De regering-Sanchez heeft geen daadkracht getoond, ondanks alle waarschuwingen voor de naderende migrantenstroom naar Ceuta. Nu ontdekken de autoriteiten jihadisten en criminelen tussen de indringers. Het EU-geld moet weer met bakken uitgegeven worden. Ondertussen zijn er aanwijzingen voor een tweede migrantengolf op 15 augustus. Tegelijkertijd ontstaan er nieuwe mensensmokkelroutes vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Spanje.

Online groepen bleven onopgemerkt

De zaak-Ceuta illustreert hoe nutteloos de verontrusting van de EU is – en straks ook die van de hele wereld – over het internet en online fora, en de retoriek waarmee politieke opportunisten zoals Ursula von der Leyen streven naar online surveillance van kritische denkers. Net nu in dit ene geval een hoop ellende makkelijk voorkomen had kunnen worden door gewoon – zonder grondrechten te schenden – Facebookgroepen te lezen, gebeurde er niets.

De online groepen, die al heel lang bij de autoriteiten bekend hadden kunnen zijn, bleven onopgemerkt. En zo kon Ceuta bestormd worden. Laat één ding duidelijk zijn: informatie verzamelen had hier het doel moeten zijn, niet de communicatie onderdrukken, want zulke Facebookgroepen kunnen juist een accurate informatiebron opleveren.

Ook werden de waarschuwingen van Ceuta-burgemeester Juan Jesús Vivas genegeerd. Die had de regering in Madrid dagen voor de bestorming al gewaarschuwd dat er iets ophanden was. Hij hoefde zich geen zorgen te maken, liet het kabinet hem in alle ernst weten, alles was in orde. Natuurlijk was het niet in orde. Het bureaucratische waterhoofd in Madrid had zich volledig losgezongen van de werkelijkheid.

Sánchez stuurde hierop aan

Liever gezegd: de regering-Sánchez stuurde op deze werkelijkheid aan. Je negeert waarschuwingssignalen immers niet uit pure onoplettendheid en naïviteit, maar omdat je kansen ziet voor je eigen beleid. De ogenschijnlijk door de gebeurtenissen overvallen Sánchez kan de massale toestroom naar een Spaanse stad anders interpreteren en in zijn voordeel gebruiken. Rechtse politici in de EU voelen zich door de gebeurtenissen gesterkt in hun overtuiging dat er nu een fort Europa gebouwd moet worden, en linkse politici – al dan niet met een meerderheid achter zich – vinden dat hun reactie op de toestroom er een van toegeeflijkheid moet zijn.

Of is er een andere reden waarom een paar dozijn grensbestormers en indringers inmiddels als ‘onbegeleide minderjarigen’ zijn geclassificeerd? Dat is een label dat in veel gevallen duidelijk niet op ze van toepassing is, zo blijkt onmiskenbaar uit de foto’s van hun aankomst op het Spaanse vasteland. En zelfs als er een paar nog geen 18 jaar oud zijn, rijst de vraag: wat geeft hun het recht op een speciale behandeling na het illegaal inreizen in een ander land?

Jihadisten en criminelen

Zodra deze minderjarigen in Spanje, Frankrijk of Duitsland aankomen, is de volgende vraag bij welke subcultuur ze zich gaan aansluiten. Want op dat moment kunnen deze uitgelaten jongens plotseling zomaar heel andere persoonlijkheden ontwikkelen.

JUPOL, de grootste politiebond van Spanje, meldt dat de inlichtingendiensten van de Spaanse politie en Guardia Civil onder de indringers in Ceuta een tiental personen geïdentificeerd hebben die eerder naar Marokko waren uitgezet vanwege vermeende banden met jihadisme. Dat is natuurlijk maar het topje van de ijsberg. Wat het Openbaar Ministerie omschrijft als jihadisme is immers alleen maar de meest extreme vorm van de islam zelf. Daarnaast zitten er ook criminelen en misdadigers tussen die op de vlucht zijn.

