Dit is natuurlijk niet waar. Schelden doet wel degelijk pijn: woorden kunnen kwetsen. En domweg schelden is niet eens het gevaarlijkste taalwapen om tegen anderen te gebruiken. Zoals George Orwell al vaststelde in zijn beroemde boek Nineteen-eighty-four denken wij in taal, en zullen de beschikbare woorden dus onze gedachten vormen. Daarom was absolute heerschappij over de taal een belangrijk doel van het schrikbewind waaronder zijn hoofdpersoon leefde: deze dictatuur wilde de taal van mensen zo verwringen dat zij alleen nog over woorden zouden beschikken waarmee zij de ‘juiste’ gedachten konden denken.

De dystopie die Orwell schetste is dichterbij dan we zouden willen, wat ertoe leidt dat op internet soms een cynische uitspraak rondgaat: 1984 was een waarschuwing, geen handleiding. De manier waarop – vooral sinds 7 oktober 2023 – over Israël gesproken wordt, is een goed voorbeeld van taalmanipulatie. Het beeld van Israël bij het grote publiek wordt verwrongen door een dagelijks bombardement van woorden die zich langzaam vastzetten in de menselijke geest.

Schuiven met definities

Wat is de definitie van genocide? Daarmee is de laatste twee jaar geschoven, ook door wetenschappers. De officiële definitie staat natuurlijk nog als een huis, aangezien die na veel onderhandelingen in 1948 is vastgelegd. Dat is ook de reden dat het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in Den Haag nog steeds geweigerd heeft om de oorlog in Gaza genocide te noemen. De oud-president van het gerechtshof – Joan Donoghue – verscheen al in april 2024 in eigen persoon bij de BBC om dit toe te lichten, maar haar boodschap was zo onwelkom dat ook daarna de bewering bleef rondzingen dat het ICJ een genocide waarschijnlijk of zelfs bewezen zou achten.

Wetenschappers die bereid zijn te schuiven met de definitie krijgen een warm onthaal bij veel media, zoals in mei 2025 bij NRC. ‘Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide’, luidde de kop boven dit geruchtmakende artikel. Vier dagen later publiceerde de NOS een artikel onder de beschuldigende kop ‘Israël blijft onverstoord massaal geweld gebruiken: ‘Een schoolvoorbeeld van genocide’’. In dit stuk haalde NOS-redacteur Eliane Lamper naast het NRC-artikel beschuldigingen van diverse ngo’s aan.

De eensgezindheid van ‘betrouwbare bronnen’ lijkt al snel overtuigend. Maar wie de artikelen en rapporten leest die concluderen dat Israël genocide zou plegen, stuit steeds op dezelfde werkwijze: ondersteunend bewijs fabriceren, tegenbewijs negeren, en schuiven met de definitie. Citaat uit voornoemd NRC-artikel: ‘Waarom eindeloos soebatten over de precieze term, terwijl mensen nú worden vermoord, verjaagd, uitgehongerd, en hele steden vernietigd?’ 

Nog afgezien van het waarheidsgehalte van deze bewering, zou een wedervraag kunnen zijn: waarom eindeloos aandringen op precies deze term, terwijl ook zonder aanvechtbare etiketten ellende en eventuele misdaden benoemd kunnen worden?

De obsessie met de term genocide lijkt soms vooral voort te komen uit het feit dat Joden slachtoffers waren van de Holocaust, alsof er een soort balans hersteld zou zijn als zij nu daders van een genocide zouden zijn. Maar los hiervan is er nog een andere mogelijke reden waarom deze term ondanks het gebrek aan onderbouwing zo populair is geworden.

In hetzelfde NRC-artikel staat: ‘We hebben een genocideverdrag dat ondertekenaars verplicht om genocide te voorkomen. Die verplichting treedt al in werking bij een risico op genocide. Zoiets bestaat niet voor andere misdaden.’ Dat maakt van de term genocide een wapen. Zodra deze uitleg van de situatie breed geaccepteerd is, kunnen ondertekenaars van het genocideverdrag gewapende actie tegen Israël rechtvaardigen.

Aanvallende woorden

De term genocide valt in deze woordenoorlog het meest op, maar dit is niet het enige woord dat tot wapen is gemaakt. Denk aan het voortdurende gebruik van termen als ‘bezetting’, ‘kolonisten’, ‘etnische zuivering’, ‘onderdrukking’ en ‘apartheid’. Deze woorden zijn niet bedoeld om de realiteit te omschrijven, maar om een beeld te scheppen van een schurkenstaat die zo verdorven is, dat vernietiging van deze staat een loffelijk streven wordt.

In deze oorlog van woorden groeit de invloed van Israël – of het Joodse volk – uit tot een karikatuur van kwaadaardigheid en almacht. Zoals het Franse parlementslid Sébastien Lecornu in februari 2026 zei: ‘The war of words paves the way for war against people. It designates targets.’ Zulke woorden banen de weg voor een oorlog tegen mensen. Ze vormen onze gedachten, ze maken onze geest rijp voor actie.

Verhullende termen

En de wapens in deze oorlog van woorden zijn niet alleen de extreme termen, het zijn ook de eufemismen. Want terwijl de vermeende boosaardigheid van Israël door deze grote woorden steeds verder wordt opgeblazen, gebeurt met dreigementen tegen Israël het omgekeerde. Vrijwel elke uitspraak die betekent dat Israël vernietigd moet worden, krijgt een onschuldige betekenis.

‘From the river to the sea, Palestine will be free!’ Deze leus is een variant op de Arabische leus die luidt: ‘Van de rivier tot de zee zal Palestina Arabisch zijn.’ De Arabische slogan laat weinig te raden over: het is een oproep tot etnische zuivering of zelfs genocide. Maar de Engelstalige leus lijkt slechts op te roepen tot vrijheid, en daar kan toch niemand iets tegen hebben? Veel demonstranten zullen zich niet eens afvragen hoe die vrijheid bereikt moet worden en wat daarvoor tussen de rivier en de zee zou moeten veranderen.

Net zo verhullend zijn de oproepen tot intifada. Demonstranten kunnen de bloeddoordrenkte betekenis van dit woord negeren, en doen alsof het slechts een oproep is tot verzet tegen onderdrukking. Zelfs bij de kreet ‘Globalize the intifada!’ kunnen activisten nog stellen dat die betekent dat iedereen overal op moet komen voor verdrukte Palestijnen, al maken moorden op Joden duidelijk wat de werkelijke betekenis van wereldwijde intifada is.

Bij de keurige VPRO dook in januari 2026 de term ‘ontmantelen’ op. In een interview van Nadia Moussaid met Midden-Oosten-analist Mouin Rabbani zei Rabbani: ‘Met een genocidaal apartheidsregime hoor je geen vrede te stichten, die hoor je te ontmantelen.’

Hij wilde nog wel onderscheid maken tussen ‘het regime’ en ‘de Joden die daar nu wonen,’ wat in feite suggereerde dat die Joden er straks niet meer zullen wonen. Moussaid verzuimde te vragen of hij pleitte voor etnische zuivering. En ze knikte instemmend toen hij zei: ‘Met zionisme kan je geen langdurige vrede stichten.’ Ze had hem kunnen vragen waarop hij dat baseerde. Het is niet alsof Israël decennialang elke vredesovereenkomst weigerde, dat waren toch echt de Arabische landen.

Maar Moussaid had er blijkbaar geen enkele behoefte aan om de beweringen van Rabbani te toetsen. Zij sprak hem ook niet tegen toen hij stelde dat zionisme gewelddadig en racistisch zou zijn, wat weer schuiven met een definitie was. Zionisme is het nationalisme van de Joden: het streven naar een eigen staat, en sinds die staat er is, de wens om die staat te behouden.

Onderliggende betekenis

Dit stukje interview was kenmerkend voor de oorlog met woorden. De extreme termen – ‘volkerenmoord’, ‘genocidaal’, ‘apartheid’, ‘regime’ – klonken als vaststaande feiten. Het woord zionisme kreeg een zwaar negatieve lading, en de vernietiging van Israël – ‘ontmanteling’ – kon luchtig besproken worden als een volstrekt redelijke mogelijkheid.

Eigenlijk is de term ontmanteling goed te vergelijken met de term Endlösung. Als we die term nu horen, huiveren we, omdat we weten wat de nazi’s ermee bedoelden: de vernietiging van het Joodse volk. Maar oorspronkelijk had dit woord helemaal niet zo’n verschrikkelijke betekenis. Het betekende gewoon eindoplossing, definitieve oplossing. Het was een verhullende term om te voorkomen dat er te veel weerstand tegen het plan zou zijn.

Onder het mom van…

En als we het toch over verhullende termen hebben, wat dacht u van de term ‘Israëlkritiek’? Anno 2026 is het volkomen geaccepteerd om eindeloos ongefundeerde beschuldigingen tegen Israël te verkondigen, en dan te zeggen dat kritiek op Israël moet kunnen. Dat rechtvaardigt onder meer boycots van Israëlische universiteiten, al hoeven universiteiten van werkelijk kwaadaardige regimes zich over boycots geen zorgen te maken.

