Op 16 december 1999 zag Merkel op haar kantoor op de CDU-partijcentrale Kohl op tv-zender ZDF toegeven dat hij donaties had ontvangen tussen de 1,5 en 2 miljoen mark die niet aan de belasting waren opgegeven omdat, verklaarde Kohl, ‘de donateurs daar uitdrukkelijk om hadden gevraagd’.

Merkel schrijft: ‘Met andere woorden: Kohl had zich met het aannemen van donaties onder die voorwaarde boven de wet geplaatst. Van hem konden we niets meer verwachten, dat was na dat optreden wel duidelijk.’

Meedogenloos

Merkel was nog maar een jaar tevoren gekozen tot secretaris-generaal van de CDU, op voorspraak van partijvoorzitter Wolfgang Schäuble. Zijn idee was dat de CDU wel een vrouw uit de voormalige DDR kon gebruiken om stemmen te trekken van jongeren en kiezers uit het Oosten. De CDU was in 1998 verpletterend verslagen door de SPD van Gerhard Schröder. En nu zat de partij midden in een zwartgeldaffaire. Het was begonnen met een arrestatiebevel tegen de voormalige penningmeester van de partij, Walther Leisler Kiep. Die had in het geheim 1 miljoen mark aangenomen van wapenhandelaar Karlheinz Schreiber.

‘Als ik mijn functie serieus nam, was het mijn plicht om de politieke balans op te maken, meedogenloos, publiekelijk en gericht op de toekomst.’ In de wetenschap dat Schäuble haar dit zou verbieden, besloot Merkel hem te passeren. Ze schreef een ingezonden stuk in de Frankfurter Allgemeine Zeitung, bedoeld voor de opiniepagina. De krant zette het natuurlijk op de voorpagina: MERKEL: HET TIJDPERK-KOHL IS ONHERROEPELIJK VOORBIJ.

Aanhangers van Kohl probeerden Merkel in de schoenen te schuiven dat zij het Openbaar Ministerie een voorzet had gegeven om een onderzoek naar Kohl te starten. ‘Als Kohl door mijn artikel in het vizier van het Openbaar Ministerie was gekomen, had de partij me dat nooit vergeven.’ Merkel ontsprong de dans; het OM opende een onderzoek tegen Kohl zonder het artikel erbij te halen.

Intussen bereikte de zwartgeldaffaire een moreel dieptepunt op 14 januari 2000. De Hessische CDU had miljoenen doorgesluisd naar buitenlandse rekeningen, die bij wijze van dekmantel werden omschreven als ‘Joodse nalatenschappen’.

Gekozen met 897 van de 935 stemmen

Het betekende dat behalve Kohl, ook Schäuble moest aftreden. Merkel rook haar kans: ‘De kaarten werden opnieuw geschud.’ Partijfunctionarissen waren verdeeld, maar in de achterban van de CDU was er veel waardering voor de vadermoord op Kohl via de FAZ. ‘In termen van machtspolitiek was ik ervan overtuigd dat ik geen tweede keer de kans zou krijgen om leider te worden van de volkspartij. Ik besefte ook dat een CDU-voorzitter ook altijd bereid moest zijn om kanselier van de Bondsrepubliek Duitsland te worden.’

Een kleine groep partijprominenten had in de achterkamertjes besloten dat de Saksische minister-president Kurt Biedenkopf de partij moest gaan leiden. Toen dit in de publiciteit kwam, werd Merkel door de achterban nog meer aangemoedigd zich kandidaat te stellen. In april 2000 werd Merkel met 897 van de 935 stemmen gekozen tot voorzitter van een partij ‘die bijna was weggezonken in het moeras van de zwartgeldaffaire’.

Het einde van Schröder

De CDU verloor in 2002 nipt de Bondsdagverkiezingen van de SPD. Merkel maakte van de situatie gebruik door af te rekenen met haar rivaal Friedrich Merz. Naast voorzitter van de partij werd zij, in zijn plaats, voorzitter van de parlementsfractie van CDU/CSU.

