Nu Berlusconi er bij de Europese verkiezingen van komende zomer niet meer bij zal zijn, zullen de rechtse kaarten in Italië opnieuw geschud worden. Meloni is na haar eerste jaar als premier nog altijd heel populair. Ze overweegt zich kandidaat te stellen voor een zetel in het Europese parlement. Niet om die zetel daadwerkelijk in te nemen, zegt ze, maar om haar kiezers de kans te geven om hun goedkeuring voor haar beleid te uiten. De kans is groot dat haar partij bij die Europese verkiezingen nog verder zal groeien en dat Salvini’s Lega geen gelijke tred zal kunnen houden. Dat kan nog een lastige campagne worden voor de twee coalitiegenoten.

Twee schandalen

De snelle groei van Meloni’s Fratelli levert haar ook problemen op. Een partij vol nieuwe parlementariërs en bestuurders heeft altijd last van kinderziektes. Omtzigt, BBB en ook Wilders zullen Meloni’s personeelsproblemen van afgelopen jaar wel met argusogen gevolgd hebben. Twee schandalen sprongen eruit en kregen in de Italiaanse pers veel aandacht. Een Kamerlid liet een sneltrein speciaal voor hem een tussenstop maken in een dorp waar hij toevallig zijn moest, maar dat niet in het spoorboekje stond.

En in de Nieuwjaarsnacht, twee weken geleden, had een ander Fratelli-Kamerlid, ene Emanuele Pozzolo, op een feest een pistool in zijn hand. Niemand weet hoe het nou precies gegaan is, maar een kogel uit dat pistool is in het been van een andere feestganger geëindigd. Pozzolo ontkende zelf geschoten te hebben en beriep zich op zijn parlementaire onschendbaarheid toen de politie hem op kruitresten wilde testen. Het slachtoffer liet aan de pers weten blij te zijn dat hij zelf die kogel had gevangen, want er liepen op dat feest ook kindertjes rond, onder wie zijn eigen kind.

Arme Meloni! Ze zou half december een persconferentie geven en alle moeilijke vragen over haar eerste regeringsjaar beantwoorden, maar ze werd ziek en moest de conferentie tot twee keer toe uitstellen. In de linkse pers werd haar al verweten dat ze schoolziek was en de journalisten ontweek, maar op 4 januari stond ze daar dan toch. En ja, toen kreeg ze natuurlijk vragen om haar oren over dat pistoolschot van haar partijgenoot, vier dagen eerder. Zonder Pozzolo’s naam te noemen zei ze: ‘Er heeft zich iemand onverantwoordelijk gedragen, zoveel is zeker, en wel de eigenaar van het pistool. Dat is onacceptabel.’ Pozzolo wordt dan ook direct uit de partij gezet.

Veel vragen op de persconferentie gingen vanzelfsprekend over geld, over de staatsfinanciën. Meloni heeft belastingverlagingen beloofd voor wie minder dan 35.000 euro per jaar verdient. Maar haar linkse critici zien dat als populistisch, en vragen hoe zij een dergelijke aderlating wil bekostigen. ‘Door te bezuinigen op de overheidsuitgaven’, zegt Meloni unverfroren.

Geen vriend van Poetin

Uit de diepe zakken van de EU komt de komende tijd nog een hoop coronageld naar Italië toe. Ook de EU eist dat Italië dan wel eerst bezuinigt. Meloni doet haar best. Maar door die belastingverlaging zal haar begroting nu pas in 2026 aan de EU-eisen voldoen.

Haar euro-sceptische houding heeft ze na de verkiezingen in 2022 flink afgezwakt. En ze is, anders dan de andere rechtse partijen in Italië, geen vriend van Poetin. Ze kiest in dit conflict de zijde van de EU en steunt Oekraïne.

Instroom asielzoekers niet verminderd

Eén verkiezingsbelofte heeft Meloni in het geheel niet kunnen inlossen: ze zou de instroom van asielzoekers afkappen. Dat is bepaald niet gelukt. Ze heeft voortvarend onderhandeld met de president van Tunesië, het land waar de asielzoekers in hun bootjes van wal steken op weg naar het zuidelijkste Italiaanse eiland Lampedusa. Ze heeft samen met Mark Rutte aan die Tunesische president veel geld beloofd als hij de vluchtelingen in zijn land opvangt.

Maar het wil niet vlotten. In 2023 zijn er vanuit Noord-Afrika 261.000 asielzoekers Europa binnengekomen, vrijwel allemaal via Italië. En de EU dringt erop aan dat Italië asielzoekers terugneemt die via Italië in andere Europese landen terecht zijn gekomen. Zo moet het immers van het Dublin-akkoord.