Nog zo’n woord: ‘antizionisme.’ Zanger Douwe Bob trad niet op voor Joodse kinderen omdat hij ergens ‘zionisme’ had zien staan, en sinds 7 oktober 2023 had hij ‘geleerd’ dat zionisme slecht is. Vanwege antizionisme is het nu mogelijk om Joodse evenementen te boycotten zonder dat iemand dat antisemitisme mag noemen. Zelfs geweld tegen Joden kan hierdoor vergoelijkt worden. Rapper Bob Vylan riep in Paradiso op tot een jacht op zionisten, en kwam ermee weg omdat het OM meeging in de redenering dat hij geen Joden had bedoeld.

Iedereen die nu het nieuws over de oorlog tegen Iran volgt, zou moeten beseffen hoe verwrongen ons beeld van de situatie in het Midden-Oosten al was voordat de eerste bom viel. En wie oplet ziet nog dagelijks hoe de duiders in gerespecteerde media deze taaloorlog voortzetten.

Onlangs bij Nieuwsuur wist Erwin van Veen (Clingendael) nog te vertellen dat de oorlog tegen Iran een tragedie van de eerste orde was. Dit zei hij nadat hij voor Israël de volgende bewoordingen had gebruikt: ‘nietsontziend’, ‘genocidaal’, ‘verwoestend’, ‘militair keihard erop slaan’, ‘roekeloos avontuur’. De motieven van Israël om dit ‘Dood aan Israël!’-regime aan te vallen, reduceerde hij tot de wens van Benjamin Netanyahu om strafrechtelijke vervolging te ontlopen.

Duiders als Van Veen zullen zelden of nooit – waarschijnlijk nooit – de genocidale dreigementen van de vijanden van Israël noemen. Deze dreigementen zijn een oude traditie die tot op de dag van vandaag wordt voortgezet, maar helaas is het verhullen van deze oorlogstaal ook een oude traditie bij vrijwel alle Midden-Oostendeskundigen die optreden in onze media.

Inprenting

En omdat de betrouwbaar geachte media elkaar op dit dossier niet tegenspreken en steevast dezelfde deskundigen opvoeren, krijgen Nederlanders dagelijks ingeprent wat zij over Israël behoren te denken. In de massale Rode Lijn-demonstraties liepen niet alleen extremisten mee, maar ook talloze argeloze burgers die oprecht geloofden wat op hun spandoeken stond. En hun onwetende activisme blijft niet zonder gevolgen.

De taaloorlog rond het Israëlisch-Arabisch conflict maakt gewapende actie tegen de zogenaamde schurkenstaat Israël langzaam acceptabel. En in het verlengde daarvan verandert iedereen die niet meegaat in deze demonisering in een zionist waarop gejaagd mag worden.

De gevaarlijkste oorlog tegen Israël is de taaloorlog.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Er wordt tegen Israël een gevaarlijke taaloorlog gevoerd verscheen eerst op Wynia's Week.

Of neem de AVROTROS. Deze omroep maakte vroeger tenenkrommende programma’s als Te land, ter zee en in de lucht waarbij de kijker niet geacht werd zelf te kunnen nadenken. Maar kijk nu, de AVROTROS weigert in 2026 aan het Eurovisie Songfestival deel te nemen omdat er ook een Israëlische inzending komt. Alleen vanuit de steeds kleiner wordende pro-Israëlhoek hoor je daar kritiek op.

Nu hebben Anja Meulenbelt en ik zo’n vijftien jaar geleden een discussie gevoerd over Gaza en Hamas. Haar toenmalige opvattingen geef ik hieronder weer. Het lijkt erop dat deze sindsdien geen enkele verandering hebben ondergaan.

Dictatoriaal bestuur

Eerst dus maar weer even terug in de tijd. Sinds de Israëlische terugtrekking uit de Gazastrook in 2005 en de daaropvolgende verkiezingsoverwinning van Hamas, wordt de Gazastrook op dictatoriale wijze bestuurd. Hamas streeft naar de vestiging van een islamitische staat op het gehele voormalige Palestijnse mandaatgebied, ten westen van de Jordaan.

Na 2005 zijn er zo’n vijf Gaza-oorlogen gevoerd tussen Israël en Hamas. De eerste twee (in 2008 en 2012) waren een reactie op de raketaanvallen die bijna dagelijks vanuit Gaza op Israëlisch gebied werden uitgevoerd. Waar Israël bij de huidige Gaza-oorlog op reageerde, zal bekend zijn.

Anja Meulenbelt was vaak in Gaza, waar ze voor gehandicapten zorgde. In Gaza, zo schreef ze op 5 oktober 2012 op haar weblog, zijn er voor de gehandicapten ‘hele mooie wetten’, maar de inwoners hebben ‘zoveel zorgen aan hun kop door de aanhoudende blokkade dat het er niet erg van komt om die wet uit te voeren’. Toevallig was er twee dagen eerder een rapport van de Human Rights Watch uitgekomen, waarin beschreven werd hoe Hamas Palestijnse politieke gevangenen martelt. Daarna werden deze gevangenen soms alsnog geëxecuteerd. Dat rapport stond in schril contrast met de ‘hele mooie wetten’ die Hamas volgens Meulenbelt voor de gehandicapten had opgesteld.

De islamitische staat die Hamas wil vestigen, voorspelt weinig goeds voor de vrouwenrechten. Anja Meulenbelt schreef echter in 2010 op haar weblog dat ‘Hamas kan bogen op een meerderheid aan vrouwelijke studenten op de Islamitische Universiteit’.   

In Gaza mogen meisjes en vrouwen inderdaad nog steeds naar school, maar het is inmiddels wel zo dat jongens en meisjes alleen nog maar gescheiden les mogen krijgen en dat meisjes niet door mannen mogen worden onderwezen. Verder mogen vrouwen in Gaza niet vrij reizen. Moeders kunnen geen paspoort voor hun eigen kinderen aanvragen. Vrouwen mogen geen motorrijden en al evenmin meedoen aan atletiekwedstrijden.

Niet ernstig genoeg

Maar voormalig feministe Meulenbelt vindt dat allemaal niet ernstig genoeg. De oorlogen zijn veel erger voor de vrouwen van Gaza. Neem de tweede Gaza-oorlog die op 8 november 2012 begon. Vanaf 2010 waren er vanuit Gaza vrijwel iedere week en soms dag na dag Qassam-raketten afgeschoten op Israëlische burgers – dus niet op militaire doelen. Het was nogal een wonder dat Israël pas zo laat in het geweer kwam.

Maar toen Israël dan uiteindelijk aanviel, gebeurde dat met veel geweld. Dat kan geen verrassing geweest zijn voor Hamas. Maar Meulenbelt was verontwaardigd omdat Nederland niet had meegewerkt om aan dit geweld een einde te maken. Het geweld van Israël dan, want Hamas trof geen blaam. Volgens haar was er namelijk sprake van een ‘buitengewoon ongelijke strijd tussen bezettingsmacht en bezet volk’. Bovendien gingen er ook veel meer Palestijnen dood door het Israëlisch geweld dan er Israëliërs gedood werden door de raketten uit Gaza.

Meulenbelt was ook actief voor de SP waarvoor zij tussen 2003 en 2011 in de Eerste Kamer zat. In 2014 (tijdens alweer een Gaza-oorlog) vond de SP dat Hamas niet onbeperkt met een uitzichtloze oorlog moest doorgaan. Anja was zo boos dat ze haar lidmaatschap van de SP opzegde. In haar afscheidsbrief schreef ze:

‘Een conflict dat niet weg te zetten valt als een “waar er twee vechten hebben er twee schuld”, maar dat terug te voeren is op de oorsprong: het feit dat de staat Israël gesticht werd als een joodse staat op land waar al een inheemse bevolking aanwezig was. De stichting van een staat die ten koste is gegaan van de daar al wonende Palestijnen die zijn verdreven.’

Meer welwillendheid

Dat de tijden zijn veranderd en Anja Meulenbelt inmiddels op meer welwillendheid kan rekenen, blijkt niet alleen uit de toekenning van de P.C. Hooftprijs, maar ook uit eerdere gebeurtenissen. Zo stond in januari 2015 aan de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam een debat gepland over een universitaire boycot van Israël, waarbij Meulenbelt betrokken was. Het college van bestuur (CvB) trok op het laatste moment zijn toestemming in. Volgens het CvB had het debat, dat de titel ‘VU Israël-vrij’ droeg, honderden afwijzende reacties losgemaakt onder studenten, medewerkers en hoogleraren.

Kom daar nu eens om. Langzaam maar zeker zijn de bestuurscolleges van de Nederlandse universiteiten aan het zwichten voor de druk van pro-Palestijnse demonstranten – waaronder studenten, medewerkers en hoogleraren – om Israëlische universiteiten te boycotten. Nee, Hamas is nog net niet de baas op onze universiteiten. Wel blijkt uit de toekenning van de P.C. Hooftprijs aan Anja Meulenbelt dat het in Nederland inmiddels prijswaardig is geworden om de terreurdaden van Hamas goed te praten.

ynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht Anja Meulenbelt bewijst: het goedpraten van moord, verkrachting en terreur is in Nederland prijswaardig geworden verscheen eerst op Wynia's Week.

De Europese Commissie scharrelde 42 miljard euro bij elkaar uit andere budgetten om ze te geven aan een nieuw departement voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Omdat het snel moest gaan namen ze een hele afdeling van een ander departement en maakten daar een zelfstandig directoraat-generaal van. Een DG is het equivalent van een ministerie. 