De herkozen bondskanselier Gerhard Schröder zag zich al snel gedwongen een scherpe koerswending naar rechts te maken om de uit de hand gelopen overheidsfinanciën in het gareel te krijgen. Zijn Agenda 2010 versoepelde de ontslagbescherming, schrapte vergoedingen uit het ziekenfonds en versoberde de werkloosheidsuitkeringen en de pensioenen.

De draai van Schröder kwam erop neer dat de SPD CDU-beleid ging voeren, analyseerde Merkel: ‘In mijn optiek betekende het zijn einde als kanselier.’ Dat was inderdaad het geval. Na vervroegde verkiezingen werd Angela Merkel op 22 november 2005 bondskanselier.

Dat Merkel op dezelfde manier als Schröder haar partij de vernieling in zou draaien, blijft voor de lezers van Vrijheid verborgen. Naarmate haar boek vordert, wordt steeds duidelijker waar het haar om te doen is. Reputatiemanagement is overduidelijk de voornaamste drijfveer van Merkel. Ze schrijft doodleuk dat ze als bondskanselier nooit een verkiezing heeft verloren. Maar hoe kan het dan dat de Union van CDU en de Beierse CSU in 2021 minder dan een kwart van de stemmen haalde en de partij naar de oppositie werd verbannen?

Ze was ‘Person of the Year 2015’ van Time Magazine. Een jaar later typeerde The New York Times haar als ‘de laatste verdedigster van het Vrije Westen’. Het applaus voor Angela Merkel op het partijcongres van de CDU op 6 december 2016 in Essen hield elf minuten aan.

Onderkant formulier

Eén miljoen vluchtelingen drukken op de verzorgingsstaat

Maar waarop was al die lof eigenlijk gebaseerd? Toen Merkel in 2005 kanselier werd, groeide de Duitse economie met meer dan 3 procent, na de kredietcrisis met 1,5 procent. De economie van Duitsland is inmiddels in het slop geraakt. Duitsland loopt achter met digitalisering en kampt met een tekort aan gekwalificeerde arbeidskrachten.

De één miljoen vluchtelingen die Merkel in de herfst van 2015 binnenliet, drukken elk jaar voor 23 miljard op de Duitse verzorgingsstaat. De meesten zijn kansloos op de arbeidsmarkt. De euforische stemming over het ‘Wir schaffen das’ sloeg in Duitsland dan ook vrij snel om in een sfeer van Merkelmoeheid.

Merkel vermeldt afgang niet

De afrekening met het tijdperk-Merkel begon in 2017, na de verkiezingsnederlaag van de grote coalitie van de christendemocraten en sociaaldemocraten. De Union van CDU en CSU incasseerde in 2013 met 41,5 procent van de stemmen nog een Merkel-bonus. Die bleek in 2017 in een Merkel-malus omgeslagen: CDU/CSU daalde naar 33 procent. Alternative für Deutschland kwam vanuit het niets in de Bondsdag met 12,6 procent van de stemmen.

Merkel had inmiddels laten weten dat zij in 2021 zou stoppen. Ze schoof haar minister van Defensie Annegret Kramp-Karrenbauer als opvolgster naar voren. Die trok zich voortijdig terug na povere resultaten bij de Europese verkiezingen in mei 2019. De CDU/CSU scoorde daar 28,9 procent. Onder leiding van Armin Laschet boekte de Union in 2021 haar slechtste resultaat ooit: 24,1 procent van de stemmen. Olav Scholz van de SPD werd de nieuwe bondskanselier in een coalitie met de Groenen en de liberale FDP. Merkel kan het niet opbrengen om in haar dikke boek deze afgang te vermelden.

