In 2011 werd Engeland overspoeld door rellen, die begonnen in Londen, maar leidden tot soortgelijk geweld in het noorden van Engeland. De schijnbare oorzaak was destijds het neerschieten door de politie van Mark Duggan, een charmante jonge drugsdealer die een wapen bij zich had. De eerste onrusten in Tottenham kunnen zijn ontstaan doordat werd beweerd dat de politie een onschuldige man had neergeschoten – en ook nog een onschuldige zwarte man. Maar tegen de tijd dat Birmingham, Manchester en Liverpool eraan mee gingen doen, leek de directe aanleiding van het geweld vergeten te zijn. 

De crash van 2008 

De coalitieregering stelde een adviesgroep in om de oorzaken van het geweld te onderzoeken en, zoals gebruikelijk bij dit soort adviesgroepen, werd meteen duidelijk gemaakt wat de antwoorden niet konden zijn. Nadat het rapport was uitgebracht, publiceerde The Spectator een minderheidsrapport van Simon Marcus, een van de leden van het panel, waarin hij de klok luidde over zaken die zijn medepanelleden niet hadden willen noemen: lidmaatschap van een bende en ‘een epidemische afwezigheid van vaders’. 

Ook interessant is het om te kijken naar de weinige dingen waar mensen zich toen op mochten richten. De rellen van 2011 vonden plaats in de nasleep van de grote crash van 2008. Veel overheidsfunctionarissen en mediadeskundigen probeerden de golf van misdadigheid te begrijpen door de zaken door deze lens te bekijken. Een van de weinige vragen die je toen over die rellen mocht stellen was of er een verband bestond met armoede. Dat was een van de modieuze dingen waarop je je kon richten. 

Ongetwijfeld zullen soortgelijke punten ook nu worden gemaakt. De al lang ter ziele gegane English Defence League [een anti-islamistische organisatie, red.] en de rol van de sociale media lijken de belangrijkste toegestane aandachtspunten te zijn.  

Maar ik besloot eens te kijken naar de werkgelegenheidsstatistieken van enkele steden in het noorden waar afgelopen week de ergste rellen waren. Ik heb ook de statistieken van 2011 opgezocht en die twee vergeleken. Ik moet u van tevoren waarschuwen dat als u snel depressief bent, u nu beter niet kunt doorlezen. 

Van slecht naar slechter 

In 2011 was het percentage werklozen (inclusief arbeidsongeschiktheidsuitkeringen) in Sunderland 18 procent; nu is het 19 procent. In 2011 was het werkloosheidscijfer in Rotherham 16 procent; nu 18 procent. In Hartlepool was het 21 procent; nu 23 procent. Denk alleen al aan dat laatste. Een kwart van de mensen in de werkende leeftijd in dat gebied heeft een arbeidsongeschiktheids- of werkloosheidsuitkering. 

Als je kijkt naar de cijfers van de steden waar de afgelopen week rellen zijn uitgebroken, is er geen enkele waar de werkgelegenheid in 13 jaar is verbeterd. In alle steden is de werkgelegenheid sinds 2011 aantoonbaar verslechterd. 

Kiezen voor migratie 

Laten we aannemen dat werkloosheid en de daaruit voortvloeiende hopeloosheid een rol speelden bij de rellen van 2011. Persoonlijk ben ik daar een beetje huiverig voor, omdat veel mensen die gebukt gaan onder tegenslagen in hun leven desalniettemin niet besluiten om politiebureaus in brand te steken. Maar aangezien dit werd gezien als een van de oorzaken van de onlusten in 2011, waarom is er dan niets ten goede veranderd? Waarom werd het in plaats van beter meetbaar slechter? 

Eén reden is dat alledrie belangrijke politieke partijen vanaf 2011 tot nu toe hetzelfde model hebben gevolgd voor het creëren van banen. Omdat ze er blijkbaar niet in slaagden om het onderwijs, de prikkels en de werkgelegenheid in deze gebieden daadwerkelijk te verbeteren, kozen ze voor de gemakkelijke weg. Dat was door visa te verstrekken aan migranten om naar het Verenigd Koninkrijk te komen en te beweren dat de economie als gevolg daarvan groeide.  

Van 14 naar 21 procent arbeidsmigranten 

Natuurlijk is deze ‘groei’ bijna helemaal nep. Onderzoek na onderzoek laat zien dat dit type migratie de migrant ten goede komt (natuurlijk), maar bijna niets doet om de echte economie te verbeteren. In feite ondermijnt het voor veel mensen de plaatselijke arbeidsmogelijkheden en, vanwege de toegenomen vraag naar huisvesting en de beperkte woningvoorraad, maakt het hun situatie veel slechter. 

