Zo hebben de zes vakbonden bij Radio France zondag en maandag de uitzendingen van de publieke radiozenders ernstig verstoord. Ze zijn woest dat de directie een nieuwe columnist heeft aangenomen, tevens adjunct-hoofdredacteur van het zeer rechtse blad Valeurs Actuelles. Charles Sapin heet hij, eerder werkzaam bij onder meer de keurig rechtse krant Le Figaro. ‘Valeurs’ is veel militanter en is in het verleden beboet wegens racisme jegens een zwarte politica. Sapin werkte er toen nog niet.

Links zet nog steeds de toon

‘Valeurs Actuelles is onverenigbaar met de waarden van de publieke omroep’, oordeelden de bonden. En voorkwamen dat Sapin op 30 augustus zijn eerste column voorlas op France Inter.

De tweede column, een week later, mocht ook niet, ondanks druk van directrice Céline Pigalle om ook een onbetamelijk geacht geluid te tolereren. Dit in het belang van het pluralisme bij de best beluisterde omroepen, aldus Pigalle. Daarmee indirect toegevend dat het aan dat pluralisme wat schort. Want bij de ‘staatsomroep’ zet links nog steeds de toon, terwijl de radicaal-rechtse Marine Le Pen een kans maakt in mei het Elysée te betreden.

De stakers bij de drie grootste publieke zenders – die vaak ook puik werk leveren, op BBC-niveau – verwijzen daar dezer dagen vaak naar. Zoals zondag tijdens een demonstratie tegen de komst van Charles Sapin. ‘Alsof Marine Le Pen al aan de macht is en de omroep haar ter wille wil zijn’, aldus een betoger voor het Maison de la Radio in Parijs. De uiterst linkse presidentskandidaat Jean-Luc Mélenchon: ‘France Inter wordt gekoloniseerd door fascisten.’

Zo’n driehonderd Fransen uit culturele kringen spraken in een petitie hun ‘walging’ uit over de dreigende komst van Sapin bij hun geliefde radio.

Voeling met gewone burger verloren

Het gaat hier om meer dan een relletje in de media-bubble. Want kennelijk voelt de omroep toch de noodzaak het linkse imago af te schudden nu Le Pen in de peilingen met rond de 35 procent twee maal zo hoog scoort als de concurrentie.

Le Pen wil, als ze wint, de publieke omroep privatiseren als straf voor zijn linksisme en beweerde verspilling van belastinggeld. Een politiek aanhanger van Le Pen zat vorig jaar de parlementaire enquêtecommissie voor die de omroep onder de loep nam. Conclusie: de voeling met de gewone burgers is verloren gegaan. De staat moet binnen de kortste keren een miljard euro bezuinigen op de uitgaven.

Geen krimp

Maar voorlopig denken de vakbonden, waaronder de communistisch angehauchte CGT, dat zij kunnen bepalen welke journalist op de radio mag en welke niet. Directrice Pigalle van France Inter tracht nu de bonden te vermurwen, in plaats van ze de les te lezen. Charles Sapin had haar bezworen dat hij de zeer rechtse lijn van zijn blad tracht om te buigen. Bij rechtse stunts waarmee Valeurs Actuelles furore maakte, vliegt hij eruit, verzekerde Pigalle. Tevergeefs, de bonden geven geen krimp en verbieden Sapin zijn column van een kleine drie minuten uit te spreken, zondagochtend om 7.40 uur. Links won de slag. Na nieuwe stakingsdreigementen van de bonden werd Sapins column definitief gecanceld.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Nieuwe, rechtse columnist van Radio France mag van linkse Franse vakbonden zijn column niet uitspreken verscheen eerst op Wynia's Week.

Bruins wil de macht van omroepen ontmantelen, en ze laten opgaan in productiehuizen met een maatschappelijke opdracht. Het wetsvoorstel van de NSC-bewindsman kan een einde betekenen van het omroepbestel, zoals dat sinds 1923 bestaat. Kan, want de omroepen verzetten zich hevig.

Daarvoor gebruiken ze vooral gelegenheidsargumenten.

Vakman Lassche wordt niet gefaciliteerd

Eén voorbeeld. Afgelopen week zond de EO een aangrijpende documentaire uit over een vrouw uit een SGP-milieu die seksueel was misbruikt door haar vader en haar broer. De documentaire werd gemaakt door Geertjan Lassche, een gelauwerde documentairemaker die voor bijna elke omroep heeft gewerkt en door de misbruikte vrouw was gevraagd om haar verhaal te registreren. Was dat een typische EO documentaire? Nee, het had ook bij RTV Oost, BNNVARA of NTR uitgezonden kunnen worden.

Lassche is een vakman, een media-agnost die zijn verhalen aanbiedt voor wie ze wil hebben. Lassche is een parel van de publieke omroep, een bevlogen maker die eerder corona-hulpverleners in beeld bracht en onthullingen deed over de Molukse treinkaping.

De publieke omroep zou mensen als Lassche moeten faciliteren, maar gebeurt dat ook? Neen, omdat er belangen zijn die niet de beste makers een kans geven, maar hen juist belemmeren in hun werkzaamheden. Omroepen denken namelijk eerst aan zichzelf en pas dan aan de kijkers en de makers.

Bruins wil de kijker meer waar voor zijn geld geven en de macht van de omroepen breken. Eppo Bruins is een dappere kerel die steun verdient. Maar wat gaat dat betekenen?

