Op de achtergrond draait namelijk een opvangbureaucratie die door haar pure omvang, budgettaire macht én innige verstrengeling met de politieke lobby elke vorm van strenger asielbeleid feitelijk onmogelijk maakt. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is veranderd in een autonome ‘staat in de staat’. Een organisatie die floreert bij crisis en met goudgerande opvangvoorzieningen een permanente aanzuigende werking heeft op asielzoekers overal ter wereld. Wie de harde cijfers van 2015 tot en met 2025 analyseert, ziet hoe de asielbureaucratie de politiek gijzelt.

Goudgerande magneet

Het contrast met de rest van Europa kan niet groter. Terwijl bijvoorbeeld buurland België de opvang heeft versoberd, doet het COA precies het tegenovergestelde. Ook elders in Europa krijgen jonge migranten uit Afrika of het Midden-Oosten een sobere opvang of worden ze simpelweg geweigerd. In Nederland daarentegen staat het COA klaar met de portemonnee. Tussen 2015 en 2021 kostte de opvang van een asielzoeker gemiddeld zo’n 27.000 euro per jaar. In de afgelopen drie jaar is dat bedrag nagenoeg verdubbeld tot ruim 50.000 euro per bewoner per jaar.

Dat geld gaat naar de ‘noodopvang’ op luxe cruiseschepen, in vakantieparken en in viersterrenhotels. Het signaal dat hiermee wordt afgegeven aan mensensmokkelaars en migranten is duidelijk: in Nederland word je in de watten gelegd. Geen enkel ander Europees land is zo gek, en het resultaat staat in Ter Apel: een eindeloze rij jonge mannen uit culturen die haaks staan op onze tolerante, westerse normen.

Dat blijkt al tijdens de opvang: mensen die echt gevaar lopen in de landen van herkomst vanwege hun seksuele geaardheid of christelijke geloof worden door de andere ‘vluchtelingen’ geterroriseerd. Bovendien zijn de meeste asielzoekers al door tal van veilige landen gereisd voor ze in Ter Apel aankomen. Nederland grenst nu eenmaal niet aan Eritrea, Nigeria of Afghanistan.

Dit systeem houdt zichzelf niet alleen financieel, maar ook ideologisch in stand. Het COA werkt nauw samen met de asiellobby, waarin Stichting VluchtelingenWerk Nederland (VWN) een coördinerende rol vervult. Samen bewaken zij één heilig verklaard narratief: er is in Nederland geen instroomcrisis, er is louter een opvangcrisis. Oftewel: de grenzen kunnen open blijven, we moeten alleen méér en duurdere opvanglocaties bouwen. Het COA heeft als bureaucratie immers geen enkel belang bij minder instroom, maar juist bij een constant hoge vraag naar opvang. Voor VluchtelingenWerk geldt hetzelfde.

Zoals Wynia’s Week al eerder in kaart bracht, is VWN een machtig instituut dat voor ruim driekwart leeft van overheidssubsidies (ruim 107 miljoen euro in 2024) én jaarlijks een ongeoormerkte zak geld van 10 miljoen euro krijgt van de Nationale Postcode Loterij om te lobbyen tegen strenger asielbeleid.

Het COA en VWN trekken hierin gezamenlijk op. Onderzoeker Peter Siebelt spreekt niet voor niets van een gesubsidieerde ‘schaduwregering’ waarin ambtenaren, uitvoerders en activistische ngo’s elkaar de bal toespelen. Zodra een minister de instroom wil beperken, beginnen de ngo’s een juridische en publicitaire tegenaanval, terwijl het COA ondertussen de Spreidingswet omarmt om gemeenten dwingend opvanglocaties door de strot te duwen. Het COA vaart wel bij de claims van de lobby: hoe groter de chaos, hoe groter de budgetten.

Het COA als onaantastbare vastgoedbaron

De politiek wil krimp, maar het COA bouwt aan expansie. Tussen 2015 en 2025 heeft het COA maar liefst 1,74 miljard euro geïnvesteerd in stenen. Opmerkelijk is dat 65 procent van al dat geld er in de laatste vier jaar doorheen is gejaagd. Het COA is in hoog tempo hotels en kazernes aan het opkopen en heeft momenteel nog voor 402 miljoen euro aan lopende bouwprojecten in de pijplijn.

Dit is een puur politieke overlevingsstrategie. Door miljarden euro’s in vastgoed te investeren, creëert het COA een voldongen feit. Zelfs als een nieuw kabinet de instroom succesvol zou halveren, dwingt het bezit van de panden de politiek om de opvanglocaties open te houden en zo de miljardeninvesteringen te rechtvaardigen. Het COA bouwt letterlijk aan zijn eigen toekomst, gesteund door de morele chantage van de kerkelijke en maatschappelijke asiellobby die bij elke versobering op de rem trapt.

In het zojuist verschenen Jaarplan 2026 schrijft het COA met gevoel voor eufemisme: ‘Voor 2026 zien wij dat het systeem van asielopvang onder grote druk staat. Dit komt vooral doordat het steeds langer duurt voordat statushouders naar gemeenten verhuizen.’

Dat is de omgekeerde wereld. Zoals in Wynia’s Week al eerder werd betoogd, staat de asielopvang niet ‘onder druk’, maar is deze volledig vastgelopen door de aanhoudend hoge instroom.

Het COA probeert de schuld te verschuiven naar de gemeenten, maar negeert de wetten van de fysieke ruimte. Omdat statushouders wettelijk recht hebben op een woning, ontstaat een flessenhals: de instroom stroomt niet door naar de voorkant van de rij; de hele rij staat stil. Nederlandse jongeren kunnen hierdoor geen kant op en moeten tot in lengte van jaren bij hun ouders blijven wonen, terwijl gemeenten via de Spreidingswet onder dwang taakstellingen moeten realiseren. Zolang Nederland meer asielzoekers binnenlaat dan het fysiek kan huisvesten, worden de problemen voor de eigen bevolking elke dag groter.

Drie ingrepen

Nu de asielnoodmaatregelenwet is gesneuveld door een intensieve lobby van ngo’s, is het de hoogste tijd voor de politiek om met gerichte, eigen wetgeving te komen die niet alleen de instroom bij de grens aanpakt, maar direct de macht van de opvangbureaucratie en haar partners breekt.

De financiering van het COA zou per direct aan banden worden gelegd. Dan kan met drie ingrepen:

1 – Weg met de blanco cheque: sinds 2022 worden alle ‘werkelijke kosten’ achteraf geruisloos door het ministerie bijgepast (in 2023 leidde dat tot een extra injectie van 871 miljoen euro). Stop dit per direct en geeft het COA voortaan een vast budget per asielzoeker gebaseerd op een sobere norm, en geen cent meer.

2 – Bevries de 402 miljoen euro aan lopende bouwprojecten. Elk pand dat het COA nu in bezit heeft en dat leeg komt te staan door een dalende instroom, kan worden omgebouwd tot reguliere starterswoningen voor onze eigen jongeren of voor studentenhuisvesting.

3 – Een wettelijk verbod op luxe noodopvang: maak een einde aan het afhuren van viersterrenhotels en cruiseschepen. De opvang moet sober, basaal en functioneel zijn. Zodra de opvangomstandigheden in Nederland niet langer gunstiger zijn dan in België of Duitsland, is het met de aanzuigende werking voorbij.

Regie terugpakken

Kort en goed: als we de grip op migratie willen terugkrijgen, moeten we stoppen met het financieren van de asielmachine. Alleen door het COA financieel droog te leggen en los te snijden van de politieke asiellobby, kan de politiek de regie over de grenzen heroveren.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Grip op migratie? Dat kan alleen door per direct de miljardendeals van de asielindustrie aan te pakken verscheen eerst op Wynia's Week.

Media en bestuurders buitelen over elkaar heen om dit te veroordelen, maar lopen met een grote boog om de belangrijkste demografische oorzaken heen. In officiële rapportages wordt de afnemende acceptatie vaak toegeschreven aan de opkomst van de ‘manosfeer’. Dit is een verzamelnaam voor online netwerken en mannelijke influencers die via sociale media traditionele genderrollen verheerlijken en zich agressief keren tegen emancipatie. De problematiek wordt zo gereduceerd tot een universele strijd van ‘mannen tegen vrouwen’.

Onbetekenend detail

Een treffend voorbeeld zagen we bij de maatschappelijke verontwaardiging rond de tragische dood van de 17-jarige Lisa uit Abcoude. Protestgroepen trokken direct fietsend de nacht in om te demonstreren tegen femicide. Hoewel reguliere media de afkomst van de dader – een asielzoeker uit Nigeria die inmiddels heeft bekend – wel degelijk vermeldden, werd dit feit in de analyses steevast behandeld als een onbetekenend detail. De nadruk bleef liggen op de noodzaak om mannen te trainen hun pas in te houden in het donker.

Door de specifieke culturele achtergrond weg te poetsen als hoofdoorzaak, ontstaat een ideologische blinde vlek. Het weigeren om cultuur en herkomst mee te wegen in de analyse van gewelddadige intolerantie belemmert het vinden van een eerlijke oplossing.

De harde data van de cultuurkloof

Om te begrijpen waarom de maatschappelijke tolerantie onder druk staat, is een blik op internationale vergelijkende data essentieel. De empirische data van de World Values Survey (WVS) deelt samenlevingen wereldwijd in op basis van diepgewortelde morele overtuigingen via de Inglehart-Welzel-cultuurkaart.

Aan de ene kant staan samenlevingen die puur gericht zijn op traditie, collectieve gehoorzaamheid en fysiek overleven. Individuele afwijking van de patriarchale groepsnorm wordt streng afgestraft. Aan de uiterste andere kant bevindt zich de seculier-rationele cultuur die gericht is op zelfexpressie, individuele vrijheid en persoonlijke autonomie. Nederland – zie onderstaande figuur – bevindt zich mathematisch gezien in de uiterste hoek van dit spectrum als een van de meest vrijzinnige en individualistische landen ter wereld.

Wanneer we deze waardenkaart leggen over het specifieke dossier van seksuele diversiteit, worden de contrasten pas echt scherp. Het Williams Institute – een toonaangevend sociaal-juridisch onderzoeksinstituut verbonden aan de Universiteit van Californië, Los Angeles (UCLA) – kwantificeert de maatschappelijke lhbti-acceptatie wereldwijd in de Global Acceptance Index (GAI) op een schaal van één tot tien. De cijfers tonen een nagenoeg onoverbrugbare kloof tussen de Nederlandse cultuur en die van de belangrijkste herkomstregio’s van migratiestromen:

• Nederland bezet met een score van 9,46 wereldwijd de tweede plaats op de ranglijst van meest accepterende landen.
• Turkije strandt ver daaronder op de 90e plaats met een score van 3,94.
• Marokko zakt nog verder weg naar de 118e plaats met een score van 3,39.
• Somalië, representatief voor diverse grote asielstromen uit Sub-Sahara Afrika, scoort met een 1,59 nagenoeg het absolute minimum (172e plaats).

De culturele afstand tussen een samenleving met een score van bijna tien en instromende groepen uit culturen met een score tussen de één en vier is simpelweg te groot om bij het passeren van de grens op Schiphol of in Ter Apel te verdampen.

