De verkiezingen in Portugal zijn er gekomen omdat de centrumrechtse minderheidscoalitie van premier Louis Montenegro struikelde. Oorzaak was Montenegro (52) zelf. Zijn familiebedrijf Spinumviva verzorgde ‘public relations’ tussen ondernemingen en de overheid, met name bij vastgoed. Een politiek riskante constructie. Montenegro beloofde het parlement dat hij zijn aandelen overmaakte aan zijn vrouw en zij de enige eigenaar werd. Maar volgens de Portugese wet is dat niet mogelijk. Wettelijk bleef Montenegro eigenaar.

Kans voor protestpartij ‘Chega’

Montenegro kwam in opspraak toen in februari bleek dat zijn bedrijf een maandelijks bedrag van 4.500 euro ontving van zijn klant Solverde, een casinobedrijf. Toen waren de rapen gaar. Montenegro hield een vertrouwensstemming in het Portugese parlement die hij verloor: 142 tegen, 88 voor. Portugal heeft zondag zijn derde parlementsverkiezingen in 3 jaar.

De verkiezingen zijn een uitgelezen kans voor de opkomende rechtse protestpartij ‘Chega’ (‘genoeg’). De Portugezen hebben er genoeg van. De jonge partij van André Ventura (42), advocaat en voormalig voetbalcommentator, behaalde in 2022 nog 12 zetels maar vorig jaar al 50. Oorzaak: overmatige illegale immigratie. Om het tij te keren besloot de regering van Montenegro tot het uitzetten van 18.000 illegalen op een land van 10,5 miljoen mensen. De mening van ‘Brussel’ werd niet gevraagd. Daarop lanceerde Montenegro het plan nog eens 110.000 uitzettingen onder de loep te nemen. Hij maakte ook een einde aan het beleid van zijn socialistische voorganger om non-EU-migranten zonder werkvergunning tóch een verblijfsvergunning te geven.

Portugal kende al redelijk veel immigratie vanuit de voormalige koloniën, zoals Angola, Mozambique en de Kaapverdische Eilanden. Maar de migratiepolitiek van de socialisten zorgde voor een verviervoudiging van de instroom sinds 2017. Zondag moet blijken hoezeer de Portugezen het ‘genoeg’ vinden. En Ventura een prominente rol geven. Als hij ten minste op de been blijft, want hij werd de afgelopen dagen twee keer met spoed opgenomen in het ziekenhuis wegens oprispingen van de zure maaginhoud.

De verkiezingen in Polen en Roemenië dragen een ander karakter. De Polen kunnen hun vroegere conservatieve regering in ieder geval danken voor het tegengaan van (islamitische) immigratie, en Roemenië is sowieso geen aantrekkelijke bestemming. In beide gevallen gaat het om een ‘richtingsverkiezing’: welke kant gaat het land op?

Kleurrijke figuren

Dit is de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Polen, met 13 kandidaten. Ooit werkte ik als correspondent in Polen, vlak na de val van de Berlijnse muur, en zag hoezeer de Poolse politiek ‘kleurrijke figuren’ voortbrengt. De eerste ronde moet de ergste pluimage eruit filteren.

De zittende conservatieve president Andrzej Duda, komt aan het eind van zijn tweede ambtstermijn. Duda kon steunen op de coalitie rondom de conservatieve PiS. Hij werd een ‘rem op de regering’ toen in 2023 Donald Tusk voor de tweede keer premier van Polen werd. Vooral inzake justitie (het ontslaan van ‘onwelgevallige rechters’), culturele en ethische kwesties, zoals LGBTQ, zette hij de voet dwars. Er is premier Tusk alles aan gelegen een president van zijn gading naast zich te krijgen.

Polen voldoet ruimschoots aan de NAVO-eisen

Het linkse kamp komt met Rafael Trzakowski (52), de liberale burgemeester van Warschau. De conservatieve kandidaat is Karol Nawrocki (42), een historicus die het ‘Instituut van Nationale Herinnering’ voorzit. Hij liet Sovjet-monumenten afbreken, bepleit patriottische educatie en is ongemeen pro-Trump. Hij ontmoette Trump zelfs in het Witte Huis.

Waarschijnlijk komen beide uit in de tweede ronde die op 1 juni wordt gehouden. In de Poolse politiek lijkt het erop alsof iedereen ruzie heeft met iedereen, de bekende ‘Poolse Landdag’, wat neigt tot volksvermaak.

