Verhitte discussies over asielzoekerscentra

Het is de afgelopen periode duidelijk geworden dat de instroom van asielzoekers een onderwerp is en blijft dat tot verhitte discussies in ons nationale parlement leidt. Dat verhitte debat in het parlement is een weerspiegeling van de protesten en anti-protesten tegen de opening van asielzoekerscentra. Terwijl de ene groep aanvalt en in brand steekt, probeert een andere groep, zoals Vluchtelingenwerk, om inwoners en vluchtelingen samen te laten eten, zodat er gewerkt kan worden aan ‘meer begrip, sociale samenhang en een inclusieve wijk’.

Wat voor mensen maken deel uit van de anti-azc groep?

Hoe lager de opleiding des te meer weerstand er blijkt te zijn tegen immigratie. Heel erg verwonderlijk is dat niet. Laagopgeleiden moeten met immigranten concurreren om een woning in de sociale-huursector, en vaak ook nog op de arbeidsmarkt. De verandering van de samenstelling van de bevolking door de instroom van immigranten is het meest zichtbaar in wijken waar vooral laagopgeleiden wonen. Zij worden dus ook het meeste geconfronteerd met de veranderingen in normen en waarden die daar het gevolg van is.

Hoogopgeleide mensen hebben daar allemaal niet zo’n last van. Zij wonen in de ‘betere’ wijken waar asielzoekers met een verblijfsvergunning niet zo gauw terecht zullen komen. Zij zullen ook niet gauw door deze statushouders uit hun goed betaalde IT- of advocatenbanen – ik noem maar wat – verdreven worden.

In 2017 vond 53 procent van de laagst opgeleiden dat Nederland een prettiger land zou zijn als er minder immigranten zouden zijn. Als ik de hier en daar grootschalige protesten tegen nieuwe azc’s zie, kan ik me niet voorstellen dat de populariteit van immigranten is toegenomen sinds 2017. De laagst betaalden hebben dus last van de ‘omvolking’ die er in Nederland plaatsvindt.

Omvolking: feit of theorie?

Daar hebben we die term waar Klaver dus zelfs een motie over heeft ingediend in onze Kamer. Omvolking zou je op een neutrale wijze kunnen omschrijven als de langzame, maar zekere vervanging van de autochtone bevolking door migranten.

Dat de ‘autochtone’ bevolking langzaam maar zeker vervangen wordt door burgers met een migratieachtergrond, kun je moeilijk ontkennen. Met het dalend aantal kinderen per Nederlands stel zal deze vervanging alleen maar sneller gaan. Waarom mag je het dan niet over omvolking hebben? Luisteren we even naar onze premier Rob Jetten:

En laat ik ook glashelder zijn over de term omvolking. Dat is geen gewone term. Dat is taal die rechtstreeks uit de donkerste periode van Europa komt. Een complottheorie die mensen wijsmaakt dat bevolkingsgroepen bewust zouden worden vervangen en dat ons bloed zou worden verdund. En dat soort taal hoort niet thuis in ons politieke debat.

Inderdaad, we moeten het niet over een nazistische complottheorie gaan hebben. Maar laat mij nu even een flauwe opmerking maken. Laten we het dan ook maar niet meer over het verplichte ziekenfonds hebben, want dat was een uitvinding van de Duitse bezetter. Bovendien, het feit van de omvolking is toch echt iets anders als een theorie. Een theorie gaat over een mogelijke keten van gebeurtenissen, zoals min of meer impliciet beschreven door Jetten in het net geciteerde fragment.