De data van de World Values Survey legt bovendien een ijzersterke correlatie bloot: de emancipatie van vrouwen en de acceptatie van homoseksualiteit gaan hand in hand. Landen die laag scoren op de as van zelfexpressie, kennen vrijwel zonder uitzondering een cultuur waarin de vrouw ondergeschikt is aan de man en homoseksualiteit taboe of wettelijk strafbaar is.

Dit is in Nederland geen nieuw fenomeen, maar een historisch continuüm. Al in de jaren tachtig, toen de eerste grote migratiestromen zich permanent in Nederland vestigden, kwamen deze spanningen aan het licht. Bij de organisatie van linkse manifestaties, zoals de traditionele 1 mei-vieringen, traden er destijds al fricties op tussen het Komitee Marokkaanse Arbeiders in Nederland (KMAN) – destijds geleid door de latere GroenLinks-duolijsttrekker Mohamed Rabbae – en de homorechtenorganisatie COC.

Omdat het KMAN moeite had met de openlijke aanwezigheid van een organisatie die opkwam voor homorechten, moest er achter de schermen worden gepolderd. Het resultaat was een ruimtelijk compromis waarbij de stands van beide organisaties zo ver mogelijk uit elkaar werden gezet.

Gezien de fundamentele verschillen in lhbti-acceptatie tussen Nederland en Marokko was die spanning toen al logisch. Vandaag de dag zien we dezelfde bestuurlijke spagaat: men kijkt nog altijd liever weg bij groepsgerelateerde intolerantie jegens homo’s en vrouwen, uit angst om voor bevooroordeeld te worden uitgemaakt.

De mythe van de automatische assimilatie

De hardnekkige aanname van het Nederlandse integratiebeleid is altijd geweest dat nieuwkomers na verloop van tempo automatisch de seculiere, liberale waarden van het gastland overnemen. De sociologische realiteit is echter weerbarstiger. Cultuurverandering verloopt niet lineair; waarden verschuiven dikwijls pas over een periode van vele generaties, áls ze al verschuiven.

Zodra migranten uit de officiële CBS-statistieken verdwijnen – omdat de formele definitie van een migratieachtergrond vaak stopt na de tweede generatie – ontstaat de statistische illusie dat de integratie is voltooid. In de praktijk blijkt echter dat ook de derde en vierde generatie Turken en Marokkanen zich qua huwelijksmoraliteit, religie en gezinscultuur nog zeer sterk oriënteren op het conservatieve land van hun grootouders.

Om het integratieproces werkelijk te begrijpen, is diepgaand onderzoek naar die derde generatie cruciaal. Dat de conservatief-religieuze waarden niet verdwijnen maar juist verankeren, blijkt uit recente demografische analyses. Steeds meer jongeren identificeren zich expliciet als moslim en inmiddels is één op de drie nieuw opgerichte basisscholen in de grote steden islamitisch van signatuur.

Richting een ‘samenleving van minderheden’?

Sociologen schetsen dat Nederland in hoog tempo afstevent op een zogenaamde majority-minority- samenleving: een land waarin de oorspronkelijke bevolking in de grote steden een minderheid vormt binnen een mozaïek van andere minderheidsgroepen. In zo’n gefragmenteerde samenleving zullen de patriarchale en conservatieve normen van snelgroeiende, religieuze gemeenschappen onvermijdelijk zwaarder gaan wegen in de publieke ruimte.

Als Nederland zijn zwaarbevochten liberale verworvenheden – zoals de fysieke veiligheid en gelijkwaardigheid van vrouwen en LHBTI-personen – wil beschermen voor de toekomst, moet het de dogma’s van het multiculturalisme durven loslaten. We moeten durven erkennen dat niet alle culturen gelijkwaardig zijn als het gaat om individuele vrijheid. De empirische data van de World Values Survey ligt al decennia op tafel; het wordt hoog tijd dat bestuurlijk en journalistiek Nederland de cultuurkaart leert lezen voordat de tolerantie definitief bezwijkt onder de import van intolerantie.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Onze tolerante samenleving gaat naar de knoppen als we blijven doen alsof alle culturen ‘gelijkwaardig’ zijn verscheen eerst op Wynia's Week.

Momenteel zijn in Nederland 9,8 miljoen personen werkzaam, waarvan er 1,6 miljoen in het buitenland zijn geboren. Laatstgenoemden zijn niet alleen arbeidsmigranten, maar ook migranten die om andere redenen (asiel, studie, gezin) werden toegelaten en vervolgens aan het werk zijn gegaan. Van de arbeidsmigranten is ongeveer een derde afkomstig uit landen buiten de EU/EFTA, en daarvan is ongeveer tweederde toegelaten in het kader van de soepele regeling voor kennismigranten.

Dat de asielproblematiek zo langzamerhand een ondragelijke last vormt voor de Nederlandse bevolking mag bekend worden verondersteld. Daarmee vergeleken valt het draagvlak voor arbeidsmigratie nog mee. Hierbij speelt natuurlijk mee dat arbeidsmigranten doorgaans economisch actief zijn, iets wat van veel asielmigranten niet gezegd kan worden.

Arbeidsmigratie heeft desondanks wel een imagoprobleem. Misstanden, zoals slechte huisvesting, en overlast zijn medebepalend voor de beeldvorming. Daar komt bij dat sinds enige tijd – mede dankzij topambtenaar Rits de Boer – het besef veld wint dat de lusten van arbeidsmigratie vooral de werkgever ten goede komen, terwijl de lasten voor rekening zijn van de samenleving.

Lusten en lasten

Werkgevers zijn echter niet de enigen die kunnen profiteren van arbeidsmigratie, vooral als het gaat om plaatsgebonden en tevens vitale sectoren zoals de zorg en de woningbouw. De vermindering van hardnekkige personeelstekorten in deze sectoren middels arbeidsmigranten komt diegenen ten goede die op een wachtlijst staan voor zorg of die geen woning kunnen vinden. Hierbij moet worden aangetekend dat ook voor deze arbeidsmigranten de nadelen van toepassing zijn die in het algemeen kleven aan arbeidsmigratie.

Arbeidsmigratie leidt tot extra druk op voorzieningen als zorg en onderwijs, verstoring van economische prikkels (loonvorming, innovatie, activering uitkeringstrekkers, studiekeuze), aantasting van de leefomgeving en vergroting van de woningnood. Verder vormen arbeidsmigranten, uitgezonderd kennismigranten, gemiddeld genomen per saldo een belasting voor de overheidsfinanciën.

Lusten en lasten moeten tegen elkaar worden afgewogen, vooral omdat ze ongelijk zijn verdeeld over groepen in de samenleving. Het meteen ‘opentrekken van een blik arbeidsmigranten’ zodra zich ergens personeelstekorten voordoen, is daarom geen goed idee. Het is de weg van de minste weerstand.

Netwerk van oud-politici

Of het met de gewenste belangenafweging de goede kant opgaat staat nog te bezien. Weliswaar heeft arbeidsmigratie als gezegd een imagoprobleem, maar dat betreft vooral de publieke opinie.

Zoals eerder uiteengezet in verschillende artikelen in Wynia’s Week, bijvoorbeeld hier, bestaat er een krachtige en effectieve arbeidsmigratielobby die het niet zozeer moet hebben van public relations, maar veeleer van het behartigen van haar belangen in politiek Den Haag. We treffen in dit lobbynetwerk dan ook veel oud-politici aan, bijvoorbeeld Gert-Jan Segers (ChristenUnie) in OTTO Work Force, Klaas Dijkhoff (VVD), die Frank van Gool (OTTO Work Force, KaFra Housing) in de Raad van Toezicht van zijn creatie ‘Voor Ons Nederland’ opnam, en Hans Wijers (D66) in de denktank DenkWerk.

Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050

De Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 kwam in haar lijvige rapport uit 2024 tot de volgende beleidsrelevante aanbeveling:

‘Alles overziend biedt een gematigde bevolkingsgroei (19 tot 20 miljoen) de betere uitkomsten: op die manier zijn de groei door migratie, de toename van vergrijzing en sociale waarborgen meer in evenwicht met de huidige voorzieningen. Daarmee kan een evenwichtige toename van de bevolking zorgen voor voldoende welvaartsgroei om in publieke voorzieningen te voorzien. Maar de druk die een snelgroeiende bevolking de komende 25 jaar legt op diezelfde voorzieningen en op de ruimtelijke ordening wordt daarbij getemperd. Ook zo’n scenario vergt scherpe keuzes en een stevige aanpak.’

Dit was een baanbrekende aanbeveling van de Staatscommissie. Ik wijs er nog maar eens op dat de bevolkingsgroei in Nederland al sinds enige tijd geheel op rekening komt van het positieve migratiesaldo (= immigratie minus emigratie). Als de werkelijke ontwikkeling uit de hand dreigt te lopen, of meer concreet: als we boven dat plafond van 20 miljoen inwoners in 2050 dreigen uit te komen, zal de immigratie beperkt moeten worden, iets wat politiek zeer gevoelig ligt. Bevordering van de remigratie, waarop tegenwoordig een taboe rust, laten we hier vooralsnog maar buiten beschouwing.

Terzijde: de leden van de Staatscommissie Monika Sie Dhian Ho, vicevoorzitter alsmede directeur van Instituut Clingendael, en Marco Pastors, ooit wethouder voor Leefbaar Rotterdam, zijn met ingang van 1 september benoemd tot lid van de Adviesraad Migratie.

Beperking immigratie

Hoe vertalen we de door de Staatscommissie aangegeven grenzen waarbinnen de bevolkingsomvang in 2050 zich zou dienen te bewegen in streefcijfers voor het migratiesaldo?

Om de gedachten te bepalen eerst wat gerealiseerde cijfers. Het migratiesaldo bedroeg in 2024 en 2025 108.000 respectievelijk 94.000 personen. Gemiddeld over de laatste tien jaar was dit ruim 100.000. Kijken we vooruit richting 2050, dan kunnen we gebruik maken van berekeningen die het CBS destijds voor de Staatscommissie heeft gemaakt, met als resultaat:

‘Een scenario van gematigde groei zou betekenen dat Nederland in 2050 tussen de 19 en 20 miljoen inwoners kent. Dat komt neer op een gemiddeld jaarlijks positief migratiesaldo van 40.000 tot 68.200 personen.’

Volgens deze berekening komt de bovengrens voor het gemiddelde migratiesaldo tot het jaar 2050 dus ongeveer een derde lager uit dan de gemiddelde realisatiecijfers over de laatste tien jaar. Het lijkt er dus op dat, willen we de door de Staatscommissie geadviseerde bovengrens van 20 miljoen inwoners in 2050 niet overschrijden, aan beperking van de immigratie niet valt te ontkomen.

Trekken we deze lijn door, dan is het de vraag of ook de arbeidsmigratie beperkt zal moeten worden. Aangrijpingspunten voor het beleid zitten vooral bij de migratiemotieven arbeid, asiel (inclusief tijdelijke bescherming Oekraïners) en studie. Beperking van de immigratie daar zal vervolgens doorwerken in de gezinshereniging en -vorming, al valt daarin ook wel het een en ander te snoeien. Denk aan de mogelijkheden die de Wet tweestatussenstelsel biedt en aan de gezinshereniging voor Alleenreizende minderjarige vreemdelingen (Amv).

