Op de middellange termijn signaleren we dat op 1 oktober na zestig jaar de gasproductie in Groningen is gestopt, die heel Nederland van de kolenkachel naar de centrale verwarming bracht.

En op de lange termijn bezien, zitten we bijna bovenop de pukkel van Hubbert en sluiten we daarmee het eerste deel van het olietijdperk af.

Onze organische batterij raakt op

Die pukkel is een grafiek die in 1956 is opgesteld door Marion King Hubbert, een geoloog die bij Shell werkte. Op de verticale as wordt het energieverbruik per jaar aangegeven en op de horizontale as de millennia vóór en na nu. De grafiek toont duizenden jaren lang een vlakke lijn met een sterke stijging vanaf 1900. Binnenkort gaat die lijn dalen en na 2200 is de vlakke lijn weer zo’n beetje terug op zijn oude niveau. Dan is de fossiele brandstof op. Dan heeft de mensheid de organische batterij die driehonderd miljoen jaar geleden werd gevuld, in ongeveer driehonderd jaar leeggetrokken. Dat waren de drie meest welvarende eeuwen uit de wereldgeschiedenis waarin de wereldbevolking explodeerde.

Ergens tussen 2025 en 2040 ligt volgens de laatste inzichten het moment waarop de helft van alle beschikbare olie is gewonnen. Dan zitten we op de top van Hubberts pukkel.

Intussen moet de regering beleid maken. Resultaten uit het verleden beloven weinig goeds voor het heden. Toen in 1959 de reusachtige gasvoorraad in Groningen werd aangeboord, was het beleid: dit gas moeten we zo snel mogelijk verkopen want binnenkort is het niets meer waard. Dan gebruiken we immers atoomenergie voor alles.

Aardgas moest zo snel mogelijk te geld worden gemaakt

Tja, de tijdgeest. Voor de Brusselse Wereldtentoonstelling van 1958 was net het Atomium gebouwd en we moeten nooit de invloed van Hollywood op het denken van Nederlandse beleidsmakers onderschatten. Toen produceerden Hanna-Barbera als tegenhanger van hun succesvolle The Flintstones over mensen uit het stenen tijdperk de komische animatieserie The Jetsons over mensen in de toekomst. In het jaar 2062 wonen die in kilometerhoge hoge gebouwen en verplaatsen zich met hun vliegende schotels. Alles werkt automatisch of wordt door robots gedaan. Parkeerproblemen bestaan niet omdat de vliegende schotel in elkaar klapt en als koffertje wordt meegenomen.

Vanuit dat toekomstbeeld moest het aardgas zo snel mogelijk te gelde worden gemaakt. Daartoe werd niet alleen ieder huishouden in Nederland op het gasnet aangesloten. Ook werd enorm veel gas geëxporteerd, bijvoorbeeld met korting naar Italië om te voorkomen dat daar de (euro)communisten aan de macht zouden komen.

Aan de productiekant kreeg het Westland gas met korting om zo goedkoper tomaten te produceren dan de boeren dat in Marokko konden, waarop die boeren hier in de industrie kwamen werken. Nog raakte het gas niet snel genoeg op. De Staatsmijnen gingen in de bulkchemie, maar kregen het ook niet op.

Wat verbruikt de meeste energie, vroegen de beleidsmakers zich af? Aluminium maken. Dus dat gingen we doen en zo kwamen er aluminiumsmelterijen in Nederland.

Inmiddels is het Groningse veld driekwart leeg. De aluminiumsmelter in Delfzijl is failliet. De Staatsmijnen zijn uit de bulkchemie gestapt en zijn verhuisd naar Zwitserland. Tomaten zijn peperduur. De gastarbeiders bleven.

Enfin, de regering voert nu een héél ander energiebeleid, en sloot het gasveld. Voor de activisten gaat het niet snel genoeg. Zij zijn banger voor klimaatverandering dan voor de beschikbaarheid van energie en hadden Wouter van Dieren gevraagd hen te komen toespreken.

Hij is een van  grondleggers van de milieubeweging en lid van de Club van Rome. ‘Ramp bedreigt de wereld’ luidde de kop van NRC Handelsblad op 31 augustus 1971 toen de bevindingen van die Club van Rome waren uitgelekt. De krant wond er geen doekjes om:

‘Als alles en iedereen doorgaan op de manier waarop dat nu gebeurt, dan komt er binnen enkele tientallen jaren een geweldige catastrofe. De enige vraag daaromtrent is of de catastrofe wordt veroorzaakt door honger, door uitputting van essentiële grondstoffen of door vervuiling van de aarde. Er zijn – nu! – ingrijpende maatregelen nodig om dat onheil te voorkomen.’

In het jaar 2000 werden een catastrofe verwacht

Eigenlijk hetzelfde wat de activisten van Extinction Rebellion nu roepen. Maar in 1971 ging het niet over het klimaat, maar over het opraken van fossiele brandstoffen en grondstoffen.

De maatregelen die toen moesten worden genomen waren volgens de krant: ‘Anticonceptiemiddelen voor alle gezinnen ter wereld, geen echtpaar zal meer dan twee kinderen mogen hebben, extra investeren in voedselproductie en gezondheidszorg en minder productie (van luxegoederen) zelfs als daardoor de economische groei daalt, en meer hergebruik van materialen.’ Zo niet, dan werd catastrofe rond het jaar 2000 verwacht.

Nu, in 2023, wees Wouter van Dieren het verzoek om te komen spreken af en hij legde op LinkedIn uit waarom. De eis van de activisten, stoppen met alle fossiele brandstoffen, is volgens hem ‘een luchtspiegeling’.

De hele wereldeconomie is immers een verbrandingsmotor. Die motor heeft ons moderniteit gegeven en de welvaart doen exploderen. Die motor maakte een einde aan honger, armoede, ziekte, onwetendheid en dakloosheid. Van Dieren wijst erop dat 90 procent van de wereldbevolking pas halverwege die moderniteit is: die mensen willen fossiele brandstoffen.