Jesse Klaver in debat met Lidewij de Vos

Zoals Andrea Speyerbach in Wynia’s Week uitlegt, heeft iedereen zijn eigen uitleg van het begrip omvolking. Dat bleek weer eens toen in het eerder genoemde Kamerdebat Klaver in aanvaring kwam met Lidewij de Vos (FvD) over omvolking. En nee, ik ben geen supporter van FvD, maar ik ben nog minder een supporter van GL-PvdA van Klaver. Laten we naar een deel van het debat luisteren. Ik citeer uit het ongecorrigeerd stenogram:

De heer Klaver (GroenLinks-PvdA):
‘Wat mensen in de samenleving ook boos maakt, volgens mij terecht, is (…) dat er bewust door Forum voor Democratie een begrip als “omvolking” wordt gebruikt, dat er bewust allerlei theorieën uit extreemrechtse kringen worden overgenomen. Dat is een gevaar voor onze democratie. Dat is wat mensen verontrust. Dat is wat mij verontrust. Dat zit ook nog eens in het parlement. (…)”

Mevrouw De Vos (FVD):
“ (…) Als we om ons heen kijken, zien we ook dat de Nederlandse bevolking letterlijk wordt omgevolkt, want er komen mensen naar Nederland die geen Nederlander zijn. Dat maakt dat de Nederlandse samenleving demografisch gezien drastisch verandert. (…) Wij willen Nederland graag Nederlands houden. Het is het goed recht van mensen om dat te vinden.” (…)

De heer Klaver (GroenLinks-PvdA):
“(…) Precies dit! Het is doen alsof het hebben over “omvolking” iets is als zeggen: kijk om je heen; zie wat er gebeurt. Nee! Het is een actieve theorie. (…) Dit gaat niet over de veranderingen in het straatbeeld. Het is een theorie met een naziverleden, waar de complottheorie achter zit dat de witte bevolking heel bewust langzaam zou worden vervangen. Door zo’n begrip bewust te gebruiken, ook weer hier in het Nederlandse parlement, normaliseert u het. Dat is precies wat extreemrechts wil. Het is een gevaar voor onze democratie. Daar trek ik gewoon de streep. Ik vind dat we dat hier allemaal zouden moeten doen.”

Klaver ontkent de ‘kloof’

De Vos heeft het hier dus over het feit van de ‘omvolking’, maar Klaver wil De Vos richting de complottheorie duwen. Dat probeert ze vervolgens te verhinderen, maar ze krijgt de kans niet van de dienstdoende voorzitter. Laagopgeleide mensen ervaren negatieve effecten van de multiculturele samenleving. Hoogopgeleide mensen zien juist de voordelen. Klaver wil dit verschil in ervaring – dat gewoon uit onderzoek volgt – echter ontkennen. Op een vraag van Kamerlid Gidi Markuszower antwoordt hij namelijk:

De heer Klaver (GroenLinks-PvdA):
“(…) We zien in langjarig onderzoek dat de verschillen tussen mensen in Nederland helemaal niet zo groot zijn en dat de waardeopvattingen en zorgen van mensen grosso modo hetzelfde blijven. Onze samenleving is niet gepolariseerd. (…)”

Klaver vertegenwoordigt de Nederlands elite

Waarom wil Klaver de kloof die er in Nederland bestaat tussen mensen die wel en geen last hebben van de multiculturele samenleving ontkennen? Dat kan haast niet anders verklaard worden dan door het feit dat hij vooral de kiezers vertegenwoordigt die positief denken over de multiculturele samenleving, open grenzen en globalisering, namelijk de hoogopgeleiden met een relatief hoog inkomen. Dat volgt uit het Nationaal Kiezersonderzoek. Daaruit blijkt dat GL-PvdA hoogopgeleide kiezers trekt met hoge inkomens. Alleen Volt overtreft GL-PvdA wat die twee eigenschappen betreft, maar Volt is een non-entiteit in de Nederlandse politiek met slechts één zetel in de Tweede Kamer.

Met andere woorden, Klaver vertegenwoordigt de elite in Nederland. Die elite heeft het goed en dan is het voor Klaver natuurlijk beter om te doen alsof er geen problemen zijn. Alles gaat goed: er is geen onbehagen in de wijken waar de laagopgeleide Nederlanders wonen, er is sociale samenhang, iedereen verwelkomt de open grenzen.