Met betrekking tot asielmigranten moet nog worden opgemerkt dat de retourmigratie van deze groep een stuk lager uitvalt dan die van arbeids- en studiemigranten. Mogelijk gaat dit zich ook voordoen bij de Oekraïners die tijdelijke bescherming genieten. Eén potentiële asielzoeker die door de Marechaussee bij de grens wordt teruggestuurd, levert dus meer op qua beperking van het migratiesaldo dan één geweigerde tewerkstellingsvergunning krachtens de Wet arbeid vreemdelingen (WAV).

Of de arbeidsmigratie om deze reden moet worden ontzien wanneer een reductie van het migratiesaldo op de agenda komt, is echter nog maar de vraag. Niet alle arbeidsmigratie komt de reeds aanwezige bevolking ten goede. Zie de voorgaande beschouwing over de lusten en lasten van arbeidsmigratie en het ‘opentrekken van een blik arbeidsmigranten’ zodra zich ergens personeelstekorten voordoen. Het ziet er dus naar uit, mede in het licht van de aanbeveling van de Staatscommissie, dat we de vraag waarmee we begonnen (‘kunnen we de arbeidsmigratielobby zijn gang laten gaan?’) ontkennend kunnen beantwoorden.

Politieke realiteit

Wie de immigratie wil beperken zal krachtige lobby’s tegenover zich vinden. Het kabinet-Jetten zal die confrontatie niet aangaan. Integendeel: de lobbyisten kunnen zich verzekerd weten van een welwillende houding van het kabinet tegenover hun respectieve agenda’s.

D66 heeft, met instemming van haar favoriete oppositiepartij PRO, feitelijk afstand genomen van het idee dat de asielinstroom moet worden beperkt. De VVD staat borg voor het behartigen van de belangen van de arbeidsmigratielobby. En de studiemigratielobby is er zelfs in geslaagd haar voorvrouw Rianne Letschert als minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het kabinet in te manoeuvreren.

De Staatscommissie kwam met een goed onderbouwde toekomstvisie. Maar die viel bij dit kabinet niet in vruchtbare aarde. Intussen gaan kostbare jaren verloren. De geest van Mark Rutte is nog springlevend in Den Haag: ‘Als je visie wilt, moet je naar de oogarts.’

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Gaat het kabinet eindelijk de migratie beperken? Vergeet het maar, de lobbyisten trekken aan de touwtjes verscheen eerst op Wynia's Week.

Een Syrisch gezin in het Overijsselse Geesteren kreeg deze week voor de vierde keer te maken met intimidatie, er klaarblijkelijk op gericht het gezin weg te krijgen. In Engelen (bij Den Bosch) worden bewoners die sympathiek staan tegenover de komst van een POA in hun plaats (POA betekent procesopvanglocatie, een speciale plek voor jonge, mannelijke asielzoekers) geïntimideerd door andere bewoners die daar fel op tegen zijn. Vooral huishoudens met een poster van Stichting Vluchtelingenwerk zijn het slachtoffer.

‘Moreel leiderschap’

Klaver vindt het allemaal heel erg:

‘Het is te krankzinnig voor woorden wat we de afgelopen dagen hebben gezien. En bovenal gevaarlijk. Mensen die zich niet veilig voelen in hun eigen buurt. Die uit voorzorg maar posters van het raam halen omdat ze bang zijn.’

En het staat allemaal niet op zichzelf, weet Klaver. ‘Al maanden zien we een patroon van intimidatie, bedreigingen, vernielingen en geweld, soms zelfs extreemrechts geweld, rond de opvang van vluchtelingen.’

Dat is heel erg, want we dreigen eraan te wennen, het normaal te gaan vinden. Waar is Jetten, waar het kabinet? Zij zwijgen. Klaver zou het veel beter doen, ‘moreel leiderschap’ tonen. ‘Politieke meningsverschillen mogen nooit ontaarden in het terroriseren van mensen of het intimideren van medeburgers.’

Heeft Klaver ongelijk? In zekere zin niet, natuurlijk. Het bedreigen van een gezin, het bekladden van huizen met scabreuze leuzen is een vorm van intimidatie en geweld, en in een democratische samenleving hebben we met elkaar afgesproken dat we conflicten verbaal beslechten.

Maar het is niet alleen het toontje en dat uit zijn op politiek gewin, dat de post van Klaver zo ongeloofwaardig maakt. Het probleem, van Klaver en van al zijn maatjes op links, is dat hij niet ziet dat het niet voor niets is dat het zo uit de hand gelopen is.

Terechte zorgen

Er zijn weinig politici die daarop wijzen. Donderdagavond zat Caroline van der Plas (BBB) bij Goedenavond Nederland, de talkshow van WNL op de late avond, en zij deed het wel. (Op zo’n moment is het moeilijk niet een beetje van haar te houden.)

Ook zij keurde het geweld af, uiteraard, maar vroeg aandacht voor de terechte zorgen van heel veel mensen, zorgen omtrent hun veiligheid, een betaalbare woning, de sociale cohesie. Bestuurders kunnen daar ‘rapportjes’ (dixit La Van der Plas) tegenover zetten en heel bestuurlijk met landelijke gemiddelden over criminaliteitscijfers komen aanzetten, maar dat telt niet. Het gaat om de gevoelens van gewone mensen in heel gewone wijken, die zich overvallen zien door politici die in hun achtertuin een onderkomen voor minderjarige mannelijke asielzoekers komen plempen.

Er zijn dus twee werkelijkheden, die steeds verder uit elkaar gaan lopen: die van bestuurlijk ingestelde politici, die niet verder komen dan ‘wet is wet’ (dan gaat het over de Spreidingswet, en ineens niet meer over het vuurwerkverbod, bijvoorbeeld), rapporten met cijfers die zouden aantonen dat het allemaal wel meevalt en vervolgens nog wat klagen over rechtse stemmingmakerij – en de werkelijkheid van straten en wijken waar mensen geconfronteerd worden met decennia van wanbeleid. Lees over Engelen en kijk naar de beelden van duizenden Marokkaanse jongens die naar Spaans grondgebied zwemmen, en iedere politicus zou genoeg moeten weten.

Dat niet willen zien en niet willen benoemen, zit diep. Van de week liep een moslim met een machete door Parijs en reed een andere moslim op bezoekers van de Pride in Berlijn in. Ook bij Goedenavond Nederland moest het daar natuurlijk even over gaan, over deze haat tegen de lhbti-agenda. Het was, nota bene, een week waarin de lhbti-gemeenschap zelf aandacht vroeg voor de voortdurende bedreigingen vanuit de moslimwereld.

Maar wat deed WNL? Het liet oude beelden zien van het programma Nieuwsuur die duidelijk maakten dat op de homo-acceptatie op christelijk-reformatorische scholen ook nog niet optimaal is. Alsof, om een gevleugelde uitdrukking van collega Roelof Bouwman te citeren, het de bezorgers van het Reformatorisch Dagblad zijn die gewapend met machetes de Amsterdamse straten onveilig maken.

Steeds hetzelfde liedje

Het is steeds hetzelfde liedje: verbreden, veralgemeniseren, relativeren, een smoes om weg te kijken, en dan gaan klagen over een zwijgend kabinet, met de boodschap dat jijzelf het veel beter zou doen. Dat is geen ‘moreel leiderschap’, maar plat opportunisme gebaseerd op flinterdunne emoties.

Zolang dat doorgaat, gaan we nog heel veel Geesterens en Engelens zien. De mens, zei de Engelse dichter T. S. Eliot, kan niet veel werkelijkheid verdragen. Dat is in z’n algemeenheid vast waar, maar het zou niet voor politici moeten gelden met de verantwoordelijkheid om de migratie, als het grootste probleem van het land, in de buurt van een oplossing te brengen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Geen oplossing voor de asielcrisis, maar wel een geheven vingertje: daar is Jesse Klaver weer verscheen eerst op Wynia's Week.

De Europese Commissie heeft de registratie van de ‘Save Europe Act’ als Europees burgerinitiatief afgewezen. Dat besluit is op 22 juli genomen. Daardoor kan de campagne geen gebruik maken van het officiële EU-systeem voor burgerinitiatieven. De handtekeningen van de ondertekenaars zijn politiek ongewenst en blijven zonder gevolg.

Het initiatief tot de ‘Save Europe Act’ kwam van de Oostenrijkse activist Martin Sellner en zijn Nederlandse kompaan Eva Vlaardingerbroek. Volgens de organisatoren hebben al meer dan 580.000 mensen zich bij de campagne aangesloten.

Explosieve afwijzing

De motivering van de Europese Commissie voor de afwijzing gaat veel verder dan een louter juridische afkeuring en is zeer explosief: als Brussel het beschermen van de etnische en culturele continuïteit van de Europese volkeren onverenigbaar verklaart met de fundamentele waarden van de EU, dan verklaart het daarmee dus ook dat de geleidelijke erosie van die etnische en culturele continuïteit een aanvaardbaar onderdeel van het EU-waardenstelsel is. De EU-Commissie staat geen burgerinitiatief toe op het gebied van migratiebeleid, ook al is het bepaald geen marginaal initiatief, maar juist een voorstel dat de wil van een brede meerderheid weerspiegelt.

De initiatiefnemers vinden hun eis noodzakelijk om de etnische en culturele continuïteit van de Europese volkeren te beschermen. Ze spreken van een demografische uitwisseling als gevolg van de voortdurende immigratie van niet-westerse bevolkingsgroepen en pleiten voor een Europees beleid dat het behoud beoogt van historisch gegroeide bevolkingsgroepen.

Grensoverschrijdende doelstelling

Voor de Commissie gaat deze doelstelling meteen al over de grenzen van het toelaatbare. Een immigratiemoratorium dat onderscheid maakt op basis van etnische, culturele of ontwikkelingsafkomst, geldt als discriminatie op grond van ras of etniciteit. Bescherming van de demografische continuïteit van de autochtone bevolking kan daarom geen legitiem doel zijn van een Europees burgerinitiatief. Laat dat even tot u doordringen.

Volgens Brussel is het initiatief ‘overduidelijk’ onverenigbaar met de waarden van de Europese Unie. De Commissie beroept zich op artikel 2 van het EU-Verdrag en het verbod op discriminatie zoals vastgelegd in het Handvest van de grondrechten. Ze heeft het voorstel dus niet pas na een openbaar debat verworpen. Nee, ze verhindert nu al dat het geplande debat überhaupt plaatsvindt.

Het Europees Burgerinitiatief wordt vaak aangevoerd als bewijs dat burgers kunnen deelnemen aan de Europese wetgeving. In werkelijkheid kunnen burgers de Commissie alleen verzoeken om actie te ondernemen. Een succesvol initiatief vereist minstens één miljoen geverifieerde handtekeningen uit ten minste zeven lidstaten. Zelfs dan is de Commissie niet verplicht om wetgeving voor te stellen. Zij hoeft de burgers alleen maar antwoord te geven.

Bij de ‘Save Europe Act’ staat Brussel zelfs dit zwakke mechanisme niet toe. De Commissie heeft van tevoren al besloten dat de burgers hun miljoen handtekeningen niet eens via het officiële systeem kunnen vergaren. Een instrument dat zogenaamd bedoeld is voor participatie, wordt zo een goedkeuringssysteem voor politiek gewenste meningen.