Van Dieren ziet dat de klimaatactivisten hier in Nederland ‘de toekomst vrezen en verdriet hebben’ en vroeg hun welke oplossing zij in gedachten hadden. Hij kreeg andere antwoorden dan zijn Club van Rome een halve eeuw geleden gaf. Nu willen de activisten:

• Luchtvaart verbieden (of elektrisch vliegen)
• Onnodige reizen verbieden
• Intensieve landbouw verbieden
• Staalindustrie moet stoppen (alleen oud ijzer recyclen)
• Chemie moet verdwijnen

Zijn conclusie was: ‘Dit zijn geen oplossingen, maar uitnodigingen tot conflict’. Volgens Van Dieren moesten de oplossingen worden gezocht in meer kennis: ‘Die is dun gezaaid en ontoereikend, binnen de universiteiten, de industrie en de NGO’s. Wij noemen het effect ervan reality blindness. Historische kennis moet voorop staan, want daar kom je de geschiedenis tegen van de macht, de rebellie, de vrijheid, de dictatuur en de intolerantie. En de lessen daaruit zijn niet mals.’

Fossiele verworvenheden bij het grof vuil

Historische kennis moet voorop staan. Daar sluit ik me bij aan. De mensheid moet leven met veranderingen. Die zijn niet allemaal te voorspellen. Maar het opraken van de fossiele brandstoffen valt wel te voorspellen. De hoeveelheid energie beschikbaar per persoon, was de afgelopen anderhalve eeuw ongekend hoog. Als die weer daalt, heeft dat direct invloed op verdeling van macht en welvaart en op de manier waarop mensen met elkaar samenleven.

Om samen te leven ondanks onze verschillen van mening hebben mensen de wet uitgevonden en in de periode van overvloedige energie hebben we de rechtstaat en de parlementaire democratie kunnen invoeren. Die fossiele verworvenheden worden door mensen die zichzelf ‘rebellen’ noemen, maar gelijk heersers anderen van alles willen verbieden, wat al te makkelijk bij het grof vuil gezet.   

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Klimaatactivisten noemen zich ‘rebellen’, maar gedragen zich als heersers: door anderen van alles te verbieden verscheen eerst op Wynia's Week.

Het regent tegenwoordig klimaatzaken. Sinds kort is er een nieuwe ontwikkeling: minderjarigen spannen verschillende klimaatzaken aan tegen overheden. Na een grote overwinning van de klimaatjongeren op de staat Montana is er nu een zaak aangespannen in Portugal. Die richt zich op maar liefst 32 Europese landen. Maar wie financiert zulke rechtszaken en waarom?

Het is bijzonder mediageniek, een groepje bezorgde jongeren die gezamenlijk de rechtszaal in wandelen. Idealisten die hun wereld willen beschermen, de media ontvangen ze graag met open armen. Wie dieper graaft komt er al snel achter dat de fundamenten en de financiële middelen van  die ogenschijnlijk sympathieke beweging afkomstig zijn van oliedollars en zware mijnbouw. Dat schept een heel ander beeld dan wat je voor de camera’s ziet.

De nieuwste generatie procedeert zelfs al voordat ze in volzinnen kunnen spreken. Dat bewijst een klimaatzaak in de Amerikaanse staat Montana. De zestien eisers waren op het moment van de aanklacht tegen de staat Montana tussen de twee en de achttien jaar oud. De kans dat kinderen onder de twaalf zinvolle wetenschappelijke, politieke of economische argumenten naar voren brengen is op zijn best beperkt. Toch houdt dat de klimaatkinderen niet tegen een zaak op te starten, en zelfs te winnen.

Geld van het Rockenfeller Brothers Fund

De argumentatie werd uiteraard niet gevoerd door een peuter, daarvoor werd de hulp van de juridische non-profit organisatie Our Children’s Trust ingeschakeld. Die organisatie houdt zich niet alleen bezig met klimaatzaken in de VS, maar zegt ook actief te zijn in België, Nederland, Colombia, Noorwegen, de Filipijnen, Oeganda, Oekraïne en Pakistan.

Iedere non-profitorganisatie heeft financiering nodig, ook Our Children’s Trust. Een kleine zoektocht levert een lijst op met tal van interessante sponsors. Over het algemeen bestaan de sponsors uit andere non-profit organisaties. Enkele opmerkelijke geldschieters zijn het Rockenfeller Brothers Fund, van de beruchte familie Rockenfeller die aan het begin van de twintigste eeuw een quasi-monopolie had op de Amerikaanse olieproductie.

Een andere sponsor is de Charles Engelhard Foundation waarvan het vermogen afkomstig is uit de goud, zilver en platina-industrie. Het mijnen en raffineren van edelmetalen is ook niet de meest milieuvriendelijke activiteit.

Toch zijn die foundations belangrijke sponsors van een poging om precies die industrieën waarin zijzelf hun geld hebben verdiend het leven zuur te maken. Via een spinnenweb van non-profitorganisaties zetten ze kinderen in.

Tot de zaak in Montana was het succes van Our Children’s Trust beperkt. Soms behaalden ze een kleine overwinning zoals in Colombia waar het Amazonewoud door hun zaak een sterkere wettelijke bescherming kreeg. Maar de zaak in Montana is van een totaal andere orde. Daar moeten voor alle olie- en gasprojecten de gevolgen voor het klimaat worden meegenomen. Dat zal een gigantisch struikelblok worden voor nieuwe olie- en gasprojecten, aangezien die onvermijdelijk CO2 uitstoten.

Hier wordt het interessant, want waar de wereldwijde olieconsumptie nog tot de jaren dertig zal stijgen, maken de klimaateisers het onmogelijk om deze olie uit eigen bodem op te pompen. Het eerste nefaste gevolg van dit soort klimaatzaken is dus een grotere afhankelijkheid van buitenlandse oliemachten zoals Saoedi-Arabië, Rusland, Qatar en andere landen waar mensenrechten nog minder waard zijn dan het leven van kritische journalist.

Rusland, Saoedi-Arabië en Qatar profiteren

Daarnaast lijkt de macht van Vrouwe Justitia te groeien ten opzichte van democratisch gekozen parlementen. De gekozen volksvertegenwoordiging moet zich dus steeds vaker conformeren aan het klimaatdictaat van de rechter. Het inperken van de macht van het parlement wordt dus toegejuicht door de klimaatactivisten.

Die ontwikkeling heeft twee belangrijke consequenties. Enerzijds erkent de klimaatbeweging dat er geen brede steun is voor hun plannen onder de bevolking waardoor ze hun beleid dan maar via de rechter proberen af te dwingen. Anderzijds wordt de democratische stem steeds minder waard waardoor onze verkiezingen feitelijk worden uitgehold.