Het probleem is, zo zei Klaver letterlijk in het debat, dat er mensen zijn die willen suggereren dat het aanvallen van vrouwen door vluchtelingen te maken heeft met waar zij [de vluchtelingen, HV] vandaan komen. Dit is vergif spuiten in de samenleving. Dat zijn dezelfde mensen die ook de omvolkingstheorie propageren en tot geweld tegen vluchtelingen oproepen.  

VVD laat zich door Klaver de handen binden

Het leidde tot de veel besproken motie-Klaver (28684, nr. 849), die hierboven gereproduceerd staat. Het is een motie waar je niet tegen kunt stemmen, tenzij je natuurlijk bedenkt dat het achterliggende motief van Klaver was om te verhinderen dat alle partijen rechts van de VVD nog politieke invloed kunnen hebben. Die partijen gingen daar zelf niet in mee, maar de VVD wel. De VVD steunde de motie-Klaver.

Daar zal de VVD nog last van krijgen. Ze kan niet naar rechts kijken voor steun. Zo zal de VVD zich moeten laten welgevallen dat potentiële terroristen uit Gaza een studievisum krijgen. Het zal voor de VVD ook lastig worden te pleiten voor het terugzenden van asielzoekers. Over remigratie praten mag immers van de Kamer dankzij Klaver ook niet meer. De VVD heeft nu nog maar twee opties. Optie 1: de stekker uit dit kabinet trekken. Optie 2: net als onder kabinet Rutte3 gebeurde, hopen dat de partijen links van de VVD mee willen in een strenger asielbeleid. Beide opties leiden tot afkalving van de steun voor de VVD.

Dat allemaal dankzij motie-Klaver. Slim gedaan door Klaver.

Wynia’s Week is onmisbaar, ook als thermometer in de Nederlandse samenleving. Onze unieke formule maakt dat mogelijk. Iedereen kan vrijelijk kennisnemen van onze artikelen, video’s en podcasts. De betalende supporters maken dat mogelijk. Doet u al mee? Hartelijk dank!

Het bericht Waarom wilde Jesse Klaver met alle geweld die motie over ‘omvolking’ indienen? (Sssst: om voor de VVD de weg naar rechts af te snijden) verscheen eerst op Wynia's Week.

Voor wie zich bekommert om al de risico’s waar de mensheid mee te maken heeft, lijkt zo’n debat misschien op het geharrewar van de kleine beestjes, die je druk, maar zinloos ziet bewegen als je een steen optilt. Die associatie is echter onterecht. Woorden doen ertoe. Ze zijn onontbeerlijk voor begrip.

Zo weet ik dat iemand die het woord ‘jongeren’ in de mond neemt lariekoek spuit. Er bestaan jongens en meisjes, maar jongeren komen alleen voor in beleidsnota’s. Die gebruiken taal om zaken weg te moffelen. Zij spreken van ‘uitdagingen’ als ze problemen bedoelen en impliceren dat ambitieuze doelstellingen beter zouden zijn dan gewone doelstellingen, hoewel de kans om een ambitieuze doelstelling te halen per definitie kleiner is. Ze zeggen zelfs dat vliegtuigen ‘stiller’ worden, hoewel dat niet kan.

Van vaderland naar thuisland

Dat het belangrijk is om de juiste woorden te kiezen bij het beschrijven van wat er gebeurt, leerde de praktijk steeds weer. Terwijl de Kamer debatteerde, waren twee Zweden na een gevangenenruil met Iran in hun ‘thuisland’ teruggekeerd en bleek ook Wikileaks-oprichter Julian Assange op weg naar zijn ‘thuisland’ Australië, aldus de pers.

Maar in mijn jeugd kende alleen het apartheidsregime in Zuid Afrika ‘thuislanden’. Daar waren wij tegen. Hier hadden we een vaderland. Dat ‘vaderland’ in onze taal plaats heeft moeten maken voor ‘thuisland’ heeft niet alleen van doen met geslachtsomzichtigheid. Vaderland ligt in onze hersenen dicht aan tegen volkslied dat weer ligt opgeslagen vlak bij ongemakkelijke woorden als ‘nationalisme’ en ‘volksaard’.