Over één ding zijn de Polen het wel eens: steun aan Oekraïne. De Russische inval in Oekraïne heeft alle Polen doen verenigen in een gemeenschappelijke strijd. De eerste strofe van het volkslied luidt niet voor niets ‘nog is Polen niet verloren’. Polen slaagt met vlag en wimpel in het voldoen aan de NAVO-eisen, dit jaar al 4,1% van het bruto binnenlands product. Het aantal manschappen groeit gestaag naar 250.000. Meer dan Frankrijk, Duitsland en Italië. Polen staat in de NAVO derde, na de VS en Turkije.

Urbanisatie en kerkelijkheid

Er is een onderliggende electorale stroming van platteland naar steden die het Poolse kiezerskorps verandert ten gunste van links. Warschau is uitgegroeid tot een grote, moderne stad, niet meer te vergelijken met het ‘kampement’ waarin ik in 1990 vertoefde. Jongeren trekken naar steden, de bolwerken van Tusk; het platteland en kleine steden stemmen conservatief, alwaar de pastoor instaat voor een hoge opkomst. Polen is erg kerkelijk. Het zijn deze twee trends die de electorale ontwikkeling van Polen bepalen.

Brussel was opgelucht

Is de Poolse politiek chaotisch, Roemenië doet er nog een schepje bovenop. Na het einde van het Ceausescu-tijdperk is er weinig structuur gekomen in de Roemeense politiek. Vele personen en partijen. Een uitzondering is de Roemeense politicus Klaus Werner Johannis (65) uit Sibiu, die Duitse voorouders heeft. Zijn populariteit was toe te schrijven aan de opvatting van veel Roemenen dat hij ‘als enige niet corrupt was’.

De vorige presidentsverkiezingen kenden een valse start toen Calin Georgescu (63), agronoom, gespecialiseerd in duurzame landbouw en voormalig voorzitter van het Europees Onderzoekscentrum voor de Club van Rome, als onafhankelijk kandidaat spectaculair uit de bus kwam. Peilingen gaven hem 5% maar in de eerste ronde kreeg hij maar liefst 23%.

Daar zat volgens Roemeense en ook Europese machten een luchtje aan. De Roemeense ‘veiligheidsdienst’ kwam tot de slotsom dat een ‘vreemde mogendheid’ achter de schermen opereerde (bedoeld was Rusland). Georgescu werd gearresteerd en het Roemeens Grondwettelijk Hof annuleerde de verkiezingen. Vervolgens deed Georgescu nog zijn beklag bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg maar dat verklaarde zich ‘onbevoegd’. Brussel was opgelucht.

Daarop werd het veld geopend voor een nieuwe start en lijkt George Simion (38) een goede kans te maken. Hij is leider van de Alliantie voor de Unie van Roemenen (AUR), waartoe hij ook Moldavië rekent. Simion is net als Georgescu pro-Trump en tegen illegale immigratie. Zijn tegenstander bij de presidentsverkiezingen is Nicusor Dan, de burgemeester van Boekarest.

Recentelijk werd ik voor de Europese Conservatieve Fractie (ECR) naar Boekarest gestuurd om een kijkje te nemen bij een evenement van AUR in het Parlementspaleis, het kolossale gebouw dat ooit op bevel van Ceausescu werd aangelegd. AUR presenteerde zich met de conferentietitel: ‘Make Europe Great Again’ (MEGA). Er waren ook sprekers uit de Verenigde Staten. Voor AUR is Amerika de grote verre vriend. Niet Brussel. Wél is er een lijn gelegd met de Hongaarse leider Viktor Orban die AUR steunt ‘in de strijd voor christendom en soevereiniteit’.

Oude territoriale claims

Dat is opmerkelijk want tussen Roemenië en Hongarije boterde het nooit bijster. De Hongaarse nationalistische politicus Péter Magyar, voormalig partijgenoot van Orban, organiseerde meteen een mars naar de Roemeense grens (300 kilometer) uit protest tegen de ‘entente Orban-Simion’. Hongarije verloor na de Eerste Wereldoorlog, het Verdrag van Trianon van 4 juni 1920, een groot deel van zijn gebied aan Roemenië.

Als Simion wint, krijgt Brussel er lastposten bij en Trump vrienden. Wat Hongarije, Slowakije en Roemenië ook verenigt is hun afkerige attitude tegenover Oekraïne, wat ook weer te maken heeft met oude territoriale claims. De vorige eeuw leeft er als ware het gisteren.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Brussel volgt met grote nauwlettendheid verkiezingen in drie Europese landen verscheen eerst op Wynia's Week.

Waarom kijken West-Europese leiders en EU-excellenties neer op Polen en Hongarije? De Belgische oud-diplomaat Mark Geleyn heeft een idee.