Opgelucht

Jarenlang kon je in de Duitse media geen kwaad woord lezen over Angela Merkel. Totdat socioloog Wolfgang Streeck op 16 november 2017 in een lang stuk in de Frankfurter Allgemeine Zeitung verklaarde opgelucht te zijn met het einde van het tijdperk-Merkel. ‘Eindelijk ontwaken de Duitse politiek en de media uit hun postdemocratische narcose’, schreef Streeck. ‘Merkels basale machtspolitieke techniek bestond niet uit het mobiliseren van de kiezers voor haar eigen doelstellingen, maar uit de kiezers van andere partijen de lust te ontnemen om te gaan stemmen – door zo onopvallend mogelijk het programma van de concurrentie over te nemen.’

Freiheit statt Sozialismus was in de vorige eeuw de verkiezingsleus van Merkels CDU. Rechts van CDU/CSU mocht geen ruimte ontstaan voor een nieuwe partij. Door een streng asielbeleid werd in de jaren negentig de rechts-radicale Republikaner de pas afgesneden. Maar sinds Merkel kanselier werd in 2005 lijkt volgens Wolfgang Streeck het motto vervangen door Mitte statt Rechts, waarbij de AfD fungeert als ‘vogelverschrikker om het grote midden te disciplineren’. De uitsluiting van de AfD dient om explosieve debatten over de vluchtelingen, de euro en de EU te smoren, stelde Streeck.

Merkel liet inderdaad consequent de oorspronkelijke standpunten van haar eigen CDU vallen ten gunste van die van haar politieke tegenstanders. Zo was zij in 2009 voorstander van het langer openhouden van kerncentrales, maar kwam ze tot haar ‘Energiewende’ in 2011 na de tsunami bij Fukushima. In kringen van de Groenen werd Merkel begroet als de ‘eerste groene kanselier’. Het loslaten van kernenergie, dat Merkel in haar boek blijft verdedigen, betekent dat Duitsland om de klimaatdoelstellingen te halen in 2050 de helft van zijn energie zal moeten importeren.

Een lege huls

Maar je zag het vooral in 2015, bij het binnenhalen van een miljoen vluchtelingen – zonder overleg met EU-partners. Die actie viel heel goed bij de SPD en de Groenen.

Voor veel Britten was het een reden zich af te keren van de Europese Unie. In haar boek noemt Merkel de Brexit ‘een klap in het gezicht, een blamage voor ons – Groot-Brittannië liet ons gewoon zitten.’ Vier pagina’s lang probeert ze vervolgens de lezer ervan te overtuigen dat ze er alles aan gedaan had de Britten binnenboord te houden. Maar ‘gezien de binnenlandse ontwikkelingen in Engeland’ was er geen mogelijkheid ‘van buitenaf het vertrek van Groot-Brittannië te verhinderen.’

De CDU was door de methode-Merkel een lege huls geworden, een machtspartij waarvan de kiezers niet meer wisten waarvoor die stond. Haar was precies hetzelfde overkomen als Gerhard Schröder in 2005, maar ze wil het nog altijd niet onder ogen zien.

Angela Merkel: Vrijheid. Herinneringen 1954-2021, Arbeiderspers, 704 pagina’s, € 45.

Hans Wansink is historicus en journalist en publiceert over boeken in Wynia’s Week. Hij was redacteur van NRC Handelsblad, Intermediar en de Volkskrant.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Merkel verzwijgt dat haar afgang te wijten is aan het verraden van de standpunten van haar eigen partij verscheen eerst op Wynia's Week.

Angela Merkel mag graag zeggen dat in 1989, na de val van de Berlijnse Muur, plotseling haar ‘politieke leven’ begon. De Duitse journalisten Ralf Georg Reuth en Günther Lachmann zullen dan elke keer weer hun wenkbrauwen fronsen. Onder de titel Das erste Leben der Angela M. publiceerden ze in 2013 een onthullend boek over de DDR-jaren van Merkel. Reuth en Lachmann concludeerden dat de toenmalige bondskanselier gedurende de eerste 35 jaar van haar leven veel nauwer was betrokken bij het Oost-Duitse regime dan zij ons graag voorspiegelde.  