Hoe de zaak van de Portugese klimaatjongeren afloopt is afwachten. Wordt het een overwinning voor de westerse democratie of trekt de rechter opnieuw macht naar zich toe ten faveure van grondstofgrootmachten Rusland, Saoedi-Arabië en Qatar? Wat het ook wordt, alles wijst erop dat we de komende tijd nog meer mediagenieke kindergezichtjes in de rechtszaal kunnen verwachten. Dat is dan ook de tragiek van de klimaatjongeren: zonder het zelf door te hebben worden ze ingezet als propagandamiddel voor ngo’s die gefinancierd worden met oliedollars.

*Michiel Dubbeldam publiceerde dit artikel op 30 september op Doorbraak.be.

Wynia’s Week is er het hele jaar door, twee keer per week. De donateurs maken dat mogelijk. Bent u ook supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER Hartelijk dank!

Het bericht Klimaatjongeren worden gefinancierd met oliedollars verscheen eerst op Wynia's Week.

Het blokkeren van een weg is als misdrijf strafbaar gesteld, met ten hoogste een straf van negen jaren gevangenisstraf, in artikel 162 van het Wetboek van Strafrecht. De ‘Blokkeerfriezen’, die in november 2017 de Rijksweg A7 versperden, zijn ook veroordeeld op grond van dit artikel.

Eerder ook: preventieve arrestatie

In oktober 2021 arresteerde de politie 21 mensen van een milieuorganisatie in verband met een voorgenomen blokkade van de Rijksweg A12; de blokkade had nog niet plaatsgevonden. De verdachten werden veroordeeld tot taakstraffen.

Wellicht verwacht u nu een zwaardere straf voor de 1579 aangehouden demonstranten. Het delict is nu immers ‘voltooid’ en op veel grotere schaal uitgevoerd, waardoor er meer hinder en gevaar is ontstaan. Het OM kiest er echter voor om hen niet te vervolgen.

De persofficier van justitie geeft een toelichting, die hij begint met de woorden dat het demonstreren op de snelweg niet is toegestaan. Hij benoemt echter dat sprake is van overtreding van de Wet op de openbare manifestaties, omdat de burgemeester de demonstratie vooraf had verboden. ‘Dat is wel een gering strafbaar feit.’ Op het eerder genoemde artikel uit het Wetboek van Strafrecht gaat hij niet in.

Achteraf stelt het OM in een schriftelijke verklaring dat de eerste mensen die de A12 bezetten wel degelijk in het kader van de wegversperring zijn aangehouden, maar kennelijk worden ook zij niet vervolgd. ‘Maar iedereen die daarna komt, als de weg al buiten gebruik is, draagt in feite niet meer bij aan de gevaarzetting. Zij sluiten zich aan bij een manifestatie die door de burgemeester niet is toegestaan.’ Dat is een bizarre redenering, want deze mensen hebben bewust geparticipeerd in de bezetting. Zij liepen wellicht toevallig niet geheel vooraan in de massa. Ook hebben ze allemaal de weg bezet gehouden.

Nuancerend legt de persofficier uit dat de ervaring heeft geleerd dat de meeste van deze milieudemonstranten zich vreedzaam opstellen. Een relevante vraag is: doet dat ertoe? Als activisten de Tweede Kamer zouden bezetten is het toch ook irrelevant of dat vreedzaam gebeurt? Het zou betekenen dat allerlei belangrijke geplande werkzaamheden geen doorgang kunnen vinden. Het zou een aanval op onze democratische rechtsstaat zijn, waardoor vervolging dient plaats te vinden.

Rechter zou toch niet straffen

Het blokkeren van een (snel)weg veroorzaakt serieuze hinder. Het OM beredeneert dat onder andere niet wordt vervolgd omdat ‘de mate van overlast die de demonstratie veroorzaakt [heeft] beperkt is’. De ANWB waarschuwde echter voor ernstige drukte rondom Den Haag en adviseerde andere verkeersdeelnemers om de A12 te vermijden. Maar zo’n wegblokkade leidt niet alleen tot hinderlijke maar ook tot gevaarlijke situaties. Minuten later zouden er als gevolg van de blokkade nog auto’s op elkaar kunnen botsen.

Het OM verwacht echter niet dat de rechter straffen zou opleggen. ‘En dan staat het voeren van honderden zaken in geen verhouding meer tot wat het zal opleveren. Dus deze mensen worden aangehouden om het strafbare feit te beëindigen, namelijk die snelwegblokkade. Maar daarmee is dan het belangrijkste doel van die aanhouding wel bereikt.’

De samenvatting van die woorden is dat het blokkeren van een (snel)weg weliswaar strafbaar is in Nederland, maar als het gaat om een verder vreedzaam protest en om tientallen of honderden demonstranten, er geen strafvervolging zal plaatsvinden, en dus ook geen veroordeling. De moeite die dat zou kosten staat volgens het OM niet in verhouding tot de investering van haar capaciteit.

Het OM erkent dat ‘een deel van deze actiegroep bewust stuurt op zo veel mogelijk arrestaties, om daarmee aandacht te vragen voor het doel waarnaar ze streven. Daar is het strafrecht niet voor bedoeld’. Maar dat is geen reden om geen vervolging in te stellen. Er is bewust een misdrijf gepleegd dat heeft geleid tot gevaar of hinder voor andere mensen.

Gaat de discussie voor het OM wellicht om iets anders? Een terecht punt van het OM is namelijk dat 1579 strafdossiers aanzienlijk veel ‘papierwerk [genereren] voor de politie, die het al druk genoeg heeft’. Waarschijnlijk kan de politie al die dossiers inderdaad niet opmaken, aangezien er tientallen uren werk per demonstrant bij komt kijken; nog afgezien van de tijdsinvestering van het OM zelf en van de rechters. Maar dat is een meer pragmatisch vraagstuk.

Hoe moet worden omgegaan met actiegroepen die zo massaal wetovertredingen plegen dat de strafrechtketen overbelast zou raken bij vervolging? Dan zou toch tenminste een deel van de misdadigers bestraft kunnen worden? En betekent zulke straffeloosheid niet dat wordt gezwicht voor de kracht van de milieuorganisatie?