JUPOL spreekt ook de beweringen tegen van de controversiële Spaanse minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska, die volhoudt dat de ‘normaliteit langzaam terugkeert’ in Ceuta. Het stadsbeeld in Ceuta is nog altijd volledig in tegenspraak met die bewering. De stad wordt nog altijd gedomineerd door hordes indringers.

Ook heeft een Marokkaanse indringer op klaarlichte dag al iemand doodgestoken in Ceuta. Volgens andere berichten was het slachtoffer ook een migrant, maar dat maakt geen verschil.

El País: Komt de tweede golf binnenkort?

Dit moet echt geen tweede keer mogelijk zijn. Of is het dat toch? Volgens onderzoek van de krant El País dreigt er een tweede aanval op Ceuta. Op 15 augustus – wellicht niet geheel toevallig een belangrijke christelijke feestdag: Maria Hemelvaart – staat een nieuwe massale invasie van de Spaanse exclave op het programma. Dit plan circuleert in Facebook- en WhatsApp-groepen met honderdduizenden leden. Het motto luidt: ‘Tot ziens op 15 augustus’ – en wel in de Marokkaanse grensplaats Fnideq (Spaans: Castillejos), iets ten zuiden van Ceuta.

Dergelijke oproepen zijn wel absurd, maar zullen altijd weerklank vinden bij bepaalde Marokkanen en ander reislustig volk in dat land. Opnieuw zullen reizigers uit alle delen van Marokko (en daarbuiten) samenkomen in Fnideq-Castillejos, waar ze dan op de terugkeerders uit Ceuta stuiten. Daar zijn al beelden van.

Deze nieuwe samenscholing, met dank aan nieuwe sociale-mediagroepen, toont vooral aan dat verbieden geen enkele zin heeft. De overheid moet fysiek op zo’n golf reageren, met grenswachten en echte barrières. Ceuta is weer een testcase voor de EU, die zich meer in de echte wereld moet verdedigen en minder moet sleutelen aan de virtuele wereld van de vrije gedachten.

Verdedigen eigen grondgebied is geboden

De huidige gebeurtenissen passen in ieder geval perfect in het plan van een sinistere voormalige adviseur van de Amerikaanse regering. De historicus Michael Rubin – politiek gezien eigenlijk een neo-conservatief – riep afgelopen maart op tot een hernieuwde Marokkaanse ‘Groene Mars’ naar Ceuta en Melilla: om het eigen grondgebied te consolideren en Spanje, de voormalige koloniale macht, te vernederen.

Een van Rubins argumenten is dat Ceuta en Melilla ‘een zwakke plek’ vormen ‘voor de Europese veiligheid, omdat Afrikaanse migranten er regelmatig de grens oversteken en asiel aanvragen’. Deze oproep van Rubin moeten we niet zien als een blauwdruk van Trumps beleid, vooral ook omdat de neo-conservatieven niet bepaald tot Trumps kamp behoren. Toch is het een merkwaardig toeval.

Voor de Europeanen en de Spanjaarden maakt dat niets uit. Door wie de toestroom vanuit Marokko ook wordt aangewakkerd, islamisten, Marokkaanse nationalisten of andere groepen, het verdedigen van het eigen grondgebied en de eigen waarden is de enige juiste handelwijze voor de Spanjaarden. Wie overweegt de stormtroepen zo discreet mogelijk op te vangen, begaat een strategische fout.

Nieuwe trend: van het VK naar de EU en dan naar Spanje

In Groot-Brittannië wordt dit beeld aangevuld door een onderzoek in de Telegraph. Die krant onthult dat immigranten die vanuit het VK naar de EU willen, en daar een verblijfsstatus willen krijgen, het beste voor Spanje kunnen kiezen. Want daar worden op dit moment de minste vragen gesteld. Je krijgt er ‘100 procent gegarandeerd’, aldus een mensensmokkelaar in Engeland, eerst een verblijfsvergunning en een arbeidsvergunning, en later het staatsburgerschap. De reis naar het vasteland van de EU kost maximaal £1.000. Daar komt daarna nog eens £500 bij voor een taxirit naar Spanje.

