap brengen een deel van hun strategische oliereserves op de markt om de prijsstijging te drukken. Het probleem daarbij is dat die reserves niet oneindig zijn, maar vooral dat de hoeveelheid olie die dagelijks kan worden vrijgegeven om logistieke en fysieke redenen beperkt is. Dat extra dagelijkse aanbod is bij lange na niet voldoende om de circa 20 miljoen vaten olie die elke dag door de Straat van Hormuz worden vervoerd te compenseren.

Hoe erg kan het worden met die prijzen? Alles hangt af van hoe lang de Straat van Hormuz afgesloten blijft. Er is de Amerikaanse president alles aan gelegen om de duur van de sluiting zo kort mogelijk te laten zijn. De Amerikaanse kiezers zijn sowieso geen liefhebbers van militaire avonturen waarbij Amerikaanse jongens en meisjes omkomen en van een hoge prijs aan de pomp houden ze al helemaal niet. Naarmate de vijandelijkheden en de hoge olieprijs langer aanhouden, ziet het er slechter uit voor Trump en zijn partij bij de tussentijdse verkiezingen in november.

Europa kwetsbaarder dan de VS

Voor Europa staat er ook veel op het spel, of eigenlijk nog meer. De Amerikanen zijn min of meer zelfvoorzienend in olie en zij exporteren gas. De prijsstijgingen vormen een schok voor hun economie, maar verliezers en winnaars houden elkaar min of meer in evenwicht. Dat is bij ons wel anders. Wij zijn netto-importeur, en fors ook. Daardoor zijn de prijsstijgingen niet alleen een schok voor onze economie, we worden er ook collectief armer door.

Voor gas geldt dan ook nog eens dat de prijzen regionaal sterk kunnen verschillen. De Europese gasprijs ligt op het moment van schrijven zo’n 80 procent hoger dan aan het begin van dit jaar, de Amerikaanse zo’n 20 procent láger. Het laat zich raden wat dat doet met onze concurrentiepositie.

Als Rusland minder gas levert stijgt de prijs nog verder

De LNG-import vanuit Qatar, die nu stilligt door de problemen in de Straat van Hormuz, voorzag in minder dan 10 procent van het verbruik in de EU. Als het wegvallen daarvan tot zo’n heftige prijsreactie bij ons leidt, wat gaat er dan gebeuren als er nog een deel van de aanvoer wegvalt?

De EU betrekt ondanks alle sancties nog altijd 10-15 procent van het gebruikte gas uit Rusland. Poetin heeft onlangs gezegd dat hij de markten in Azië interessanter vindt dan de Europese. Landen als China, India, Pakistan, Japan en Korea zijn grotere afnemers van Qatarees gas dan de EU, dus die landen hebben eigenlijk meer last van het sluiten van de Straat van Hormuz en hebben daarom vast wel oren naar het kopen van extra Russisch gas.

Als de wereld voorlopig verstoken blijft van zo’n 20 procent van wat mondiaal wordt verbruikt, dan kunnen de prijzen van olie en Europees gas nog verder oplopen. Mochten de Russen vervolgens de gasverkopen aan sommige EU-landen verminderen of stopzetten, dan zal de prijs voor Europees gas nog aanzienlijk verder stijgen. Dit alles is slecht nieuws voor de Europese industrie. Vooral de energie-intensieve industrie heeft het zwaar te verduren.

De producten van de chemische industrie vormen de basis voor andere maakindustrieën. We willen voor veel goederen in toenemende mate onafhankelijk zijn van andere landen. Dan moet het minimaal op peil houden van de productie in de chemie hoge prioriteit genieten, zou je denken. Niet dus. De productie van de chemie is na de forse stijging van de Europese gasprijs in 2021 en 2022 behoorlijk gedaald. De productie in onze en de Duitse chemie, bijvoorbeeld, is nu zo’n 30 procent lager dan een aantal jaren geleden. Het huidige productieniveau in Duitsland is ongeveer gelijk aan het niveau van dertig (!) jaar geleden.

Typisch Europa

Ik sluit af met twee observaties. De eerste is dat het voor de electorale kansen van de Republikeinen bij de verkiezingen in november cruciaal is dat de oorlog snel wordt beëindigd en de olieprijs daalt. Dat hoef je Trump geen twee keer te zeggen, dus hij zal er alles aan doen om de oorlog snel te beëindigen en de olieprijs naar beneden te krijgen. Ook zal hij geen gelegenheid voorbij laten gaan zonder te proberen de olieprijs naar beneden te praten.