Ten tijde van de rellen in 2011 maakten in het buitenland geboren werknemers 14 procent uit van de Britse beroepsbevolking. Tegenwoordig is dat 21 procent. De werkgelegenheid is sinds 2011 met 3,6 miljoen gegroeid, maar liefst 74 procent kwam voor rekening van immigranten. 

In deze cijfers zie je een van de onvermijdelijke mislukkingen van de opeenvolgende regeringen. De economie heeft meer banen gecreëerd, maar dit heeft het aantal werklozen onder de lokale bevolking niet verminderd. De bevolkingsgroepen die het werk nodig hadden, zijn gepasseerd. ‘Achtergelaten’ doet geen recht aan wat er is gebeurd, omdat dat klinkt alsof het gebeurde in een vlaag van verstrooidheid. Dat was niet zo. Het was een besluit. Dus terwijl er 3,6 miljoen meer mensen aan het werk zijn vergeleken met 2011, zijn er daarvan maar 929.000 hier geboren. De werkgelegenheidscreatie was goed voor veel mensen, maar niet voor die in Bolton, Sefton of Rotherham. 

Er zal de komende dagen veel worden gesproken over de culturele en immigratiefactoren in verband met deze rellen – en dat is ook terecht. Maar deze andere oorzaak van de onrust mag niet worden genegeerd. Opeenvolgende regeringen beloofden iets te doen om de levens van mensen in deze steden te verbeteren. Een inclusief economisch model, werd ons verteld. Een bonus van de Brexit, zelfs. Maar ze deden niet alleen niets. Ze deden erger dan niets. 

Cold turkey? 

De huidige regering heeft dezelfde keuze als de Conservatieve en coalitieregeringen hadden. Ze kan zich richten op het aan het werk krijgen van mensen en het terugbrengen van werk naar deze gebieden. Of ze kan, net als de regeringen voor hen, proberen het probleem met immigratie te verdoezelen. Zoals de Conservatieven haar zouden kunnen vertellen, is het een gemakkelijke en verslavende oplossing. Heeft Keir Starmer het lef om acuut te stoppen met deze verslaving?  Cold turkey? Alles zal ervan afhangen of hij dat doet. 

Dit is een vertaling van ‘The unfashionable truth about the riots’ van Douglas Murray in The Spectator Magazine, 10 augustus 2024. Vertaling Chris Rutenfrans 

Douglas Murray is een Britse schrijver en journalist. Zijn laatste boek is The War on the West, in het Nederlands verschenen als De oorlog tegen het Westen, Houtekiet, 280 pp., 22,99 euro. 

WYNIA’S WEEK kent geen zomerstop of komkommertijd. Wynia’s Week verschijnt altijd, minstens 104 keer per jaar. Plus video’s en podcasts. De donateurs maken dat mogelijk. Wordt u ook donateur? Dat kan HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Stop de immigratie en help de mensen in het noorden van Engeland zelf aan het werk  verscheen eerst op Wynia's Week.

Het is heel goed mogelijk, zoals Theodore Dalrymple deed, om kritisch en misprijzend te schrijven over de aanstichters en uitvoerders van het geweld dat enkele Britse steden nu al enkele weken teistert. Dalrymple was als arts en psychiater werkzaam in een gevangenis en ziekenhuis in Birmingham en kent de cultuur van de Britse onderklasse als geen ander. En het verbale en fysieke geweld dat deze groep produceert, roept alleen maar zijn afkeer op.  

In Nederland heeft de bekende twitterende priester Jan-Jaap van Peperstraten, die ook enige tijd te midden van hooligans verbleef, zich bij zijn misantropische analyse aangesloten. 

‘Verheffing’ ingeruild voor relativisme 

Als ik het nieuws uit Engeland een beetje probeer te volgen, dan roept ‘de onttakeling, de xenofobie en het geweld, op een bedje van zelfsabotage’ ook bij mij afschuw op. En als Dalrymple in tal van publicaties op de eigen verantwoordelijkheid van mensen heeft gewezen, in welke sociale omstandigheden ze ook zijn opgegroeid, dan stem ik daar graag mee in. Maar tegelijkertijd denk ik dat het goed is om te proberen toch enige empathie voor deze mensen op te brengen. 

