Sinds de Europese electorale triomf van de partij van Jordan Bardella en Marine Le Pen (31,3 procent van de stemmen) verkeert links Frankrijk in een anti-fascistische en anti-racistische hysterie. Voetballers uit de banlieues, linkse media, YouTubers met miljoenen volgers, een keur van bekende Fransen en de uiterst linkse partij La France Insoumise (LFI) vrezen een autoritair regime onder leiding van premier Bardella.

Buitenlanders, voor zover niet blank, kunstenaars, betogers, ambtenaren, werkers in de culturele sector krijgen het dan zwaar te verduren, volgens de linkse krant Libération: ‘Frankrijk wordt dan als het Hongarije van Viktor Orbán.’ En toch bereikt de hysterie niet dezelfde massale omvang als in 2002, toen Jean-Marie Le Pen de tweede ronde haalde van de presidentsverkiezingen. Theatermaker Ariane Mnouchkine verzuchtte in de krant Nice-Matin: ‘Een deel van onze medeburgers is onze onmacht, ons narcisme, ons sektarisme beu.’

Nieuwe rellen dreigen

Zondagavond, als om acht uur de eerste exitpolls verschijnen, zal Frankrijk extra letten op de acties van jongeren in de banlieues. Hoe reageren zij als volgens de laatste peilingen het racistisch geachte RN rond de 33 procent van de stemmen haalt, genoeg voor een relatieve parlementaire meerderheid? Een nieuwe opstand is dan niet uitgesloten, precies een jaar na het ongekend heftige oproer van 2023.

Maar ook extreem-linkse elementen kunnen zorgen voor geweld, dat in Frankrijk altijd dicht aan de oppervlakte ligt. Zeker omdat hun verzet tegen het ‘fascisme’ goeddeels wordt gelegitimeerd door LFI, die vorig jaar weigerde de geweldsexplosie van allochtone jongeren te veroordelen en de politie de schuld gaf. Le Monde citeerde een voormalige hoge politiefunctionaris: ‘Een RN-regering zal de spanningen en de verdeeldheid aanwakkeren, met alle kansen op geweld vandien, ook tijdens de Olympische Spelen in Parijs.’

Het Rassemblement National heeft nog moeite om de omvang te beseffen van zijn electorale triomf bij de Europese verkiezingen: in meer dan 32.000 van de 35.000 Franse gemeenten kwam de RN-lijst bovenaan. Nu regeringsverantwoordelijkheid wenkt, doet de partij er alles aan om niet extremistisch of verkwistend over te komen.

Zo belandde de verkiezingsbelofte over afschaffing of verlaging van de btw op honderd producten van eerste levensbehoeften en brandstof al in de ijskast. De veel rechtsere concurrent Reconquête, die ruziënd uiteen is gevallen, wordt op afstand gehouden. Marine Le Pens nicht Marion Maréchal, wegens insubordinatie uit Reconquête gezet door partijleider Eric Zemmour, ving bot toen ze haar tante verzocht om weer in genade te worden aangenomen.

Samenwerking met Les Républicains?

Marine Le Pen begint zich al presidentieel te gedragen. Ze wil ‘alle Fransen’ vertegenwoordigen, niet alleen rechtse. Wel hapert de missie van het RN om een geloofwaardige regeringspartij te worden. Want waar haalt de partij goede, niet door extremisme besmette, mensen vandaan? Mogelijk uit de dezer dagen geïmplodeerde post-gaullistische partij Les Républicains (LR).

Partijleider Eric Ciotti werd afgezet en uitgemaakt voor collaborateur toen hij samenwerking aanging met Le Pen en Bardella, maar de meeste LR-kiezers zijn daar juist voorstander van. De partij telt veel ervaren bestuurders. Overigens wil Bardella alleen premier worden als het RN de absolute meerderheid haalt in de Assemblée Nationale. Daar zijn 289 van de 577 zetels voor nodig. Peilingen voorzien, met de nodige slagen om de arm,  een RN-fractie van rond de 240 zetels. Dat zou al sensationeel zijn. In de ontbonden Assemblée had de partij er 89.

Mélenchon geliefd in banlieues

Alle aandacht gaat uit naar de voorspelde zege van het RN, waarbij de goede score van het linkse Nieuwe Volksfront naar de achtergrond verdwijnt. Alle invectieven ten spijt, stijgt deze gelegenheidscoalitie in de peilingen tot 27 procent. Fransen die gruwen van het RN zullen, desnoods met de neus dicht, stemmen op kandidaten van LFI, de Parti Socialiste, de Parti Communiste en de Groenen.