Mena betekent Midden-Oosten en Noord-Afrika 

Naast 42 miljard euro voor landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika gaat de Europese Commissie studentenvisa uitdelen in die landen. Studenten die hoogstwaarschijnlijk nadien niet terug zullen keren naar Marokko, Tunesië, Syrië, Irak enzovoort. Dat maakt dat het gloednieuw opgerichte DG MENA een achterpoort in het migratiebeleid van de Europese Unie wordt. 

DG Mena staat voor Middle East and North-Africa. Pas op 1 februari 2025 opgericht, maar nu al belooft het landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika volop EU-geld met een Pact voor de Middellandse Zee. De landen die zullen profiteren van dit Pact zijn Algerije, Bahrein, Egypte, Irak, Iran, Israël, Jordanië, Koeweit, Libanon, Libië, Marokko, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië, Syrië, Tunesië, de Verenigde Arabische Emiraten en Jemen. Via deelname aan het Erasmus+-programma voor studentenuitwisseling kunnen studenten uit die landen een semester of een jaar in de EU komen studeren. Op kosten van de Europese Commissie. 

Veel ruchtbaarheid gaven de EU-ambtenaren niet aan de oprichting van DG MENA. Het gebeurde in grootse stilte. Al is het wel bizar dat het Midden-Oosten en Noord-Afrika ineens een belangrijk Europees beleidsterrein werd. Normaal worden die beleidsterreinen thematisch gekozen, zoals mededinging, handel, landbouw, economie en financiën… 

De afgelopen jaren kwamen daar steeds meer ideologische DG’s bij zoals een DG voor klimaatactie (die klimaatlobbygroepen financierde) en de DG ECHO (voor humanitaire hulp via subsidies aan vluchtelingen-NGO’s en intergouvernementele organisaties zoals Unicef, UNHCR en IOM). Een andere trend waren DG’s die gingen over zaken die helemaal geen bevoegdheid zijn van de Europese Unie zoals de DG Defensie en de DG Onderwijs, sport en cultuur. 

Europees Parlement niet betrokken 

Kortom de DG’s binnen de Commissie worden in snel tempo gepolitiseerd. Nu komt daar een aparte DG bij voor landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Landen die de meeste ongewenste migranten leveren aan de EU. Zowel via illegale migratie als via gezinshereniging. Een fenomeen dat ter rechterzijde van het politieke spectrum ‘omvolking’ genoemd wordt. 

Kan dat zomaar? Hebben de Europese Raad en het Europees Parlement hier dan mee ingestemd? Het Europees Parlement is slechts betrokken bij het Pact van 42 miljard euro in die zin dat de Commissie het parlement informeert. De betrokkenheid zou groter worden bij het uitrollen van het Actieplan, voorjaar 2026. Maar in geen enkel stadium krijgt het parlement meer dan een voorbereidende, adviserende en controlerende rol. Nochtans is er een consulatieverplichting, maar volgens de Commissie geldt die niet voor het opzetten van DG’s of het uitwerken van plannen, maar enkel na het presenteren van de wetsvoorstellen. 

Mena-landen zijn zorgenkind 

Uit parlementaire vragen over het Pact bleek dat de Commissie ‘mena’ als een van haar prioriteiten ziet. Het Pact wordt gepresenteerd als een politieke en strategische samenwerking, maar niet als een volledig wetsinstrument waarbij het parlement bijvoorbeeld medebeslisser is, zoals bij gewone EU-wetgeving. 

Nu zijn de mena-landen wel degelijk een zorgenkind van de Europese Unie. In 2006 was de helft van alle migranten in de toenmalige EU (van 15 lidstaten) afkomstig uit Marokko. Alle mena-migranten in totaal waren toen goed voor ongeveer 7 procent van alle migranten in Nederland. De belangrijkste groep zijn de Marokkanen. In Nederland wonen meer dan 420.000 Nederlanders van Marokkaanse afkomst. Dit aantal is gestegen van ongeveer 350.000 in 2010 naar 410.000 in 2020, en verder naar meer dan 420.000 in 2024. Ongeveer 60% van deze groep is in Nederland geboren. 

Betrouwbare cijfers? 

Over die cijfers valt het nodige te zeggen. In totaal ging het in 2006 over 3 miljoen mena-migranten in de toenmalige EU waarvan 202.802 in Nederland. Een andere studie in 2005 stelde vast dat Europa de belangrijkste ontvanger van mena-migranten was. Exact de helft van wie emigreerde uit een mena-land ging naar Europa. Die studie telde tussen de 5 en de 6,4 miljoen mena-migranten in de EU. Bijna het dubbele dan de officiële cijfers. 

Welke cijfers zijn betrouwbaar? Voor de hele EU zou het gaan om meer dan 2,5 miljoen mensen van Marokkaanse origine. Maar dit cijfer kan niet kloppen want alleen al in Spanje telt men er 800.000 en in Frankrijk ongeveer 1.514.100. In Frankrijk spreekt men van Maghrebins want daar woonden in 2023 ook nog eens 892.000 mensen geboren in Algerije. In 2020 telde de Belgische bevolking 100.000 mensen van Algerijnse afkomst, waarvan een groot deel de Belgische nationaliteit had. Wie kan rekenen ziet meteen dat de cijfers niet kunnen kloppen. 

De EU was zich twintig jaar geleden al bewust van het probleem. Dit leidde in 2008 tot een terugkeerrichtlijn van de Europese Commissie. Die verplichte lidstaten om illegalen uit derde landen terug te sturen, maar rekening te houden met de familiale en gezondheidstoestand. De terugkeerbesluiten van derdelanders groeiden nadien uit tot een nieuw probleem. 

In 2023 vaardigden de EU-landen 484.160 terugkeerbesluiten uit. Het aantal niet-EU-burgers dat daadwerkelijk terugkeerde was 111.185 personen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) zijn de grootste groepen asielzoekers in Nederland afkomstig uit landen als Syrië, Turkije, Irak, Eritrea en Jemen. Drie van de vijf zijn mena-landen. 

DG Mena gaat juist die landen waar de meeste illegale migranten of asielzoekers vandaan komen en waar het terugsturen quasi onbegonnen werk is, geld en migratiemogelijkheden bieden. 

Sterke migratiewens in mena-landen 

De toestroom blijft groot. Het rapport Migration in the Middle East and North Africa door een onderzoeker van Princeton University wees in 2024 uit dat in alle mena-landen een migratiewens bestaat. Die kan significant verschillen. In Tunesië wil 46% van de bevolking naar Europa. In Jordanië wil 42% elders gaan leven en in Libanon is het 38%. Meestal kiezen ze eerst voor Canada of de Verenigde Staten en pas dan voor Europa. Bij de Palestijnen gaat het om 25%. Zelfs in de rijke oliestaat Koeweit waar de migratiewens het laagst is heeft nog altijd 16% een migratiewens. 

Volgens diezelfde studie wil meer dan één op drie Marokkanen (35%) naar Europa uitwijken. Een groot aantal van de potentiële mena-migranten is bereid dit op illegale manier te doen. In Marokko zou liefst 53% illegale migratie overwegen. 

Toch is mena-migratie niet waar DG MENA iets aan wil doen. Wel zet het de achterdeur open. Op 16 oktober kon Stefano Sannino als directeur-generaal bij het Directorate-General for the Middle East, North Africa and the Gulf van de Europese Commissie zeer trots melden dat de eerste grote resultaten binnen waren: een budget van 42 miljard euro om uit te delen in de landen van DG MENA en een plan om die landen op te nemen in het Erasmus+-programma voor studentenuitwisseling. Zo gaat DG MENA een Mediterrane Universiteit oprichten met vestigingen in de regio. 

Van student tot arbeidsmigrant 

DG MENA lijkt een achterdeur om migraten uit mena-landen vlotter binnen te laten in de EU. Zo stond in het Pact voor de Middellandse Zee amper één paragraaf over migratie en dan nog helemaal achteraan. De auteurs stellen daarin dat ‘migratie een globale realiteit is’. Het beheer van de migratie zou een gedeelde verantwoordelijkheid zijn. DG MENA gaat samenwerken met de vluchtelingenorganisaties van de Verenigde Naties, namelijk het VN-agentschap United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) en de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). Beide voorstanders van open grenzen en gezinshereniging.  

IOM ondersteunt migranten die zich willen herenigen met familieleden. Op hun Nederlandse website staat ‘Wij faciliteren arbeidsmigratie door het matchen van talent buiten Europa met de vraag van Nederlands werkgevers. Arbeidsmobiliteit is een internationaal fenomeen: meer dan tweederde van het wereldwijde aantal migranten is arbeidsmigrant. Arbeidsmobiliteit heeft, mits goed gemanaged, veel voordelen voor migranten, voor landen van herkomst en voor de Europese economieën.’ 

Binnenkort noemt de overheid een student uit een mena-land die hier illegaal blijft leven wellicht officieel een arbeidsmigrant. 

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo www.wyniasweek.nl/doneren/. Hartelijk dank! Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw publicabele reacties aan reacties@wyniasweek.nl. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht Nieuw directoraat-generaal DG MENA zet achterdeur van de EU open voor migratie uit Noord-Afrika en Midden-Oosten verscheen eerst op Wynia's Week.

Simchat Torah, de vreugde van de Wet, is de Joodse feestdag waarop milities van Hamas twee jaar geleden, op 7 oktober 2023, Israël binnenvielen om er in een ongekende pogrom genadeloos huis te houden. Aanstaande dinsdag is het opnieuw Simchat Torah, en dat moet de dag zijn waarop de laatste van de honderden gegijzelden, levende en dode, naar Israël zullen terugkeren.