‘Van Stettin aan de Baltische Zee tot Triëst aan de Adriatische Zee, is een ijzeren gordijn neergelaten, dwars door het Europese continent.’  Zo sprak Winston Churchill in maart 1946 tijdens een toespraak op een hogeschool in Fulton, Missouri. Die breuklijn, met muren, prikkeldraad en wachttorens, bepaalde het Europees strategisch landschap bijna een halve eeuw lang.

Tot in 1989 de muur werd neergehaald, het prikkeldraad opgerold, de wachttorens afgebroken. Een nieuw tijdperk van verzoening, samenwerking en optimisme werd ingezet. Heel Europa was blij. Maar er bleven andere breuklijnen lopen: breuklijnen tussen de liberale democratieën van West-Europa en de Midden-Europese naties die in 1989 vanonder de communistische betonlaag waren gekropen en in een beloftevolle, maar bedrieglijke geopolitieke context belandden. Die breuklijnen waren van culturele en emotionele aard en zij gaan tot ver in de geschiedenis terug.

Neerbuigendheid en rancune

Die geschiedenis kende glorieperioden, zoals het Polen van de Jagiellonen of de verfijnde beschaving onder de Habsburgse monarchie. Die geschiedenis kende ook gruwelen zoals de Duitse volkenmoord op Joden, op Polen, op zigeuners, zoals de massale klassenmoorden door de Sovjets, de gedwongen volksverhuizingen van Balten, Polen en Duitsers of de Trianon-vernedering van de Hongaren. Dat liet diepe littekens na in het collectieve denken van de Midden-Europese volken. Maar ook in de relaties tussen West- en Midden-Europa zijn er diepe littekens: de restanten van hoopvolle verwachtingen en van bittere teleurstellingen.

De apocalyptische dimensie van mensenleed dat Midden- en Oost-Europa in de twintigste eeuw doormaakten, is West-Europa bespaard gebleven. West-Europeanen zijn zich amper bewust van wat zich in Midden- en Oost-Europa heeft afgespeeld en hoe dat alles nog weegt op de mentaliteit in die landen. In West-Europa is er sowieso weinig empathie voor de Midden-Europese naties, wel een grote mate van neerbuigendheid bij westerse regeerders tegenover die wirwar van lastige volkeren met hun onmogelijke talen. Op hun beurt hebben Midden-Europese volken rancunes opgekropt omwille van ontgoochelingen uit het verleden.

Die rancunes dateren niet van na 1989, maar gaan een heel stuk in de geschiedenis terug. Keer op keer werden de belangen van landen als Polen, Hongarije en Tsjechoslowakije genegeerd in het voordeel van ‘goede verstandhoudingen’ met de Russische Sovjets. Keer op keer konden ze rekenen op de sympathie en ‘morele steun’, maar keer op keer werden hun protestbewegingen en opstanden zonder tussenkomst van het Westen door de Sovjets gewelddadig in de kiem gesmoord.
 
De ervaringen uit dat dramatische verleden tekenen het denken van nu. Na de communistische ontworteling van hun samenlevingen, zochten de Midden-Europese volken opnieuw houvast in de vroegere cultuurpatronen, in het christelijk geloof en in de eigen natie als eerste kader van solidariteit. Ook speelt de reflex om zich, na de onderdrukking door Moskou, als soeverein land niet opnieuw door het buitenland te laten voorschrijven hoe ze moeten leven.

Niet in de hemel, maar in Brussel

Dat verleden verklaart ook waarom die staten in de jaren negentig frenetiek zochten naar een strategisch dak boven het hoofd, en dus naar de bijstandsgarantie van artikel 5 van de NAVO. Wel moesten Balten en Polen ontgoocheld vaststellen dat Russische delegaties al vόόr hen op de NAVO in Evere ontvangen waren en dat zij zelf pas later uitgenodigd werden. Die eeuwige westerse gevoeligheid voor Russische belangen…

Maar goed: met een zwaar geladen emotionele rugzak vol herinneringen en ontgoochelingen, konden de Midden-Europese landen lid worden van de NAVO en de EU. Maar zij belandden niet in de hemel, maar in Brussel.

Nationale reflex als verwerpelijke ontsporing

West-Europese landen hebben na de oorlog een heel ander parcours afgelegd: een parcours van integratie. De vaders van de Europese gedachte ging het om verzoening, om het overwinnen van oude vijandschappen, om het herstel van het mensbeeld en een herbronning van de christelijke inspiratie van de Europese beschaving. Die wil om Europa één te maken, te integreren, hoorde daarbij. Die wil was zo uitgesproken dat een nationale reflex vaak als voorbijgestreefd afgedaan werd, zelfs als een verwerpelijke ontsporing uit het voorbije verleden. Het resultaat was dat de lidstaten belangrijke aspecten van hun soevereiniteit overdroegen aan supranationale instanties.