De leider van LFI, Jean-Luc Mélenchon, houdt zich er officieel buiten, op dringend verzoek van zijn partners die walgen van zijn Hamas-vergoelijkende standpunten en beledigingen. Maar hij kan bogen op veel meer aanhangers dan zijn coalitiegenoten. Vooral in de deels geïslamiseerde banlieues is hij geliefd. De beschuldigingen van antisemitisme deren zijn populariteit niet.

Maar het gelegenheidspact is vernederend voor gematigd-linkse politici als oud-president François Hollande die zich uitsluitend met hem hebben verbonden om het ultra-rechtse gevaar te keren. Hollande verzocht Mélenchon wel om tijdens de verkiezingscampagne zijn mond te houden. Lekker sfeertje bij de kameraden. Als straks de Franse politiek wordt beheerst door rechtse radicalen van het RN en linkse radikalinski’s van LFI liggen instabiliteit en geweld op de loer.

Geïsoleerde Macron mag blij zijn met een derde plaats

President Emmanuel Macron hintte daar maandag op, toen hij zei te vrezen voor een ‘burgeroorlog’ als ‘extremen’ aan de macht komen. Overdrijving blijft dus niet beperkt tot links. De president maakt na de zware Europese nederlaag van zijn partij (14,6 procent) een verwarde, geïsoleerde indruk. Hij had de vervroegde verkiezingen niet hoeven uitschrijven en kunnen aanblijven tot 2027. In plaats daarvan rekende hij op een schokeffect van de zege van het RN bij verkiezingen die Fransen weinig interesseren. Als het er wél op aankomt, zouden ze kiezen voor het veilige midden, vooral zijn partij Renaissance, en de extremen naar de marges duwen.

Het tegendeel gebeurde: RN en LFI werden nóg populairder. Macrons bondgenoten, voor zover niet gevlucht, mogen zondag blij zijn als ze de derde plaats behalen. Macron zal ongeacht de uitslag aanblijven als president, verzekerde hij zondag in een ‘brief aan de Fransen’. Hij is in eigen kring inmiddels zo ongeliefd, dat aspirant-parlementsleden van Renaissance zijn konterfeitsel van hun verkiezingsposters halen.

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler. Hij vertaalde het boek ‘De laatste dagen van Samuel Paty’ over de terroristische moord op een Franse leraar. Het boek is overal te koop, zoals in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Macrons hoop gaat niet in vervulling: uiterst rechts en uiterst links zijn populairder dan ooit verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze eiste in zijn overwinningsspeech vervroegde verkiezingen, een rituele geste. Hij zal er zelf niet in hebben geloofd, tot dé schok van de verkiezingsavond: Macrons aankondiging dat hij, gezien de voor hem rampzalige uitslag, de Assemblée Nationale ontbindt.

Op 30 juni en 7 juli moeten de arme Fransen wéér naar de stembus, na een veel te lange ‘Europese’ campagne.

Een schrikbeeld voor velen

De man die de president ‘gek’ noemde, tegen de nieuwszender France Info, laakte het ‘immens grote risico’ dat Macron neemt. Ook andere partijgenoten van de president zijn als de dood dat hij hiermee de deur openzet voor een tweede zege binnen zeer korte tijd van het Rassemblement National van partijleider Bardella, de jonge kroonprins van  Marine Le Pen.

Dat zou Macron geen andere keus laten dan Bardella te benoemen tot premier.

Een schrikbeeld, volgens bijna alle partijen, behalve natuurlijk het RN en de nog rechtsere afsplitsing daarvan, Reconquête, aangevoerd door Marion Maréchal, een nicht van Marine Le Pen.

Met de 31,36 procent voor de Europese lijst van Bardella en de 5,47 procent voor die van Marion Maréchal omvat nationalistisch rechts in Frankrijk bijna veertig procent van het electoraat, uniek in Europa.

Links Frankrijk, verongelijkt over de zoveelste afwijzing door ‘het volk’, wentelt zich opnieuw in ‘anti-fascistische’ hysterie. Vier partijen bliezen maandag hun door ruzie uiteengevallen ‘Volksfront’ nieuw leven in om het gevaar te keren.

Immigratie nam hoge vlucht

Maar ook doorgaans nuchtere waarnemers vrezen het ergste. ‘Het gaat bij de vervroegde parlementsverkiezingen om de toekomst van de democratie,’ aldus de linksige krant Le Monde. De krant La Croix hamert op de noodzaak ‘het nationalistische gevaar’ te temmen. De gematigde socialist Raphaël Glucksmann beleefde de aankondiging van vervroegde verkiezingen als ‘een stomp in de maag’. Niets verplichtte de president volgens hem ‘om zich te verlagen tot inwilliging van Bardella’s eis’. Maar ook een leidend figuur van Macrons partij Renaissance sprak van ‘een riskante, gevaarlijke weddenschap’.