Groot risico op willekeur

Jan Struijs, voorzitter van de politievakbond NPB, stelt: ‘Als ze niet worden vervolgd, zijn mensen geneigd het de volgende keer weer te doen. (…) Je moet een lijn trekken. Anders krijg je dat zij zeggen: ‘We doen wat we willen.’’

Het niet-vervolgen van deze wetovertreders brengt een groot risico op toekomstige willekeur met zich mee. Want het zou betekenen dat boeren, boze Friezen, of welke andere groep dan ook, voortaan binnen bepaalde kaders straffeloos een weg kunnen bezetten. Extinction Rebellion zal dit vieren als een overwinning en zal zulke acties blijven voortzetten. Dat kan niet wenselijk zijn. Demonstreren is belangrijk – en over het algemeen een goede zaak – maar het mag in beginsel niet leiden tot ernstige schade, gevaar of hinder voor anderen.

 Bart Collard is criminoloog en publiceert regelmatig in Wynia’s Week.

De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Waarom werden de Blokkeerfriezen vervolgd en bestraft en waarom gaan de klimativisten van XR vrijuit? verscheen eerst op Wynia's Week.

Universiteiten zouden omwille van de wetenschap ‘een open discussie’ willen aangaan. Waarom willen ze dat, een open discussie met mensen die op basis van eigen gelijk instituten lamleggen en zonder open discussie eisen stellen? Ik zou daar niet zomaar mee willen praten, met name omdat dat polarisatie en extremisme in de samenleving kan aanwakkeren in plaats van verminderen.

Ondermijning van wetenschap en democratie

Ik zou vandalen die wetenschap en democratie ondermijnen, en die een kostbaar schilderij van Vincent van Gogh met tomatensoep bekladden, eerder laten oppakken. De misselijkmakende maatschappelijke tolerantie voor dergelijke wandaden verzwakt onze rechtstaat, en stimuleert meer wandaden en radicalisering. Sympathisanten van dit gevaarlijke klimaatvandalisme bestaan het zelfs om te suggereren dat Vincent van Gogh het zelf zo gewild zou hebben. Zelfingenomener en arroganter kan ik het niet bedenken.

Ik vind dit extra zorgelijk omdat veel klimaatactivisten en hun sympathisanten goedopgeleide mensen zijn van wie nuance en onderscheidingsvermogen mag worden verwacht. Het vergoelijken van vandalisme omdat het doel de middelen zou heiligen is een bedreiging voor de democratische rechtstaat die we in de afgelopen 78 jaar zorgvuldig hebben opgebouwd. Zodra we in de beoordeling en veroordeling van overtredingen en misdaden onderscheid gaan maken tussen verschillende motiveringen en overtuigingen is het einde zoek.

Dergelijke middeleeuwse willekeur bevordert respectloosheid, intimidatie, vernieling, geweldpleging en rechtsongelijkheid. Ik krijg soms onwelvoeglijke en beledigende taal naar mijn hoofd, omdat ik kritisch schrijf over de manier waarop we willen minderen met fossiele brandstoffen. Dat gaat dus niet eens over de klimaatdoelen zelf, maar over onze aanpak ervan.

Ik constateer dat veel onderdelen van ons energiebeleid feitelijk weinig bijdragen aan die klimaatdoelen. Ik constateer ook dat het Europese verbruik van fossiele brandstoffen in het afgelopen decennium met slechts 1 procent per jaar is gedaald. Als ik de toename van biomassa meetel, omdat die in het hier en nu meer CO₂ uitstoot dan fossiel, is de daling nog maar 0,5 procent per jaar.

Belediging, beschimping en intimidatie

Deze constateringen zijn consistent met elkaar, en ik beschrijf ze niet voor mijn lol. Ik beschrijf ze omdat ik mij inzet voor effectief energie- en klimaatbeleid. Ik doe dat zonder enig commercieel of politiek belang. De constateringen kunnen door iedereen op basis van publieke informatie worden geverifieerd. Toch zijn ze kennelijk voor goed opgeleide mensen, die zich in zeggen te zetten voor effectief energie- en klimaatbeleid, aanleiding om zonder natuurwetenschappelijke onderbouwing en nuance mij en andere critici te beledigen, beschimpen en intimideren.

Daarmee maken de zelfbenoemde redders van het klimaat de feiten en de realiteit ondergeschikt aan de symboliek, de ideologie en het officiële politiek correcte narratief. Dat ondervond Galileo Galilei 400 jaar geleden ook toen hij tegen de wil van de kerk constateerde dat de aarde om de zon draaide in plaats van andersom. Dergelijke middeleeuwse willekeur leken we in de vorige eeuw met de verlichting en het liberalisme achter ons te hebben gelaten, maar in deze eeuw blijkt die weer de kop op te steken op basis van een nieuwe religie met nieuwe dogma’s en leerstellingen.

Ongekozen zelfbenoemde hoeders van mens en natuur claimen de waarheid

Allerlei ongekozen zelfbenoemde hoeders van mens en natuur vinden dat zij, en niet bestuurders, hoogleraren, onderzoekers en docenten kunnen bepalen – eisen zelfs – met wie onderwijsinstellingen wel en niet mogen samenwerken. Onze rechtsstaat, belichaamd door rechters, bewindslieden en een democratisch gekozen parlement, gaat daar kennelijk ook niet meer over.

Onze universiteitsbestuurders legitimeren de onrechtmatige eisers en bezetters van hun instituten, door in naam van de wetenschap een open discussie met hen te willen. Daarmee verzwakken ze juist de wetenschap, en zetten ze aan tot meer onrechtmatige bezettingen en eisen.

Onrechtmatige eisen leiden tot humanitaire rampen

Als het aan de bezetters ligt mag onderzoek met oliebedrijven naar schonere alternatieven van aardolie niet meer. Samenwerking met gasbedrijven die ons de broodnodige LNG leveren mag niet meer. Onderzoek met fossiele grondstofleveranciers voor medische kunststoffen en medicijnen mag niet meer.

Samenwerking met fossiele brandstofleveranciers voor dijkonderhoud, ambulances, traumahelikopters, reddingsschepen, evacuatievliegtuigen, humanitaire missies, Oekraïense tanks en vliegtuigen, en ook uw en mijn auto mag niet meer. Sterker nog, onderwijsinstellingen mogen dergelijke samenwerkingen niet eens meer bediscussiëren, ook niet met studenten in het onderwijs.