‘Racistische discriminatie’

In juni had de Commissie de organisatoren al laten weten dat zij de eisen onverenigbaar achtte met de grondrechten en de EU-waarden. Sellner en Vlaardingerbroek gingen door met het verzamelen van handtekeningen en weigerden de basiseisen te herschrijven. De daaropvolgende afwijzing was dan ook voorspelbaar.

Vlaardingerbroek verklaarde na de beslissing dat de organisatoren niet opgeven. ‘Save Europe Act’ kondigde aan de beslissing aan te vechten. Volgens de campagne bestempelt Brussel de wens om niet-westerse massa-immigratie te stoppen categorisch als racistische discriminatie. De volkeren van Europa zijn niet verplicht hun eigen demografische achteruitgang als een Europese waarde te erkennen.

Een democratische instelling zou toch ook fatsoenlijk moeten omgaan met burgers die een fundamenteel ander migratiebeleid eisen? Brussel eigent zich nu het recht toe zelf de grenzen te bepalen voor toelaatbare oppositie. De instelling waarvan het beleid wordt aangevallen, beslist zelf of die aanval überhaupt in het democratische proces wordt toegelaten.

Nieuwe regelgeving is wassen neus

Dit gebeurt op een moment dat Brussel zijn migratie- en asielpact aanprijst als een belangrijk keerpunt. De aanscherping van de regelgeving wordt echter voornamelijk met de mond beleden door de Commissie. Het pact voorziet niet in een stopzetting van immigratie of een consistent afwijzingsbeleid. Het herstructureert procedures, garandeert gratis juridisch advies en opent mogelijkheden tot beroep. Op grond van nationale wetgeving komen daar nog allerlei beroepsprocedures bij, allemaal met een opschortende werking. Zo blijven er mogelijkheden te over om procedures te rekken en in het land te blijven tot er een definitieve beslissing valt.

Uit een onderzoek van Euractiv blijkt dat we de zogenaamde strijd tegen mensensmokkel niet serieus kunnen nemen. Informatie over smokkelnetwerken, verzameld tijdens vrijwillige verhoren van illegaal binnengekomen migranten, wordt door Frontex – zo geeft de organisatie zelf toe – niet gedeeld met de politieautoriteiten van de lidstaten. Zelfs de nieuwe anti-smokkeleenheid van Europol dicht deze informatiekloof niet, zo erkent de Commissie. Brussel kondigt aan het verdienmodel van de smokkelaars aan te pakken, terwijl het tegelijkertijd cruciale bevindingen uit eigen verhoren achterhoudt voor onderzoekers.

Tegelijkertijd breidt de EU de legale immigratiemogelijkheden verder uit. De vijfjarige strategie van de Commissie voorziet in extra ‘talentpartnerschappen’ en versnelde procedures voor de werving van mensen uit derde landen. Volgens gegevens van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft Duitsland alleen al in de eerste helft van 2026 bijna 54.000 visa voor gezinshereniging afgegeven; in 2025 lag dit aantal ook al boven de 110.000.

Er is dus geen sprake van een migratiestop of een omkering. Illegale immigratie krijgt een nieuw administratief kader, terwijl de reguliere routes worden uitgebreid. Juridische remedies en nationale vervolgprocedures houden de mogelijkheden open om langdurig in het land te blijven. De Commissie bestempelt de voortzetting van het bestaande migratiebeleid als een hervorming, terwijl ze tegelijkertijd burgers die een daadwerkelijke beperking eisen, uitsluit van het participatieproces. Het is allemaal alleen een rookgordijn.

Andere initiatieven wel toegelaten

Andere burgerinitiatieven hebben wel toegang gekregen tot het systeem. Er werden verzoeken ingediend voor door de EU gesteunde mogelijkheden tot abortus of voor een EU-breed verbod op zogeheten conversiepraktijken. Campagnes tegen legbatterijen en voor beperkingen op reclame voor fossiele brandstoffen doorstonden eveneens de eerste toetsing in Brussel.

De politieke tweedeling is onmiskenbaar. Wie de bevoegdheden van de EU wil uitbreiden, haar sociaal-politieke doelen wil bevorderen of verdere verboden wil invoeren, mag handtekeningen verzamelen. Wie de gevolgen van het Europese migratiebeleid ter discussie stelt, krijgt de deksel op zijn neus. Het recht om zich uit te spreken is gereduceerd tot een vergunning die door de Commissie wordt verleend.

Chatmonitoring via achterdeur terug

Hoe Brussel omgaat met ongewenste meerderheden, werd onlangs duidelijk in de stemming over chatmonitoring. Op 26 maart verwierp het Europees Parlement de verlenging van de uitzondering op de gegevensbeschermingsregels, die als tijdelijk was omschreven. 311 Europarlementariërs stemden tegen het voorstel van de Commissie, terwijl 228 voor stemden. De eerste lezing werd gesloten en de oude regeling verviel op 3 april.

De Raad accepteerde deze uitkomst niet. In de eigen motivering stelde de Raad dat de volledige tekst van de verlopen overgangsregeling in een nieuwe, zelfstandige regeling moest worden opgenomen. Het voorstel tot verlenging, dat door het Parlement was afgewezen, werd op die manier formeel een nieuw standpunt van de Raad, dat vervolgens ter tweede lezing aan het Parlement werd voorgelegd.

Nu gold daardoor een aanzienlijk hogere drempel. Er waren 360 stemmen nodig om het standpunt van de Raad te verwerpen. Hoewel een eenvoudige meerderheid van 314 leden op 9 juli voor verwerping stemde, was dit volgens de regels van de tweede lezing onvoldoende. De gekozen procedure neutraliseerde de politieke wil van de meerderheid.

Het parlement kon alleen nog wat amendementen doorvoeren, waaronder de uitsluiting van end-to-end versleutelde communicatie. De Raad startte vervolgens een schriftelijke procedure om deze wijzigingen goed te keuren. Een verordening die in maart in het parlement was gestrand, kreeg zo enkele maanden later via een nieuwe procedurele omweg nieuw leven ingeblazen.

Referenda niet gehonoreerd

Deze zelfde achterdeurmethode maakt ook deel uit van de Europese integratiegeschiedenis. In 2005 verwierpen Frankrijk en Nederland in referenda het Europees Grondwettelijk Verdrag. Veel van de institutionele bepalingen ervan werden vervolgens opgenomen in het Verdrag van Lissabon. Het Europees Parlement erkent zelf dat een aanzienlijk deel van de oorspronkelijke doelstellingen daarmee is bereikt.

Ierland verwierp het Verdrag van Lissabon in 2008. Na aanvullende garanties werd in 2009 een tweede referendum gehouden, ditmaal met het gewenste resultaat. De aanvankelijke afwijzing betekende niet het einde van het verdrag. Het zette de zoektocht in gang naar een procedure om de afwijzing uiteindelijk om te zetten in een positieve uitkomst.

Zelfs succesvolle burgerinitiatieven hebben weinig politieke invloed. ‘One of Us’ verzamelde meer dan 1,7 miljoen geverifieerde handtekeningen. De Commissie verwierp een wetsvoorstel. ‘Minority SafePack’ kreeg meer dan 1,1 miljoen steunbetuigingen en werd gesteund door het Europees Parlement, maar leidde evenmin tot nieuwe wetgeving.

Helemaal geen handtekeningen meer

‘Save Europe Act’ luidt de volgende fase in. Brussel wacht niet meer met zomaar afwijzen tot een miljoen burgers hebben getekend. De Commissie dwarsboomt nu meteen de officiële inzameling.

De EU, die volstrekt antidemocratisch is en afglijdt naar totalitarisme, beschouwt burgerparticipatie niet als een recht, maar als hinderlijk lawaai. Burgers mogen hun mening uiten zolang hun eisen binnen de door Brussel vastgestelde grenzen van acceptabele meningen blijven. Ze mogen stemmen zolang de uitslag de organisatie bevalt. Als de uitslag afwijkt, worden de onderhandelingen heropend, wordt er opnieuw gestemd of wordt de procedure herzien totdat verzet niet langer effectief is.

Dit artikel is eerder verschenen op het Duitse nieuwsblog Tichy’s Einblick.

Vertaling en bewerking: Willy Hemelrijk.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Brussel verklaart migratie tot verboden terrein voor burgerinitiatieven. Waarom is de Europese Unie toch zo bang voor Europeanen? verscheen eerst op Wynia's Week.

Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) publiceerde in juli een incidentenrapport over criminaliteit onder asielzoekers. Het rapport vergelijkt verdachtenregistraties van asielmigranten met die van de rest van de bevolking. Een van de conclusies is dat asielzoekers, en met name alleenstaande minderjarige asielzoekers (amv’s), relatief vaak verdacht worden van een misdrijf.

In 2025 registreerde de politie 7515 verdachten die verbleven in een COA-opvang of tijdelijke gemeentelijke opvang (tgo), tegenover 6095 een jaar eerder (plus 23 procent). De meeste verdenkingen betreffen vermogensdelicten als (winkel)diefstal en inbraak, maar de opvallende stijging van verdachtenregistraties zit hem in vernielingen en gewelds- en zedendelicten. De meeste verdachten komen uit landen als Algerije, Marokko en Tunesië.

Afgezet tegen de totale Nederlandse bevolking zijn personen met een (vooral niet-westerse) migratieachtergrond oververtegenwoordigd in de criminaliteitscijfers. Somaliërs en Antillianen worden 5,7 keer vaker verdacht van een misdrijf dan Nederlanders. Marokkanen 4,5 keer, Irakezen 4,4 keer en Congolezen en Syriërs 3,8 keer.

Groeiend cellentekort

Deze oververtegenwoordiging vertaalt zich ook naar het gevangeniswezen. Ongeveer 71 procent van de gedetineerden heeft een migratieachtergrond, terwijl zij 28,5 procent van de totale bevolking vormen. 46,3 procent van de gedetineerden is geboren buiten Nederland (eerste generatie) en 24,7 procent heeft (een) ouder(s) die buiten Nederland zijn geboren (tweede generatie). Procentueel hebben de meeste gedetineerden een Marokkaanse, Surinaamse, Turkse of Antilliaanse achtergrond.

Tegelijk kampt Nederland al enkele jaren met een tekort aan gevangeniscellen. Dat tekort is dusdanig nijpend dat er eind 2026 naar verwachting ongeveer driehonderd cellen te weinig zullen zijn. In 2031 ligt het verwachte tekort zelfs op 1700 plekken.

D66-staatssecretaris Claudia van Bruggen (Rechtsbescherming en Gevangeniswezen) presenteerde onlangs een aantal maatregelen om het cellentekort aan te pakken. De belangrijkste: het vaker inzetten van enkelbanden en – in het ‘uiterste geval’ – gevangenen eerder vrijlaten zodat er ruimte komt voor nieuwe gedetineerden. Ook wil het kabinet dat de gevangenis van Almere wordt heropend. Maar de heropening staat pas gepland voor 2033, wanneer het verwachte tekort al circa 1700 plaatsen bedraagt, terwijl Almere slechts 320 cellen toevoegt.

De regeringspartijen spreken vaak over (aanvallen op) ‘de democratische rechtsstaat’ door vooral ‘populistische’ politici en opiniemakers. Maar hoe rechtsstatelijk is het groeiende cellentekort, en het gepresenteerde plan om celstraffen te vervangen door enkelbanden of zelfs gevangenen eerder vrij te laten?

