Het politieke jaar is heel aardig samengevat in de boodschap die Geert Wilders deze week de wereld instuurde. Zijn geduld was op. De PVV heeft de afgelopen maanden al genoeg concessies gedaan. Er moet nu geleverd worden. En als dat niet gebeurt, heeft hij geen zin meer om nog deel uit te maken van dit kabinet. ‘Voor asiel is het wel klaar zo ongeveer. Dat is iets waar ik niet meer op ga bewegen. Dat is iets waar de PVV zegt: genoeg is genoeg. Er hebben 2,5 miljoen kiezers op de PVV gestemd, met name om de asielinstroom terug te dringen. Nu komen die wetsvoorstellen, en als mensen daar een millimeter aan willen veranderen, dan moeten ze maar verder zonder ons.’

Wilders sprak deze woorden aan de vooravond van een akkoord dat minister Faber in een ministeriële onderraad wist te bereiken over drie wetsvoorstellen, die het begin van de ‘strengste asielwetgeving ooit’ moeten vormen. Die wetsvoorstellen heeft zij vrijdag inmiddels in de ministerraad gepresenteerd en verdedigd.

Persoonlijk wantrouwen

Wilders’ woorden riepen herinneringen op aan de politieke gebeurtenissen sinds de zomer van 2023. Toen viel Ruttes vierde kabinet omdat, zo was de gewekte indruk, de coalitiepartners van de VVD de asielwetgeving niet wilden aanscherpen. De verkiezingen van november draaiden dus om asiel en migratie, en toen de VVD daarbij de PVV niet langer als coalitiepartner uitsloot en antisemitisme en anti-westers geweld na 7 oktober door de straten dansten, was Wilders’ kostje gekocht. Hij won en leek de aangewezen man om Rutte als premier op te volgen.

Maar de onderhandelingen gingen moeizaam. Eerst kwam er een lijstje waarop zeven punten de rechtsstatelijkheid van het nieuwe kabinet moesten waarborgen. Dit wantrouwen werd persoonlijk toen Wilders geen premier mocht worden en samen met de andere politiek leiders van de coalitiepartijen in de Tweede Kamer moest gaan zitten. In de onderhandelingen over het zomer 2024 gepresenteerde Hoofdlijnenakkoord deed hij concessie op concessie. Maar één ding moest overeind blijven staan: de noodwetgeving op het gebied van asiel en migratie.

De Kamer, waarvan het oppositionele deel stelselmatig de indruk wekte alsof het land door een roedel barbaren was overgenomen, wist dit noodplan te blokkeren, Wilders schikte zich, en in plaats daarvan werd een asielnoodmaatregelenwet aangekondigd. Het begin daarvan is er nu dus, en Wilders duldt geen stille sloop van de plannen. Anders trekt hij zijn PVV uit de coalitie terug.

Voorlopig gaat het om drie wetsvoorstellen die ons asielstelsel tot het strengste ooit moeten maken. De asielnoodmaatregelenwet moet een einde maken aan de permanente verblijfsvergunning en de tijdelijke vergunning verkorten van vijf naar drie jaar. Deze wet moet er dus niet alleen voor zorgen dat asielzoekers minder lang mogen blijven, maar ook dat Nederland minder aantrekkelijk wordt als land van bestemming. En vreemdelingen die zich misdragen kunnen straks sneller ongewenst worden verklaard en het land uit worden gezet.

Daarnaast wordt het tweestatusstelsel (opnieuw) ingevoerd. Mensen die vanwege vervolging om hun geloof, politieke overtuiging of seksuele geaardheid zijn gevlucht, krijgen een A-status. Oorlogsvluchtelingen krijgen een B-status en aan hen worden mogelijk strengere regels voor gezinshereniging opgelegd.

Maar we zijn er natuurlijk nog niet. Minister Faber ligt meer dan ooit onder vuur: de oppositie probeerde van de week nog om haar via een door de SP ingediende motie van wantrouwen weg te krijgen. De Raad van State gaat een spoedadvies uitbrengen (dat half februari wordt verwacht) en dan volgt de gebruikelijke parlementaire behandeling – waarbij NSC al heeft aangekondigd gewoon te willen toetsen of alle aangekondigde maatregelen wel haalbaar en effectief zijn. De juristen hebben hun oordeel al uitgesproken. De afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State en de Raad voor de rechtspraak hebben al gewaarschuwd voor eindeloze procedures, aangespannen door mensen die de B-status krijgen.