Zo bleek Merkel, anders dan zij altijd had gezegd, geen ‘gewoon’ lid van de communistische jeugdorganisatie Freie Deutsche Jugend (FDJ), maar bekleedde ze binnen die organisatie diverse leidende functies. Toen ze in 1978, na haar studie natuurkunde, wetenschappelijk medewerker werd aan de Academie van Wetenschappen in Oost-Berlijn, schopte ze het daar zelfs tot ‘FDJ-Sekretärin für Agitation und Propaganda’. Tevens trad ze toe tot de leiding van de (uiteraard gelijkgeschakelde) vakbondsafdeling die op de academie actief was. Dan was je geen meeloper of opportunist, maar méér.

Merkels reactie op deze onthullingen liet zich raden: volgens beproefd spindoctorsrecept betoogde ze dat er ‘niets nieuws’ was ontdekt omtrent haar DDR-jaren. Over haar FDJ-lidmaatschap had ze immers ‘nooit geheimzinnig’ gedaan. Maar dat was natuurlijk niet de portee van de kwestie.

Geen gewone christendemocraat

In Nederland was er nauwelijks aandacht voor het boek van Reuth en Lachmann. Over de bijkans heiligverklaarde Merkel wilde hier vrijwel niemand een kwaad woord horen.

Zo op het eerste gezicht was dat een beetje vreemd. Merkel immers was het boegbeeld van de christendemocratische CDU, terwijl de toonaangevende Duitslandkenners in Nederland van oudsher warme betrekkingen onderhouden met zowel de PvdA als de SPD. Als informeel hoofdkwartier van de kongsi fungeerde jarenlang de universiteit van Münster, in het inmiddels afgekalfde rode bolwerk Noordrijn-Westfalen. Niet toevallig kreeg oud-PvdA-premier Wim Kok er in 2003 zijn eerste en enige buitenlandse eredoctoraat.

Maar Merkel, dochter van een rode dominee, was geen gewone Duitse christendemocraat, althans niet iemand in de conservatieve traditie van Konrad Adenauer en Helmut Kohl, laat staan in de nog rechtsere traditie van de Beierse volkstribuun Franz Josef Strauß. Met haar eurofilie, haar Atomausstieg en vooral haar opengrenzenbeleid voor vluchtelingen werd de CDU onder Merkel een partij met – zeker in Nederlandse ogen – een centrumlinkse signatuur. Precies dus de lijn van onze overwegend sociaaldemocratische Duitslanddeskundigen en ons overwegend progressieve journaille. Toen in Amerika Donald Trump op het toneel verscheen (2016) en in het Verenigd Koninkrijk Boris Johnson (2019), was er helemaal geen houden meer aan: Merkel werd nu aangeprezen als een van de laatste wereldleiders met fatsoen en intellect.   

Wat is er, drie jaar na haar vertrek als bondskanselier, over van Merkels glanzende reputatie? Het is bijna een retorische vraag.

Het waarschijnlijk meest beslissende moment van Merkel op de Europese bühne was toen ze in mei 2020 samen met de Franse president Emmanuel Macron een Corona-hulpfonds van 500 miljard lanceerde, te financieren met door de Europese Commissie te lenen geld.

Merkel, zo werd toen terecht geconcludeerd, was door de pomp voor eurobonds, al mochten die niet zo heten. Het Corona-hulpfonds was een beslissende stap richting een transferunie, waarbij (de door premier Mark Rutte bedongen ‘noodrem’ deed daar niets aan af) geld van hardwerkende, productieve Noord-Europeanen wordt overgemaakt naar weinig werkende en vroeg met pensioen gaande Zuid-Europeanen. Gif voor de Noord-Europese economieën, gif ook voor een op fairness en wederkerigheid gebaseerde Europese samenwerking.