Er ontstond een supranationale administratie van hooggeschoolde, hoogbetaalde ambtenaren, met een uitgesproken liberaal levensbeeld, zonder binding met land, geloof, traditie, met een beroepsethos dat neerkijkt op het nationale. De nieuwe lidstaten uit Midden-Europa beschouwen zij als staten ‘die nog veel te leren hebben’, die nog niet keurig meelopen in de pas van het liberalistisch progressivisme.

Daarnaast waren er in West-Europa bevreemdende mentaliteitsveranderingen aan de gang, waar sommige Midden-Europese lidstaten het heel moeilijk mee hadden. Het liberale denkmodel, dat de westerse samenlevingen begon te monopoliseren, maakte de moraal ondergeschikt aan een verabsoluteerde individuele autonomie. Dat denkmodel bleek nefast voor de idealen die de vaders van Europa zich gesteld hadden.

Religie moest verdwijnen uit de res publica. Het liberalisme gold voortaan als enig mogelijke politieke filosofie. Liberalisme en individuele autonomie waren ook de brandstof voor een seksuele revolutie die het gezin en de christelijke moraal zou aantasten, die de natuur van de mens als manipuleerbaar beschouwt, en die nu begonnen is aan de seksualisering van het kind. De West-Europese samenleving ontspoorde.

Hervorming gerechtelijk apparaat in Polen

Het scherpst hebben Polen en Hongarije zich afgezet tegen dit op hol geslagen maatschappijmodel. Beide landen kozen bewust voor een samenlevingsmodel dat voorrang verleent aan het gezin, aan het Godsbesef en aan de natie. Zij kozen voor de terugkeer van the strong gods.

Daarmee kwam het onvermijdelijk tot een botsing met het politieke denken in West-Europa en bij de EU-instellingen, in ‘Brussel’. Het conflict met Warschau spitste zich toe op de controle over de rechterlijke macht. De regering Morawiecki wilde doen wat de Duitsers na 1989 hadden gedaan: de rechterlijke macht zuiveren van communisten. Daarvoor was een hervorming van het gerechtelijk apparaat nodig. Het Europees Hof van Justitie zag die hervorming als een inbreuk op de rechterlijke onafhankelijkheid. Het Pools grondwettelijk hof benadrukte bovendien dat de Poolse wet voorrang had op EU-verdragen. Zijn Duitse tegenhanger vindt dat ook, maar gaat subtieler te werk: het ‘toetst’ EU-recht aan Duits recht.

‘Antihomowet’ in Hongarije

Hongarije streeft nadrukkelijk het herstel na van een ouderwetse christendemocratie, geworteld in Europese tradities, wil prioriteit voor de natie en geen afstand van soevereiniteit aan een supranationaal ‘imperium’. Het wil de immigratie tot een minimum beperken. Boedapest stemde ook voor een wet op kinderrechten die verbiedt dat homoseksualiteit en genderoperaties in scholen en tv aan minderjarigen getoond worden. In West-Europa heet dat dan een ‘antihomowet’. Hongarije werd ervan beschuldigd de vrijheid van pers, universiteiten en ngo’s te beknotten, lgbt-rechten te schenden en immigranten te weigeren.

Liberalisme geen synoniem voor rechtsstaat

Tegen deze twee lidstaten zetten de liberale West-Europese staten, gesteund door de EU-ambtenarij, twee zware wapens in: de beschuldiging van schending van de rechtsstaat en het inhouden van miljarden aan cohesiefondsen als drukmiddel. Het inzetten van het concept rechtstaat toont aan hoe het politieke denken vergiftigd is door een liberale democratie die aanspraak maakt op een monopolie van legitieme autoriteit, die zichzelf ziet als de enig aanvaardbare politieke filosofie en die zich identificeert met de rechtsstaat.

Dat is een grondig foute visie. Liberalisme is geen synoniem voor rechtsstaat. Democratie staat niet gelijk aan liberalisme. Er zijn wel degelijk legitieme alternatieve politieke filosofieën, zoals de christendemocratie of de sociaaldemocratie. Hongarije noemt zich bij monde van premier Orban een christendemocratie zoals die in West-Europa nog tot voor 25 jaar gold. Het gaat hier dus niet om een juridisch geschil, maar om een politiek conflict tussen twee botsende maatschappijvisies.