Klimaatactivisten blijken zich te verlagen tot een absolutistische definitie van goed en kwaad, zonder nuance en zonder discussie. De door klimaatactivisten gedemoniseerde ‘fossiele industrie’ (wat die ook moge zijn) stoot zelf in de eigen bedrijfsvoering een kleine minderheid van alle fossiele CO₂ uit.

Het overgrote deel van ruwweg 90 procent stoten u en ik uit, door de producten van de fossiele industrie te verbranden in onze bedrijfsprocessen, verwarmingsinstallaties en (vracht)auto’s. Stel je voor dat de fossiele industrie, vanwege het stoppen van onderzoek en investeringen, in de komende 20 jaar niet meer zou willen of kunnen produceren?

Zonder fossiele brandstoffen geen voedsel, zorg en hernieuwbare energie

Dan zouden we dagelijks langdurige blackouts hebben. Honderdduizenden bedrijven zouden failliet gaan, en miljoenen mensen brodeloos worden of zelfs omkomen van kou en honger. De productie van medicijnen en medische materialen zou stagneren. Ambulances, reddingsschepen, traumahelikopters en ziekenhuizen zouden geen goede zorg meer kunnen bieden.

Nederland en Bangladesh zouden geen dijkonderhoud meer kunnen plegen. Oekraïne zou zich niet meer kunnen verdedigen met tanks en vliegtuigen. En… we zouden geen beton, staal, aluminium, lithium, kobalt, koper en silicium meer kunnen maken, dus ook geen batterijen, windmolens en zonnepanelen.

Gepolariseerd klimaatactivisme werkt klimaatdoelen tegen

Dat is waar het huidige gepolariseerde klimaatactivisme toe kan leiden, door één eigen gelijk met onrechtmatige en ondemocratische middelen te bevechten, en alle consequenties en andere zienswijzen te negeren. Democratische instanties en processen zouden volgens dit eigen gelijk terzijde moeten worden geschoven omwille van tijdsdruk, urgentie en apocalyptische voorspellingen.

Het omgekeerde is echter waar. Het doel heiligt niet de middelen, integendeel. Overtredingen, vandalisme en misdrijven stimuleren polarisatie en fundamentalisme, destabiliseren wetenschap, maatschappij en economie, en brengen zo het doel van effectief energie- en klimaatbeleid alleen maar verder weg.

Maarten van Andel publiceert zijn heldere analyses van het vaak wonderlijke Nederlandse en Europese klimaat- en energiebeleid in Wynia’s Week.

Wynia’s Week wordt gedragen door de vrijwillige bijdragen van de abonnees. Doet u mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Klimaatactivisme vervalt tot intimidatie en agressie verscheen eerst op Wynia's Week.

XR ontstond in 2018 in het Verenigd Koninkrijk uit een netwerk van personen dat banden onderhield met Earth First!, een radicale milieugroep die niet terugschrikt voor het gebruik van geweld, en Occupy Wall Street, een antikapitalistische actiegroep tegen bedrijven in het algemeen en banken in het bijzonder.

Democratie hoeft niet zo van XR

XR wil dat het gebruik van conventionele fossiele energie in 2025 is beëindigd, waarbij men niet terugdeinst voor radicale maatregelen zoals het vrijwel stilleggen van alle vormen van transport. De organisatie wil dat overheden overal ter wereld een klimaatnoodtoestand uitroepen en in 2025 netto een nuluitstoot van CO₂ hebben gerealiseerd. Dat dit alleen met dictatoriale maatregelen valt te realiseren die onze hele manier van leven en welvaart op hun kop zetten, doet er niet toe. Zoals zo vaak bij dit soort activisme heiligt het doel de middelen.

De beweging verspreidde zich als een olievlek en had al snel honderden afdelingen in vrijwel alle Westerse landen. Ook Nederland kent inmiddels een groot aantal groepen. XR is geen hiërarchische organisatie en heeft geen kantoor. XR is wel strak georganiseerd. Leden kunnen kiezen uit een uitgebreid trainingsaanbod dat hen voorbereidt op acties. Mensen die veel tijd in de organisatie steken, ontvangen sinds vorig jaar een vergoeding. Hiermee was een bedrag gemoeid van 71.000 euro.

Een van de oprichters van XR is Roger Hallam, die zijn hoogleraarschap aan het Londense Kings College gebruikte om onderzoek te doen naar hoe radicale bewegingen sociale verandering kunnen bewerkstelligen. Daartoe moeten ze in zijn ogen geweldloos zijn, maar tegelijkertijd maatschappelijk disruptief.

Het bezetten van wegen, het beschadigen van bezittingen van anderen en het veroorzaken van opschudding in en rond kantoren van grote bedrijven en media zijn daarvoor nuttige middelen. Met als doel om zoveel mogelijk mensen te laten arresteren. Dat is niet alleen een poging het politie- en justitieapparaat lam te leggen, maar ook om sympathie te kweken door zowel hele jonge als hele oude demonstranten op te laten pakken.

Het bewerkstelligen van economische schade vindt XR aanvaardbaar, aangezien het kapitalisme met zijn promotie van consumentisme verantwoordelijk is voor de ontstane noodsituatie. XR heeft oog voor de bredere noden in deze wereld en voert daarom rond het Sinterklaasfeest actie samen met Kick Out Zwarte Piet.

Chris Hohn, een radicale investeerder

Een belangrijke geldschieter van XR vanaf het eerste uur is het Britse The Children’s Investment Fund (TCIF) Foundation, één van de rijkste filantropische organisaties in de wereld. TCIFF ontving miljarden ponden uit de winsten die multimiljardair Chris Hohn maakte met zijn hedgefund TCI, bekend van de vijandige overnamepoging van ABN AMRO in 2007.

Hohn zet weliswaar bedrijven onder druk om hun CO₂-uitstoot te verminderen, maar zijn hedgefonds heeft geen problemen met beleggingen in luchthavens en in vliegtuigbouwer Airbus. Hohn is zowel privé als via TCIFF de grootste individuele donor van XR. In het oprichtingsjaar gaven hij en TCIFF 200.000 pond om de beweging op gang te helpen.