Een gezonde rechtsstaat vereist dat strafvonnissen worden uitgevoerd, wetten consequent worden gehandhaafd en de overheid daarvoor voldoende capaciteit heeft. Daar lijkt steeds minder sprake van. Zou het uitzetten van veroordeelde buitenlanders geen remedie kunnen zijn?

Uitzetting was in de middeleeuwen en vroegmoderne tijd een normale sanctie in het Nederlandse strafrecht. Nu gebeurt het nog maar weinig. Zelfs criminele migranten zonder (geldige) verblijfsvergunning worden niet altijd uitgezet: tussen 2011 en 2017 gebeurde het in totaal 5290 keer. Recentere cijfers wil het ministerie van Asiel en Migratie ook bij navraag niet geven.

Glijdende schaal

Volgens de huidige regelgeving kan een criminele vreemdeling zonder Nederlands paspoort pas worden uitgezet nadat zijn verblijfsvergunning is verlopen of ingetrokken. Voor die intrekking geldt een glijdende schaal: hoe langer iemand rechtmatig in Nederland verblijft, hoe zwaarder de veroordeling moet zijn om intrekking te rechtvaardigen.

Een enkele strafrechtelijke veroordeling leidt in de praktijk niet tot intrekking van de verblijfsvergunning en uitzetting. In principe kan een verblijfsvergunning van een criminele vreemdeling pas worden ingetrokken na ten minste drie onherroepelijke strafrechtelijke veroordelingen. En dan gaat het niet om lichte vergrijpen, maar om onherroepelijke gevangenisstraffen. Het is de IND die per geval beoordeelt of het verblijfsrecht moet worden beëindigd. In uitzonderlijke situaties kan ook één onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling leiden tot intrekking van de verblijfsvergunning, maar daarvan is geen geval bekend.

Een belangrijke nuance is dat intrekking niet automatisch uitzetting betekent. Uitzetting mag namelijk niet in strijd zijn met internationale mensenrechtenverdragen zoals het verbod om iemand terug te sturen naar een land waar de betrokkene een reëel risico loopt op foltering of onmenselijke behandeling.

Voor het uitzetten van een veroordeelde crimineel met een dubbel paspoort gelden nog strengere regels. Internationaal recht, waaronder artikel 3 van het Vierde Protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), verbiedt Nederland om eigen onderdanen het land uit te zetten.

Daarom moet eerst de nationaliteit worden ontnomen, en daarvoor gelden strikte wettelijke voorwaarden. Het mag alleen als er geen staatloosheid ontstaat, er een wettelijke grondslag is voor het intrekken van het Nederlanderschap én de intrekking evenredig en proportioneel is.

Die strikte toetsing komt mede door EU-recht. Het verlies van de Nederlandse nationaliteit betekent namelijk ook verlies van het burgerschap van de EU. Het Hof van Justitie van de EU heeft geoordeeld dat dit een zeer ingrijpend rechtsgevolg is en dus een strikte proportionaliteitstoets vereist. Daarbovenop biedt de Rijkswet op het Nederlanderschap slechts in uitzonderlijke gevallen – zoals fraude bij naturalisatie of terroristische misdrijven – de mogelijkheid om het Nederlanderschap in te trekken.

Schadelijk voor de rechtsstaat

Onze rechtsstaat heeft in feite afstand genomen van uitzetting als straf. Een modern land, zo werd de leidende gedachte, neemt zelf de verantwoordelijkheid voor zijn criminelen, en schuift die niet af op een andere staat. Maar hoe houdbaar en rechtsstatelijk is het huidige systeem nog, als over vijf jaar minstens duizend gevangenisplekken ontbreken, overwegend allochtonen de gevangenissen bevolken en gedetineerden vervroegd worden vrijgelaten om plaats te maken voor andere criminelen?

Staatssecretaris Van Bruggen geeft zelf toe dat vervroegde vrijlating van gevangenen ‘schadelijk’ is voor de rechtsstaat. Zou die rechtsstaat dan niet gebaat zijn bij het vaker uitzetten van veroordeelde buitenlanders, vooral nu blijkt dat de meeste gedetineerden een migratieachtergrond hebben?

Als het antwoord op die vraag bevestigend luidt, moet het uitzetten van veroordeelden makkelijker worden. En dat kan, in de eerste plaats door de grondslag voor intrekking van het Nederlanderschap of een verblijfsvergunning uit te breiden. Maar ook door de landen van herkomst onder druk te zetten om mee te werken aan het aannemen van hun in Nederland veroordeelde landgenoten.

Wynia’s Week is permanent op vrije voeten, verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Waarom zetten we veroordeelde buitenlanders niet het land uit? Dan raken we meteen verlost van ons cellentekort verscheen eerst op Wynia's Week.

Kiezer wil in meerderheid minder asielzoekers

Voor het pro-asiel kamp zit de wereld helder in elkaar: de asiel-instroom is laag of dalende en er is – door ondoordachte bezuinigingen op de asielketen uit het verleden – alleen sprake van een ‘opvangcrisis’.

Het recent verschenen Nationaal Kiezers Onderzoek 2025 tekende echter op dat veel kiezers al decennia minder asielmigratie willen en in dat standpunt de laatste jaren zelfs verharden. Het verklaart mede waarom partijen rechts van de VVD bij de laatste verkiezingen meer dan 45 zetels haalden en in recente peilingen al rond de 60 zetels staan.

Ondanks een numerieke meerderheid krijgt het ‘anti-asiel’ kamp qua beleidsuitkomsten voorlopig niet wat het wil, met meer boosheid tot gevolg. Van een gelijk speelveld voor opvattingen rond thema’s als asiel, met een neutrale overheid als scheidsrechter erboven, is niet echt sprake. Het ‘pro-asiel’ kamp is daarvoor te stevig geworteld in overheidsorganisaties, publieke instellingen en de non-profitsector. De huidige minderheidscoalitie én overheidsinstellingen gieten hun beleid en hun communicatie bovendien graag in termen van diversiteit, vergroening en solidariteit. De kortzittende coalitie Schoof-1 heeft daar weinig aan veranderd.

Utopische beloften

Het helpt daarbij niet dat Jetten-1, een voortzetting van Rutte-3 en 4, Nederlanders vraagt de asielinstroom als ‘dure morele plicht’ te accepteren, in ruil voor wat diffuus geformuleerde voordelen in de verre toekomst (‘arbeidskrachten’, ‘bejaardenverzorgers voor later’). De Nederlandse burger moet van Jetten-1 ook al pijn lijden om de planeet te redden, blijmoedig de hoge kosten van de ‘energietransitie’ dragen en liefst afzien van gebruik van de wasmachine op courante tijden. De agrarische sector krijgt het verzoek in te krimpen zodat Nederland binnenkort een ideale ‘staat van de natuur’ zal kennen. Het is een politiek van oncontroleerbare utopische beloften.

De regering én de instituties manen hun burgers bovendien tot gehoorzaamheid vanachter een verdedigingslinie van wetten en normen: ‘We hebben de democratisch tot stand gekomen Spreidingswet!’ roept CDA-minister Bart van den Brink, in de media bijgevallen door ongekozen bestuurders als Commissaris der Koning in Zuid-Holland Wouter Kolff van de VVD. Op dezelfde gebiedende toon hoort de burger ook regelmatig een beroep op ‘het Internationaal Recht’, ‘de Klimaatwet’, ‘de Habitat-richtlijn’ en ‘de NAVO-norm van 5 procent’.

Ontkoppeling wereldbeelden

De emotionele tegenstelling gaat uiteraard om meer dan de precieze instroom-aantallen in Ter Apel. Asiel symboliseert de ontkoppeling tussen het wereldbeeld van de politiek-bestuurlijke bovenlaag (en hun trouwe electorale aanhang) en de belevingswereld van een groter deel van het electoraat over migratie, klimaat en de Nederlandse identiteit (met als grootste pijnpunt de invloed van de islam). De toenemende emotionele verwijdering kan leiden tot een vertrouwensbreuk tussen bestuur en autoriteiten en een deel van de bevolking. Niet voor niets waarschuwde korpschef Janny Knol na rellen in Loosdrecht dat de politie de politieke problemen in Den Haag rond asiel niet kan oplossen.

Demonstraties

Duiders, columnisten én politici spraken schande van de demonstraties tegen de noodopvang van asielzoekers in Loosdrecht. Geweldsuitbarstingen geven daar zeker aanleiding toe. Tegelijk wordt vaak ook het puur deelnemen aan demonstraties verdacht gemaakt. ‘De demonstranten komen niet eens uit die gemeente!’ klinkt het dan verontwaardigd. Nergens in de wet staat die verplichting.

Ook overheidsdiensten als de NCTV én extremisme-experts als oud-AIVD’er Jelle Postma (die de stichting Justice for Prosperity aanvoert die zegt ‘ondermijnende dreigingen’ te signaleren) problematiseren de weerstand tegen AZC’s of immigratie. Postma sprak omineus over ‘olie op het vuur gooien’ door ‘mensen met een voorbeeldfunctie in de politiek of media’. Er begint ook een heuse opinie- en woordpolitie te ontstaan rond het gebruik van termen als ‘remigratie’. Onduidelijk blijft welke wettelijke basis overheidsdiensten hebben om het woordgebruik van politici en burgers te problematiseren.

Media

De media gaan moeiteloos mee in de verdeling in emotiekampen. Hoofdredacteur van de Volkskrant Pieter Klok beweerde dat zijn collega-hoofdredacteur Kamran Ullah van De Telegraaf in de asieldiscussie alleen ‘emotie-feiten’ zou erkennen. In hun wekelijkse podcast bestempelen Klok en Volkskrant-columnist Sheila Sitalsing argumenten tegen de Spreidingswet, tegen immigratie of tegen stikstof- en klimaatbeleid routinematig als ‘desinformatie’.

Favoriete doelwitten van journalisten uit het pro-asiel kamp zijn opiniemakers van De Telegraaf Wierd Duk en Marianne Zwagerman, die goed beluisterde eigen podcasts maken. Als opiniemakers staan ze zelf ook gekleurd in de wedstrijd maar ze vervullen wél een belangrijke antenne-functie voor de maatschappelijke onvrede in het anti-asiel kamp. Desondanks maken radicaliseringsexperts als Cas Mudde of Leonie de Jonge en NPO-programma’s als Medialogica deze opiniemakers juist verdacht als vermeende aanjagers van polarisatie.

Strijd om beloning emoties

De emotionele gevoelstemperatuur stijgt verder door toenemende ‘Palestijnisering’ in het pro-asiel kamp, waarbij activisten allerlei kwesties (van Dodenherdenking tot onrust rond voetbalwedstrijden van Marokko) zien door de lens van kolonialisme en westerse schuld. Burgemeesters als Femke Halsema en Sharon Dijksma gingen – onder druk van hun radicale achterban – al over tot theatrale ‘Nakba’-herdenkingen.

Tussen beide kampen ontstaat langzamerhand een vorm van ‘emotionele klassenstrijd’: wiens grieven krijgen erkenning, aan wiens culturele gevoeligheden conformeren gezagsdragers zich, wiens emoties krijgen een beloning vanuit Den Haag (‘de woede over Gaza’) of ontvangen juist hoon aan de talkshowtafel (‘behoud van de Nederlandse cultuur’)?