Macron beloofde of dreigde bij zijn eerste verkiezingszege, in 2017, dat hij zou afrekenen met extreem-rechts én met de redenen om op Le Pen c.s. te stemmen. Hij doelde vooral op de niet-westerse immigratie. Die heeft sindsdien echter zo’n hoge vlucht genomen, dat de linkse intellectueel Aquilino Morelle schrijft over een ‘immigration de peuplement’, waardoor Fransen zich verdrongen kunnen voelen.

Macron hield belofte niet

Morelle, oud-adviseur van president François Hollande, schrijft dit in zijn recente boek La Parabole des Aveugles. En komt daarmee in de buurt van de theorie van de ‘grand remplacement’, een groot taboe in linkse kringen. Overigens is zorg om niet-blanke immigratie slechts een van de vele redenen voor Fransen om op nationalistisch rechts te stemmen.

Macron heeft dus zijn belofte over een afrekening daarmee niet gehouden. ‘Nu maakt hij de weg vrij voor Jordan Bardella als premier’, aldus een linkse politicus na het bekomen van de schrik over de nieuwe verkiezingen.  

Angst voor jonge Fransen onder Russisch vuur

Pijnlijker kan het inderdaad niet. Het RN kreeg zondag meer dan twee maal zoveel stemmen als de door Macron aangewezen lijsttrekker Valérie Hayer, 14,60 procent. De Parti Socialiste is dankzij Glucksmann bezig aan een langzame terugkeer met 13, 83 procent. Het ultra-linkse La France Insoumise van Jean-Luc Mélenchon haalde 9,89 procent, de centrumrechtse Les Républicains 7,24 procent.

Macron had zich nadrukkelijk met de Europese verkiezingscampagne bemoeid, vooral door te wijzen op het gevaar van een RN-zege nu in Europa opnieuw een oorlog woedt. Maar Macrons verwijzingen naar de russofilie van RN-leden in het Europees Parlement vielen in dorre aarde. Zijn weigering uit te sluiten Franse militairen naar Oekraïne te sturen joeg veel Fransen, niet alleen aan uiterst rechterzijde, de stuipen op het lijf. Zij voorzagen al jonge Fransen onder Russisch vuur in de loopgraven.

Opvallend tijdens de verkiezingsavond was het zwijgen van de bekendste politieke duiders op de vraag waarom de president had besloten tot ‘zijn sprong in het diepe’. Een analiste van de publieke omroep wist bij wijze van antwoord niets beters te bedenken dan wedervragen. Was Macrons besluit ‘riskant, gevaarlijk of handig’, ze kwam er niet uit.

Want de smadelijk verloren verkiezingen betroffen niet de Assemblée in Parijs maar een instelling die de meeste Fransen weinig of niets interesseert. De Grondwet, die de president grotere macht geeft dan in andere westerse landen, verplichtte hem niet tot dit staaltje blufpoker, aldus een ander veelgehoord cliché. De volgende presidentsverkiezingen, waarbij hij zich na twee ambtstermijnen niet opnieuw kandidaat kan stellen, zijn pas in 2027.

Demonisering

Macron regeert sinds 2022 zonder parlementaire meerderheid, hetgeen in een presidentiële democratie als de Franse geen probleem hoeft te zijn. Hoopt hij dat de schok van zondag kiezers overhaalt om hem een stevige parlementaire basis te verschaffen? Voor bijna veertig procent was de uitslag echter geen schok, maar reden tot grote vreugde. De triomf van zondag kan nationalistisch rechts vleugels geven. Waarom zouden deze kiezers over drie weken anders stemmen? Een peiling gepubliceerd op dinsdag 11 juni – hoe doen die peilers dat zo snel? – voorziet dan een nóg hogere score: 34 procent.

Ruim veertig jaar lang drukten het Front National van Jean-Marie Le Pen en het latere RN van zijn dochter hun stempel op de Franse politiek. Zonder ooit maar in de buurt van de macht te komen. Tot nu, als we bezorgde en bange Franse politici en media mogen geloven. De eerder genoemde Aquilino Morelle: ‘Ziedaar wat de demonisering van de Le Pens heeft opgeleverd.’

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler. Hij vertaalde het boek ‘De laatste dagen van Samuel Paty’ over de terroristische moord op een Franse leraar. Het boek is overal te koop, zoals in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Na triomf radicaal-rechtse Rassemblement National is weldenkend Frankrijk in paniek om vervroegde verkiezingen verscheen eerst op Wynia's Week.