Aileen Getty, een beladen erfgename

Het Climate Emergency Fund van onder andere de Amerikaanse miljardair Aileen Getty, erfgename van de oprichter van het gelijknamige olieconcern en daardoor historisch beladen met ‘schuld’, doneerde een half miljoen pond om de Amerikaanse tak van de grond te helpen.

De Nederlandse afdeling van XR werd op gang geholpen door de internationale tak, maar bedruipt inmiddels zichzelf. XR Nederland werkte volgens het laatst gepubliceerde jaarverslag 2020-2021 met een budget van ruim 225.000 euro. Dit werd naar eigen zeggen bijeengebracht door ‘crowdfunding, structurele en periodieke donaties, grote giften, NGO’s, bedrijven en stichtingen’. Daarnaast is er een Stichting Vrienden van XR die in 2022 ruim 400.000 euro (2021 circa 230.000 euro) binnenhaalde via particulieren.

Hoewel XR zegt transparantie te betrachten geeft het geen openheid over NGO’s die een financiële bijdrage leveren. Enige naspeuring leert dat in de afgelopen jaren XR al dan niet via de bevriende stichting geld ontving van Stichting Democratie en Media, Het Actiefonds, Oxfam Novib, Triodos Foundation, Stichting Woudschoten, Charitypot Lush en Greenpeace.

De oprichting van Stichting Vrienden van XR kent twee doelen. Zoals XR zelf toegeeft loopt het risico dat door activisten veroorzaakte schade op XR wordt verhaald. Zo hebben diverse gemeenten een rekening ingediend voor schoonmaakkosten van door XR-activisten aangebrachte graffiti. Dat risico wordt beperkt als het geld zit bij een stichting die niets te maken zegt te hebben met deze acties. De tweede reden, die XR niet noemt, is dat de bevriende stichting wel de ANBI-status heeft. Op die manier kunnen particulieren hun giften van de belasting aftrekken en hoeft XR zelf niet aan de publicatieverplichtingen te voldoen die de ANBI-status met zich meebrengt.

Is XR wel zo geweldloos?

Bij de EO zei filosoof Rik Peels onlangs: ‘Ik vind het verwonderlijk en prijzenswaardig dat bepaalde groepen niet radicaliseren. Denk aan Extinction Rebellion. De zaak is zo groot dat het begrijpelijk zou zijn als men verdere stappen zou zetten.’ Het lijkt er echter sterk op dat XR wel degelijk verdere stapjes aan het zetten is, zelfs als je het blokkeren van een snelweg niet als een vorm van geweld ziet.

XR zegt in haar langetermijn strategie solidair te zijn ‘met groepen die aan eco-sabotage doen of eigendomsschade toebrengen’. Op 29 oktober 2022 organiseerde XR via een livestream een lezing ‘over eco-sabotage als actiestrategie’ met de radicale Zweedse klimaatactivist Andreas Malm over zijn boek How to blow up a pipeline. Een citaat uit dit boek: ‘Damage and destroy new CO₂emitting devices. Put them out of commission, pick them apart, demolish them, burn them, blow them up. Let the capitalists who keep on investing in the fire know that their properties will be thrashed.’

Op 7 maart 2023 had de debatavond moeten plaatsvinden in Pakhuis De Zwijger waar XR-aanhangers en anderen in discussie zouden gaan over de vraag of ‘we geweld moeten gebruiken om de aanpak van de klimaatcrisis af te dwingen’. Deze werd na veel protest kort van tevoren afgeblazen.

XR: bewierookt in de media

Binnen XR zijn slechts enkele honderden mensen actief, maar de organisatie lijkt vrijwel onbeperkte toegang tot de media te hebben. Daar draagt aan bij dat XR enige ‘Bekende Nederlanders’ aan zich weet te binden, zoals acteur Sieger Sloot en actrices Carice van Houten en Katja Herbers, schrijfster Eva Rovers en advocate Bénédicte Ficq.

Woordvoerder Hannah Prins is niet van de buis te slaan en wordt alom bewonderd. Ze genoot haar opleiding bij het door PvdA-duo Booij en Van Bruggen mede opgerichte campagnebureau BKB. Bekend werd XR-activist Jelle de Graaf die zich aan tafel lijmde in een uitzending van Jinek. De bewondering is er al langer. Op 16 juni 2022 zond KRO-NCRV 2Doc de documentaire ‘Klimaatrebellen tussen hoop en wanhoop’ uit, waarin de acties van XR werden bewierookt.

In Nederland maakt XR een groot punt van de ‘subsidiëring’ van fossiele energie. Daartoe geïnspireerd door een artikel van voormalig PvdA-Europarlementariër Alman Metten ging XR diverse malen over tot het blokkeren van de A12 om de Nederlandse overheid te dwingen deze subsidies stop te zetten. In eerste instantie becijferde Metten de hoogte hiervan op 17,3 miljard euro per jaar. In een vervolgartikel werd dat zelfs 30 miljard.

Opvallend is hoe gewillig XR voor het ventileren van deze opvatting een podium krijgt bij de publieke omroep en in veel andere media, zonder vragen over de berekening of het aan het woord laten komen van critici. Zo werd het bedrag van 17,5 miljard euro als vaststaand feit gebracht door Avro Tros Eenvandaag.

Op hetzelfde platform als waar Metten publiceerde, verscheen een reactie waarin ik betoog dat er van subsidiëring geen sprake is en dat de staat jaarlijks met belastingen op fossiele energie een bedrag ophaalt van zo’n 35 miljard euro. Het terugdraaien van deze ‘subsidies’ zoals XR wil, is niets anders dan een ordinaire belastingverhoging met 17,5 miljard euro.

In tegenstelling tot de bijdrage van Metten werd deze publicatie volledig genegeerd. Hetzelfde overkwam CDA-Kamerlid Bontenbal, die een soortgelijk verhaal publiceerde.