Tipping point

Al dit geharrewar zou ons bijna doen vergeten dat we inmiddels toch wel degelijk een tipping point hebben bereikt: een keerpunt, een definitieve omslag – met de drie wetten die Faber door de ministerraad heeft geloodst als veelbelovend begin van het nieuwe asielbeleid.

Zelfs links lijkt de bocht te nemen. GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans kondigde een nieuwe koers aan, waarbij migratie wordt gestuurd op de bevolkingsgroei (al is zijn wending nog niet echt overtuigend). Maar ook de zuurte en het venijn van de voormalige bewoners van de moral highground treden steeds nadrukkelijker aan het licht. Niet alleen op het moment dat de media Faber tot op haar enkels proberen af te breken of PvdA-politica Kati Piri haar een ‘schande’ en ‘knettergek’ noemt, maar ook op momenten waarop de persoonlijke aanval wordt ingezet op voorstanders van dit nieuwe beleid.

Demograaf Jan van de Beek staat met zijn boek Migratiemagneet Nederland mede aan de basis van de omslag in het denken over asiel en migratie. In een treurig en doorzichtig portret dat NRC van hem schreef, wordt hij voorgesteld als een geïsoleerde intellectueel die alleen maar de extreemrechtse agenda dient. Terwijl zijn boek in feite vooral de feiten en de sociologische, financiële en culturele analyse biedt die op onovertroffen wijze duidelijk maakt waarom 87 procent (ik herhaal: 87 procent) van de Nederlandse bevolking inmiddels van mening is dat het asielbeleid de spuitgaten is uitgelopen en strenger, veel strenger moet worden – aldus het rapport van de Staatscommissie demografische ontwikkeling 2050, voorgezeten door oud-informateur Richard van Zwol.

De opdracht voor dit rapport dateert uit november 2022. Maar sinds oktober vorig jaar is ons duidelijker dan ooit geworden welke ondermijnende en alle cohesie bedreigende krachten wij dit land hebben binnengelaten – en we zagen het opnieuw bij de dodelijke aanslag aan de Haagse Tarwekamp, waar een van de verdachten bij een eerder misdrijf het volgende dreigement uitte: ‘Mijn wraak zal hard zijn. Je gaat iets meemaken wat jullie kk-Hollanders niet kennen en dat heeft met mijn eer te maken. Ik ga jullie laten voelen wat het betekent om een Berber zijn woede te voelen’.

En in het feit van het rapport-Van Zwol zit natuurlijk de kern van de zaak. De druk achter de nieuwe wetten maakt de wending onomkeerbaar. Als het establishment hardleers blijft en een gerechtvaardigde eis van de bevolking stelselmatig en moraliserend, en dat al decennialang, blijft negeren – dan is de populistische, creatief-destructieve revolte waarvan wij nu getuige zijn, een onvermijdelijk gevolg.

Herstel van de cohesie

2024 was een enerverend jaar. Donald Trump won, tot veler afgrijzen, de verkiezingen in de Verenigde Staten. De oorlog in Oekraïne ontwikkelde zich tot een sluimerend geopolitiek conflict, en het besluit van Hamas om op 7 oktober 2023 Israël binnen te vallen voor gruwelijke daden van moord, doodslag, verkrachting en gijzeling, eindigde in de onthoofding en ontmanteling van Hamas en Hezbollah, de verzwakking van Iran en het vertrek van Assad in Syrië.

Speculaties over een Derde Wereldoorlog, en de oproep daarvoor alvast wat water en een knijpkat in te slaan, worden openlijk besproken, en Rutte zei in een escalerende speech dat we psychisch en financieel in de oorlogsstand moeten gaan staan. Maar in eigen land maken we een begin met het inperken van de asielinstroom, wat een noodzakelijke voorwaarde is voor het herstel van de cohesie en het vertrouwen die de basis van elke florerende samenleving vormen.

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.   

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Bart Jan Spruyt: Keerpunt 2024 bracht eindelijk de definitieve wending in het asieldebat verscheen eerst op Wynia's Week.