De vreugde van de Wet betekent de vreugde over de ontvangst van de Wet, markeert het einde van de lezingen in de synagoge van die Wet, en de dag waarop die lezingen opnieuw beginnen – bij het eerste Bijbelboek, Genesis, het  boek over het begin. Het is dus, zo zou je kunnen zeggen, het feest van de verwondering over een nieuw begin – en dat de wapenstilstand met Hamas op deze dag concreet wordt, is voor vele Israëli’s en Joden wereldwijd van meer dan symbolische betekenis.

Vreugde in Israël en Gaza

De tussenliggende jaren zagen een oorlog die 60.000 mensen het leven heeft gekost en tot de bijna totale verwoesting van Gaza heeft geleid. Een oorlog waarvan geprobeerd is die als een genocide of als genocidaal geweld te framen. Nu de gijzelaars terugkeren, is de vreugde in Israël groot, zo bleek uit de taferelen op het Gijzelaarsplein in Tel Aviv, en groot is ook de blijdschap in Gaza, waar voedsel, water en medische hulp op grotere schaal verstrekt kunnen gaan worden.

Het was president Donald Trump zelf die de wapenstilstand aankondigde, eerst in een mediabijeenkomst in het Witte Huis, toen minister Marco Rubio van Buitenlandse Zaken hem een briefje overhandigde en hem het goede nieuws in het oor fluisterde, daarna op zijn eigen medium Truth Social, waarna de onderhandelende partijen in de Egyptische badplaats Sharm-al-Sheikh het nieuws bevestigden.

Het Israëlische kabinet stemde in de nacht van donderdag op vrijdag met de hoofdlijnen van het akkoord in. En nu is er een staakt-het-vuren en trekt het Israëlische leger zich terug uit delen van Gaza, nu komen de gijzelaars vrij in ruil voor 1950 Palestijnse gevangenen en kan de hulpverlening onder het toeziend oog van tweehonderd Amerikaanse soldaten op gang komen. Daarna volgt de discussie over de vormgeving van de toekomst van Gaza en de Palestijnen.

Het is alles nog pril en fragiel, maar vriend en vijand is het erover eens dat dit zwijgen van de wapens op het conto van Trump moet worden geschreven. Zonder de door hem uitgeoefende druk zou het bestand er niet zijn gekomen, hebben we de afgelopen dagen zowel de opgevoerde deskundigen van Clingendael als oud-minister Sigrid Kaag horen zeggen. En Trump zelf riep zichzelf uit tot de gezegende vredestichter die een duurzame, en misschien wel permanente vrede in het Midden-Oosten had bemiddeld.

Zondag reist hij zelf naar Israël af om zijn handtekening te zetten. Het is de achtste oorlog die hij naar eigen zeggen heeft beëindigd (nu de oorlog tussen Rusland en Oekraïne nog), en als iemand de Nobelprijs voor de vrede verdient, is hij het wel. Vindt Trump. Barack Obama kreeg de prijs in 2009 voor ‘zijn uitzonderlijke inspanningen ter versterking van de internationale diplomatie en de samenwerking tussen de volkeren’, maar kon anders dan Trump nu weinig concreets laten zien. Toch is het nog maar de vraag of Trump de credits voor deze vrede zullen worden gegund. het Nobelcomité vindt de bijdrage van de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado aan de wereldvrede vooralsnog significanter dan die van Trump.

Grote onwelwillendheid

Wat in het eerste etmaal na dit akkoord opvalt in de reacties, is een grote onwelwillendheid. Die wat zurige tegenzin geldt in de eerste plaats Israël en premier Netanyahu. De reactie van Israël op de aanval van Hamas is zo disproportioneel geweest dat Israël vanaf nu – ondanks de gesloten vrede, vastgelegd in een twintigpuntenplan dat Trump en Netanyahu gezamenlijk presenteerden –  een pariastaat zal blijven. Hamas is niet verslagen – en dat was toch het doel van de oorlog. Vele duizenden Palestijnse gevangenen heeft Israël vrij moeten laten. De kosten van de oorlog zijn gigantisch geweest. En in de publieke opinie is Israël al snel van slachtoffer in dader veranderd. In Nederland is er een pro-Palestinacultus op gang gekomen, en is er ook in de politiek een omslag geweest: van sympathie naar afkeer en veroordeling. De druk op Israël in de vorm van sancties en de dreiging met een tribunaal moet dan ook worden voortgezet, zei bijvoorbeeld Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA.

En Trump? Ja, zijn rol in de beëindiging van dit conflict is onmiskenbaar cruciaal geweest. In Israël, in de pers en op het Gijzelaarsplein, is de dankbaarheid groot, zoals onder andere blijkt uit de voorpagina van The Jerusalem Post van vrijdag:

Maar er is ook veel cynisme, vooral in de westerse media en onder politici. Lopen ook hier, zoals zo vaak bij Trump, politieke en persoonlijke belangen niet onontwarbaar door elkaar? De financiële belangen van de familie Trump en van de familie van Trumps bemiddelaar Steve Witkoff zijn groot in de regio. Is het niet veelzeggend dat de echte doorbraak naar een begin van vrede volgde op de Israëlische aanval op een Hamasdelegatie in de Qatarese hoofdstad Doha (9 september), waar beide families en Tony Blair (die een rol bij de transitie van Gaza moet gaan spelen) grote zakelijke belangen hebben? En is dit geen al te gehaast in elkaar gerommeld akkoord, tot stand gekomen omdat Trump de zaak in kannen en kruiken wilde hebben vóór de bekendmaking van de winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede?

De beste reactie

Trump deugt niet, en daarom kan hij niets werkelijk goed doen, is de overtuiging in Nederland. De enige politicus die gul iets vriendelijks over Trump en zijn prestaties in het Midden-Oosten over de lippen kon krijgen, was vicepremier Mona Keijzer (BBB). Zij zei niet alleen dat het nu niet het moment was om het over sancties tegen Israël te hebben, maar zei ook dat zij ‘heel erg blij’ was dat het Trump was gelukt. Complimenten aan Trump, wat haar betreft kon hij de Nobelprijs krijgen. ‘Als je ziet waar Obama hem voor kreeg!’

Natuurlijk heeft Trump de Nobelprijs niet gekregen. Waarschijnlijk moet hij eerst ook nog een einde aan de oorlog in Oekraïne maken. En ook dan zullen we het nog moeten zien. De beste reactie op deze stand van zaken kwam overigens van Trump zelf. ‘Ik zal geen Nobelprijs krijgen, wat ik ook doe’, schreef hij eerder op Truth Social. ‘Maar de mensen weten het, en dat is wat telt.’

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Gezegend de vredestichter – tenzij hij Donald Trump heet verscheen eerst op Wynia's Week.

Sinds de terreuracties van Hamas op 7 oktober 2023 worden we overspoeld met nieuws over de onrust in het Midden-Oosten, en dat geldt ook voor jongeren en zelfs voor kinderen. Via het NOS Jeugdjournaal, School TV, NOS op 3, NOS Stories en NPO Kennisfilmpjes komen de actualiteiten mobieltjes, huiskamers en schoollokalen binnen. Maar wie bewaakt eigenlijk de kwaliteit van al die informatie? In Nederland is van alles goed geregeld, maar dit niet. Er is in feite geen toezicht op de kwaliteit van informatie voor de jeugd, ontdekte Van Charante.

Wat leren we onze kinderen? is de titel van haar rapport, waarin tientallen informatiefilmpjes en Jeugdjournaals over het Israëlisch-Palestijnse conflict worden geanalyseerd. De informatie is zó sturend, concludeert Van Charante, dat een dominant narratief ontstaat waarin de daden van Israël slechts verklaard kunnen worden uit kwalijke motieven.

‘Je ziet heel snel wat er fout gaat in zo’n filmpje. Verreweg het belangrijkste is het weglaten van relevante informatie. Verder: onjuiste informatie, onbewezen beschuldigingen, onbetrouwbare bronnen, geen verschillende visies tonen. Het eindresultaat is misleiding.’

Het rapport doet ook aanbevelingen om de nieuwsvoorziening van de NPO voor de jeugd te verbeteren. ‘Stel een educatieve code op. Handhaaf die code en verplicht producenten zich aan de code te conformeren. Beheer materiaal dat al in omloop is en organiseer goed toezicht.’ Want, zegt Van Charante, ‘juist in de huidige gepolariseerde samenleving is het belangrijk dat jongeren een genuanceerd wereldbeeld krijgen aangereikt en kritisch leren denken.’

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Maaike van Charante: ‘De NPO indoctrineert jongeren over Gaza’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Door het vertrek van de troepen komt ook een grote hoeveelheid luchtverdedigingsmaterieel vrij voor de verdediging van het Amerikaanse homeland. Mogelijk worden dan ook drie van de vijf luchtmacht-eskaders uit het Midden-Oosten verplaatst naar de VS en wordt de Amerikaanse marine in en om de Perzische Golf tot een zeer beperkt minimum van hooguit één kernonderzeeër teruggebracht, onder meer door de vliegdekschepen en hun smaldelen naar huis te halen. 