Uiteindelijk gaat de emotionele strijd om de onderliggende vraag: van wie is Nederland? Is het van de gevestigde politiek, de ongekozen bestuurslagen en de daarmee synchroon lopende media? Of van de relatief grote groep kiezers die via verkiezingen een scherpe koerswijziging wil kunnen afdwingen, allereerst op asielgebied?

‘Desnoods met geweld’

Het Nationaal Kiezers Onderzoek meldde ook dat de ideologische afkeer tussen kiezersgroepen toeneemt, dat een kwart van de kiezers een sterke afkeer van de Haagse politiek heeft en dat binnen die groep ontevreden kiezers al 18 procent meent dat de democratie zo slecht functioneert ‘dat die omvergeworpen mag worden, desnoods met geweld’. Veel kiezers maken zich inmiddels zorgen over mogelijke conflicten tussen mensen met een Nederlandse achtergrond en mensen met een migratieachtergrond.

Overheidsinstellingen doen weinig om alle emoties te dempen en de situatie te stabiliseren, prekerige TV-spotjes tegen polarisatie daargelaten. De emotionele tegenstelling is er vooral ook één tussen een deel van de kiezers aan de ene kant en de regering Jetten-1, ongekozen bestuurders en moraliserende instituties en non-profit organisaties aan de andere kant. Geen ongevaarlijke situatie.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Is Nederland van de gevestigde politiek en de ongekozen bestuurders of van de grote groep kiezers die een scherpe koerswijziging wil inzake migratie, klimaat en de Nederlandse identiteit? verscheen eerst op Wynia's Week.

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard – ook op maatschappelijk niveau. De westerse ‘high trust society’ is het verdedigen waard. Ze verdient een eerlijker, grondiger en confronterender analyse dan het obligate ‘wees inclusief’ dat tegenwoordig als moreel hoogstaand wordt gepresenteerd. Want wie werkelijk om mensen geeft, moet durven kijken naar de mechanismen die een samenleving in staat stellen om vertrouwen te koesteren, innovatie te voeden en individuen de ruimte te geven om te floreren – zonder dat die mechanismen ideologisch worden ontkend of politiek worden ontmanteld.

Recent ontstond een heftige discussie over de vraag of het moreel acceptabel was dat de onderzoeker Nathan Cofnas aangesteld kon worden aan de universiteit van Gent. Cofnas is een Amerikaans filosoof die, op basis van empirische data, benoemt dat er verschillen in persoonseigenschappen tussen bevolkingsgroepen bestaan, en dat die mede (naast omgevingsfactoren) door genetische verschillen bepaald worden. Hij pleit ervoor dergelijk onderscheid te onderkennen, en te accepteren dat dit dus tot ongelijke uitkomsten zou leiden – een positie die haaks staat op het inclusiebeleid, vaak samengevat onder ‘DEI’.

Historisch is al gebleken dat het constateren van verschillen al discriminatoir en moreel verwerpelijk wordt geacht. The Bell Curve: Intelligence and Class Structure in American Life (1994) van Richard J. Herrnstein en Charles Murray, waarin significante verschillen in gemiddeld IQ tussen diverse bevolkingsgroepen in de VS werden geconstateerd, leidde tot actieve en ook agressieve campagnes om Murray als racist te bestempelen. Het mag geen verbazing wekken dat het anderen in het veld van de gedragsgenetica ervan heeft weerhouden zich publiekelijk te uiten en zo een waardevolle empirische input aan het maatschappelijk debat bij te dragen.

Verschillen hebben consequenties

De controverse rond The Bell Curve doet evenwel niets af aan het gegeven dat er verschillen zijn. Die verschillen zijn herhaaldelijk vastgesteld en hebben consequenties. Ze negeren is geen deugd, het is een vorm van intellectuele luiheid die uiteindelijk de high trust society ondermijnt die we zo graag koesteren.

Om dat te begrijpen moeten we beginnen bij de dieper liggende dynamiek: gene-culture coevolution. Culturen evolueren in wisselwerking met de dominante persoonseigenschappen in een bevolking. Enerzijds beïnvloeden de gemiddelde genetische aanleg en cognitieve profielen welke culturele normen en instituties het best aanslaan. Anderzijds bevoordeelt die cultuur weer bepaalde persoonseigenschappen, waardoor de mensen met deze eigenschappen een grotere kans hebben op nakomelingen. Bij statistische verschillen tussen volkeren is het resultaat culturele divergentie. Cultuur is daarmee niet iets dat mensen vormt, mensen hebben op hun beurt en op basis van hun aanleg de cultuur gevormd. Het is een wisselwerking.

Omgekeerd betekent dit dat mensen zich gemiddeld het best voelen in een cultuur die door hun eigen groep gevormd is en gedragen wordt. De normen rondom eerlijkheid, de abstracte regels omtrent rolgebonden gedrag versus persoonlijke loyaliteit resoneert met de gemiddelde psychologische en cognitieve profielen die in die groep historisch dominant zijn. Een gemiddelde psychologische habitus hoort bij een bepaalde culturele habitat, zoals planten en dieren een bioom hebben. Een cultuur die te ver afstaat van die profielen kan leiden tot vervreemding, frustratie en desintegratie van het sociale weefsel.

Mensen uit een high trust society zullen zich kwetsbaar en paranoia voelen in een tribale gemeenschap, omdat ‘wie goed doet, goed ontmoet’ er gezien wordt als naïviteit die erom vraagt uitgebuit te worden, terwijl de dwingende norm in de high trust society is, uit te gaan van goede intenties. Omgekeerd zal iemand met een laag IQ maar sterke loyaliteit jegens de eigen clan en fysieke kracht zich waarschijnlijk outcast en ondergewaardeerd voelen in een hoogcomplexe samenleving die past bij een gemiddeld hoogintelligente normpsychologie.

Er is dus op individueel, maar ook op maatschappelijk niveau reden de eigen cultuur als ‘superieur’ te zien, en vanuit het gemiddelde psychologische perspectief binnen de bevolking ís dat ook zo. Vanuit het perspectief van de eigen groep ís die cultuur superieur, net zoals dat voor elke andere cultuur geldt binnen haar eigen habitat. Het is geen claim van universele superioriteit, maar van functionele pasvorm.

Geen universele waarheid

Dat onze samenleving, cultureel gevormd, uitzonderlijk veel waarde hecht aan abstracte cognitieve vaardigheden en IQ, is dan ook geen universele waarheid, maar een kenmerk van de high-trust, hoogcomplexe samenleving die we hebben opgebouwd. Precies daarom is het relevant om te erkennen dat gemiddelde verschillen in die persoonseigenschappen consequenties hebben voor hoe goed mensen zich voelen en functioneren binnen diezelfde samenleving. Het gaat niet om een moreel oordeel over ‘beter’ of ‘minder waard’, maar om compatibiliteit met de normen die hier historisch dominant zijn geworden.

Wezenlijk blijft hierbij te benoemen dat waar cultuur ontstaat op basis van sociale consensus, er nog altijd een grote interindividuele variatie bestaat. De waarborg van culturele continuïteit is dan ook geen etnische, maar een normpsychologische kwestie.

Het is zowel voor de cultuur als voor het individu van belang dat er een goede match bestaat, vooral voor de high trust society, die inherent kwetsbaar is op dit vlak.

De high trust society is de culturele uitzondering in de wereld, niet de norm. Een in 2019 gepubliceerd onderzoek met de titel Civic Honesty around the globe toont aan dat het percentage teruggebrachte portemonnees fors varieerde en steevast hoger lag in high trust societies, in landen die in bevolkingsaantallen een uitgesproken minderheid vormen. Wereldwijd is low trust de norm.

Een high trust society ontstaat dus als uitzondering. Een cruciale rol speelde het historische verbod op neef-nicht-huwelijken in het Westen. De katholieke kerk heeft in de vroege middeleeuwen dit tribale patroon systematisch doorbroken. Daarmee werd de op verwantschap gebaseerde maatschappij ontmanteld. Mensen leerden elkaar te waarderen om vaardigheden en betrouwbaarheid in abstracte rollen, niet om bloedbanden. Dat was een enorme impuls voor innovatie en leidde, onder invloed van het christendom, tot een schuldcultuur in plaats van een schaamtecultuur.

Maar een schuldcultuur is kwetsbaar. Hij laat zich makkelijk misbruiken door mensen die in hun gedrag genormeerd worden door schaamte. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Eenmaal gebroken is het moeilijk te herstellen. Op individueel niveau leidt chronisch wantrouwen tot hypervigilantie, angst, depressie en een afname van prosociaal gedrag. Mensen trekken zich terug in kleinere cirkels of zoeken veiligheid in autoritaire structuren.

Meetbare gevolgen

Wie ooit in een low-trust omgeving heeft gewoond, herkent het: de constante alertheid, de kleine corrupties, de onuitgesproken regel dat je niemand echt kunt vertrouwen buiten je directe kring. Op systeemniveau is het herkenbaar in de groeiende bureaucratie die burgers als potentiële fraudeurs behandelt – denk aan de toeslagenaffaire of de almaar toenemende controles op uitkeringen – in de erosie van vertrouwen in justitie wanneer straffen niet meer aansluiten bij de ernst van delicten, of in de manier waarop media en politiek feiten selectief presenteren om narratieven te beschermen.

De gevolgen van ‘low trust’ zijn meetbaar: lagere economische groei, minder innovatie, hogere kosten voor beveiliging en toezicht, en een verarming van intermenselijke relaties.

Er bestaat bovendien een duidelijke correlatie tussen geweld en andere vormen van conflict enerzijds, en low trust, lagere gemiddelde intelligentie en hoge tribaliteit anderzijds. Dat is geen moreel oordeel, maar een empirisch patroon.

Tribaal of in schaamte denkende mensen leggen die neiging niet zomaar af bij het betreden van een maatschappij met heel andere interpersoonlijke normen. Als die mensen hun normen meebrengen, niet assimileren en talrijker worden, dan heeft dat consequenties voor de ruimte van wederzijds vertrouwen bij de groep die de cultuur oorspronkelijk gevormd heeft. De high trust society kan niet eindeloos absorberen zonder zelf te veranderen.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat pluriformiteit in ideeën, vaardigheden en inzichten tot betere uitkomsten in een team kunnen leiden. Een wezenlijke mits daarbij is wel dat mensen elkaar verstaan, zowel in de formele taal als in de interpersoonlijke communicatie. Een high trust cultuur is daarbij een cruciale randvoorwaarde. Gevolg is dat pluriformiteit in culturele en etnische achtergronden alleen als waardevol kan uitpakken als mensen met een niet-high trust achtergrond assimileren en de taal goed spreken. Zonder dat is culturele en etnische pluriformiteit juist een ondermijnende factor.

Deze wetenschappelijke feiten worden in beleidsstukken van de rijksoverheid veelal genegeerd en staan haaks op wat progressieven onder ‘de verrijking van diversiteit’ verstaan. ‘Diversiteit’ betekent in het jargon vooral pluriforme culturele en etnische achtergronden. Culturele (en etnische) ‘diversiteit’ is daarmee niet zonder meer een verrijking. Het wordt het pas als mensen zich aanpassen aan de dominante culturele norm.