In de Tweede Kamer sneuvelde haar plannetje om bij asielzoekerscentra borden neer te zetten met de waarschuwende tekst dat in die centra aan hun terugkeer wordt gewerkt. Zulke borden had ze gezien tijdens haar werkbezoek aan Denemarken en in het kader van ‘verwachtingsmanagement’ leek het haar een goede gedachte de borden ook hier te plaatsen. Maar de Kamer staat haar dat niet toe. Coalitiepartner BBB zei bij monde van Caroline van der Plas dat er slechts sprake was geweest van een opzichtige poging om asielzoekers te pesten.

Geen meerderheid

In de Eerste Kamer werd deze week duidelijk dat er daar geen meerderheid te vinden is die de beoogde noodwetgeving van dit kabinet steunt. Die noodwetgeving is een mogelijkheid die de Vreemdelingenwet zelf biedt, maar impliceert wel dat het parlement tijdelijk moet toezien hoe het kabinet via een Koninklijk Besluit en Algemene Maatregelen van Bestuur de immigratie inperkt. Dat kan wanneer ‘bijzondere omstandigheden’ om dergelijke wetgeving vragen. En van die ‘bijzondere omstandigheden’ is volgens de Eerste Kamer, inclusief een conservatieve partij als de SGP, geen sprake.

En ook in Europa liep Faber een blauwtje. Op een bijeenkomst van Europese ministers in Luxemburg kreeg zij van haar collega’s (op Sandor Pinter uit Hongarije na) te horen dat een zogeheten ‘opt-out’ (een Nederlandse uitzonderingspositie op het Europese migratiebeleid) ‘ongewenst’ is en om niet minder dan een verdragswijziging vraagt.

Al deze tegenslagen betekenen ondertussen niet dat Faber het hoofd in de schoot legt. De bijeenkomst in Luxemburg was haar nog ‘meegevallen’, en voortgejaagd door haar partijleider Geert Wilders wil zij volgende week haar noodwet, voorzien van een ‘dragende motivering’, in het kabinet presenteren.

Maar ondanks die vasthoudendheid is duidelijk dat er een impasse dreigt. NSC heeft zich uitgeroepen tot hoedster van de rechtstaat en minister Judith Uitermark van Binnenlandse Zaken heeft al gewaarschuwd. ‘Ik zal ervoor waken dat we grenzen overschrijden. Wij zullen altijd handelen binnen de kaders van de rechtsstaat’, zei zij van de week bij de behandeling van haar begroting. ‘Ik laat mijn morele kompas nooit thuis, dat draag ik altijd bij me’. En als mensen over morele kompassen beginnen, dan weet je het wel.

Zoals het er nu dus naar uitziet, moet Faber nog altijd een ‘dragende motivering’ formuleren, zullen haar plannen zelfs binnen het kabinet (het NSC-smaldeel) op een zeer kritische houding stuiten, moeten die plannen nog langs de Raad van State, en zelfs als deze hordes en de horde van de Tweede Kamer wordt genomen, zullen die plannen op het verzet van een meerderheid in de Eerste Kamer stuiten.

Dreigende impasse

Deze dreigende impasse, en de reële kans dat de plannen voor noodwetgeving zullen sneuvelen, zou de coalitie moeten nopen om de knopen te tellen. Het lijkt me geboden om plannen voor ‘dragend gemotiveerde’ noodwetgeving uit te werken – niet alleen vanwege de effecten van migratie op volkshuisvesting, gezondheidszorg en arbeidsmarkt, maar ook vanwege de sociaal ontwrichtende werking van massa-immigratie. Nu al is het zo dat een relatief kleine groep moslims met parlementaire en buitenparlementaire steun en met gebruikmaking van de macht en invloed van tal van parallelle organisaties ons land ondermijnt. De demonstraties op 7 oktober hebben opnieuw duidelijk gemaakt dat er grote groepen immigranten zijn die niet alleen Israël maar ook ons eigen land als een soort neokoloniale macht verachten en verwerpen.

Dat probleem moet eerst maar eens worden opgelost, voordat we die groep zouden laten groeien. Het is een citaat dat de afgelopen twintig jaar uit ten treure is herhaald, maar dat in zijn eenvoud de kern van de discussie helder samenvat, en afkomstig is van Pim Fortuyn: ‘Niet dweilen met de kraan open’.