Er gaapt nog een andere grote kloof door Europa. In het omarmen van het liberale gedachtengoed verwierpen de West-Europese politiek, academische wereld, media en intelligentsia, de metafysische basis van de rechtsorde, die was overgeërfd vanuit het Jodendom, Hellas, Rome en de middeleeuwse christelijke synthese. Juist nu die metafysische basis, na de ravage van een halve eeuw communisme, in Midden-Europa opnieuw ontdekt wordt.

Atheïstische stoottroepen

Tekenend voor die kloof is de manier waarop het godsbesef in de grondwetten wel of niet is ingeschreven. De Europese Grondwet verwijst niet naar God. Van 2003 tot 2007 liep daarover een scherp debat, in nationale parlementen en in de Europese Raad. Het waren president Chirac en kanselier Schröder die zich tegen een nominatio Dei verzetten. Het grof gevecht lieten ze over aan de Belgische liberalen Verhofstadt en Michel, die dat met gusto deden en zich als atheïstische stoottroepen gedroegen.

Het is op dat niveau, dat van het goddelijke, dat de kern van de nijd van het West-Europees liberalisme voor landen als Polen en Hongarije moet worden gezocht.

Dit artikel verscheen op 18 januari op doorbraak.be.

*Mark Geleyn is voormalig directeur-generaal op Buitenlandse Zaken en ambassadeur van België in Israël en in Duitsland.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Waarom kijken West-Europese leiders en EU-excellenties neer op Polen en Hongarije? verscheen eerst op Wynia's Week.

Burgers betrekken bij een onderwerp dat voor hun land van levensbelang is, foei! Wij in het ‘Westen’ weten toch dat je zulks moet overlaten aan de boven ons gestelden. Al die negatieve aandacht voor migratie leidt maar tot een ‘hysterische cultuurstrijd’.

Kalm Polen tegenover oproer in Frankrijk

De Poolse premier Mateusz Morawiecki maakt zich daaraan schuldig, volgens critici, met een filmpje op sociale media bij de aftrap van de campagne voor het referendum. Hij toont beelden van brandende steden, gewelddadige relschoppers en een zwarte, wild uit zijn ogen kijkende man die aan een mes likt. ‘We zien wat er gebeurt in de straten van West-Europa. Wilt u dat dit ook in Polen gebeurt? Wilt u stoppen de baas te zijn in uw eigen land?’ vraagt Jaroslaw Kaczynski  leider van de regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS).

Kort tevoren, tijdens de rellen in Frankrijk eind juni/begin juli, verstuurde Morawiecki al beelden van een kalm, zonnig Polen met harmonieuze gezinnen die zich verpozen in goed onderhouden parken. Als contrast dienen beelden van het inderdaad verschrikkelijke oproer in Frankrijk, voornamelijk het werk van migrantenkinderen.  

De premier heeft nog een appeltje te schillen met de Franse president Emmanuel Macron, die hem begin vorig jaar een ‘uiterst-rechtse antisemiet’ noemde. Migratie had daar niets mee te maken, maar Morawiecki had Macron de mantel uitgeveegd voor diens contacten met Vladimir Poetin kort na Ruslands invasie in Oekraïne. Dat kwam volgens de premier neer op praten met Hitler.

Macron betichtte de Pool bovendien van steun aan zijn rivale Marine Le Pen. Ook zij wil, als zij in 2027 wél wordt gekozen, het volk per referendum laten beslissen over haar voorstellen om de immigratie en haar gevolgen aan te pakken.

Weigeraar moet per afgewezen illegaal dokken

Ze zal zich kunnen vinden in de vraagstelling van de Poolse volksraadpleging die op 15 oktober samenvalt met de parlementsverkiezingen. Die vraag luidt: ‘Steunt u de toelating van duizenden illegale immigranten uit het Midden-Oosten en Afrika onder het gedwongen verplaatsingsmechanisme dat ons wordt opgelegd door de Europese bureaucratie?’

De Poolse wrevel richt zich op het onderdeel van het EU-asiel-en migratiepact dat lidstaten verplicht asielzoekers op te nemen uit landen waar de meesten arriveren. Weigeren kan, maar dan moet de weigeraar per afgewezen illegaal dokken. Polen vindt dat het met de opname van een miljoen Oekraïners al genoeg doet.  