Directe bedreiging

Hoogopgeleide immigranten met een goede taalbeheersing hebben goede kansen succesvol te integreren – landen als Canada en Australië hebben met selectief immigratiebeleid positieve ervaringen opgedaan. Maar voor mensen met een lage intelligentie, een laag opleidingsniveau en een sterke culturele identificatie met de herkomstcultuur zal assimilatie moeilijk, en in sommige gevallen onhaalbaar blijken. Juist deze mensen zijn onder asielzoekenden sterk oververtegenwoordigd. Dat is geen moreel oordeel, maar een empirische realiteit.

De constatering sluit immigratie op humanitaire gronden niet uit. De behoefte aan opvang is echter vele malen groter dan de draagkracht. Het is aan de ontvangende gemeenschappen om grenzen te stellen, temeer omdat solidariteit zonder grenzen een snelle dood zal sterven. Wie de sociale contracten hoogacht, pleit voor beperking van de immigratie van mensen met weinig kansen en een lage waarschijnlijkheid van succesvolle assimilatie.

Verder mag duidelijk zijn dat het vormen van enclaves van de herkomstcultuur assimilatie verder ondermijnt, zeker wanneer binnen die enclaves tribale normen dominant zijn. De bevinding dat in Duitsland een meerderheid van de jonge moslims vindt dat Sharia boven de Duitse grondwet gaat (percentages variëren van 45 tot 67 procent) maakt duidelijk dat het hier om een directe bedreiging voor de rechtstaat en de democratie gaat.

Zoals één zwaluw geen zomer maakt, zo maakt één slecht geïntegreerde, laat staan geassimileerde immigrant geen culturele desintegratie. Het ‘één zwaluw-stadium’ is echter inmiddels evident gepasseerd. Islamitisch geïnspireerd geweld, oververtegenwoordiging in seksuele delicten, straatintimidatie en agressie leiden tot neerwaartse spiralen van wantrouwen. De high trust society die we in Nederland en West-Europa hebben opgebouwd – met haar openheid, meritocratie, relativerende humor en vermogen om abstracte regels boven persoonlijke loyaliteit te stellen – staat onder druk.

Het veelal progressief gekleurde medialandschap draagt daar ook aan bij. Kritische geluiden op migratie gelden steevast als ‘radicaal rechts’ of ‘extreem rechts’. Politici die zich kritisch uiten worden met ad hominems of guilt by association verdacht gemaakt. Burgers die bezwaar hebben tegen beleid dat de facto hen, hun kinderen of gemeenschap benadeelt ten gunste van immigranten worden voor voldongen feiten geplaatst, of als simpelweg medegedeeld dat hun kritiek op de instanties die dergelijk beleid rechtvaardigen getuigt van een ‘anti-rechtstatelijke’ want ‘anti-institutionele’ grondhouding.

Daarbovenop komen gebroken verkiezingsbeloften, uit onmacht, onkunde of machiavellistische machtsspelletjes. Dit ondermijnt het nog weer het vertrouwen in de democratie als zodanig. Groepen burgers voelen zich onheus bejegend, in hun integriteit aangevallen en bestuurd door een laag die zich heeft losgezongen van de realiteit op straat. De constatering dat het vertrouwen in de politiek historisch laag is, word jaar na jaar gedaan, het wantrouwen van de overheid jegens haar ingezetenen blijkt uit het voorstel burgers op sociale media te gaan volgen – ook als er geen verdenking van overtredingen is.

Beschermwaardige habitat

Mogelijk denkt de progressieve bubbel dat met deze polarisatie mensen tot ‘goed gedrag’ en ‘juist gedachtengoed’ te verleiden zijn. Nog afgezien van de vraag of het überhaupt de taak van de overheid is haar burgers ideologisch te beïnvloeden: ontkennen dat mensen met een heel andere culturele achtergrond op normpsychologische gronden mogelijk onmachtig zijn tot assimilatie, leidt tot beleid dat een experiment uitvoert met de cultuur en de bevolking op een wijze die haar gelijke in de geschiedenis niet kent.

En er zijn mensen die zich daarvan bewust zijn. De inheemse bevolking heeft immers geen cultureel alternatief voor de eigen samenleving. Dit is haar habitat, gevormd door generaties van voorouders. Die habitat is daarom beschermwaardig. Niet uit haat jegens anderen, maar uit liefde voor wat is opgebouwd en uit verantwoordelijkheid voor degenen die na ons komen.

Recht op continuïteit

En juist daarom verdient het idee van Andrea Speyerbach brede adhesie. Haar pleidooi om via de rechter de Nederlandse staat te dwingen de Nederlandse cultuur te beschermen tegen de erosie door ongecontroleerde massa-immigratie, is geen extremisme. Het is een rationele, juridische en morele erkenning van het feit dat een cultuur en een volk recht heeft op continuïteit in zijn eigen land.

Wie werkelijk om mensen geeft, wie werkelijk een samenleving wil waarin kinderen veilig kunnen opgroeien, waarin ouderen niet hoeven te vrezen, waarin innovatie en welvaart kunnen blijven bloeien, die moet durven kijken naar de harde, soms ongemakkelijke realiteit van groepsverschillen, van culturele compatibiliteit en van de kwetsbaarheid van vertrouwen. ‘Iedereen hoort erbij’ is een mooie slogan voor de kleuterklas. Voor volwassenen die verantwoordelijkheid dragen voor de toekomst is een eerlijker, grondiger en confronterender analyse nodig. De high trust society is het verdedigen waard. Laten we dat doen met open ogen, met intellectuele moed en met de erkenning dat niet alles maakbaar is, maar wel behoudbaar.

* Hanneke Kouwenberg is radioloog en nucleair geneeskundige.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Kleuterslogans als ‘iedereen hoort erbij’ en ‘wees inclusief’ zijn funest voor onze beschaving verscheen eerst op Wynia's Week.

In een korte serie inventariseerde Calvin Schukkink voor Wynia’s Week de reeks van pressiegroepen die de massale migratie naar Nederland gaande houden. De eerste vier afleveringen leest u hier, hier, hier en hier. In dit afrondende artikel: de lobbycratie achter de voortgaande immigratie is overal en is diepgeworteld in de Nederlandse politiek. Hoezo ‘grip op migratie’?

Eind februari van dit jaar schreef de koepelorganisatie Universiteiten van Nederland (UNL) samen met de Economic Boards (hierover straks meer) en de CEO’s van een aantal grote bedrijven – zoals Ahold Delhaize, Bol.com, Just Eat Takeaway, Marktplaats, Booking.com en Picnic – een brief aan het zojuist aangetreden kabinet-Jetten.

De opstellers verklaarden dat Nederland verwikkeld is in een ‘slag om talent’ en dat er ‘divers en internationaal talent’ nodig is om die slag te winnen. Volgens de briefschrijvers moet het bedrijfsleven daar ‘ruim baan’ voor krijgen en moet ook het ‘internationale karakter’ van het hoger onderwijs behouden blijven. Universiteiten zouden meer autonomie en regie moeten krijgen over de instroom van buitenlandse studenten.

Het is niet zomaar dat deze bedrijven en organisaties vragen om ander of beter beleid. In het geval van de UNL, de Economic Boards en enkele andere partijen is sprake van een zeer nauw en stevig netwerk dat voortdurend de politiek weet te beïnvloeden.

Te beginnen bij de rol voor de Universiteiten van Nederland (UNL) – de koepelorganisatie dus van alle Nederlandse universiteiten. Sinds juni 2024 is Caspar van den Berg voorzitter van de UNL. Van den Berg heeft zijn voorzitterschap enige tijd gecombineerd met zijn Eerste Kamerlidmaatschap voor de VVD.

Van den Berg heeft in het verleden vaker namens alle universiteiten gepleit voor meer ‘internationaal talent’. Niet alleen de werving ervan: hij ondersteunt ook het behouden van deze ‘internationals’ voor de arbeidsmarkt. Het is niet onwaarschijnlijk dat hij een kort lijntje heeft naar de huidige onderwijsminister Rianne Letschert van D66. Letschert was rector magnificus – men noemde haar de ‘rector of diversity’ – van de Universiteit Maastricht. In die rol pleitte ze al voortdurend voor internationalisering, verengelsing en het ‘diverser’ worden van de universiteit.

Economic Boards van Nederland

Van den Berg was een van de grote pleitbezorgers van de ‘nationale talentstrategie’ die nu in Den Haag wordt uitgerold. Dat is een samenhangende visie om binnenlands en internationaal talent aan te trekken, te ontwikkelen en te behouden. Daarvoor pleitte hij samen met de Economic Boards van Nederland – 19 regionale netwerken van grote bedrijven, kennisinstellingen en politiek bestuurders die met elkaar overleg voeren over hoe de regio ‘beter’ gemaakt kan worden.

Neem de Economic Board van Utrecht: die bestaat onder meer uit burgemeester Sharon Dijksma (Pro), wethouder van Utrecht Susanne Schilderman (D66), wethouder van Amersfoort Willem-Jan Stegeman (D66), directeuren van de Universiteit Utrecht, Hogeschool Utrecht en Nyenrode, gedeputeerde André van Schie (VVD), KNMI-hoofddirecteur Maarten van Aalst en Rabobank-bestuurslid Janine Vos.

Beroepslobbyist

Van den Berg werkt vooral nauw samen met de voorzitter van de Economic Boards Nederland Michiel Dijkman. Dijkman heeft een rijk cv: zo heeft Dijkman ruim 7 jaar lang gewerkt bij de Europese tak van Samsung. Later was hij lid van de raad van bestuur bij Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationalisering in het onderwijs. En tot heden is hij ook lijsttrekker voor het CDA in Zuid-Holland, bestuurslid van Media Campus NL (de mediaorganisatie die bestaat uit NPO, RTL, Ster, Beeld & Geluid), voorzitter van de ledenraad van Rabobank in Rotterdam, afgevaardigde voor het ‘Healthy Cities Network’ van de WHO én afgevaardigde van de Davos Baukultur Alliance van het WEF van Klaus Schwab. Dijkman weet wel het een en ander van lobbyen.

De grote bedrijvenlobby van VNO-NCW heeft ook een groot aandeel in het ijveren voor arbeidsmigranten. Voormalig voorzitter Ingrid Thijssen stond bekend als de ‘meest invloedrijke lobbyist van Nederland’. In 2022 deed ze nog de uitspraak dat ‘er geen tomaat op je bord ligt zonder arbeidsmigranten’. Ze heeft ook hard geijverd voor het behoud van de omstreden 30-procentregeling voor expats.

‘Young Global Leader’ als voorzitter VNO-NCW

Sinds 1 mei 2026 is Coen van Oostrom de voorzitter van VNO-NCW. Hij is al sinds 2011 betrokken bij het globalistische WEF: hij was begonnen als ‘Young Global Leader Alumni’ en is nu lid van de stuurgroep van ‘Net Zero Carbon Cities’.

Ook zit Van Oostrom in de raad van de European Council on Foreign Relations (ECFR), een internationale denktank die tot doel heeft om ‘een veilige ontmoetingsplaats te bieden waar beleidsmakers, activisten en opinieleiders ideeën kunnen uitwisselen’. Vanuit Nederland zitten ook Sigrid Kaag (D66), Kati Piri (Pro), Lilianne Ploumen (Pro) en Karien van Gennip (CDA) in de ECFR. Allemaal politici uit de pro-globalisatie en pro-immigratiehoek.