Iran profiteert 

Het is een radicaal advies, dat prima resoneert in MAGA-kringen. Maar de vraag is wat er uiteindelijk door het Pentagon wordt overgenomen. Los van het feit dat, mocht Al-Udeid inderdaad worden gesloten, de lobby van Qatar (inclusief de donatie van een Boeing aan Trump) voor niets zou zijn geweest, wordt er te weinig rekening gehouden met de doorgaans zeer sterke lobby in de VS door Israël. Zowel de Golfstaten als Israël zullen in dit scenario veel meer hun eigen verdediging moeten voeren. En op termijn is er één land dat van deze Amerikaanse terugtocht profiteert en dat is Iran. 

Internationaal gezien likt Iran nog altijd zijn wonden na de korte maar hevige krachtmeting met Israël in juni dit jaar en heeft het flink aan macht ingeboet door de gestage sloop door Israël van de door Iran gesponsorde terreurbewegingen Hezbollah in Libanon, Hamas in Gaza en de Houthis in Jemen. Ook is Iran door de val van het regime van Assad in Syrië een belangrijke bondgenoot kwijtgeraakt. Volgens de laatste berichten kruipt zelfs buurland Irak, met zijn grote sjiietische minderheid, onder de invloed van Iran uit.  

Het verlies van de militaire bondgenoten in het Midden-Oosten heeft de geopolitieke situatie van Iran absoluut verzwakt. Het land heeft weliswaar nog twee vrienden, Rusland en China, maar dat zijn beslist geen landen die staan te trappelen om samen met Iran ten strijde te trekken tegen Israël of Amerika. China importeert (per schip) vrijwel de gehele Iraanse olie-uitvoer (89 procent in 2023) en heeft dus overduidelijk belang bij een stabiel Midden-Oosten en geen gedoe in en om de Perzische Golf.  

Poetins Rusland hield zich tijdens de Iraans-Israëlische oorlog (en het daaropvolgend Amerikaanse bombardement) opvallend afzijdig, terwijl het land enorm heeft geprofiteerd van Iraanse wapenleveranties en de overdracht van technologie voor de productie van drones. Dat klinkt zelfs voor Poetin iets te opportunistisch, maar Ruslandkenner Ian Garner van het Pilecki Instituut te Warschau zette onlangs uiteen dat, ondanks die militair-technologische samenwerking, beide landen elkaar ten diepste wantrouwen en elkaar op grote schaal zouden bespioneren. Het zijn gelegenheidsbondgenoten.  

Turkije 

Net als China zijn ook de Arabische golfstaten gebaat bij goede, vreedzame betrekkingen met Iran en zien ze vanwege hun grote zakelijke belangen liever geen oorlogssituatie in en om de Perzische Golf. Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië zijn echter allemaal meesters van de dubbelzinnigheid als het gaat om het onderhouden van relaties met Israël, Iran en de VS en houden zoveel mogelijk landen tegelijk te vriend. Maar er doemt wel een grote rivaal op – voor zowel Iran, Saoedi-Arabië als ook Israël – in de vorm van het steeds machtiger wordende Turkije.  

Iedereen houdt de Turkse leider Erdogan scherp in de gaten, terwijl diens land zijn positie steeds verder lijkt te versterken. Turkije heeft niet alleen geholpen bij de val van Assad en bevriende milities in het zadel geholpen in Damascus, maar bovenal is Erdogan bezig met een historische verzoeningspolitiek richting de Koerden, met de Koerdische afscheidingsbeweging PKK als focus.  

De PKK, met haar enorme aanhang binnen en buiten Turkije, is evenwel ook gelieerd aan de PJAK, de Koerdische afscheidingsbeweging in Iran. Een Turks-Koerdische toenadering vormt daarom een flinke bedreiging voor Iran en kan de machtsbalans in het Midden-Oosten drastisch veranderen.  

Twee allianties 

Alhoewel de Amerikaanse president Trump graag een vrede zou zien uitbreken in het Midden-Oosten en met name tussen Israël en Iran – zodat hij zijn troepen, luchteskaders en marineschepen kan verplaatsen naar het Verre Oosten als tegenwicht tegen China – lijkt dit op korte termijn onrealistisch. Maar de VS zijn wel alvast begonnen met het herpositioneren van hun troepen in Irak naar betere en veiliger posities in Iraaks Koerdistan en Koeweit, mogelijk ter voorbereiding van een vertrek uit deze landen.  

Het Midden-Oosten is een verraderlijk wespennest als het gaat om veiligheidsallianties en veel verhoudingen zijn simpelweg gebaseerd op het principe: de vijand van mijn vijand is mijn vriend. Het ligt in de lijn der verwachting dat er – naast Israël als actor – twee losse allianties in het Midden-Oosten overblijven. Uit een recente huidige toenadering tussen Saoedi-Arabië en Iran kan één cluster groeien, met de Verenigde Arabische Emiraten op de achterbank en China, Rusland en eventueel ook India op wat grotere afstand. Niet toevallig zijn al deze landen ook lid van het BRICS-netwerk.  

Dit netwerk geeft Iran, dat pas sinds vorig jaar lid is van de BRICS,  niet alleen economische kansen, maar ook wat zekerheid en erkenning. Aan de andere kant blijft er maar weinig internationale speelruimte over voor het Iraanse regime voor agressie en nieuw recalcitrant gedrag. Een aantal van deze landen onderhoudt immers ook goede banden met de VS, Europa en Israël.  

VS kan niet helemaal weg uit Midden-Oosten 

Een tweede losse alliantie vormt zich dan rond Turkije, met Syrië, de Koerden, Qatar en Pakistan, met in dit geval de VS op de achtergrond. Ook Turkije kent het spel van de dubbelzinnigheid als geen ander. Zo is president Erdogan deze week te gast in het Chinese Tianjin, op de vergadering van de Shanghai Cooperation Organisation (SCO). Dit veiligheidsverbond van China, Rusland en diverse Centraal-Aziatische landen omvat zo’n 40 procent van de wereldbevolking en een kwart van het wereld-bnp. Ook India, Pakistan en Iran zijn hier lid van. Turkije is als NAVO-lid één van het tiental ‘dialoogpartners’ van de SCO en zit vanzelfsprekend aan tafel daar waar het gaat om de geopolitieke orde van de toekomst.  

Een nieuwe machtsbalans voor het Midden-Oosten zal landen als Turkije, Saoedi-Arabië en Iran een grotere rol moeten geven dan voorheen het geval is, met minder VS en meer China en India. De VS zal zich deels uit het Midden-Oosten kunnen terugtrekken, maar  mogelijk niet zo radicaal als gewenst in MAGA-kringen. Zoals gezegd, niemand heeft baat bij een grote oorlog in het Midden-Oosten: de VS niet, China niet en de Golfstaten niet. Met deze spelers grotendeels werkend aan hetzelfde doel, al dan niet in samenspraak, zal het zoeken naar zo’n nieuw machtsevenwicht niet onmogelijk zijn. 

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Nu de VS zich geleidelijk terugtrekken uit het Midden-Oosten komt een nieuw machtsevenwicht in het vizier  verscheen eerst op Wynia's Week.

Geconfronteerd met twijfelachtige beelden van een ‘catastrofale humanitaire situatie’ in Gaza, zien steeds meer landen zich verontwaardigd genoodzaakt de pro-Israëlkoers te laten varen. Verschillende landen hebben aangekondigd dat zij de in 1988 door Yasser Arafat uitgeroepen ‘staat Palestina’ gaan erkennen, nu een twee-staten-oplossing (altijd een voorwaarde voor die erkenning) steeds meer uit het gezichtsveld verdwijnt. Zelfs Duitsland wordt kritisch: minister Johann Wadephul van Buitenlandse Zaken wil nog niet zover gaan om ‘Palestina’ te erkennen en economische sancties doen bondskanselier Friedrich Merz teveel denken aan de ‘koop-niet-bij-Joden-bordjes’ uit de nazitijd, maar er moet nu wel iets gebeuren, vinden ze in Berlijn. 

Deze wending in het Israëlbeleid van tal van (Europese) landen heeft ervoor gezorgd dat Hamas in besprekingen over een staakt-het-vuren ‘nieuwe en onacceptabele’ eisen is gaan stellen.  

Op eigen houtje 

Ook in Nederland hebben we inmiddels een mening. De demissionaire ministers Caspar Veldkamp (NSC, Buitenlandse Zaken) en Ruben Brekelmans (VVD, Defensie) spraken afgelopen maandag in het Catshuis met premier Dick Schoof en zetten daar gedrieën een nieuwe Israëlkoers uit. Zij besloten onder meer dat Nederland eventuele plannen om het handelsdeel in het Associatieverdrag tussen de EU en Israël op te schorten, zal gaan steunen. Op eigen houtje dreigden zij de Israëlische ambassadeur te ontbieden en de Israëlische ministers Bezalel Smotrich en Itamar Ben-Gvir tot personae non gratae te verklaren. Deze sancties deden de Israëlische minister Sa’ar concluderen dat Nederland een oude vriendschap omzet in ‘openlijke vijandschap’. En meer in het algemeen zei hij te begrijpen dat veel Europese landen ‘een grote moslimbevolking’ hebben en dat dat feit van invloed is op de beleidskeuzes die dezer dagen worden gemaakt, maar ‘dat kan en zal er niet toe leiden dat Israël zelfmoord pleegt’. 

Volgende week komt de Tweede Kamer terug van het zomerreces om hierover te debatteren. De oppositie vindt de aangekondigde maatregelen van het kabinet natuurlijk te slap. ‘Concreet gaat het dus om een inreisverbod voor twee ministers die toch niet van plan waren naar Nederland te komen, en een kopje koffie met de ambassadeur’, concludeerde Kati Piri van GroenLinks-PvdA, namens de voltallige linkse oppositie. En de maatregelen komen te laat. Als Nederland ook nog een opschorting van het handelsdeel van het Associatieakkoord wil gaan bepleiten, dan kan dat pas op 29 augustus, want ook Brussel is met vakantie. 