De nieuwe smokkelroute is gebaseerd op de Spaanse amnestie voor illegale migranten. Nieuwkomers uit Groot-Brittannië hoeven alleen maar te beweren dat ze al een jaar in Spanje zijn, en dan worden ze op hun woord geloofd, verzekerde een smokkelaar de verslaggever.

Daarbij spelen ook bepaalde aanscherpingen van de Britse visumregels mee, of simpelweg het feit dat een ooit verleend werk- of studentenvisum niet onbeperkt geldig is, zelfs niet in het Verenigd Koninkrijk. Bovendien worden aankomsten in Frankrijk niet systematisch gecontroleerd, terwijl elke aankomst in het Verenigd Koninkrijk op zijn minst geregistreerd wordt. Deze Franse omissie kan ook te maken hebben met de nieuwheid van deze route.

Vrolijk schommelend op weg

In elk geval toont dit aan dat de immigranten in Europa natuurlijk niet zomaar genoegen nemen met een ‘veilig’ en welvarend land. Op zoek naar nieuwe kansen wisselen ze van land als dat ze beter uitkomt. Zo worden de Europese landen tot speelbal van buitenlandse belangen.

De Telegraph kon de nieuwe route ook aantonen aan de hand van niet-Europese migranten in de laadruimtes van vrachtwagens. Zie de reclame-video’s van de smokkelaars met titels als ‘uk to spain – game done… 100% safety – details inbox me’ of ‘uk to europa – DM serious people’. De video’s tonen mannen met een donkere huidskleur, al dan niet met tulband, die vrolijk of vol verwachting richting hun bestemming schommelen.

*Matthias Nikolaidis is freelance auteur; dit artikel is eerder in het Duits verschenen op het nieuwsblog Tichy’s Einblick

Vertaling: Willy Hemelrijk

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Hoe Sánchez van Spanje de nieuwe EU-migratiemagneet heeft gemaakt verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar zijn er geen andere landen die zwak scoren voor wat betreft hun loyaliteit aan de rest van Europa en de NAVO? Jazeker. Er is één land dat – onder een links-populistische regering – behoorlijk uit de pas loopt.

Bulgaarse sympathie voor Rusland

Oud-militair Rumen Radev verkreeg vorige week de absolute meerderheid in het parlement van Bulgarije en werd vrijwel onmiddellijk in diverse media aangeduid als een potentiële lastpak en Poetin-vriend. Radev – al sinds 2017 president van Bulgarije zonder grote controverses – heeft in het verleden wel eens aangegeven te twijfelen aan de mate van steun voor Oekraïne, is kritisch geweest over de invoering van de euro in zijn land en is voorstander van het opstarten van een dialoog met Poetin. Maar vooralsnog is er geen enkel bewijs geleverd van Russische beïnvloeding of financiering.

Dat men in Bulgarije enige sympathie kan opbrengen voor Rusland heeft bovendien historische wortels. Het land heeft zich eind negentiende eeuw met steun van de tsaren ontworsteld aan de Turkse bezetting en heeft meer dan de helft van zijn daaropvolgend bestaan in de Russische of Sovjet-invloedssfeer geleefd. Recent heeft het land echter zijn afhankelijkheid van Russische energieleveranties afgebouwd en experts zeggen dat Radev weinig speelruimte zal hebben voor een eigen koers ten opzichte van de rest van Europa en de NAVO.

Maar laten we intussen eens kijken naar het eigenzinnige en ondermijnende gedrag van een ander land. Spanje, onder de linkse premier Pedro Sánchez, mag zich op dit moment verheugen in negatieve aandacht van Donald Trump. De Amerikaanse president ziet het land als het prototype van de Europese free rider op veiligheidsgebied en als wanbetaler binnen de NAVO.

Met enige reden, want Spanje’s solidariteit was ver te zoeken toen het vorig jaar als enige lidstaat op de NAVO-top in Den Haag weigerde de defensie-uitgaven naar het gewenste niveau van 5 procent te tillen. Recenter nog stond Sánchez niet toe dat de Amerikaanse luchtmacht gebruik kon maken van bestaande rechten op Spaanse militaire bases voor hun – in de ogen van de Spaanse regering illegale – aanvallen op Iran.