Kerncentrales dicht

Minstens zo funest was Merkels beslissing om definitief en versneld alle Duitse kerncentrales te sluiten. Die beslissing werd genomen in 2011, na een tsunami voor de oostkust van Japan. Daardoor deed zich een ernstige storing voor in de kerncentrale van Fukushima, en hoewel daarbij niemand om het leven kwam en zich ook geen gevallen van stralingsziekte voordeden, raakte de publieke opinie in Duitsland bevangen door een golf van antinucleaire massahysterie. 

Had de kanselier van de grootste economie van Europa – en de vierde ter wereld – toen niet beter het hoofd koel kunnen houden? ‘We hebben nu na Polen de hoogste CO2-uitstoot van de Europese Unie en de duurste stroom ter wereld,’ concludeerde de Duitse journalist Alexander Wendt vorig jaar in zijn boek Der Grüne Blackout. Desastreus, ook voor de Duitse industrie, die het land aan het verlaten is.

Haar meest geciteerde uitspraak deed Merkel in augustus 2015, tijdens het hoogtepunt van de Europese vluchtelingencrisis: ‘Wir schaffen das’. Het bleek vooral politiek correct wensdenken. Terwijl het aantal asielzoekers in de Bondsrepubliek in vijf jaar tijd verdubbelde, was van succesvolle integratie geen sprake. Wel van taalachterstanden, massale uitkeringsafhankelijkheid en riante oververtegenwoordiging in de criminaliteitsstatistieken. Ook werd Duitsland sinds 2015 het toneel van een groot aantal islamitische terreuraanslagen door illegale vluchtelingen.

Na de Russische inval in Oekraïne, in februari 2022, kreeg Merkel van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky het verwijt dat ze jarenlang naïef en te toegeeflijk was geweest in haar relatie met Rusland. Er zijn inmiddels nog maar weinig internationale analisten die daar anders over denken. Hoe heeft Merkel, die van alle westerse leiders het beste contact had met Vladimir Poetin, zich zo in hem kunnen vergissen, vroeg het Vlaamse dagblad De Morgen zich in 2022 af. ‘Waarom gaf zij in 2015, kort na de illegale Russische annexatie van schiereiland de Krim, toch groen licht voor de aanleg van de pijpleiding Nord Stream 2, die Duitsland nog meer afhankelijk maakte van Russisch gas? Waarom luisterde ze niet wat meer naar Oost-Europese leiders, die waarschuwden voor de groeiende Russische dreiging? En hoe kon ze onder deze omstandigheden het Duitse leger zo laten verslonzen?’

Last but not least: ook de electorale doorbraak van Alternative für Deutschland (AfD) behoort tot de erfenis van Merkel. Nog nooit in het naoorlogse Duitsland was een rechts-nationalistische partij erin geslaagd door te dringen tot de Bondsdag. De AfD lukte het, in 2017, vooral omdat Merkels CDU zich met haar pro-migratiekoers had vervreemd van conservatieve kiezers.

Verantwoording gewenst

Jan Fleischhauer, columnist van het Duitse weekblad Focus, typeerde Merkels onlangs gepubliceerde memoires – ter gelegenheid waarvan ze volgende week naar Nederland komt – als ‘700 Seiten Selbstrechtfertigung’. Maar dat Merkel nog altijd niet verder komt dan ‘Ich hatte recht’ en niet in staat is tot zelfreflectie betekent uiteraard niet dat onze Duitslandkenners er verder het zwijgen toe kunnen doen. Voor hun jarenlange gedweep met de rampzalige bondskanselier is verantwoording dringend gewenst.

Roelof Bouwman is columnist en adjunct-hoofdredacteur van Wynia’s Week. Hij schrijft over politiek, geschiedenis en media.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Hartelijk dank!

Het bericht De rampzalige Angela Merkel werd jarenlang bewierookt door onze Duitslandkenners. Wanneer komen er excuses? verscheen eerst op Wynia's Week.