Ten tweede, als de olie- en onze gasprijs hoog blijven, krijgt de Europese economie een gevoelige tik. Voor Europa is het daarom zo mogelijk nog belangrijker dat de sluiting van de Straat van Hormuz snel ten einde komt dan voor de VS. In dat licht was het verzoek van Trump interessant om Europese steun bij het opheffen van de sluiting van de zeestraat. Europese overheden moesten daar niets van hebben en Trump heeft inmiddels gezegd dat hij het alleen wel afkan. In de discussie in Europa heb ik helemaal niets gehoord over het economische belang dat wij hebben bij de heropening van de Straat van Hormuz. Onbegrijpelijk en ook weer typisch Europa. Laat de Amerikanen de kastanjes maar uit het vuur slepen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Europa heeft meer belang bij de Straat van Hormuz dan de VS, maar laat de Amerikanen de kastanjes weer uit het vuur slepen verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit is natuurlijk niet waar. Schelden doet wel degelijk pijn: woorden kunnen kwetsen. En domweg schelden is niet eens het gevaarlijkste taalwapen om tegen anderen te gebruiken. Zoals George Orwell al vaststelde in zijn beroemde boek Nineteen-eighty-four denken wij in taal, en zullen de beschikbare woorden dus onze gedachten vormen. Daarom was absolute heerschappij over de taal een belangrijk doel van het schrikbewind waaronder zijn hoofdpersoon leefde: deze dictatuur wilde de taal van mensen zo verwringen dat zij alleen nog over woorden zouden beschikken waarmee zij de ‘juiste’ gedachten konden denken.

De dystopie die Orwell schetste is dichterbij dan we zouden willen, wat ertoe leidt dat op internet soms een cynische uitspraak rondgaat: 1984 was een waarschuwing, geen handleiding. De manier waarop – vooral sinds 7 oktober 2023 – over Israël gesproken wordt, is een goed voorbeeld van taalmanipulatie. Het beeld van Israël bij het grote publiek wordt verwrongen door een dagelijks bombardement van woorden die zich langzaam vastzetten in de menselijke geest.

Schuiven met definities

Wat is de definitie van genocide? Daarmee is de laatste twee jaar geschoven, ook door wetenschappers. De officiële definitie staat natuurlijk nog als een huis, aangezien die na veel onderhandelingen in 1948 is vastgelegd. Dat is ook de reden dat het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in Den Haag nog steeds geweigerd heeft om de oorlog in Gaza genocide te noemen. De oud-president van het gerechtshof – Joan Donoghue – verscheen al in april 2024 in eigen persoon bij de BBC om dit toe te lichten, maar haar boodschap was zo onwelkom dat ook daarna de bewering bleef rondzingen dat het ICJ een genocide waarschijnlijk of zelfs bewezen zou achten.

Wetenschappers die bereid zijn te schuiven met de definitie krijgen een warm onthaal bij veel media, zoals in mei 2025 bij NRC. ‘Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide’, luidde de kop boven dit geruchtmakende artikel. Vier dagen later publiceerde de NOS een artikel onder de beschuldigende kop ‘Israël blijft onverstoord massaal geweld gebruiken: ‘Een schoolvoorbeeld van genocide’’. In dit stuk haalde NOS-redacteur Eliane Lamper naast het NRC-artikel beschuldigingen van diverse ngo’s aan.

De eensgezindheid van ‘betrouwbare bronnen’ lijkt al snel overtuigend. Maar wie de artikelen en rapporten leest die concluderen dat Israël genocide zou plegen, stuit steeds op dezelfde werkwijze: ondersteunend bewijs fabriceren, tegenbewijs negeren, en schuiven met de definitie. Citaat uit voornoemd NRC-artikel: ‘Waarom eindeloos soebatten over de precieze term, terwijl mensen nú worden vermoord, verjaagd, uitgehongerd, en hele steden vernietigd?’ 

Nog afgezien van het waarheidsgehalte van deze bewering, zou een wedervraag kunnen zijn: waarom eindeloos aandringen op precies deze term, terwijl ook zonder aanvechtbare etiketten ellende en eventuele misdaden benoemd kunnen worden?