Spaans lidmaatschap NAVO ter discussie

Nu is het deze dagen niet zo moeilijk om de toorn van Trump op te wekken en vaak werkt dat juist in het voordeel van de regering in kwestie. De Amerikaanse president heeft zich nu eenmaal niet populair gemaakt in Europa. Zo’n 53 procent van de Spanjaarden keurde de weigering van Sánchez dan ook goed. Maar de Amerikanen pesten terug. Een vorige week – wellicht opzettelijk – gelekt intern memo van het Pentagon maakte gewag van de optie om Spanje uit de NAVO te zetten vanwege het weigeren van ABO-rechten (access, basing and overflight). Deze rechten zijn voor de Amerikanen cruciaal, omdat het land daarmee in staat wordt gesteld snel op te treden in onder andere het Midden-Oosten.

Andere Europese leiders namen het echter snel voor Sánchez op en onder anderen onze jeune premier Rob Jetten stelde dat het NAVO-lidmaatschap van Spanje boven elke twijfel verheven is. NAVO-experts bevestigden dat het lastig is om een land uit het bondgenootschap te zetten, maar gaven ook aan dat Washington het Spaanse lidmaatschap op andere manieren zou kunnen ontregelen, bijvoorbeeld door het blokkeren van benoemingen van Spanjaarden op posten binnen de NAVO.

Marokko als alternatief voor Spanje

Duidelijk is inmiddels dat de Amerikanen zoeken naar alternatieve bases in de nabijheid van de Straat van Gibraltar. Een recent bezoek van Under Secretary for War Elbridge Colby (één van de strategen van het Pentagon) aan Marokko wijst in die richting. Marokko is weliswaar geen NAVO-lid, maar wordt door de VS wel gezien als een MNNA (Major Non-NATO Ally) en de landen onderhouden al vriendschapsbanden sinds nota bene 1776. Nauwere militaire samenwerking tussen beide landen is een tik op de vingers voor Spanje en een waarschuwing voor Marokko’s buurland en eeuwige rivaal Algerije, dat door onder meer Rusland tot de tanden bewapend is met zeer modern materieel.

De VS stellen hiermee niet alleen de strategische Straat van Gibraltar veilig voor de wereldhandel, maar ook de verbindingen met hun nauwste bondgenoot Israël. Voor het zich economisch snel ontwikkelende Marokko is de toenadering natuurlijk een flinke steun in de rug en de regering van het land zal zich er behoorlijk door gesterkt voelen.

Alliantie met extreemlinks en Catalaanse separatisten

Maar niet alleen bij de Amerikanen is er zorg om de koers van Madrid, ook onder Europeanen. Als je de lange lijst van issues ziet ga je vanzelf de vraag stellen aan welke kant Sánchez eigenlijk staat. Tijd dus om naar zijn trackrecord van de afgelopen jaren te kijken, waarbij we de zweem van corruptie die om zijn familie heen hangt maar even laten voor wat die is.

Sánchez en zijn socialistische PSOE slaagden er in 2023 in aan de macht te blijven door een brede alliantie te vormen met extreemlinkse en regionale partijen, waaronder de Catalaanse afscheidingsbeweging van de voorheen voortvluchtige Carles Puigdemont. Om even met laatstgenoemde te beginnen: voor wie altijd een zwak had voor het romantisch ideaal van een eigen Catalaanse staat is er slecht nieuws. De Catalaanse separatisten zouden mogelijk steun van Poetin hebben ontvangen. Omdat Sánchez voor een meerderheid van hem afhankelijk is, verleende hij Puigdemont en zijn kameraden gratie.

Buiten eigen land zijn de betrekkingen minstens zo controversieel. Voor wat betreft Venezuela was Sánchez buitengewoon kritisch op het handelen van Trump. Het gaat te ver om te stellen dat hij Maduro stiekem als een bondgenoot zag, maar hij pakte hem wel met fluwelen handschoenen aan. Dat dat hem nog steeds parten speelt kwam aan het licht toen de Venezolaanse oppositieleider Machado vorige week een ontmoeting met Sánchez weigerde, terwijl ze de centrumrechtse oppositie in het land (en zelfs de leider van het extreemrechtse Vox) nadrukkelijk wel opzocht.