Meloni vindt dat kissebissen over herverdeling en geschuif met asielzoekers niets bijdraagt aan de oplossing van het immigratieprobleem. Ze is enthousiast over het Piano Mattei. Dat is een plan voor gasbuizen en elektriciteitskabels tussen de Afrikaanse kust en Italië, waardoor Italië een intercontinentaal energieknooppunt zou worden en Afrika economisch zou opbloeien.

Daardoor zou in één moeite door ook de groeiende vluchtelingenstroom opdrogen. Een jaar is kort natuurlijk, maar op de vraag tijdens de persconferentie van 4 januari hoe het nu met dat Piano Mattei stond, antwoordde Meloni dat Europese samenwerking heel belangrijk is en dat als Italië straks voorzitter is van de G7 – want dat gaat deze zomer gebeuren –de focus op Afrika zal komen te liggen.

Draagmoederschap verboden

We wachten het af. Eén onderwerp heeft Meloni wel snel ter hand genomen. Ze is erg van familie- en gezinszaken. Daar schort het in Italië aan twee kanten aan. Italianen krijgen geen kinderen meer, althans heel weinig kinderen – de Italiaanse bevolking vergrijst in hoog tempo. Nu wil Meloni bonussen geven aan vrouwen die meer dan twee kinderen krijgen: gratis kinderopvang, belastingvoordeel, dat soort dingen.

Aan de andere kant heb je ook mensen die graag kinderen willen maar ze niet langs natuurlijke weg kunnen krijgen, zoals homostellen. Die zet Meloni nu juist de voet dwars. Ze heeft draagmoederschap verboden en de gemeentes mogen voortaan, en ook met terugwerkende kracht, voor elk kind maar één moeder en één vader registreren op de geboorteakte. Homostellen met kinderen overwegen nu emigratie.

Willy Hemelrijk schrijft regelmatig over Italië in Wynia’s Week. Ze is ook vertaalster.

De donateurs maken Wynia’s Week. U zorgt er als donateur voor dat ons onafhankelijke magazine twee keer per week en 104 keer per jaar kan verschijnen. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Niet alles lukt Meloni, maar ze is onverminderd populair verscheen eerst op Wynia's Week.

Rutte wil er zelfs voor naar Rome reizen en in gesprek gaan met Meloni, over wie hij in september, toen zij net tot premier van Italië was verkozen, nog zei dat ‘waakzaamheid’ was geboden, waarschijnlijk vanwege Meloni’s rechtse gedachtegoed.

Op een speciale EU-top in Brussel op 9 februari heeft de Europese Raad ook al overlegd over de migratieproblemen. De Europese leiders hebben toen afgesproken dat ze de buitengrenzen beter gaan versterken: meer geld, betere samenwerking, dat soort vage plannen. Zelfs de beruchte muur langs de oostgrens werd genoemd, maar dat was nog een brug te ver. Toch schuift de EU hiermee ietsje in de richting van Orbans Hongaarse plannen.

Pushbacks zijn illegaal

Rutte is tijdens die top ook voorzichtig richting de Italiaanse premier Meloni geschoven. Hij heeft koffie – nee, espresso! zei hij – met haar gedronken en hij meent dat het wantrouwen daarmee verdwenen is. Hij legde niet uit waardoor dat wantrouwen dan voorheen wederzijds was ingegeven, maar het zal wel met het geld te maken hebben dat Italië voortdurend van de EU verlangt en dat de noordelijke EU-landen dan pas na enig tegenstribbelen ophoesten.

Op 8 maart zien Rutte en Meloni elkaar dus weer. En dan zal Meloni natuurlijk om hulp vragen voor de bewaking van haar kustlijn, die immers ook Mark Ruttes buitengrens is, sinds de EU de binnengrenzen niet meer handhaaft.

De EU-organisatie Frontex moet de EU-buitengrenzen bewaken en illegale immigratie voorkomen, maar is niet in staat de lange Italiaanse kustlijn te beschermen. Bovendien mogen de Frontex-schepen de bootjes met immigranten niet terugsturen naar waar ze vandaan komen. Zulke ‘pushbacks’ zijn illegaal.

Artsen zonder Grenzen

Meloni wil graag dat de EU haar helpt de immigratiestroom over zee te beteugelen. Ze heeft afspraken gemaakt met de Libische regering en betaalt die – ook met Europees geld – om vluchtelingen al bij hun vertrek te onderscheppen en in Libische kampen op te sluiten.

Toch wagen nog altijd veel schepen de overtocht, niet alleen vanuit Libië, maar ook vaak vanuit Turkije. Organisaties als Artsen zonder Grenzen nemen op zee vluchtelingen over van de mensensmokkelaars en varen met die migranten – zeer tegen de zin van de Italiaanse regering – naar Italiaanse havens.