Opmerkelijk genoeg roepen ook christelijke partijen als de ChristenUnie en het CDA de regering op om méér te doen. ‘Het is te langzaam en te weinig’, aldus de ChristenUnie. CDA-leider Henri Bontenbal bepleitte dwang op Israël, die Nederland samen met enkele ‘gelijkgestemde landen’ moet gaan uitoefenen. 

BBB, NSC, PVV en SGP steunden het verzoek om een spoeddebat niet. Maar concreet zijn het alleen nog de PVV en de SGP die Israël onvoorwaardelijk blijven steunen. Een ‘steunbetuiging aan de beesten van Hamas’, zo noemde Geert Wilders de kabinetsmaatregelen. En SGP-Kamerlid Diederik van Dijk stelde dat Israël in de huidige situatie geen kritiek maar juist steun verdient. 

Daarin hebben zij gelijk. De kritiek op Israël getuigt in de eerste plaats van een enorme selectieve verontwaardiging. Tegen Israël wordt vol verontwaardiging de morele kaart getrokken, terwijl dat in andere en vergelijkbare situaties niet gebeurt. We hebben Veldkamp nooit gehoord over sancties tegen China vanwege de heropvoedingskampen voor de Oeigoeren, tegen de junta in Myanmar, tegen de M23-rebellen in Congo of tegen Turkije vanwege de militaire acties tegen Koerden in Syrië en Irak. Maar tegenover Israël wil Nederland het gidsland uithangen en als eerste Europees land een inreisverbod voor Israëlische ministers afkondigen. 

Scherpe wending 

Deze keuzes markeren een scherpe wending in de houding tegenover Israël. In het recente verleden had iedere politieke stroming een doorslaggevend argument om het land Israël te steunen. Dat had natuurlijk in de eerste plaats te maken met de verse herinnering aan de Holocaust: Joden hadden het recht op een land waarin ze veilig konden wonen. Het garanderen daarvan was, zei oud-kanselier Angela Merkel ooit, een van de staatsraisons van Duitsland. Maar specifieker: liberalen bewonderden de creativiteit, daadkracht en ondernemingszin van Israël, sociaaldemocraten waren gecharmeerd van het systeem van de kibbutzim, en christenen zagen het Joodse volk als hun oudste broeder. ‘De verdediging van Israël is een plicht van het Westen’, zei Joop den Uyl in 1967. Op zijn bureau stond naast het portret van zijn vrouw een foto van de Israëlische premier Golda Meïr. Bij oorlogen van Israël met omringende Arabische landen doneerden Nederlanders bloed aan Israëlische soldaten. ‘Ik heb de Joden één keer zien wegdrijven, toen kon ik het niet voorkomen. Ik dacht: dat zal mij geen tweede keer gebeuren’, zei minister Henk Vredeling van Defensie (PvdA) om in 1973 (Jom Kippoer-oorlog) de geheime leverantie van wapens aan Israël te rechtvaardigen. 

Die status is Israël in betrekkelijk korte tijd kwijt geraakt. De herinnering aan de Holocaust vervaagde. In de loop van de jaren zeventig kwam er in Nederland steeds meer aandacht en begrip voor de Palestijnse kant van het verhaal. Het Israëlische bewind werd meer en meer als een apartheidsregime gehekeld, een koloniale, genocidale staat en symbool van ‘witte suprematie’. Dit denken vond aanvankelijk alleen bijval bij splintergroepjes als DENK en Bij1, maar dreigt nu mainstream te worden – getuige bijvoorbeeld de recente motie van GroenLinks-PvdA die het Israël onmogelijk moest maken de eigen bevolking te verdedigen. 

Het debat over Israël is onderdeel geworden van een kritische theorie die de ‘onderdrukking’ van de lhbti-gemeenschap, van de zwarte bevolking in de VS en van Palestijnen en Arabieren in het Midden-Oosten op één hoop gooit. Het is een theorie waarin links en de islam elkaar vinden. Het conflict in Gaza gaat in Europese landen in toenemende mate gepaard met geweld op straat, antisemitisme, demonstraties en aanslagen. ‘Het is de val die het islamisme openzet voor westerse democratieën: het wil de maatschappij verdelen’, zei de Franse wetenschapper Hugo Micheron kort na 7 oktober 2023 in de Financial Times. 

Fatsoenlijke democratie 

Uit deze giftige, anti-westerse bron komt ook het recente besluit tot maatregelen tegen Israël voort – terwijl Israël op de keper beschouwd nog altijd een kleine strook land is, een fatsoenlijke democratie, omringd door een baaierd aan Arabische landen die Israël vijandig gezind zijn. PVV en SGP hebben dus gelijk: in deze situatie verdient Israël geen kritiek en sancties maar alle onvoorwaardelijke steun. Dat is, zoals Den Uyl al begreep, een plicht van het Westen tegen alle anti-westerse krachten in. 

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!  

Het bericht Onze nieuwe Israëlkoers komt voort uit een giftige, anti-westerse bron   verscheen eerst op Wynia's Week.

Het antwoord op de eerste vraag luidt vaak: ‘het Iraanse volk’ en op de tweede: ‘een democratisch Iran’. De Amerikaanse regering lanceert begrijpelijkerwijs geen grondoffensief. Israël is hoogstens in staat Khamenei naar een andere wereld te promoveren. Maar wat en waar is de Iraanse oppositie?

De Islamitische Republiek Iran was decennia regisseur van geweld in het Midden-Oosten, dankzij een zogenoemde ‘boog van terreur’: het Syrië van president Assad, Hezbollah in Libanon, Hamas in de Gazastrook en de Houthi’s in Jemen. Doel was het Westen in het algemeen en Israël in het bijzonder in de wurggreep nemen.

Nog nooit zo zwak

Uiteindelijk ligt het regime van de ayatollahs zelf in de wurggreep, nadat ongeveer twintig topmilitairen zijn uitgeschakeld in huzarenstukjes van de Israëlische luchtmacht. Onder hen de top van de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC). Grootste wens van het Iraanse bewind was de constructie van een atoombom. Die wens is verpulverd.

Kernprobleem is niet Iran als land, cultuur of bevolking, maar het islamitische bewind dat, sinds de omwenteling van 1979, nog nooit zo zwak is geweest als nu. Maar het zit er nog wel. De impact van die revolutie was enorm, te vergelijken met die van de Russische revolutie van 1917. De ayatollahs propageerden een radicalisering van de islam die diverse seculiere staten in het Midden-Oosten in het gedrang bracht en waarvan de gevolgen door immigratie werden geïmporteerd in Europese steden.

De Iraanse oppositie is een mozaïek van groepen, met uiteenlopende visies. Er zijn drie hoofdstromingen: (1) voorstanders van een democratische, seculiere republiek, (2) voorstanders van herinvoering van de monarchie en (3) voorstanders van zelfbestuur door etnische groepen.

Tot de voorstanders van een democratische, seculiere republiek behoren organisaties die passief verzet bepleiten  – zoals ‘Vrouwen, Leven, Vrijheid’ – en streven naar vreedzame, stapsgewijze hervormingen. Vrouwen spelen in het Iraans verzet een belangrijke rol. Kernvraag is of het huidige, bouwvallige bewind nog hervormbaar is. Alle krediet is verspeeld. De enige uitweg is de uitgang.

Ook het National Council of Resistance of Iran (NCRI), geleid door Maryam Rajavi, is voorstander van een democratisch en seculier Iran. Het NCRI lanceerde een ‘tienpuntenplan’ dat voorziet in een tijdelijke regering die binnen zes maanden verkiezingen organiseert voor een grondwetgevende vergadering. Die zou vervolgens een nieuwe regering moet vormen met een zittingstermijn van twee jaar, die een referendum organiseert over een nieuwe grondwet, inclusief zelfbestuur van etnische regio’s.

De NCRI, opgericht in 1981, is een coalitie van diverse groepen die voortkomt uit het militante ‘volksverzet’ dat al streed tegen de heerschappij van sjah Mohammad Reza Pahlavi, en daarna tegen het mullah-regime dat in 1988 op grote schaal NCRI-aanhangers executeerde. De NCRI opereert voornamelijk vanuit ballingschap in de Verenigde Staten en Europa en wordt grotendeels gefinancierd door de Iraanse diaspora. Maryam Rajavi woont in Val d’Oise bij Parijs, waar ik haar heb ontmoet.

Monarchisten in soorten

De monarchisten op hun beurt bepleiten de terugkeer van de zoon van de in 1979 afgezette sjah, de in Amerika woonachtige Reza Pahlavi. Er zijn diverse vleugels. Sommigen zien Reza Pahlavi als symbool van stabiliteit, nationale eenheid en modernisering en willen hem op de troon. De schuld van de revolutie van 1979 ligt in deze visie bij linkse bewegingen (vaak van marxistische oorsprong), die overigens het eerste slachtoffer werden van het islamitische bewind. De meer gematigde monarchisten, de zogenoemde ‘constitutionalisten’, willen een constitutionele monarchie naar Europees model, waarbij de uiteindelijke macht ligt bij parlement en regering.