We hadden het probleem natuurlijk op kunnen lossen door in plaats van ‘vaderland’ het woord ‘geboorteland’ te gebruiken, maar als gevolg van (al dan niet zorgelijke) demografische ontwikkelingen is ook die term beladen geraakt. Van veel landgenoten is Nederland niet het geboorteland. Dus zitten we in ons aller thuisland op tv naar het Nederlandse of het Turkse elftal te kijken. (Maar niet naar het Marokkaanse of Syrische, want die mogen niet meedoen aan het EK). En op straat naar demografische ontwikkelingen.

In het vaderland werd de vreemdeling met argwaan bekeken. Geen wonder, hij was immers vreemd. Dat is precies wat hem onderscheidt van ons. Uit het Hebreeuws kennen we de term sjibbolet, een uitspraak die eenduidig aangeeft of de spreker al dan niet tot een bepaalde groep behoort. Zo liet het verzet in de Tweede Wereldoorlog mensen het woord Scheveningen uitspreken om zeker te weten dat ze geen Duitser waren. En de Friezen weten: ‘Bûter, brea en griene tsiis, wa’t dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries‘ (‘Boter, brood en groene kaas, wie dat niet kan uitspreken, is geen oprechte Fries’).  

Want veel sterker dan kleur, onderscheidt taal ons van de ander. Tegelijkertijd blijkt uit het gedoe over de term omvolking hoe taal de aanpak van immigratie heeft gegijzeld. Al in 1979 stelde de Troonrede: ‘Ons land is vol, ten dele overvol.’ Toch bleef tegengaan van immigratie nog bijna een halve eeuw taboe. Volgens socioloog J.A.A. van Doorn (in 1993) omdat twee onderwerpen verstrengeld waren: het lot van vluchtelingen en de positie van allochtonen. Deze dubbele koppeling maakte volgens hem iedereen die zich progressief noemde op slag kopschuw als iemand over mogelijke overbevolking begon. Want de progressief zag beide groepen als zwak en kansarm en vond daarom dat ze tegen elke prijs moesten worden ontzien.

Die benadering staat haaks op het gegeven dat mensen van nature bang zijn voor vreemdelingen. Maar vrees is zo’n onwelkome gast, dat hij meestal in vermomming verschijnt. Liefst als schuldgevoel. Dat verklaart volgens mij de verschuiving van de aandacht van christelijk Nederland van zending naar opvang van immigranten, die begon in de jaren van dekolonisatie. Met als resultaat dat de wereld hier verandert in plaats van daar.

Woorden wonen in hun context

Net zomin als mensen zijn woorden echter per se gevaarlijk. Dat hangt af van de plek. Mensen wonen in hun ‘thuisland’, woorden in hun context. Luister maar naar de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit: ‘Een plant, dier, of een ander organisme, dat van nature niet in Nederland voorkomt, wordt een uitheemse soort genoemd. Wanneer deze soorten door menselijk handelen in ons land terechtkomen worden ze exoten genoemd. (..) Een klein deel van de exoten voelt zich prima thuis in zijn nieuwe omgeving. Ze kunnen zich vestigen in onze natuur, zich snel vermeerderen en schadelijk zijn voor inheemse soorten. Deze soorten worden invasieve exoten genoemd.’ Maar wie Eritreeërs (al dan niet invasieve) exoten zou noemen, overtreedt de wet. Hij doet aan groepsbelediging.

Of neem het racisme dat al jaren openlijk en welig tiert in de aardappelbranche. In het Convenant Robuuste Aardappelen uit 2017 staan zulke onversneden oproepen tot omvolking dat ze iedere Volkskrant-columnist van zijn bureaustoel zouden doen tuimelen. De traditionele Nederlandse aardappel moet worden vervangen door betere rassen, vindt men daar. En dat is al bijna gelukt. Het Bintje, een ras dat in 1905 door de hoofdonderwijzer Kornelis Lieuwes de Vries uit het Friese Suameer als een kruising van de ‘Munstersen’ met ‘Fransen’ werd gekweekt, is nu vrijwel uitgeroeid. En de kruimige eigenheimer overleeft slechts als scheldwoord.