De doorstoot van de Groenen als de grootste partij van Duitsland wordt met gretige ogen bekeken. Heel zelfbenoemd weldenkend Nederland, weldenkend Europa hoopt dat het een nieuw tijdperk zal inluiden. Stelt u het zich voor: de grootste economie van Europa, een van de vijf grootsten economieën ter wereld, in de handen van een Groene partij!

Het begon allemaal vrij kort na onze eigen Kamerverkiezingen in maart: de Groenen eisten een deelstaatverkiezingszege op en bleken het toen ook nog beter in de landelijke peilingen te doen dan de Union, de Duitse variant van het CDA en Merkels partij. Gestuntel binnen de Union, in het bijzonder over de vraag wie Merkel zal opvolgen, maakte het vooruitzicht op een overwinning van de Groenen alleen maar aannemelijker. Sindsdien lijkt het haast algemeen geaccepteerd dat de Groenen de landelijke verkiezingen in september zullen winnen!

Het zal een grote tegenvaller zijn, als blijkt dat de Groenen een politieke partij zijn als ieder andere, met haar eigen tekortkomingen en onprettige geschiedenis. Bovendien is ze lang niet zo idealistisch als men denkt – het is geen Greta Thunberg die zich als politieke partij manifesteert, integendeel. De opstoot van de Duitse Groenen zal aan stoom verliezen. En dan maakt het niet uit of die op biomassa of op kolen loopt.

Ophef handig ontweken

Dat neemt niet weg, dat de Groenen het voorlopig uitstekend doen omdat ze gevaarlijke klippen goed hebben ontweken. Ze steken goed af tegen de gedoodverfde regeringspartij, de Union, die door corruptieschandaaltjes en een lijsttrekkersstrijd een slecht figuur slaat.

Ten eerste wisten de Groenen razendsnel te schakelen toen bleek dat het Kanselierschap in het verschiet lag. Ze lieten het tweekoppig leiderschap van de partij varen en schoven Annalena Baerbock als de onbetwiste kandidaat naar voren. In plaats van de machtsworsteling die nu bij de CDU/CSU heeft plaatsgevonden tussen Armin Laschet en Markus Söder, hebben de Groenen heel netjes de keuze gemaakt voor slechts één kandidaat, zonder broedertwist. Nog beter: de kandidaat is een vrouw.

‘NegerSchwanz’

Ten tweede hebben de Groenen het meest recente opborrelende schandaal snel in de kiem gesmoord. Het is u verder misschien ontgaan, maar onlangs was de hashtag ‘NegerSchwanz’ trending op Twitter in Duitsland. Ik laat u raden naar de vertaling hiervan, maar het is beslist niet netjes. Het ging om een opmerking van het controversiele lid van de Groenen, Boris Palmer, over de Nigeriaans-Duitse voetballer Denis Aogo.

Palmer was al langer een doorn in het oog van de Groenen, omdat hij behoorlijk rechts is en provocerende uitspraken niet schuwt. Zijn boek heet ‘We kunnen niet iedereen helpen’, hij zei dat Duitsland ‘geen ruimte heeft voor iedereen’ en wilde hij een lijst samenstellen van asielzoekers met een strafblad. Hoewel hij al een kwart eeuw actief is geweest voor de Groenen, en hoewel Aogo zelf beaamt dat de opmerking uit zijn context was gehaald, werd Palmer niet de hand boven het hoofd gehouden: de procedure om hem te royeren is van start gegaan en wordt door Baerbock zelf gesteund.

Nieuwe schandalen vermeden, maar de oude zijn er nog

Nu denkt u misschien: ‘Die Palmer was wel een vreemde eend in de bijt daar, bij de Groenen. Het is alsof Thierry Baudet de nummer twee bij Jesse Klaver was!’ En daar vergist u zich: Palmer was nog best gematigd voor een Groene politicus, als u het vergelijkt met een van haar oprichters: Baldur Springmann.