Een alternatieve optie in het monarchistische menu is het ‘7 Aban Front’ dat recent werd opgericht door onder anderen Darya Safai, een politiek vluchtelinge uit Iran die in 2019 werd gekozen in de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers voor de pro-Vlaamse N-VA. Het front ziet Reza Pahlavi alleen als nationale figuur voor een overgangsperiode. In Nederland bepleit Afshin Ellian, hoogleraar Encyclopedie van de Rechtswetenschap in Leiden, deze oplossing.

De derde oppositionele stroming – de voorstanders van zelfbestuur door etnische groepen – bestaat uit onderdrukte minderheden die strijden voor federale autonomie met gelijke burgerrechten: de Koerden in het noordwesten van Iran, de Beloetsjen in het zuidoosten en de Arabieren in zuidwesten. De ayatollahs hekelen zelfbestuur, want dat riekt naar separatisme.

Deze drie stromingen zijn moeilijk te verenigen. Het gaat om principiële keuzes, bijvoorbeeld republiek of monarchie. Bovendien vervolgt het mullah-bewind de oppositie ook buiten Iran. In 2015 werd in Almere een Iraanse dissident vermoord en in 2017 gebeurde hetzelfde in Den Haag. Nederland wees vervolgens twee Iraanse diplomaten uit. Recentelijk was er een moordaanslag op een Iraanse dissident in Haarlem.

Iran maakt gebruik van huurmoordenaars met een Noord-Afrikaanse achtergrond. In 2023 werd de Spaanse politicus Alejo Vidal-Quadras, ex-vicevoorzitter van het Europees Parlement, in Madrid door het hoofd geschoten. Hij overleefde ternauwernood. De gearresteerde daders kwamen uit het milieu van de mocromaffia.

Effectief lobbywerk

Vidal-Quadras leerde ik kennen in het Europees Parlement als pleitbezorger van de NCRI. Ik bezocht activiteiten van de organisatie, waarbij me opviel me dat de groep vrij effectief is, vooral met lobbywerk in Amerika. In 2002 kwam de NRCI met geheime foto’s van nucleaire verrijkingsfaciliteiten in Natanz en Arak. Dat sloeg in als een bom, want even eerder had de ‘gematigde’ Iraanse president Mohammed Khatami (1997-2005) signalen van toenadering tot het Westen gegeven. Amerika ging daarop in, maar Khatami stelde wel als voorwaarde – ook aan de Europese Unie – dat de NCRI op de ‘terreurlijst’ moest worden gezet. Iran schond echter het Non-Proliferatie Verdrag (NPV), zette ‘de boog van terreur’ op en fingeerde in onderhandelingen het ‘vreedzaam gebruik’ van kernenergie. De verrijking van uranium ging gestaag door. Doel: de atoombom. In 2009 werd de NCRI van de Europese terreurlijst gehaald, en in 2012 ook van de Amerikaanse.

In mei van dit jaar boekte de NCRI een belangrijk succes: een grote meerderheid van het Amerikaans Congres sprak zich uit voor het tienpuntenplan van Rajavi. Iran is in Amerika nog één van de weinige ‘bipartisan’ kwesties.

Lastige hordes

De oppositie, van welke strekking dan ook, moet echter nog lastige hordes nemen. Het mullah-regime klampt zich vast aan de macht. De IRGC – de ruggengraat van het bewind – doet dat ook. Toplieden van de garde verrijken zich mateloos; ze geven hun verdienmodel niet snel op.

De ayatollahs blokkeren het internet om digitale groepsvorming tegen te gaan. Zij hangen steeds meer politieke gevangenen op om de bevolking schrik aan te jagen. In 2023 voerde Iran 74 procent van alle wereldwijde executies uit.

Hoezeer de oppositie ook vecht buiten Iran, de slag zal moeten plaatsvinden ín Iran. Amerika zal een ‘opstand van het volk’ toejuichen, maar waar blijft de vonk die zo’n opstand kan doen ontbranden? Een kleine 60 procent van de Iraanse bevolking is geboren na 1980. De meeste Iraniërs, vooral jongeren, hebben genoeg van het baardmannenbewind. Volgt een opstand, dan is het belangrijk dat het routeplan naar een democratisch en seculier Iran klaar is.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Hoe krijgt de verdeelde Iraanse oppositie de bloedige mullahs weg? En wat komt daarna, democratie of weer een sjah? verscheen eerst op Wynia's Week.

De kaarten in het Midden-Oosten zijn opnieuw geschud. Na de desastreuze ‘leading from behind’-politiek van Barack Obama en de Amerikaanse afwezigheid tijdens het presidentschap van Joe Biden, zijn de Verenigde Staten onder Donald Trump weer terug in het Midden-Oosten. Voorzichtig kan daarmee worden uitgekeken naar een regionale stabilisatie in dit traditioneel roerige gebied.

In concreto kunnen de gesprekken met Saoedi-Arabië over de Abraham-akkoorden worden hervat. Het overleg was stopgezet na de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023. Als Israël instemt met de eis van Saoedi-Arabië om de Palestijnen een vorm van zelfbestuur te verlenen, kan de deal worden beklonken. Wanneer er dan ook een einde komt aan de oorlog in Gaza – de onderhandelingen over een staakt-het-vuren en vrijlating van de gijzelaars bevinden zich naar verluidt in een gevorderd stadium – kan er hopelijk rust in het Midden-Oosten worden gebracht.

Assertieve houding

Een uitgelekt Amerikaans plan voorziet in een tijdelijk bestuur van Gaza door de Gulf Cooperation Council (GCC). In een later stadium kunnen de Palestijnen zelfbestuur krijgen in de vorm van autonome Palestijnse stammen binnen de structuur van de staat Israël. Het idee is ontleend aan de Verenigde Arabische Emiraten, waar de stammen, Emiraten, een grote mate van autonomie genieten.

Als de Saoedi’s een akkoord met Israël sluiten en diplomatieke relaties aangaan, is de verwachting dat de Golfstaten Oman en Koeweit zullen volgen. Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten hebben al een Abraham-akkoord. En wellicht volgen daarna ook Syrië, Libanon en zelfs Qatar. Uitbreiding van de Abraham-akkoorden zal naar verwachting niet langer kunnen worden tegengehouden door het danig verzwakte Iran. Het sjiitische land is grote rivaal van het soennitische Saoedi-Arabië, maar dankzij bemiddeling door China leek de relatie nog niet zo lang geleden te ontdooien. Dat is alweer passé. De nieuwe assertieve houding van Saoedi-Arabië jegens Iran werd duidelijk met de scherpe veroordeling van de recente Iraanse aanval op een Amerikaanse basis in Qatar. De Saoedi’s spraken van ‘onaanvaardbare Iraanse agressie’.

Maar niet alleen Saoedi-Arabië en de Golfstaten zijn bereid de relatie met Israël te normaliseren. Ook buurland Libanon maakt ouvertures in die richting, hoewel het formeel nog met Israël in oorlog is. De nieuwe Libanese president Joseph Aoun wordt gezien als pro-westers en geniet steun van onder anderen Amerika, Frankrijk en Saoedi-Arabië. In zijn eerste toespraken heeft hij de nadruk gelegd op het versterken van het staatsgezag, ook in militair opzicht – een duidelijke verwijzing naar het ontwapenen van Hezbollah, dat een obstakel is voor een betere relatie met Israël. Libanon wil Hezbollah kwijt. De bekende Libanese tv-presentator Walid Abboud zei het onlangs onomwonden: ‘Leave us. And take your weapons, your drones, your rockets, your mouthpieces, your flags, your Supreme Leader, your Iran and your Resistance with you.’

Syrië is nog ver af van een normalisatie van de betrekkingen met Israël. De nieuwe regering maakt wel goede sier richting het Westen met beloftes van democratische verkiezingen en respect voor minderheden, maar van het waarmaken van die beloftes is nog weinig te merken. Niet verbazingwekkend overigens, want we kennen de achtergrond van het nieuwe regime.

Toontje lager

Egypte en Jordanië onderhouden sinds respectievelijk 1979 en 1994 al diplomatieke relaties met Israël. Met de recente ontwikkelingen worden deze alleen maar versterkt. Ze zullen het niet hardop zeggen, maar alle soennitische landen in het Midden-Oosten zijn blij dat Iran een toontje lager moet gaan zingen.

De nieuwe verhoudingen in het Midden-Oosten zullen ook internationaal repercussies hebben. China zal Iran niet laten vallen, want het land speelt een centrale rol in het Chinese Belt and Road Initiative (BRI) als een strategisch handelsknooppunt tussen Azië en Europa, zowel via land als via zee. Maar China wil ook Saoedi-Arabië te vriend houden. De Saoedi’s spelen een cruciale rol in het onttronen van de dollar. China heeft daartoe met Saoedi-Arabië een deal gesloten: olie wordt niet meer in dollars, maar in Chinese yuans afgerekend. De afspraak betekende de facto het einde van de petrodollar.

China zal proberen te voorkomen dat de Saoedi’s weer in het Amerikaanse kamp terechtkomen. Dat de Chinezen daarin slagen, is echter onwaarschijnlijk. Met de ‘degradatie’ van belangrijkste bondgenoot Iran is de positie van China in het Midden-Oosten verzwakt. Voor Amerika geldt het omgekeerde. Een opening naar Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten had Trump al tijdens zijn eerste reis naar het Midden-Oosten geforceerd, toen hij met beide landen miljardendeals sloot. Maar met de actie in Iran heeft de VS laten zien dat het niet met zich laat spotten en nog steeds de rol van internationale scheidsrechter speelt. Als het uitgelekte Amerikaanse plan inzake Gaza, Palestijns zelfbestuur en uitbreiding van de Abraham-akkoorden gerealiseerd wordt, zal de strijd met China om invloed in het Midden-Oosten in het voordeel van de VS zijn beslist.