De obsessie met de term genocide lijkt soms vooral voort te komen uit het feit dat Joden slachtoffers waren van de Holocaust, alsof er een soort balans hersteld zou zijn als zij nu daders van een genocide zouden zijn. Maar los hiervan is er nog een andere mogelijke reden waarom deze term ondanks het gebrek aan onderbouwing zo populair is geworden.

In hetzelfde NRC-artikel staat: ‘We hebben een genocideverdrag dat ondertekenaars verplicht om genocide te voorkomen. Die verplichting treedt al in werking bij een risico op genocide. Zoiets bestaat niet voor andere misdaden.’ Dat maakt van de term genocide een wapen. Zodra deze uitleg van de situatie breed geaccepteerd is, kunnen ondertekenaars van het genocideverdrag gewapende actie tegen Israël rechtvaardigen.

Aanvallende woorden

De term genocide valt in deze woordenoorlog het meest op, maar dit is niet het enige woord dat tot wapen is gemaakt. Denk aan het voortdurende gebruik van termen als ‘bezetting’, ‘kolonisten’, ‘etnische zuivering’, ‘onderdrukking’ en ‘apartheid’. Deze woorden zijn niet bedoeld om de realiteit te omschrijven, maar om een beeld te scheppen van een schurkenstaat die zo verdorven is, dat vernietiging van deze staat een loffelijk streven wordt.

In deze oorlog van woorden groeit de invloed van Israël – of het Joodse volk – uit tot een karikatuur van kwaadaardigheid en almacht. Zoals het Franse parlementslid Sébastien Lecornu in februari 2026 zei: ‘The war of words paves the way for war against people. It designates targets.’ Zulke woorden banen de weg voor een oorlog tegen mensen. Ze vormen onze gedachten, ze maken onze geest rijp voor actie.

Verhullende termen

En de wapens in deze oorlog van woorden zijn niet alleen de extreme termen, het zijn ook de eufemismen. Want terwijl de vermeende boosaardigheid van Israël door deze grote woorden steeds verder wordt opgeblazen, gebeurt met dreigementen tegen Israël het omgekeerde. Vrijwel elke uitspraak die betekent dat Israël vernietigd moet worden, krijgt een onschuldige betekenis.

‘From the river to the sea, Palestine will be free!’ Deze leus is een variant op de Arabische leus die luidt: ‘Van de rivier tot de zee zal Palestina Arabisch zijn.’ De Arabische slogan laat weinig te raden over: het is een oproep tot etnische zuivering of zelfs genocide. Maar de Engelstalige leus lijkt slechts op te roepen tot vrijheid, en daar kan toch niemand iets tegen hebben? Veel demonstranten zullen zich niet eens afvragen hoe die vrijheid bereikt moet worden en wat daarvoor tussen de rivier en de zee zou moeten veranderen.

Net zo verhullend zijn de oproepen tot intifada. Demonstranten kunnen de bloeddoordrenkte betekenis van dit woord negeren, en doen alsof het slechts een oproep is tot verzet tegen onderdrukking. Zelfs bij de kreet ‘Globalize the intifada!’ kunnen activisten nog stellen dat die betekent dat iedereen overal op moet komen voor verdrukte Palestijnen, al maken moorden op Joden duidelijk wat de werkelijke betekenis van wereldwijde intifada is.

Bij de keurige VPRO dook in januari 2026 de term ‘ontmantelen’ op. In een interview van Nadia Moussaid met Midden-Oosten-analist Mouin Rabbani zei Rabbani: ‘Met een genocidaal apartheidsregime hoor je geen vrede te stichten, die hoor je te ontmantelen.’

Hij wilde nog wel onderscheid maken tussen ‘het regime’ en ‘de Joden die daar nu wonen,’ wat in feite suggereerde dat die Joden er straks niet meer zullen wonen. Moussaid verzuimde te vragen of hij pleitte voor etnische zuivering. En ze knikte instemmend toen hij zei: ‘Met zionisme kan je geen langdurige vrede stichten.’ Ze had hem kunnen vragen waarop hij dat baseerde. Het is niet alsof Israël decennialang elke vredesovereenkomst weigerde, dat waren toch echt de Arabische landen.

Maar Moussaid had er blijkbaar geen enkele behoefte aan om de beweringen van Rabbani te toetsen. Zij sprak hem ook niet tegen toen hij stelde dat zionisme gewelddadig en racistisch zou zijn, wat weer schuiven met een definitie was. Zionisme is het nationalisme van de Joden: het streven naar een eigen staat, en sinds die staat er is, de wens om die staat te behouden.