Kritiekloos: ‘fossiele subsidies’

Voorafgaand aan de A12-blokkade van 28 januari 2023 maakte de publieke omroep volop reclame voor deze actie, waarbij de 17,5 miljard aan fossiele subsidies als vaststaand feit werd gepresenteerd:

• Bij WNL op Zondag betoogde Jesse Klaver zonder tegenspraak dat fossiele subsidies in Nederland ‘zo’n 17 miljard euro bedragen’ (22 januari).
• Als de politie preventief XR-actievoerders oppakt lokt dat een golf van verontwaardiging uit aan de talkshowtafels, zoals bij Khalid en Sophie (26 januari).
• Te hulp snellend actievoerend (en subsidieminnend) Nederland krijgt via de media volop ruimte voor steunbetuigingen (26 januari).
• Alleen Metten en zijn verhaal komen aan het woord bij NPO Radio 1 als het in de uitzending gaat over ‘fossiele subsidies’ (27 januari).
• In een als feitelijke analyse bedoeld stuk wordt door de NOS alleen het verhaal gebracht van de 17,5 miljard euro aan ‘fossiele subsidies’ (27 januari).
• Hannah Prins mag zonder kritische noot bij Buitenhof het XR-betoog houden over ‘fossiele subsidies’ (29 januari).
• Dit is de dag nodigt weliswaar iemand uit die kritiek moet leveren op ‘fossiele subsidies’, maar die heeft geen idee waarover het gaat. Hij wordt daarnaast voortdurend overstemd door een eveneens uitgenodigde klimaatactivist (30 januari).
• Na de demonstratie krijgt XR meteen weer een podium aan de talkshowtafel voor het aankondigen van de volgende acties (31 januari).

En dat voor een demonstratie die volgens XR zelf niet meer dan 4000 deelnemers trok.

Sommige media vinden dat ze niet volledig aan de kritiek voorbij kunnen gaan, maar willen deze wel duiden. Zo werd ik gebeld door een journalist van Trouw die mij als ‘klimaatscepticus’ wil framen en slechts summier aan het woord laat. NRC wil alleen via email contact, om ‘mijn berekening te controleren’.

Waarom omarmen media XR?

Zo kan worden volgehouden dat het verhaal van tegenstanders van Metten niet klopt, zonder die critici aan het woord te laten of om wederhoor te vragen. Ook het Financieele Dagblad brengt slechts het verhaal van Metten en stelt ten onrechte dat het alleen om vrijstellingen van belasting gaat.

Zo wordt XR, dat binnen twee jaar onze manier van leven radicaal wil veranderen, groot gemaakt door met de beweging sympathiserende media. Die zijn niet geïnteresseerd in kritische kanttekeningen, maar willen juist zoveel mogelijk bijdragen aan het verspreiden van de onheilsboodschap. Kennelijk zonder zich af te vragen wat daarvan de radicale consequenties zijn.

Wouter Roorda brengt regelmatig verslag uit van zijn speurtocht naar de omvangrijke financiering van de beleid- en meningsvorming met behulp van door overheden en ondernemers betaalde ‘actiegroepen’.

Wynia’s Week krijgt geen subsidie en wil ook geen subsidie. Wynia’s Week is onafhankelijk en ongebonden. De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week.  Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht Het radicaal linkse Extinction Rebellion praat klimaat en leeft fossiel verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit zei fundamentalisme-expert en filosoof Rik Peels deze week in de Ongelooflijke Podcast van de EO. Dat is volgens de site van de omroep ‘een serie verdiepende gesprekken die David Boogerd en theoloog Stefan Paas voeren met spraakmakende gasten.’

Hier zijn we even stil van. Een keurige academicus die er wel in kan komen als er iemand ‘voor het klimaat’ zou worden belaagd of zelfs vermoord. Het geeft aan dat er iets onheilspellends in de lucht hangt, zou je denken. Of zoals de immer scherpe organisatieadviseur Alex ten Cate twitterde: ’Hier wordt de weg geplaveid voor de volgende generatie Volkerts.’

Nuttige idioten

Interessant nieuws voor Peels en de zijnen: het ecoterrorisme komt dichterbij, in Frankrijk woedt het al hevig. Een protest van ongeveer 6000 demonstranten tegen spaarbekkens voor de landbouw bij de westelijke stad Niort waarbij ook Extinction Rebelllion zich had aangesloten, is vorige week zaterdag uitgelopen op een ware veldslag.

Er raakten zeven demonstranten zwaar gewond, een ligt er nog in coma, een ander kwam donderdag weer bij. De politie telt 47 gewonden, waarvan twee ernstig.

De politie werd vrijwel direct bestookt met vuurwerkbommen en Molotov-cocktails, vier politiebusjes vlogen in brand. 3200 man ordetroepen namen het op tegen 1000 radicalen die behalve de genoemde projectielen waren bewapend met zakken met stenen en ijzeren staven.

De media vertelden over de gebeurtenissen in Sainte-Soline een verhaal dat erg bekend voorkomt. Er was een vreedzame demonstratie en die zou door ‘radicale elementen’ zijn verstoord. Er zijn tenslotte altijd een paar raddraaiers die het verpesten voor de rest.

Maar die romantische, clichématige vlieger gaat hier niet op. Het is zelfs een ronduit leugenachtig narratief. Want de geweldplegers kwamen niet af op het evenement, ze organiseerden het zelf. Er waren zeker ook gematigden, maar die dienden als presentabel uithangbord, ze speelden de rol van nuttige idioten zogezegd.

Spaarbekkens

Om dit begrijpen, is een korte uitleg van de geschiedenis van deze spaarbekkens nodig. De bekkens, mégabassines genoemd, zijn een antwoord zijn op het steeds groter wordende probleem van de droogte. Die van Sainte-Soline krijgt een oppervlakte van tien hectare en er kan 700.000 m3 water in.

Al rond het jaar 2000 sloeg het departement Deux-Sèvres waar Sainte-Soline ligt, alarm: door toerisme en irrigatie staat het grondwater onder de vlakte met kalkrijke grond rond het dorp met 350 inwoners gevaarlijk laag. Eind 2018, na tien jaar overleg, sloten milieu-ngo’s, de lokale autoriteiten en zo’n 450 boeren in Deux-Sèvres na jaren overleg een akkoord om zestien bassins aan te leggen. Het idee is om deze in de winter te vullen met regen- en grondwater, zodat dit in de zomer kan worden gebruikt en het grondwater niet aangesproken hoeft te worden.

Alternatieve gemeenschap zonder doel

Ook bij groene politici ging een gejuich op. Want in het naburige departement de Vendée zijn de ervaringen met spaarbekkens heel goed. Hier is het grondwaterpeil in de zomer op het juiste niveau en boeren zijn gedwongen zo zuinig mogelijk om te springen met water. Want tegenover het recht op water uit het reservoir staan ook plichten.