Maar tegelijkertijd moeten we ervoor oppassen dat de discussie over noodwetgeving geen prestigekwestie wordt en dat het beste de vijand van het goede wordt. Op 22 november vorig jaar heeft de Nederlandse bevolking niet voor een noodwet gestemd maar voor adequate maatregelen om de immigratie terug te dringen. Dat is dus het doel, de beoogde uitkomst, en het proces, de weg ernaar toe, is daarbij van ondergeschikt belang. Het middel dat in het regeerprogramma is gekozen – die noodwetgeving dus waarvoor de Vreemdelingenwet zelf de mogelijkheid biedt – is het proberen meer dan waard. Maar wanneer de discussie daarover ertoe leidt, dat alle anti-immigratieplannen alsnog op niets uitlopen, dan worden doel en middel heilloos met elkaar verwart. Het vorige kabinet is op migratie gevallen, de PVV heeft de verkiezingen op dit thema gewonnen, en de samenstelling van het huidige kabinet is de logische vertaling van die uitslag. Het kabinet moet dan ook leveren, met de grootst mogelijke spoed, met of zonder noodwet.

Er is een momentum

En deze urgentie dringt te meer omdat er ook in het huidige Europa meer dan ooit tevoren mogelijkheden zijn om de asielwetgeving aan te scherpen. Samen met Oostenrijk (waar de FPÖ recent aan de macht kwam) heeft Nederland een plan uitgewerkt om de terugkeer van afgewezen asielzoekers gemakkelijker te maken, inclusief zogeheten ‘hubs’, detentiecentra buiten de Europese Unie. In Finland, Zweden en Italië zijn recent rechtse regeringen aangetreden, de coalities in Duitsland en Frankrijk hebben zich, geconfronteerd met de gevolgen van de duurzame ontwrichting die migratie veroorzaakt, genoodzaakt gezien tot een koerswijziging. Voor het Nederlands-Oostenrijkse voorstel bestaat in vijftien landen uit het Schengengebied al steun.

Er is dus een momentum, nationaal en internationaal. Het zou zonde en ongepast zijn om dat moment door partijpolitiek gekrakeel in een impasse van prestige te laten verzanden.

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week. 

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Bart Jan Spruyt: Noodwetgeving moet geen prestigekwestie worden, het doel is belangrijker dan het proces verscheen eerst op Wynia's Week.

Want mevrouw Faber is niet onomstreden. Zij was niet Wilders’ eerste keus voor dit departement. Dat was een andere vertrouweling, Gidi Markuszower, maar Wilders trok diens kandidatuur in na een screening van de AIVD. Faber (1960) was van 2011-2023 lid van de Provinciale Staten van Gelderland (en fractievoorzitter van de PVV) en in diezelfde periode ook lid van de Eerste Kamer (sinds 2014 als fractievoorzitter). Bij de laatste verkiezingen kwam zij in de Tweede Kamer.

Gepekelde uitspraken

Als politica heeft Faber zich vooral ontpopt als iemand die zich zorgen bleek te maken over de islam en migratie. Daarbij schuwde ze gepekelde uitspraken en optredens niet. In 2017 protesteerde zij in Arnhem tegen de benoeming van Ahmed Marcouch: ‘Geen Arnhemmistan! We raken ons land kwijt’, was daarbij het motto. Bij de Algemene Beschouwingen van 2020 sprak zij uit dat er naar haar mening ‘een agenda werd uitgerold’ die gericht was op de ‘omvolking’ van Nederland. Twee jaar later werd haar in de Eerste Kamer het woord ontnomen en werd zij voor de rest van het debat geschorst, omdat zij toen Mark Rutte vroeg of ‘de vijfde colonne’ niet achter de regeringstafel zat.

Deze uitspraken, en andere, zijn de afgelopen dagen natuurlijk naarstig opgediept, en Faber heeft zich verweerd door te zeggen dat zij deze uitspraken als oppositie-politica heeft gedaan, dat zij nu minister wordt, een dienaar van de Kroon, en dat zij zich in die nieuwe functie ‘keurig’ zal gedragen. Evenals Wilders zelf is zij dus bereid om uitspraken en opvattingen in de koelkast te zetten teneinde dit kabinet mogelijk te maken.