Eenzelfde houding heeft Sánchez tegenover Cuba, waar hij liever ‘dialoog en geleidelijke verandering’ voorstaat en geen omverwerping van het zittend regime. Spanje wil samen met Brazilië humanitaire hulp verlenen aan Cuba, waarbij de soevereiniteit van Havana benadrukt wordt in het licht van de spanningen met de VS. Oppositie voeren tegen Trump legt linkse leiders wereldwijd nu eenmaal geen windeieren en het lijkt soms wel een businessmodel te worden.

(Extreem)linkse conferentie

Het bezoek van Machado viel samen met een grote door Sánchez belegde bijeenkomst van linkse wereldleiders in Barcelona – de nogal marxistisch klinkende Wereldwijde Progressieve Mobilisatie (GPM) – die als doel had een front te vormen tegen ‘de opkomst van extreemrechts en het versterken van democratische instituties’. In de juichende woorden van de linkse Britse krant The Guardian krijgt links eindelijk een tegenhanger van Orbans Conservative Political Action Conference (CPAC).

De onderwerpen van de conferentie passen naadloos in de (extreem)linkse hoek: de strijd tegen het fascisme, grote bedrijven, de genocide door Israël op de Palestijnen, de superrijken en andere elites. Het zal dan ook niet verbazen dat de Nederlandse delegatie onder meer bestond uit vertegenwoordigers van oppositiepartij PRO. Belangrijke Europese politici, om maar te zwijgen van regeringsleiders, lieten het afweten.

Naast actief verzet tegen de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran, valt ook de relatie van Sánchez met China op. Spanje onderschrijft het One China Principle dat Taiwan ziet als provincie van China. Tijdens een staatsbezoek eerder deze maand heeft Sánchez de betrekkingen met Beijing nog verder versterkt. Chinese investeringen stromen vrijelijk binnen, al heeft Spanje een structureel handelstekort met het Aziatische land. Merkwaardig genoeg heeft Spanje het omstreden Chinese bedrijf Huawei ingehuurd om kritieke Spaanse infrastructuur (met name in Barcelona), 5G-netwerken en zelfs gevoelige data van de politie te beheren – dit tegen herhaalde waarschuwingen van de EU en de NAVO in.

En last but not least heeft Spanje nu aan 500.000 illegale inwoners van het land beloofd hun verblijf te regulariseren, wat volgens critici niet echt helpt bij het ontmoedigen van illegale immigratie naar Europa en in scherp contrast staat bij pogingen van andere Europese landen om strenger op te treden tegen illegale immigratie.

Tijd voor regime change?

Je kunt je dus terecht afvragen aan welke kant Spanje onder Sánchez staat. Zijn regering gaat lijnrecht tegen Europees en NAVO-beleid in en toont geen solidariteit met andere landen als het gaat om het terugdringen van illegale immigratie. Nederlandse bewindslieden hadden in het verleden vaker te stellen met een nalatig Spanje. Dat gebeurde tijdens de Eurocrisis en ook in 2020, toen minister Wopke Hoekstra terechte kritiek had op het gebrek aan financiële reserves van het land. Sánchez, toen ook premier, vroeg excuses van zijn toenmalige collega Rutte.

Tja, wat moet Europa met een lidstaat die structureel uit de pas loopt met breed geaccepteerd Europees en NAVO-beleid, zich gedraagt als vriend van China, een groot lek vormt op het gebied van illegale immigratie, maar intussen zelf geen financiële middelen beschikbaar houdt om wel keer op keer solidariteit van de rest van Europa te eisen?

Riep daar iemand tijd voor regime change?

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Het Spanje van Pedro Sánchez ondermijnt Europa en de NAVO verscheen eerst op Wynia's Week.