Maar er was een tegenstander van het project die zich niet bij de consensus neerlegde. Dat is Julien Le Guet, iemand die yourts (tenten van veenomaden in Centraal-Azië) fabriceert en toeristen in een bootje de Marais Poittevin laat ontdekken, een moerasgebied dat de status van natuurpark heeft. Le Guet ging in 2019 elders op zoek naar steun. Hij vond gehoor in Notre-Dame-des-Landes, meer dan 200 kilometer noordelijker. Dit plaatsje was jarenlang een centrum van vaak bikkelhard verzet tegen een vliegveld dat hier zou worden gebouwd.

Dat vliegveld kwam er uiteindelijk niet. De alternatieve gemeenschap die bij het dorp was ontstaan en die bivakkeerde in zelfgebouwde duurzame onderkomens had geen doel meer. Gelukkig was daar Le Guet, met wie zij twee jaar geleden het collectief ‘Les Soulèvements de la Terre’ oprichtten (De Opstanden van de Aarde).

Alleen kleinschalige landbouw is goed

Het eerste doel van deze vereniging was het vernietigen van de spaarbekkens. Voor hun strategie lieten zij zich inspireren door de Zweed Andreas Malm, de auteur van het boek How to blow up a pipeline, dat in het Nederlands is verschenen als Eco-Sabotage, Of hoe je een oliepijplijn opblaast.

Malm legt hierin uit hoe een gewelddadige voorhoede niet-gewelddadige activisten in staat stelt om de goede zaak vooruit te helpen. Hij citeert bijvoorbeeld Martin Luther King, die met de autoriteiten onderhandelde onder druk van de dreiging die uitging van Malcolm X.

De echte vraag volgens Malm is niet of wij het recht hebben om zaken – hij heeft het niet over mensen – te vernietigen die de planeet in gevaar brengen. De vraag waar het om draait is waarom ze daarmee nog niet zijn begonnen.

De demonstraties bij Sainte-Soline – er vond er ook een in oktober 2022 plaats – zijn uitgedokterd volgens het principe van Malm: terwijl het ‘harde front’ te keer gaat, presenteren de gematigden zich als redelijk alternatief. Maar de leiding blijft in handen van het harde front.

Het harde front deelt met gematigde bewegingen de overtuiging dat de wereld moet ontgroeien. Volgens dit idee zijn de bassins symptoombestrijding die de landbouw opsluiten in een irrigatiemethode die zich niet aanpast aan klimaatverandering. In die visie is alleen kleinschalige landbouw een oplossing. Het is een politiek-ideologische boodschap, die zich weinig aantrekt van wetenschappelijke inzichten en de beschikbaarheid van voldoende betaalbaar voedsel.

Big Agro

Daar is op zichzelf niets tegen. Maar het is wel een probleem – waarschuwt de journaliste Géraldine Woessner die als een van de weinigen het hoofd koel hield – wanneer zoveel media bereid zijn om de zaak door een actievoerdersbril te bezien. Dankzij al het geweld is er nog nooit zoveel aandacht voor de spaarbekkens geweest en ze worden systematisch belicht vanuit de invalshoek die is gekozen door de tegenstanders. Ondertussen zwijgen de bang geworden lokale experts en hydrologen.

En dus lees en hoor je voortdurend dat de ‘mégabassines’ er zijn om de belangen veilig te stellen van Big Agro, de agrarische industrie die de kleine biologisch boer uitsluit en vermorzelt. De regering loopt in dit verhaal aan de leiband van de lobbie’s van multinationals in de agro-chemie.

Grondwaterpeil is gestegen

Net als het sprookje van de in principe vreedzame demonstraties is dit ook een sterk staaltje framing. In werkelijkheid zijn de 450 boerenbedrijven die betrokken zijn bij het project in de Deux-Sèvres kleine en middelgrote familiebedrijven van gemiddeld 80 hectare. Sommige boeren van deze watercoöperatie zijn biologisch, het is de bedoeling dat het biologisch areaal wordt uitgebreid van 7 naar 20 procent.

Het ‘in beslag genomen water’ zou verder dienen voor maïs in de intensieve veehouderij in het buitenland, maar is voornamelijk voor lokaal veevoer bedoeld. Woessner raadt haar collega’s aan de waterdrukmeters in de Vendée in de buurt van de bassins te bekijken: het grondwaterpeil is hier in de zomer tussen de een en twee meter gestegen.

Uiteindelijk lijkt het er sterk op dat deze activisten niet geïnteresseerd zijn in het probleem van waterschaarste of het klimaat, ze worden vooral gedreven door hun haat tegen het kapitalisme en de technologie. Vandaar ook hun verzet tegen kernenergie.

De weg naar het heil

Het geweld in Sainte-Solines viel samen met dat van de Black Block-beweging in de protesten tegen de pensioenhervorming. Deze stadsguerrilla wordt vaak geduid als een uiting van woede over onrechtvaardig sociaal beleid. Alweer: de radicale elementen die het verpesten voor de rest. Of ze worden neutraal ‘relschoppers’ genoemd.

In beide gevallen blijft de kern van de zaak onbenoemd, waarschijnlijk omdat het niet past bij de dominante overtuiging in politiek en media dat het grote gevaar van extreemrechts komt. Maar het is juist extreemlinks dat zich keer op keer manifesteert met paramilitair georganiseerde stoottroepen die er een heel duidelijke ideologie en strategie op na houden.

Het Black Block is er van overtuigd zijn dat de liberale democratie een façade is waarachter zich een fascistische macht verschuilt. Om dat fascisme te overwinnen, is elk voorwendsel goed.

Dat zijn nu de pensioenen, maar het had ook iets anders kunnen zijn. De kunst is de politie te verleiden tot harde charges. Dat zal de massa’s wekken uit hun sluimer, waarna een revolutionair stadium aanbreekt en de weg naar het heil vrij voor ons ligt.

Kleis Jager bericht maandelijks voor Wynia’s Week uit Frankrijk.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar, twee keer per week. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Franse klimaatactivisten ontketenen ware oorlog. Binnenkort ook in uw theater? verscheen eerst op Wynia's Week.