1. Dat de EO, MAX en VPRO hun status aparte verliezen.

Bij eerdere pogingen om de bestuurbaarheid van de publieke omroep te verbeteren moesten er omroepen fuseren. De VPRO, MAX en EO weigerden. Bij de VPRO heerste lang het gevoel dat ze God’s gift to television waren, wat pathetisch is, aangezien de grootste hit van de omroep wordt geproduceerd door een buitenproducent die nu furore maakt bij RTL: Human Factor, de maker van Lubach.

Ook de EO is in verzet. Bestuursvoorzitter Arjan Lock, die ook de baas is van de gezamenlijke omroepen, leidt samen met MAX-voorman Jan Slagter de tegenrevolutie nu de verenigingen een deel van hun bevoegdheden moeten opgeven. MAX is in ledenaantal de grootste omroep van Nederland en eist op basis daarvan aanspraak op zendtijd en budgetten.

Slagter en Lock blijven zich nu vastklampen aan het ledenprincipe, wat een raar argument is, want dan zouden Natuurmonumenten, de ANWB en de Ajax fanclub ook hun hand kunnen ophouden in Den Haag. Het is te waarderen dat Bruins een einde maakt aan het non-criterium. Pluriformiteit is geen wedstrijd in wie zijn marketing het beste op orde heeft.

2. Krampachtige profilering is uit. Inhoud wordt belangrijker.

Omroepen die vlees noch vis zijn, of zich krampachtig een imago aanmeten, verliezen bestaansrecht. Meest treurig is KRO/NCRV dat tonnen uitgaf aan een imagocampagne die eindigde in de drieslag dat de omroep de wereld ‘groener, eerlijker en liever’ wil maken, een kreet die de leegte van de omroep eerder benadrukt dan cachet geeft.

Bij AVROTROS is het niet veel beter. De links-liberale omroep schermt met de schijn van neutraliteit, maar miste de electorale veenbrand bij de laatste verkiezingen. Ondanks de peilingen van het eigen opiniepanel en de jaarlijkse uitverkiezing van Wilders tot politicus van het jaar overheerst de toon dat het politieke midden de basis is van fatsoen en vooruitgang.

Willemijn Francissen, de baas bij de ‘neutrale taakomroep’ NTR stelde in De Telegraaf vast dat de moraal op het Mediapark vooral wordt bepaald door progressieve medewerkers uit de grote steden. ‘Je moet zorgen dat er voldoende ruimte is voor een ander geluid dan dat van de hoogopgeleide linkse Randstedeling’, waarschuwde ze. Niettemin komen de omroepen weg met het rondtoeteren van het eigen gelijk, zich daarbij verschuilend achter het mantra dat zij de beschermengelen zijn van ‘de externe pluriformiteit’. Een achterhaald en vals argument.

Uiteindelijk heeft de kijker niets aan echoputten op het Mediapark. Het linkse BNNVARA zal in een nieuwe samenwerking moeten inschikken of bondgenoten moeten zoeken voor hun moralisme en activisme. Maar wie sluit zich aan bij de drammers? AVROTROS? KRONCRV? Of VPRO? Of komt er na bijna 100 jaar eindelijk eens een einde aan de tergende bevoogding van de kijkers?

Overdreven? Geenszins. In 1939 stelde Gustav Czopp, een journalist van het AVRO Radio journaal, al vast dat Nederland een land is ‘vol van omroepen en van bedillers, beknotters, betweters, vitters en muggenzifters’. ‘Ieder woord dat door den aether klinkt, is weloverwogen, driemaal gecensureerd en bijgevijld’, sneerde hij in zijn boek De Wereld kreeg radio. Czopp werd ontslagen vanwege zijn kritiek op de dichtgetikte mentaliteit van zijn collega’s. Het is tijd om de vrije geest van Czopp in ere te herstellen.

3. De vrije jongens krijgen weer ruim baan.

John & Joop waren eigenlijk nooit weg bij de publieke omroep, maar kunnen weer gaan pitchen. In de nieuwe opzet van Bruins ontstaan er maximaal vijf productiehuizen, waar ook vrije producenten bijdrages aan kunnen leveren. Tv- en theaterproducent Joop van den Ende is tegenwoordig een warm pleitbezorger van de publieke omroep. Samen met John de Mol maakte hij vanaf de jaren tachtig in de vorige eeuw fortuin met hun tv-amusement bij de publieke omroep. De dochter van Joop van den Ende exploiteert Medialane, een tv-productiehuis dat onder meer de dagelijkse talkshow van Eva maakt en eerder producent was van programma’s van Matthijs van Nieuwkerk, zoals The Connection en Matthijs gaat door.

John de Mol meldt zich sinds lange tijd ook weer bij de publieken. Recent verkocht hij een tv-show aan omroep MAX. Is dat erg? Niet per se. De publieke omroep heeft ook behoefte aan goedgemaakt amusement, net zoals de BBC dat heeft. Of zoals dat in Finland goed is geregeld. Daar floreert de filmindustrie omdat de publieke omroep investeert in eigen producties die de concurrentie aangaan met Netflix en Disney+.

Wie van de publieke omroep houdt, houdt niet van déze. Hopelijk wel van een volgende.

Mark Koster is auteur van de biografie over Christian van Thillo en de familie De Mol.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Omroepen die vlees noch vis zijn en zich krampachtig een imago aanmeten, verliezen bestaansrecht in omroepplan van Eppo Bruins verscheen eerst op Wynia's Week.