Nederlanders willen minder migratie

De laatste jaren laten verschillende opiniepeilingen zien dat er een groeiende groep Nederlanders is die de asielinstroom en migratie in het algemeen wil beperken. Ruim vier op de tien pleit voor een asielstop, zelfs als dat indruist tegen internationale afspraken. Ook op andere vormen van migratie (arbeids- gezins- en studiemigratie) worden Nederlanders steeds kritischer. 70 procent van de bevolking vreest dat het door migratie moeilijker is om een woning te vinden. Zo’n 45 procent is bang dat geweld toeneemt door de komst van immigranten. Meer dan de helft (51 procent) van de Nederlanders vreest dat Nederland door immigratie en open grenzen te veel van zijn eigenheid verliest. Dat blijkt uit het SCP-rapport Migratie als spiegel van maatschappijbeelden uit 2025, dat opvattingen van Nederlanders over migratie uit 2022 en 2023 documenteert.

Dat Nederlanders nu minstens zo kritisch zijn over migratie als in 2022, blijkt uit de populariteit van rechtse partijen onder Nederlandse kiezers. Ondanks het verlies van de PVV is het migratiekritische blok in de politiek niet gekrompen. Daarnaast lijken ook niet-rechtse partijen (zoals D66 en het CDA) in hun toon wat strenger op het gebied van migratie.

Europeanen willen ook minder migratie

De wil om migratie te beperken leeft in heel Europa. In 2024 peilde Ipsos ruim 26 duizend respondenten uit 18 lidstaten over migratie. 51 procent van de respondenten had een negatief oordeel over het EU-migratiebeleid – slechts 16 procent oordeelde daar positief over. Het meest negatief over migratie waren Frankrijk (62 procent), Oostenrijk (60 procent) en Hongarije (58 procent). De minst kritische landen waren Denemarken (26 procent; ook het land met een relatief streng migratiebeleid), Roemenië en Finland (respectievelijk 27 en 32 procent).

Deze opvattingen zie je terug in het stemgedrag in Europa. Voorbeelden zijn de groei van partijen als het AfD in Duitsland, de FPÖ in Oostenrijk en Rassemblement National in Frankrijk. Ook wordt in heel Europa migratie steeds belangrijker in het politieke debat en worden ook de politieke middenpartijen strenger over migratie om de kiezer niet kwijt te raken.

Mega-akkoord EU en India

Je zou denken dat de politiek zich dan ook inspant om de migratie naar het Europese continent te beperken, maar het tegendeel is het geval. Er wordt actief geprobeerd méér migranten binnen te halen. Een voorbeeld daarvan is de nieuwe deal tussen de EU en India.

Op 27 januari jl was er in Delhi een topontmoeting tussen de EU en India. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, kwam daar naar buiten met het nieuws dat na bijna twee decennia onderhandelen, een groot handelsverdrag is gesloten tussen de EU en India. Het werd door beide partijen ‘de moeder aller deals’ genoemd. Het is inderdaad een groot handelsverdrag, omdat het betrekking heeft op ruim 2 miljard mensen.

Het akkoord is voornamelijk gericht op het versoepelen van de handel tussen de EU en India en het opheffen van onderlinge tarieven. De EU kan in de nabije toekomst goedkoper producten zoals auto’s, wijnen (en andere alcoholische dranken), oliën, vlees, maar ook machines en chemicaliën exporteren naar India. In ruil daarvoor krijgt de EU goedkopere textiel, meubilair, edelstenen en farmaceutische producten.

‘Mobility Framework’

Een ander belangrijk, maar minder besproken onderdeel van deze overeenkomst is het zogeheten Mobility Framework: een plan dat het makkelijker maakt voor Indiërs en Europeanen in bepaalde sectoren om te reizen naar en te werken in het andere land. Een persbericht van het Indiase ministerie van Commercie en Industrieformuleert het zo: ‘Op het gebied van mobiliteit biedt de vrijhandelsovereenkomst een faciliterend en voorspelbaar kader voor zakelijke mobiliteit, dat zowel korte termijn-, tijdelijke – als zakenreizen in beide richtingen omvat. Hierdoor kunnen professionals tussen de twee economieën reizen om verschillende diensten te verlenen. […] India heeft ook een kader vrijgesteld om constructief mee te werken aan sociale zekerheidsovereenkomsten voor een periode van vijf jaar, samen met een kader ter ondersteuning van de mobiliteit van studenten en werkgelegenheid na de studie.’