Rol voor LTO Nederland

De agrarische sector – waar relatief veel (goedkope) buitenlandse werknemers actief zijn – heeft eveneens een aandeel in het pleidooi voor meer arbeidsmigranten. Met name voor LTO (Land- en Tuinbouworganisatie Nederland) is een grote rol weggelegd. In een ouder interview met de ABU zei voormalig LTO-voorzitter en oud-CDA’er Sjaak van der Tak nog dat ‘arbeidsmigratie een noodzaak is en blijft om onze economie draaiende en onze welvaart op peil te houden’.

In hetzelfde interview pleitte Van der Tak er zelfs voor dat tegen de wil van de gemeenteraad in moet worden gezorgd voor huisvesting voor arbeidsmigranten: ‘Toen ik burgemeester van Westland was, hadden we als College van B&W zeventien mogelijke huisvestingslocaties voorgesteld. Die werden allemaal afgewezen door de gemeenteraad. In dat soort gevallen moet de provincie zijn verantwoordelijkheid nemen om in te grijpen. Want ook arbeidsmigranten […] hebben recht op goede huisvesting.’

Spin in het web: Van Gool

Centraal in de ‘huisvesting voor arbeidsmigranten’-lobby staat overigens de invloedrijke arbeidsmigratie-ondernemer Frank van Gool over wie Wynia’s Week al eerdere enkele malen berichtte, zoals hier. Van Gool was of is niet alleen groot in het binnenhalen van buitenlandse arbeid, maar inmiddels ook in het onderbrengen van die buitenlandse werknemers. Hij heeft nauwe banden met politiek en media.

Zo is Van Gool als lid (dan wel voorzitter) van de Raad van Toezicht ook weer betrokken bij de een jaar geleden opgerichte ‘anti-populistische’ beweging ‘Voor Ons Nederland’ van VVD-prominent Klaas Dijkhoff en enkele (andere) ex-campagnevoerders van de VVD, aangevuld met politici van andere partijen, onder wie Van Gools medewerker Gert-Jan Segers, die als leider van de ChristenUnie nog gekant was tegen arbeidsmigratie.

In het Comité van Aanbeveling van de beweging van Dijkhoff en Van Gool zit ook Lodewijk Asscher, die als PvdA-minister van Sociale Zaken juist nog – zij het vergeefs – ijverde voor de inperking van arbeidsmigratie.

Pikant: acht jaar geleden nam de Tweede Kamer de breed gesteunde motie-Dijkhoff van de toenmalige VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff aan, waarin de regering om onderzoek naar de bevolkingsgroei en immigratie werd gevraagd. Die motie legde de basis voor de staatscommissie-Van Zwol, die ruim twee jaar geleden pleitte voor ‘grip op migratie’.

Twee jaar na de motie kondigde Dijkhoff aan uit de politiek te stappen. Nadat hij dat begin 2021 daadwerkelijk deed kreeg hij meteen functies in de onderneming van Frank van Gool en nam zijn nieuwe lobby- en campagnebureau opdrachten aan van Van Gool, onder meer bij het bewerken van gemeenten om onderdak voor arbeidsmigranten mogelijk te maken.

Veel van de hiervoor genoemde organisaties zijn in verschillende mate betrokken bij de succesvolle lobby voor verdere ‘internationalisering’ van Nederland. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het debat rondom de voor expats zeer aantrekkelijke 30-procentregeling. Expats hoeven over 30 procent van hun inkomen geen belasting te betalen. Op een gemiddeld jaarsalaris scheelt dat enkele duizenden euro’s aan belasting.

Met name op de woningmarkt levert dat expats een groot voordeel op. Makelaarsvereniging NVM rapporteerde in 2025 dat internationals, mede vanwege de expatregeling, ‘met hetzelfde bruto inkomen een hogere hypotheek kunnen krijgen dan niet-internationals’.

Versobering expatregeling teruggedraaid

Pieter Omtzigt, toen nog een van de populairste Kamerleden, pleitte voor het stevig afbouwen van de expatregeling. Hij stelde de bekende 30-20-10-regeling voor, die in 2023 in de Tweede Kamer werd aangenomen. De politieke plannen voor het versoberen van de expatregeling kregen echter veel kritiek vanuit de grote bedrijven. Toenmalig ASML-topman Peter Wennink dreigde met het verhuizen van zijn bedrijf. Toenmalig VNO-NCW-voorzitter Ingrid Thijssen noemde de 30-procentregeling ‘onmisbaar’ voor de kenniseconomie.

In 2024 draaide kabinet-Schoof, dat nota bene juist het mandaat van de kiezer kreeg om de migratiestromen en vergaande verengelsing te beperken, de versobering terug. De onbelaste vergoeding voor expats zal wel vanaf 2027 naar 27 procent dalen.

Lobby tegen de taaltoets

Een ander succesverhaal is dat van de Wet Internationalisering in Balans (WIB) van oud-Onderwijsminister Robbert Dijkgraaf. Deze wet was in het leven geroepen om de internationalisering in toom te houden vanwege de aanhoudende woningnood, verengelsing van opleidingen en de druk op toegankelijkheid voor Nederlandse studenten.

Onder de WIB zou de minister meer mogelijkheden krijgen om anderstalige trajecten te begrenzen en internationale studentenstromen te reguleren. Daarnaast moesten universiteiten met de nieuwe wet aantonen waarom een bepaalde opleiding Engelstalig is, en niet Nederlands – de zogeheten Toets Anderstalig Onderwijs (TAO).

Hier moesten de VNO-NCW en de koepelorganisatie Universiteiten van Nederland (UNL) niets van hebben. In een reactie op het wetsvoorstel van de WIB adviseerde de VNO-NCW om de Nederlandse taaleis te schrappen. De UNL reageerde met ‘zorgen’ over de uitvoering van de TAO en het ‘verlies van de voordelen van internationalisering’.

Ook acht provincies riepen kabinet-Schoof op om de WIB ‘af te zwakken’. Ze vrezen dat het vertrek van buitenlandse studenten het hele onderwijsaanbod in de provincie kan ‘verschralen’ omdat opleidingen niet rendabel zouden zijn met louter binnenlandse instroom.

Tweede Kamer haalt de taaltoets van tafel

Enkele universiteiten lieten door het SEO onderzoeken wat de economische gevolgen zouden zijn van de WIB. De conclusie: de economische impact van minder internationale studenten in de Randstad zou een bbp-verlies betekenen van 3,9 tot 4,8 miljard euro.

Met die gegevens gingen de universiteiten en de media aan de haal. ‘Miljardenverlies samenleving bij inperking internationale studenten,’ klinkt een nieuwsbericht van de Universiteit Utrecht en Universiteit Leiden. BNR kopte: ‘Daling buitenlandse studenten kost Nederland miljarden, waarschuwen universiteiten’. Het leidde tot nieuwe debatten in de Tweede Kamer. In mei 2025 nam de Tweede Kamer een motie aan om de TAO voor bestaande opleidingen uit de WIB te halen.

Beleid ten gunste van verdere ‘internationalisering’

De Nederlandse bevolking laat voortdurend weten alle vormen van migratie te willen beperken. Daartegenover staat een machtige lobby die baat heeft bij internationale studenten en arbeiders. Niet alleen de uitzendorganisaties, maar ook de Nederlandse universiteiten, Economic Boards en werkgeversorganisatie VNO-NCW weten met succes beleid te realiseren dat juist gericht is op verdere ‘internationalisering’ van Nederland.

Samengevoegd met de eveneens succesvolle lobby’s voor asiel, studiemigratie en gezinsmigratie staat dat haaks op de wens van kiezers en van de staatscommissie Van Zwol en op wat er door de regering en de volksvertegenwoordiging met de mond wordt beleden.

Maar de lobbycratie blijkt sterker dan de democratie: van grip op migratie is in Nederland geen enkele sprake. Wat de Nederlanders willen lijkt uiteindelijk nauwelijks een rol te spelen. Sectorale en particuliere belangen wegen zwaarder.

Wynia’s Week kijkt verder als anderen aarzelen. Steunt u deze onafhankelijke journalistiek? Hartelijk dank!

Het bericht De immigratielobby is sterker dan de kiezers: er wordt niets nagelaten om Nederland ‘internationaler’ te maken verscheen eerst op Wynia's Week.

Migratie is het allesbepalende thema bij het wegzakken van de PvdA, zegt Monasch. ‘Het begon er rond 1990 mee, dat allochtonen moesten worden voorgetrokken, want men wilde ‘’positieve discriminatie’’. ‘Het was woke avant la lettre. De zoon van een trambestuurder kon niet meer op de tram, want daar moest nu een Surinaamse zitten. Maar je moet nooit groepen voorrang geven. Daarmee begon het verlies van de traditionele aanhang.’

Asscher ging naar Denemarken

Er zijn vervolgens wel degelijk diverse PvdA-leiders geweest die een realistisch asiel- en integratiebeleid wilden, zegt Monasch. Hij noemt de namen van Wouter Bos, Jeroen Dijsselbloem en Lodewijk Asscher. ‘Maar allemaal liepen ze stuk op minder machtigen die er met morele verhalen een stokje voor staken. Asscher is begin 2018 naar Denemarken gegaan om te leren hoe de sociaaldemocraten daar succesvol waren met een strenger asielbeleid en een beter integratiebeleid. Maar Asscher strandde bij het partijbestuur. Hij heeft het moeten intrekken. Eeuwig zonde.’

En nu ziet Monasch – zelf telg uit een deels Joodse familie die zwaar werd getroffen tijdens de Duitse bezetting – hoe politici en bestuurders van PvdA-huize buigen voor de invloed van het Midden-Oosten, van moslims en de islam in Nederland: ‘Zij rollen de loper uit.’

Monasch was nooit zo bezig met zijn joodse identiteit, maar daar kwam een einde aan met de Palestijnse aanslag van 7 oktober 2023 en door de nasleep, waarna niet Hamas, maar Israël in de verdachtenbank belandde. Dat vervolgens de PvdA de motie-Piri mogelijk maakte – Israël mocht zich niet verdedigen tegen aanvallen van Iran – deed de deur dicht. Monasch hoopt dat zijn vroegere partijgenoten erop terugkomen, maar vreest het ergste. ‘Ik ben mijn verbijstering nog niet te boven. Die motie-Piri is moreel corrupt.’

Ondertussen zijn rechts en centrumrechts wel groot in Nederland, maar rechts is versplinterd en daardoor krachteloos. En als de VVD niet kiest voor een lijn die lijkt op die van toenmalig partijleider Frits Bolkestein in de jaren negentig gaat die partij de weg die CDA en de PvdA zijn gegaan, zegt Monasch. ‘Als de VVD zich niet in het centrum van de beweging op rechts weet te nestelen, gaan die ook de bietenbrug op.’

Deze video van WWTV is er ook als podcast! Wynia’s Week is er elke week drie keer, op dinsdag, donderdag en zaterdag, met iedere week een nieuwe video annex podcast. De lezers, kijker en luisteraars maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Jacques Monasch: ‘De ondergang van de PvdA begon met het voortrekken van allochtonen.’ verscheen eerst op Wynia's Week.