Ook al zijn ze in de eerste plaats daders en geen slachtoffers, toch is ook duidelijk dat hun positie en gedrag het resultaat is van de teloorgang van oude sociaaldemocratische idealen. ‘Verheffing’ noemden we dat vroeger. Het ging er daarbij niet alleen om arbeiders sociaaleconomisch een menswaardig bestaan te doen bereiken, maar ook om hun morele en culturele groei. Hele volksbibliotheken stonden in het teken van dat ideaal. Was het niet oud-Elsevier-hoofdredacteur Hendrik-Jan Schoo die vaststelde dat het verval van de sociaaldemocratie is ingezet op het moment dat dit ideaal werd ingeruild voor relativisme en nivellering en onverschilligheid?  

Ook Dalrymple heeft strijk-en-zet betoogd dat linkse idealen als vrijheid en zelfontplooiing juist voor de onderklasse desastreuze gevolgen hebben gehad. Het zijn, in Dalrymples analyse, progressieve intellectuelen die de basis van de beschaving hebben aangetast en nu hun ogen sluiten voor de schade en de problemen die zij hebben aangericht. Zij hebben zich op nieuwe modes gericht – multiculturalisme, diversiteit, inclusiviteit, e tutto quanti – en kijken met afkeer en dedain op hun voormalige achterban neer. 

Achtergronden 

En dat is het wat nog het meest steekt, als je het nieuws uit Engeland volgt. Natuurlijk bieden de beelden van het geweld, van de bestorming van asielzoekerscentra en moskeeën, van de xenofobe leuzen brullende getatoeëerden, geen verheffende aanblik. Maar is het toegestaan achter die beelden ook iets te zien en te horen van een soort ultieme wanhoop?  

Anders dan Dalrymple en Van Peperstraten heb ik nooit in dergelijke buurten gewoond, maar er is toch weinig fantasie voor nodig om te begrijpen dat generaties van armoede en gebrekkige scholing, gecombineerd met de instroom van immigranten, gecombineerd met de desinformatie die ‘rechtse leiders’ verspreiden, de achtergrond en verklaring van zoveel wangedrag vormen. 

Daders maar ook slachtoffers 

De nieuwe Britse regering van Keir Starmer treedt hard en repressief op tegen het ‘extreem-rechtse’ geweld. Maar ik had liever gezien dat de verspreiders van desinformatie waren aangepakt, de illegale immigratie, de achterstanden, de radicale islam en de nieuwe vormen van islamitische zelfverdediging die met een verwerping van het wettelijk gezag gepaard gaan.  

Liever had ik gezien dat alle ‘communities’ gelijkelijk zouden zijn beschermd door de politie en dat iets van begrip voor de uitzichtloze situatie van de onderklasse in de woorden van politici en bestuurders had doorgeklonken. Ze zijn daders maar ook slachtoffers. 

Al deze overwegingen klemmen temeer wanneer we bedenken dat de Britse taferelen zich ook elders kunnen gaan voordoen. We weten, en we weten het al op z’n minst zo’n twintig jaar, dat hoe diverser en multicultureler een gemeenschap is, hoe minder waarschijnlijk het is dat de leden van die gemeenschap elkaar vertrouwen. Daarom zullen de wanordelijkheden in Engeland een voorbode blijken van vergelijkbare taferelen op het continent. Ook hier, net als daar, ongecontroleerde massa-immigratie, culturele spanningen tussen verschillende groepen, gevoelens van vervreemding en achterstelling en politici die lang geleden hun ideologische veren hebben afgeschud, zich inzetten voor ‘inclusiviteit’ zonder de diversiteit in goede banen te kunnen leiden. 

Diepe culturele wortels 

Het kruitvat staat ook elders in Europa op ontploffen. Daarom zijn alle reacties – van Justitie, van politici, van de tegendemonstranten, van de media – zo teleurstellend. Alle incidenten worden vooral aangegrepen om ‘white trash’ (‘thugs’) te bashen, ‘extreem-rechts’ te beschuldigen en de racismekaart te trekken. Zonder dat wordt bedacht dat de problematiek veel dieper gaat, een lange geschiedenis heeft en diepe culturele wortels, en het dus geen pas geeft om de incidenten voor politieke spelletjes voor de korte termijn aan te grijpen. 

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week. 

Wynia’s Week verschijnt altijd, twee keer per week. Het zijn de donateurs die dat mogelijk maken. Nog geen donateur? Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Ik had graag wat meer begrip gezien voor de uitzichtloze situatie van de Britse onderklasse  verscheen eerst op Wynia's Week.