Meer Indiase studenten en arbeiders

Dit ‘Mobility Framework’ zal betekenen dat India toegang krijgt tot 144 EU-diensten en sub-sectoren, voornamelijk op het gebied van zorg en IT. Hoe dat er exact uit gaat zien, is nog onduidelijk. Wat wel duidelijk is, is dat deze deal tussen de EU en India betekent dat er meer mensen vanuit India naar de EU zullen komen. De Indiase premier Narendra Modi postte zelf over de effecten van dit akkoord via zijn sociale mediakanalen: ‘Dit zal leiden tot een gestroomlijnd en veilig verkeer van geschoolde personen, meer banen voor Indiase jongeren, betere toegang tot Europees onderwijs en onderzoek voor Indiase studenten, en gemakkelijker verkeer voor seizoensarbeiders.’ Op termijn betekent dat een toestroom van meer studenten en (gespecialiseerde) werknemers van India naar de EU.

Europese Unie zoekt meer arbeidsmigranten en ‘internationaal talent’

De India-deal past in een breder plan van de Europese Unie om meer migranten te lokken naar bepaalde sectoren. Op 2 februari kondigde de Europese Commissie haar allereerste EU-brede ‘Visa Strategy’ aan. Net als een nieuwe ‘Europese Strategie voor Asiel- en Migratiebeheer’ en een ‘Aanbeveling voor Innovatietalent’. Nieuw beleid dat gericht is op alle 27 lidstaten, en in essentie bedoeld is om meer en gerichter arbeids- en kennismigranten naar het continent te lokken.

De ‘Visa Strategy’ roept op tot langer geldige ‘multiple-entry’-visa voor zakenreizigers en zogeheten ‘European Legal Gateway Offices’ worden in het leven geroepen om werknemers en buitenlandse talenten te begeleiden. De allereerste pilot van zo’n ‘Legal Gateway Office’ zal in India plaatsvinden, en is specifiek gericht op IT-consultants en ingenieurs. De Europese Strategie voor Asiel- en Migratiebeheer is erop gericht om irreguliere migratie aan te pakken en legale migratiepaden te versterken.

Kabinet-Jetten wil goed geschoolde krachten naar Nederland halen

Naast de EU-India deal, die hoogstwaarschijnlijk ook migratie vanuit India naar Nederland bevordert, wil het aanstaande kabinet-Jetten meer en gerichter arbeidsmigranten naar Nederland halen. Dat valt te lezen in het coalitieakkoord Aan de slag. De coalitie begint met een pilot van drie jaar voor een ‘programma dat gericht is op het, onder strenge voorwaarden, actief en gericht naar Nederland halen van goed geschoolde krachten die hier toegevoegde waarde in vooraf afgebakende sectoren hebben’. Het kabinet zegt weliswaar de asielmigratie naar Nederland te willen verminderen, maar geeft daar nog weinig handen en voeten aan.

Onduidelijk is wat de plannen voor het aanstaande kabinet toevoegen aan de al twintig jaar bestaande Nederlandse ‘Kenniswerkersregeling’, waar jaarlijks al zo’n 20.000 arbeidsmigranten van buiten de Europese Unie gebruik van maken, werknemers die relatief vaak (vaker dan asielzoekers, bijvoorbeeld) ook gezinsleden meenemen. De grootste groep van deze kennismigranten komt doorgaans uit India.

Half miljoen illegalen krijgen verblijfsvergunning

Het meest ingrijpende plan op het gebied van migratie is aangekondigd in Spanje. Daar besloot de regering op 27 januari jl om via koninklijk decreet (dus zonder stemming in het parlement) ruim een half miljoen illegaal in Spanje verblijvende migranten een verblijfsstatus te geven.