Rusland heeft z’n belangrijkste bondgenoot in het Midden-Oosten, het Syrische Assad-regime, verloren. Z’n tweede bondgenoot, Iran, probeert het te behouden. Rusland heeft de Iraanse drones hard nodig voor de oorlog in Oekraïne. Het land militair weer op de been helpen, ligt echter niet voor de hand. Vladimir Poetin is voorzichtig en wil de ontluikende relatie met Trump niet in de waagschaal stellen. Rusland heeft Iran dan ook niet militair willen steunen in het conflict met Israël en de VS. Laat staan – zoals een gerucht ging – dat het Iran van nucleaire wapens zou voorzien.

Turkije ziet een eventuele opleving van de vijandelijkheden tussen Israël en Iran of een regime change in dat land als een bedreiging voor de eigen belangen en regionale stabiliteit, en is traditioneel tegen regimewisselingen in de buurlanden. Tegelijkertijd probeert Turkije zijn invloed in Syrië en Noord-Irak te vergroten, waar het nu de rol van Iran deels overneemt. Anders gezegd: Turkije kiest voor diplomatie, veroordeelt Israël, maar biedt Iran geen steun zoals China en Rusland. Ankara probeert vooral eigen regionale belangen veilig te stellen en escalatie van het conflict te voorkomen.

Dreiging afgewend

Voor langere tijd zal de positie van Iran zwak zijn en zal het de ontwikkelingen in het Midden-Oosten niet langer negatief kunnen beïnvloeden. Het zal lijdelijk moeten toezien dat de betrekkingen van de soennitische staten met Israël worden genormaliseerd en dat Saoedi-Arabië de belangrijkste speler in het Midden-Oosten wordt.

Voor de Amerika betekent dit een terugkeer naar de positie die het traditioneel in de regio had. Van een Pax Americana zal geen sprake zijn, maar de dreiging dat onder regie van Iran het gehele Midden-Oosten zich van het Westen afkeert, is afgewend.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De kaarten in het Midden-Oosten zijn opnieuw geschud. Amerika en Saoedi-Arabië zijn de grote winnaars  verscheen eerst op Wynia's Week.

Karel van het Reve wees lang geleden al op het feit dat ‘het gebruiken van terreur zeer veel begrip doet ontstaan voor de idealen van de terrorist’. Sterker nog: hoe meer geweld de terrorist gebruikt, des te groter de sympathie voor ‘deze halsafsnijders’. Zijn stelling blijkt nog steeds van kracht te zijn. Hoe abjecter de terrorist, des te groter de sympathie bij grote delen van links Nederland.

Ook de grote opkomst bij de ‘rode lijn’-demonstratie op het Haagse Malieveld bewijst voor de zoveelste keer dat het kompas van links een flinke afwijking vertoont. Door de locatie – het Malieveld – kwamen bij mij onvermijdelijk de beelden terug van eerdere manifestaties op dit prachtige grasveld. En al mijmerend bedacht ik dat links eigenlijk altijd politiek en moreel de plank misslaat wanneer ze weer eens verontwaardigd willen zijn over de toestand in de wereld.

Medeplichtige van Hamas

Wie te hoop loopt tegen het Israëlische optreden in Gaza moet zich rekenschap geven van het feit dat elke soevereine staat tot het uiterste getergd zou zijn wanneer meer dan duizend van zijn burgers zouden worden vermoord en meer dan 250 zouden worden ontvoerd en onder barbaarse omstandigheden zouden worden vastgehouden. Even voor het gevoel van schaal en afgezet tegen de bevolkingsomvang: in Nederland zou de aanval van Hamas meer dan 2000 doden hebben gekost. In de Verenigde Staten meer dan 35.000, dat is aanzienlijk meer dan de 3000 slachtoffers van de Twin Towers op 9/11.

Wie Israël het recht van vergelding en zelfverdediging wil onthouden, is automatisch een medeplichtige van de Hamas. Deze sympathisanten geven zich liever geen rekenschap van het feit dat de Hamas een terroristische organisatie is met als einddoel het vernietigen van de Joden in het Midden-Oosten. Daar komt nog bij dat ze en passant ook alle rechten van vrouwen en minderheden aan hun laars lappen.

Dat de oorlog onnodig wreed is of buitenproportioneel of zelfs genocidaal is flauwekul. Voor een conventionele oorlog in stedelijk gebied is het aantal burgerslachtoffers relatief laag. Bovendien verbergt Hamas zich – in strijd met elk oorlogsrecht – tussen de burgerbevolking.

Zoals gezegd staan deze linkse ‘rode lijn-trekkers’ in een lange traditie van weinig gevoel voor politiek fatsoen. Tijdens de Koude Oorlog was het in linkse kringen – inclusief de linkervleugel van de PvdA – bon ton om zich zorgen te maken over het ‘blokdenken’. Liever zagen zij toenadering tot de Sovjet-Unie dan een krachtiger streep in het zand van de Koude Oorlog. Blokdenken was iets heel zondigs en leidde tot veel slechts. Blijkbaar was hun afkeer van onze bondgenoot de Verenigde Staten zó groot dat ze toenadering tot de Sovjet-Unie prefereerden tot een stevige verdediging.

Hoogtepunt of zo men wil dieptepunt was de houding van de PvdA in het kruisrakettendebat. Het waren niet de zogenoemde ‘vredesdemonstranten’ op het Amsterdamse Museumplein (in 1981) en op het Malieveld (1983), maar de ferme houding van onze NAVO-partners én president Ronald Reagan die de Sovjet-Unie ten val brachten.

Nieuw Links ging on de jaren zeventig zelfs zover om te pleiten voor onmiddellijke erkenning van de DDR. En dat terwijl de DDR meer dan 3000 politieke gevangenen vasthield onder zeer slechte omstandigheden. Burgers die wilden vluchten, werden bij de Muur of bij het IJzeren Gordijn zonder pardon dood geschoten. Het regime liet geen enkele ruimte aan andersdenkenden. Maar niemand minder dan de prominent PvdA-er Han Lammers wist zeker dat de democratie in de DDR in bepaalde opzichten al ‘verder was’ dan de Nederlandse.

Morele scheidslijnen

Natuurlijk moest ik ook denken aan de merkwaardige linkse sympathieën voor subtropische dictaturen zoals Cuba en Nicaragua. Over de doden niets dan goeds, maar voor Harry Mulisch maak ik graag een uitzondering. De ‘gemotoriseerde relletjesvoyeur’ liet zich verwennen door het Castro-regime en nam tegelijkertijd afstand van collega-schrijver Heberto Padilla, die door de líder máximo in de gevangenis was gestopt.

Ook ten tijde van het zogenoemde ‘China-debat’ van midden jaren zeventig waren de morele scheidslijnen weer eens heel duidelijk. De radical chic, onder wie regisseur Joris Ivens en professor W.F. Wertheim, schaarde zich achter de Culturele Revolutie en voorzitter Mao. Daarbij aarzelden ze niet om hun tegenstanders zoals Renate Rubinstein en Rudy Kousbroek op oud-stalinistische wijze verdacht te maken.

Maar ook bij de solidariteit van links met het Noord-Vietnamese bewind zijn kanttekeningen te plaatsen. Onlangs werd dit nog eens aangetoond in het nieuwe boek van Rimko van der Maar. De steun van linkse westerlingen voor het communistische Noorden ging geheel voorbij aan het feit dat grote delen van de Zuid-Vietnamese bevolking helemaal niet zat te wachten op inlijving bij het communistisch-stalinistische Noorden. Bovendien zaten de Amerikanen – terecht – niet te wachten op een uitbreiding van het agressieve en repressieve communisme. Dat na de val van Saigon in 1975 het Noorden een schrikbewind voerde, blijkt wel uit de meer dan drie miljoen vluchtelingen, vele duizenden executies en naar schatting een miljoen politieke gevangenen.

Definitief afgedaald

Zelfs nu bij de Israëlische aanval op Iran proeven we nog de linkse teleurstelling dat de zo bejubelde Iraanse Revolutie tot meer dan veertig jaar onderdrukking heeft geleid. Ik herinner me de Huizinga-lezing van de Duitse historicus Golo Mann in december 1979, kort na de val van de Sjah. Hij voorspelde dat de Iraanse bevolking nog zou terugverlangen naar diens bewind. Een rilling van afschuw ging door het in en in keurige publiek in de koude Hooglandse Kerk in Leiden. Mann bleek al snel heel groot gelijk te hebben.

Tot nu toe had de PvdA een nog min of meer fatsoenlijk standpunt over Israël. Maar nu Frans Timmermans heeft meegestemd met het voorstel van zijn partijgenote Kati Piri is de onttakeling wel compleet. Hij is nu definitief afgedaald van de etherische hoogten van de Brusselse burelen naar de achterbuurten van de Haagse parlementaire sloppenwijken. De morele onttakeling van de sociaaldemocratie is daarmee wel voltooid.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Met Kati Piri is de morele onttakeling van de Nederlandse sociaaldemocratie voltooid verscheen eerst op Wynia's Week.