Onderliggende betekenis

Dit stukje interview was kenmerkend voor de oorlog met woorden. De extreme termen – ‘volkerenmoord’, ‘genocidaal’, ‘apartheid’, ‘regime’ – klonken als vaststaande feiten. Het woord zionisme kreeg een zwaar negatieve lading, en de vernietiging van Israël – ‘ontmanteling’ – kon luchtig besproken worden als een volstrekt redelijke mogelijkheid.

Eigenlijk is de term ontmanteling goed te vergelijken met de term Endlösung. Als we die term nu horen, huiveren we, omdat we weten wat de nazi’s ermee bedoelden: de vernietiging van het Joodse volk. Maar oorspronkelijk had dit woord helemaal niet zo’n verschrikkelijke betekenis. Het betekende gewoon eindoplossing, definitieve oplossing. Het was een verhullende term om te voorkomen dat er te veel weerstand tegen het plan zou zijn.

Onder het mom van…

En als we het toch over verhullende termen hebben, wat dacht u van de term ‘Israëlkritiek’? Anno 2026 is het volkomen geaccepteerd om eindeloos ongefundeerde beschuldigingen tegen Israël te verkondigen, en dan te zeggen dat kritiek op Israël moet kunnen. Dat rechtvaardigt onder meer boycots van Israëlische universiteiten, al hoeven universiteiten van werkelijk kwaadaardige regimes zich over boycots geen zorgen te maken.

Nog zo’n woord: ‘antizionisme.’ Zanger Douwe Bob trad niet op voor Joodse kinderen omdat hij ergens ‘zionisme’ had zien staan, en sinds 7 oktober 2023 had hij ‘geleerd’ dat zionisme slecht is. Vanwege antizionisme is het nu mogelijk om Joodse evenementen te boycotten zonder dat iemand dat antisemitisme mag noemen. Zelfs geweld tegen Joden kan hierdoor vergoelijkt worden. Rapper Bob Vylan riep in Paradiso op tot een jacht op zionisten, en kwam ermee weg omdat het OM meeging in de redenering dat hij geen Joden had bedoeld.

Iedereen die nu het nieuws over de oorlog tegen Iran volgt, zou moeten beseffen hoe verwrongen ons beeld van de situatie in het Midden-Oosten al was voordat de eerste bom viel. En wie oplet ziet nog dagelijks hoe de duiders in gerespecteerde media deze taaloorlog voortzetten.

Onlangs bij Nieuwsuur wist Erwin van Veen (Clingendael) nog te vertellen dat de oorlog tegen Iran een tragedie van de eerste orde was. Dit zei hij nadat hij voor Israël de volgende bewoordingen had gebruikt: ‘nietsontziend’, ‘genocidaal’, ‘verwoestend’, ‘militair keihard erop slaan’, ‘roekeloos avontuur’. De motieven van Israël om dit ‘Dood aan Israël!’-regime aan te vallen, reduceerde hij tot de wens van Benjamin Netanyahu om strafrechtelijke vervolging te ontlopen.

Duiders als Van Veen zullen zelden of nooit – waarschijnlijk nooit – de genocidale dreigementen van de vijanden van Israël noemen. Deze dreigementen zijn een oude traditie die tot op de dag van vandaag wordt voortgezet, maar helaas is het verhullen van deze oorlogstaal ook een oude traditie bij vrijwel alle Midden-Oostendeskundigen die optreden in onze media.

Inprenting

En omdat de betrouwbaar geachte media elkaar op dit dossier niet tegenspreken en steevast dezelfde deskundigen opvoeren, krijgen Nederlanders dagelijks ingeprent wat zij over Israël behoren te denken. In de massale Rode Lijn-demonstraties liepen niet alleen extremisten mee, maar ook talloze argeloze burgers die oprecht geloofden wat op hun spandoeken stond. En hun onwetende activisme blijft niet zonder gevolgen.

De taaloorlog rond het Israëlisch-Arabisch conflict maakt gewapende actie tegen de zogenaamde schurkenstaat Israël langzaam acceptabel. En in het verlengde daarvan verandert iedereen die niet meegaat in deze demonisering in een zionist waarop gejaagd mag worden.

De gevaarlijkste oorlog tegen Israël is de taaloorlog.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Er wordt tegen Israël een gevaarlijke taaloorlog gevoerd verscheen eerst op Wynia's Week.