Een vooraanstaande Europese natie

De ‘illegalen uit het Midden-Oosten en Afrika’ staan overigens al aan de Poolse grenzen. Vanuit Wit-Rusland proberen ze binnen te komen, dit jaar gaat het al om 19.000 mensen, tegen 16.000 in heel 2022, aldus onlangs het hoofd van de Poolse grenswacht tegen persbureau Reuters. Die arme drommels worden dus nog steeds, net als in 2021, door de Wit-Russische dictator Aleksandr Loekasjenko, mogelijk aangestuurd door Poetin, ingezet om het buurland te ondermijnen. Een ‘hybride’ oorlog, met mensen als wapens. Logisch dat Polen zich daartegen afschermt en bewapent, en de druk van mensenrechtenorganisaties weerstaat om de grenzen te openen.

Polen heeft zich sinds de instorting van het communisme razendsnel ontwikkeld en is zeker sinds het begin van de Oekraïne-oorlog uitgegroeid tot een vooraanstaande Europese natie. Een eigenzinnig, soms dwars, land met een sterk nationaal bewustzijn, geschraagd door het katholicisme, hetgeen elders in Europa niet altijd wordt begrepen of gewaardeerd. Of afgedaan als reactionair en bekrompen.

Hoge criminaliteitscijfers

Zo weigert Polen om immigratie  uit voorheen de Derde Wereld te beschouwen als een natuurverschijnsel waartegen weinig valt te ondernemen. Het is erin geslaagd, net als het eveneens schandalig geachte Hongarije, om zijn burgers het lot van West-Europeanen te besparen.

Polen reizen dezer dagen veel door Europese landen die worstelen met de gevolgen van immigratie. Burgers eisen er vergeefs stappen om de toestroom te stoppen. In Nederland viel een regering over de kwestie, Frankrijk raakt erdoor steeds verder ontwricht, Groot-Brittannië kan zelfs de instroom van jonge mannen in rubberbootjes niet tegenhouden.

In het nabije Duitsland zien Polen dat Angela Merkels welkomstpolitiek zelfs in provinciesteden als Düsseldorf en Koblenz het straatbeeld ingrijpend heeft veranderd. Ruud Koopmans, hoogleraar sociologie en migratie aan de Humboldt-Universität van Berlijn, vermeldde in zijn boek De Asielloterij de hoge criminaliteitscijfers onder deze ‘nieuwe Duitsers’. Dit zal de Poolse regering niet zijn ontgaan.

Het asielreferendum gaat in naam uitsluitend over de onlangs bereikte EU-overeenkomst – Polen en Hongarije stemden natuurlijk tegen. Maar in feite luidt de vraag: wilt u meer of minder niet-westerse immigratie? Marowiecki’s stemadvies: ‘Minder, minder!’

Natuurlijk zweemt het referendum naar opportunisme om de liberale oppositie een hak te zetten. De migratiedeal zou in de praktijk niet eens voor Polen gelden, gezien zijn grootschalige opvang van Oekraïners. En de ultra-conservatieve ideeën van de PiS over abortus, homorechten en andere autoritaire tendensen stuiten terecht op kritiek. (en soms op financiële sancties door de EU). Het verzet tegen de PiS in liberale bolwerken als Warschau en Gdansk is dan ook sterk.

Ook Tusk wil controle over de eigen grenzen terugkrijgen

Het worden, naast het referendum, spannende verkiezingen. Marowiecki’s partij is al sinds 2015 aan de macht en strijdt voor een derde termijn. Het Burgerplatform van ex-premier Donald Tusk, volgens rechts een zetbaas van Brussel en Berlijn, kan dat voorkomen. Volgt Tusk, als hij wint, het voorbeeld van Frankrijk en andere door immigratie versjteerde landen? Daar lijkt het niet op. Ook deze vroegere voorzitter van de Europese Raad toonde zich geschokt door de beelden van het Franse oproer.

Volgens de correspondente van de NOS in Midden-Europa kapittelde hij vervolgens in een videoboodschap de regering omdat Warschau buiten Europa arbeidskrachten werft voor werk waar Polen voor passen. Het betreft dan wel ‘gecontroleerde migratie’, volgens de regering, maar Tusk is er niet gerust op. En stelde in zijn boodschap: ‘De Polen moeten de controle over hun land en hun grenzen terugkrijgen.’

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler. 

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht De Polen kunnen per referendum een vraag beantwoorden die neerkomt op: wilt u meer of minder niet-westerse immigratie? verscheen eerst op Wynia's Week.

Mag ik even opnoemen? Er vliegen kogels door de Haagse en Amsterdamse straten en het lijkt wel alsof we het Palermo aan de Noordzee zijn geworden. We staan er als land zelfs zo ernstig voor dat het vooraanstaande Duitse magazine Der Spiegel een complete cover wijdde aan ‘Frau Antje und die Drogen-Staat’. Het is al lang niet supertoll meer.