Springmann combineerde liefde voor de natuur en angst voor de atoombom met ‘Blut und Boden’ en staat op de website van een Duits agentschap onder het kopje ‘Nazi’s bij de Groenen’. Hij brak vrij snel na oprichting met de partij, omdat ze voor hem te links werd.

Om de schizofrene oorsprong van de Duitse Groenen nog verder toe te lichten, stappen we over naar de soixante-huitard Daniel Cohn-Bendit. Dit kind van Duitse joden die voor de Tweede Wereldoorlog naar Frankrijk waren gevlucht, staat duidelijk nogal ver van het gedachtegoed van Springmann.

Cohn-Bendit wordt echter gezien als de meest prominente Groene politicus die flirtaties met pedofilie niet schuwde. Deze schandvlek kleefde zo aan de partij dat er een officieel onderzoek op poten werd gezet om de precieze toedracht te bepalen en er voorgoed afstand van te nemen.

Na extreemrechts en pedofilie komen we pas uit op een gemeenpunt met onze poldergroenen: een voorliefde voor maoïsme. Onze eigen Paul Rosenmöller hield er een verdachte bewondering voor Maoïstische dictators op na. Centrale figuren bij de Duitse Groenen zaten vroeger bij Communistische en Maoïstische groeperingen, zoals bijvoorbeeld voormalig sleutelfiguur Angelika Beer, of Winfried Kretschmann, minister-president van de deelstaat Baden-Wurttemberg.

Zo radicaal niet meer

Buitenstaanders zien graag de idealen van hun plaatselijke groene partij weerspiegeld in de opmars van Baerbock en co. Daarom is het zo spannend – en daarom zitten ze er ook naast. De Duitse Groenen zijn namelijk lang niet zo links of zo idealistisch als bijvoorbeeld GroenLinks. Er woedt al jarenlang een intern conflict tussen de ‘realo’s’ (de pragmatici) en de ‘fundi’s’ (de idealisten). De pragmatici hebben dit conflict gewonnen en dat verklaart ook het Groene succes.

Laten we terugkomen op de twee Maoïsten, Beer en Kretschmann. Voor Beer is de partij duidelijk niet idealistisch genoeg: zij is overgestapt naar de Piratenpartij. Kretschmann daarentegen zou, getuige sommige uitspraken, zo bij de PVV aan de slag kunnen: zo omschreef hij vluchtelingen als ‘jonge mannenhorden’ die het beste ver buiten dichtbevolkte gebieden kunnen worden opgevangen, waar ze het minst gevaarlijk zouden zijn.

De tweekoppigheid kan de Groenen nog parten spelen

Die aanpak van Kretschmann ligt ten grondslag aan het succes van de Groenen in Baden-Wurttemberg. Zijn jongste verkiezingswinst in Baden-Wurttemberg in maart kondigde het begin van de uitdaging richting Union aan. Maar zijn aanpak toont ook precies aan waarom buitenstaanders zich verkijken op de Groenen: zij menen dat het een partij vol met Jesse Klavers is en beseffen zich niet dat het een partij is die veel van haar succes aan Wilders- en Baudet-achtige politici te danken heeft.

Voorlopig zien zowel linkse als rechtse stemmers zich weerspiegeld in de Groenen. Dit zal niet eeuwig kunnen duren. Linkse stemmers zullen afhaken als de partij nog pragmatischer wordt en vermijden het liefst samenwerking met de Union.

Rechtse stemmers zullen afhaken als blijkt dat de Groenen in Baden-Wurttemberg misschien wel conservatief zijn, maar overal elders hun linksradicale streken nog niet kwijt zijn. Deceptie ligt op de loer: de kans is groot dat de tweespalt de Groenen nog parten zal spelen voor verkiezingstijd. Zo niet? Dan is de grootste partij van Duitsland een typisch Duitse Groene partij, dat wil zeggen: een Groene partij die verbazingwekkend conservatief is.

Het bericht Baerbock is de omgekeerde Merkel: Duitse Groenen zijn veel conservatiever dan men vermoedt verscheen eerst op Wynia's Week.