In taal zie je het pas als je het begrijpt. Zo kennen wij de buurtvader en de wijkagent. Waarom niet de wijkvader en de buurtagent? Omdat wet- en regelgeving precies moet zijn. De wijkagent weet precies dat zijn wijk ophoudt op de hoek van de Julianalaan, want hij moet precies weten wat zijn bevoegdheden zijn. Een buurt daarentegen is niet scherp begrenst. Voor de buurtvader maakt dat niet uit. Hij heeft geen wettelijke status. Je hoeft niet naar hem te luisteren. Dus hij kan met vage taal worden aangeduid.

Hoe belangrijk de keuze van het juiste woord is, weet men in China al lang. Onderdeel van het confucianistisch denken is zheng ming oftewel ‘de correctie der namen’. Onzorgvuldig taalgebruik leidt volgens Confucius tot een glibberig pad waarop ‘moraal en kunst achteruitgaan’ en ‘mensen in hulpeloze verwarring blijven staan.’ 

Gevaarlijke ontwikkeling

In die verwarring stond politiek Nederland stil. Pas met de laatste verkiezingen gingen de oordoppen af. Dat heeft een halve eeuw geduurd. Behalve in tijd is de periode waarin moraal en kunst in Nederland achteruit glibberden ook in aantallen mensen uit te drukken. Toen Nederland in 1979 ‘vol, ten dele overvol’ was, telde het vaderland 14 miljoen inwoners. Vorige maand woonden er in het thuisland bijna 18 miljoen mensen en toen pas erkende Frans Timmermans: ‘Als je iedereen toelaat, dan blaas je de verzorgingsstaat op. Hij wil nu de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen volgen. Die werd geleid door oud CDA-ambtenaar Richard van Zwol, voordat die dit kabinet ging formeren. 

Van Zwol wil de bevolking tot 2050 ‘gematigd’ laten groeien en Nederland voor nog 1 tot 2 miljoen mensen tot ‘thuisland’ maken. Zijn dat geen gevaarlijke woorden? Voor Extinction Rebellion wel, neem ik aan. Die nieuwe Nederlanders stoten stikstof en CO2 uit die wie hier al woont juist moet besparen. Als de uitroeirebellen consistent zijn, kunnen we blokkades bij de grens verwachten, zodra ze terug zijn van vakantie.

Maar zal ik U eens een echt gevaarlijke demografische ontwikkeling vertellen? In 2050 heeft in Nederland de helft van de mensen niet alleen geen ouders meer, maar ook geen broers, zussen of kinderen: een direct gevolg van de vergrijzing en het gestaag dalende vruchtbaarheidscijfer. Daar hoor ik niemand over.

Niet meer binnen zonder kloppen

Wie de kop in het zand steekt ziet demografische ontwikkelingen niet aankomen. Taal kan de mens tot zand dienen. Gebruik van vage woorden is verleidelijk om de werkelijkheid te verdoezelen, maar slechts van een onverschrokken onder de ogen zien der waarheid, hoe pijnlijk die ook wezen moge, is enige verbetering van misstanden te verwachten. In 1993 schreef J.A.A. van Doorn gewoon: ‘Bedenk bevolkingspolitiek primair vanuit de behoeften en belangen van de Nederlandse samenleving, waar enigszins mogelijk aangevuld met royale humanitaire initiatieven.’ Dat gaat de regering nu pas doen.

Er hangt geen touwtje meer uit de brievenbus. Wie binnen wil moet netjes kloppen. En zijn geloofsbrieven aanbieden.

Paul Frentrop was achtereenvolgens journalist, bankier, ondernemer, pensioenbeheerder, hoogleraar en lid van de Eerste Kamer.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Eindelijk een regering die kan omgaan met gevaarlijke woorden verscheen eerst op Wynia's Week.