Die kogels zorgden er recent voor dat op klaarlichte dag een eind aan het leven van journalist Peter R. de Vries kwam. In de grote steden lopen gewone mensen al lang niet meer rustig door bepaalde wijken en straten. Het is zaak om eerst goed om je heen te kijken.

Controleren op messen en pistolen mag niet, want dat is ‘etnisch profileren’. Niemand die de vraag stelt hoe het kan dat met name allochtonen oververtegenwoordigd zijn in de misdaad-statistieken. Droogjes merkte iemand onlangs op Twitter op dat de kans dat een witte tiener met atheneum in de Achterhoek iemand berooft aanzienlijk minder is dan een zwarte tiener met vmbo in de grote stad. Er blijken nog mensen te zijn die zich daarover verbazen.

Bestuurlijk misbruik

En dan de kwestie van de kinderopvangtoeslag-affaire. Nou ja, ‘affaire’. Het mag zo langzamerhand wel de nationale schande genoemd worden. Een overheid die tolereert dat ruim duizend kinderen uit huis worden geplaatst wegens schulden bij de Belastingdienst is absoluut geen hoeder van de rechtsstaat meer. Als het ook nog eens gebeurt zonder tussenkomst van een rechter dan is de kinder- en jeugd’zorg’ de titel ook niet langer waard. Dan is er sprake van bestuurlijk misbruik. Nooit gehoord van het internationale VN Kinderverdrag?

Gelukkig dat wakkere Kamerleden als Renske Leijten en Pieter Omtzigt bleven hameren op recht en gerechtigheid voor de gedupeerden, daarbij gesteund door journalisten als Pieter Klein c.s. Er is nog steeds nauwelijks een begin gemaakt met het oplossen van de vele schrijnende problemen.

Lijntjes naar terreur

Nederland heeft überhaupt niet zoveel op met internationale juridische verdragen en afspraken, zo blijkt. Voormalig minister Kaag van Buitenlandse Zaken ging vrolijk door met het financieren van Palestijnse ‘hulp’organisaties, terwijl zij meerdere keren nadrukkelijk signalen kreeg van Israëlische, Amerikaanse en Europese zijde dat het fout zat met de gesubsidieerde clubs en dat er lijntjes naar terreur waren.

De financiële hulp werd dan wel ’tijdelijk bevroren’ – na lang aandringen door de Tweede Kamer – en een Europees onderzoek zou worden afgewacht, maar op verzoek van de DENK-fractie weer ‘gedeeltelijk hervat’. Kaag had specifiek lak aan internationale verdragen en regelgeving die (co)financiering van terrorisme verbiedt, door wie dan ook.

Attributiebeginsel

En zo stond onze premier te vingerwijzen in Brussel, want ‘Polen’ en ‘rechtsstaat’. Polen had echter niet veel anders gedaan dan andere landen. Hongarije evenmin. De EU heeft namelijk verdragen opgesteld, waarin opgenomen is welke competentie onder nationale bevoegdheid en welke onder EU-bevoegdheid valt: het zogenaamde attributiebeginsel: de EU kan slechts bevoegdheden uitoefenen die aan haar zijn toegekend op basis van de verdragen. Zo vallen de douane-unie, mededingingsregels, monetair beleid en visserij onder de EU, maar de nationale rechtspraak niet.

De Hongaarse premier Orbán kwam dan ook Polen te hulp en zei dat de EU bezig was met een heimelijke uitbreiding van bevoegdheden, terwijl ‘juridische lichamen van de lidstaten, met name het hooggerechtshof of constitutioneel hof het recht hebben de EU te controleren op reikwijdte en grenzen’.

Poolse overheid mag rechters benoemen

Polen en Hongarije staan bepaald niet alleen in hun kritiek op het Europees Hof van Justitie. De Franse presidentskandidaat Michel Barnier, nota bene destijds onderhandelaar namens de EU met ‘Brexit’, riep Frankrijk op om ‘legale soevereiniteit te herpakken’ en niet langer onderworpen te zijn aan uitspraken van dat Europees Hof. Leden van het Duitse Constitutioneel Hof spreken zich heel geregeld kritisch uit over de groeiende invloed van de EU op nationale wetgeving.