Meloni laat die hulpschepen dan eerst dagen of weken de haven niet in en kissebist met de kapiteins over welke zieke vluchtelingen wel van boord mogen, en welke gezonde jonge mannen op zee moeten blijven, waarbij volgens de hulporganisaties sprake is van illegale pushbacks. Alle media-aandacht moet andere vluchtelingen in Turkije of Noord-Afrika ervan weerhouden om de reis te ondernemen.

Dublin-akkoord oneerlijk voor grenslanden

Maar na weken geharrewar mag zo’n schip dan toch de haven in, staan de vluchtelingen op de kade, en gaan de beelden de hele wereld over. Dat Meloni zo’n Nederlands of Duits schip dan een paar weken aan de ketting legt en 10.000 euro boete oplegt, maakt weinig indruk. Merkwaardigerwijs redt de Italiaanse kustwacht, zonder veel ophef, onverdroten vluchtelingen van zee, maar dan wel pas als ze de kust zijn genaderd.

Meloni pleit ervoor dat de bootvluchtelingen die door hulporganisaties van zee worden gehaald niet op de Italiaanse kusten blijven, maar linea recta naar het land worden overgebracht van de vlag waaronder het hulpschip vaart. Dat is een maatregel die in EU-verband moet worden genomen.

Een EU-afspraak uit het verleden die heel ongunstig uitpakt voor de mediterrane EU-landen is het Dublin-akkoord. Dat voorziet erin dat vluchtelingen worden opgenomen in het eerste land binnen de EU waar ze voet aan de grond zetten. Alle landen langs de oostelijke en zuidelijke buitengrenzen van de EU vinden dit begrijpelijkerwijs een oneerlijk akkoord. Toch is er ook tijdens de EU-top van 10 februari niet aan getornd.

Alleen wordt de soep blijkbaar niet zo heet gegeten, want vrijwel alle vluchtelingen die de overvolle Nederlandse asielzoekerscentra weten te bereiken, zijn eerst door een hele rits andere Europese landen gereisd. Daarheen terugsturen gebeurt in de praktijk nauwelijks.

Heftige verwijten

Vorige week zijn meer dan zestig vluchtelingen, onder wie veel kinderen, bij Cutro in het Zuid-Italiaanse Calabrië verdronken toen hun scheepje 100 meter voor de kust op de klippen liep. De Italiaanse media tonen een foto van een bekende Pakistaanse voormalige hockeyster en voetbalster die tot de slachtoffers behoort. In haar officiële jasje met de Pakistaanse vlag erop, de revers vol gewonnen speldjes, kijkt ze glimlachend de camera in. Ze is na haar scheiding, zonder haar dochtertje, op weg gegaan naar Europa voor een betere toekomst.

De nieuwe Italiaanse oppositieleider van de Partito Democratico, Elly Schlein, maakt de regering heftige verwijten over deze zeeramp. De kustwacht had beter moeten oppassen en het scheepje al veel eerder moeten onderscheppen. Frontex had immers eerder gewaarschuwd dat het bootje op weg was naar Italië. Schlein wil dat de regering het decreet intrekt waarmee zij de hulporganisaties probeert tegen te werken.

Maar de kustwacht laat weten dat er geen enkel noodsignaal van het bootje is gekomen. Niemand heeft het noodnummer gebeld. Waarschijnlijk hebben de mensensmokkelaars hun passagiers gedwongen alle telefoons uit te zetten, om zo onder de radar van de kustwacht te blijven. Pas toen de lichamen het strand op spoelden werd duidelijk wat er gebeurd was.

Geen boetekleed

Meloni is niet van plan het boetekleed aan te trekken. In het tv-programma Cinque Minuti (5 minuten) spreekt ze – welbespraakt als ze is, ze leest niks van papiertjes voor – haar ontzetting uit, maar ze betoogt ook direct dat dit soort schipbreuken niet de schuld is van haar regering. Zulke rampen kunnen alleen op de kusten van Turkije en Noord-Afrika voorkomen worden. Hoe meer mensen daar van wal steken, des te meer mensen de kans lopen te verdrinken.

Humaan is niet ze op zee van hun bootjes halen, zoals de hulporganisaties doen, maar ze bij hun vertrek al tegenhouden, zet Meloni. Daartoe moet de EU zich bereid verklaren. Daartoe moet de EU stappen zetten. Meloni vraagt de Europese Commissie en de Raad om onmiddellijk te handelen naar wat in de Raad is afgesproken.

Dit zijn zo ongeveer de lijnen waarlangs het gesprek met Mark Rutte op 8 maart zal verlopen.

Willy Hemelrijk schrijft regelmatig over de Italiaanse politiek voor Wynia’s Week.

De donateurs maken Wynia’s Week. U zorgt er als donateur voor dat ons onafhankelijke magazine twee keer per week en 104 keer per jaar kan verschijnen. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Meloni gaat Rutte vertellen dat je bootvluchtelingen al bij hun vertrek moet tegenhouden verscheen eerst op Wynia's Week.