Het is de vraag of Wilders er nu zo verstandig aan heeft gedaan om voor deze belangrijke post in het nieuwe kabinet deze dame voor te dragen. Het wordt natuurlijk prijsschieten, en de vraag is dan of mevrouw Faber de beloofde ‘keurigheid’ zal weten te bewaren. De kans is niet zo heel klein dat zich rondom haar persoon al gauw een crisis gaat aandienen die zijn uitwerking op het gehele kabinet zal hebben.

Maar over haar woordkeus valt ook nog wel iets anders te zeggen. Faber gelooft dus in een soort complot. Er is een ‘vijfde colonne’, een samenzwering van krachten die in opdracht van een vijand het verzet tegen die vijand probeert uit te hollen. En de leider van die colonne is misschien wel de premier van Nederland, ingehuurd om Nederland te islamiseren. Onderdeel van die samenzwering is een politiek van ‘omvolking’, waarbij de eigen bevolking stelselmatig wordt vervangen door nieuwkomers, immigranten uit vooral islamitische landen.

Faber geneutraliseerd

Mark Rutte dacht de inbreng van Faber te hebben geneutraliseerd door erop te wijzen dat het woord ‘omvolking’ onderdeel is van de nazi-ideologie. Hierbij betoonde hij zich echter een onnauwkeurig historicus. ‘Umvolkung’ is een term die vanaf het begin van de jaren dertig werd gebruikt om Duitsers naar aangrenzende landen te laten emigreren om die gebieden daarna als Duits te kunnen opeisen. In deze zin zouden islamitische leiders van landen waaruit mensen naar Nederland emigreren dus de omvolkers zijn.

Het is pas recent dat de term ‘omvolking’ onderdeel is geworden van een complottheorie waarin westerse politici er bewust naar streven om de eigen (westerse, inheemse, autochtone) bevolking via massa-immigratie te vervangen door nieuwkomers met een niet-westerse, islamitische achtergrond. De eigen bevolking zou op die manier, door deze ‘grote vervanging’ (Renaud Camus), een minderheid in eigen land worden.

Mijn fantasie schiet tekort om een dergelijke complottheorie serieus te nemen. Politici die bewust moslims importeren om de eigen cultuur te vernietigen? Ik zie wel een motief, maar niet de vereiste kwaadaardigheid.

Maar dat laat onverlet dat we de uitspraken van mevrouw Faber niet alleen maar met al dan niet gespeelde afschuw moeten verwerpen. Ik zou ze niet te letterlijk nemen en al helemaal niet naar de nazi’s verwijzen. Ik zou ze wel in die zin serieus nemen, dat er natuurlijk wel degelijk een demografische ontwikkeling gaande is die je, los van alle connotaties, als een ‘omvolking’ zou kunnen typeren. De Nederlandse bevolking groeit, maar die groei is uitsluitend te danken aan immigratie. De autochtone bevolking slinkt.

Die immigratie is niet alleen een sociaal-economische kwestie (met vragen over de houdbaarheid van de verzorgingsstaat, de woningmarkt, de veiligheid, enzovoort), maar eerst en vooral een culturele. Immigratie brengt met zich mee dat andere waarden en normen een plek krijgen, en die nieuwe waarden en normen verhouden zich niet per definitie heel gemakkelijk met de waarden en normen van de oorspronkelijke Nederlandse bevolking. Ook is waar dat zich een mysterieus bondgenootschap heeft gevormd tussen (radicaal-)links en deze nieuwe groepen. Ze omhelzen elkaar. Totdat het over gender gaat.

Bedreiging van de maatschappelijke vrede

Deze culturele botsing is een bedreiging van de maatschappelijke vrede. Alleen wie in een geprivilegieerde bubbel leeft, zoals nogal wat politici, ziet dit niet en erkent dit niet en benadert deze onrust met dédain en morele verontwaardiging. Bij alle andere mensen is er een bepaalde nervositeit onder de huid gekropen – en hoe vaker die wordt genegeerd of weggehoond, des te vaker die zich in de wanhoop van de schrille onzin hult. Daar zouden we het over moeten hebben, en nu eerst eens even afwachten wat Faber concreet gaat doen om deze bedreiging van de maatschappelijke vrede in te dammen.

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt altijd, twee keer per week. Het zijn de donateurs die dat mogelijk maken. Nog geen donateur? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Verwijzing naar nazi’s ontkent praktijk van ‘omvolking’ verscheen eerst op Wynia's Week.