In Polen waren rechters-kandidaten afgewezen voor een functie. Zij gingen niet klagen bij de nationale Raad voor de Rechtspraak, maar klaagden in Brussel. De kandidaten vonden namelijk dat de Poolse beroepscommissie ‘niet politiek onafhankelijk was’. De Poolse overheid heeft echter het volstrekte recht om rechters te benoemen. De Poolse minister van Justitie mag naar eigen inzicht voorzitters van rechtbanken benoemen en ontslaan, met toestemming van een Kamermeerderheid, bepaald bij Poolse wet. Die Poolse kamerleden bekrachtigen al dan niet een rechterlijke benoeming.

EU moet binnen haar bevoegdheden blijven

In Nederland is er een selectiecommissie (de Raad voor de Rechtspraak) en kandidaten worden voorgedragen ter benoeming bij de Tweede Kamer. Bij ons gaat het dus niet veel anders dan in Polen. Marc Chavannes schreef dan ook terecht in maart in de Correspondent: ‘De ‘minister voor Rechtsbescherming’ wijst de leden van de Raad voor de Rechtspraak aan. Die Raad kiest de bestuursleden van de gerechten, die op hun beurt rechters kansen geven of niet. Een Nederlandse regering die vindt dat rechters hinderlijke of politiek ongewenste uitspraken doen kan zorgen dat er meer rechters komen die haar visie delen. Met de huidige regels.’

Eurocommissaris Didier Reynders vindt dat Polen en Hongarije zich aan de EU wet- en regelgeving moeten houden, ‘anders maken we de Unie kapot’. Nou nee, de EU moet zich dus binnen de bevoegdheden bewegen die haar op grond van verdragen toekomen en niet daarbuiten, waar de bevoegdheden van de nationale lidstaten liggen.

EU wordt beheerst door progressieve ideologie

Het conflict heeft echter een dieper liggende laag. Polen en Hongarije zijn conservatief en de kerk heeft er invloed. Dat is niet zomaar ontstaan, want er ligt een roerige geschiedenis aan ten grondslag. In tijden van communistische en socialistische bezetting was het doorgaans de kerk die als enige onafhankelijke partij een plaats van rust bood voor vervolgden, ook de al dan niet ondergrondse oppositie. Men denke aan Solidarnosc. Polen en Hongarije zijn landen bij uitstek die hun nationale soevereiniteit wensen te bewaken en zelf in te richten. Niemand kan hen dat kwalijk nemen.

Dat alles is tegen het zere been van ‘Rupsje Nooitgenoeg’ EU en haar ‘progressieve’ ideologie. Democratie mag dan mooi zijn, maar slechts als middel om te komen tot de wereld die zij, ‘liberalen’ en ‘progressieven’, wensen.

Laten partijen als de Poolse PiS en Hongaarse Fidesz nu bijzonder geliefd zijn onder de bevolking, met hun conservatieve beleid van strenge grensbewaking, fatsoenlijke kinderbijslag, goed onderwijs zonder kinder-indoctrinatie door woke minderheden, verhoging van salarissen en pensioenen en belastingvrijstelling voor jongeren! Dat is nog eens werkelijk conervatief-liberaal beleid.

Rutte ziet niet de balk in eigen oog

De EU poogt uit alle macht die nationale bevoegdheden af te breken. Alles moet stuk en wijken voor een elitair-kosmopolitische nachtmerrie. Tegelijkertijd vreest Brussel een Pools en/of Hongaars ‘exit’ in hoge mate.

Premier Rutte gaat helaas volop mee in de EU-waanzin. Om in een verbasterd Bijbels woordgebruik te blijven: hij meent wel een splinter in het oog van de buurman te zien, maar niet de balk in eigen oog. Rutte sloopt de rechtsstaat met haar inherente beleidsmatige integriteit in eigen land en foetert internationaal landen uit waar de rechtsstaat minstens zo goed, zo niet beter, democratisch ingebed is én wordt bewaakt.

Constitutionele toetsing

Het onlangs uitgekomen Venetië Rapport inzake rechtsstaat Nederland geeft een moeizaam beeld. Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, zei dan ook terecht: ‘Het rapport laat zien dat we echt werk moeten maken van de democratische rechtsstaat’.

Eén van de belangrijkste aanbevelingen van de Venetië Commissie is om in Nederland constitutionele toetsing in de voeren, ofwel: een Constitutioneel Hof. Dat is nu nog bij Grondwet verboden; een unicum in Europa. Rutte wappert, onze rechtsstaat kreunt in al haar voegen. Hoeveel losgezongen van de – nationale én internationale – werkelijkheid kun je zijn?

Steunt u de onafhankelijke berichtgeving van Wynia’s Week? Dat kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Voor de EU zijn Polen en Hongarije niet progressief genoeg verscheen eerst op Wynia's Week.