De voorwaarden voor het krijgen van de verblijfsvergunning zijn dat de illegale migranten voor 31 december 2025 in Spanje zijn aangekomen, er minstens vijf maanden verblijven en geen strafblad hebben. Daarnaast is de verblijfsvergunning een jaar geldig, met mogelijkheid tot verlenging. Op beelden uit Barcelona is te zien dat vooral Pakistanen en Afrikanen zich tot nu toe gemeld hebben om een verblijfsvergunning aan te vragen. Eenmaal in bezit van een verblijfsvergunning kunnen de migranten geldig reizen naar alle Schengenlanden, waaronder Nederland.

Beleid luistert niet naar burger

De groeiende populariteit van rechtse dan wel migratie-kritische partijen in Europa en de aandacht voor migratie in het publieke debat wijzen erop dat de Europese bevolking zich zorgen maakt over de grote migratiestromen naar het continent. Het stemgedrag in veel Europese landen is een uitdrukkelijke vraag om minder migratie. Maar het Europese en Nederlandse beleid beweegt zich in tegengestelde richting. De burgers krijgen meer migratie.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Nederlandse en Europese burgers vragen om minder migratie, maar krijgen meer verscheen eerst op Wynia's Week.

Als iemand zegt dat hij of zij naar Spanje op vakantie gaat, zegt dat helemaal niets. Want Spanje is, hoe clichématig dat ook mag klinken, niet alleen een groot land, maar ook buitengewoon divers qua bevolkingsgroepen, talen, natuur en andere regionale verschillen. Het gros van de toeristen gaat nog altijd naar de Costa’s, maar wie voet zet in een van de vele en enorm gegroeide door Noord-Europeanen gedomineerde toeristenplaatsen langs de kust, is in feite alleen in naam in Spanje.

En wie de tapas, pardon, de pintxos van San Sebastián, pardon, Donostia wil proeven, bevindt zich in Baskenland, weliswaar onderdeel van Spanje, maar begin daar ter plekke maar niet over. En zo is er veel meer: de bijna Portugese taal en cultuur van de regio Galicië verschilt enorm van het archetypische Andalusië, terwijl het koele Asturias aan de Golf van Biskaje qua natuur en cultuur heel anders is dan de regio Valencia aan de Middellandse Zee-kust. En de Costa Brava? Die ligt volgens de locals toch echt in Catalonië.

Op zoek naar het romantisch-literaire Spanje

Voor mij stond Spanje altijd gelijk aan avontuur en een zekere spanning. Ik leerde grote delen van het land kennen in de jaren tachtig en negentig. Mijn Spanje was het Spanje waarover ik had gelezen bij vroeg twintigste-eeuwse schrijvers. Je kon van je reis, als je dat wilde, je eigen moveable feast á la Hemingway maken. Je kon op zoek gaan naar dat romantisch-literaire Spanje, dat natuurlijk voor ons guiris (gringos) een mythe bleek te zijn en helemaal niet bestond. Maar dat mocht de pret niet drukken.

De Spanjaarden zelf hadden de romantische periode in de kunst op dat moment allang vervangen door allerlei gradaties van het surrealisme. Dat paste blijkbaar beter bij het land. En inderdaad, sommige scenes in de klassieke films van Pedro Almodóvar of zelfs van Luis Buñuel zijn minder surreëel dan je zou denken, zeker als je het land een beetje kent. Zo ver verwijderd van de Spaanse werkelijkheid waren die films helemaal niet.

Spanje is een wereld op zich. Het land is daarom ook veel meer gesloten naar buiten toe dan andere Europese landen, bijvoorbeeld buurland Portugal. Spanjaarden kunnen het zich nog veroorloven om geen vreemde taal te leren. Verbaas je niet als op een binnenlandse vlucht van de nationale Spaanse carrier, niemand van het cabinepersoneel Engels blijkt te spreken. Zo viel mij een keer op dat voor de Engelse vertaling van de naam van het gerecht dat aan boord werd geserveerd, de purser even met de captain moest overleggen. Met succes, al liet de Engelse uitspraak van het gerecht door de purser vervolgens behoorlijk te wensen over.

Spanje is niet zo internationaal als je, staand op de boulevards van de Costa’s of slenterend over de Ramblas van Barcelona, zou denken. Ondanks decennialange integratie binnen de EU kent het land geen echte open economie zoals wij die in ons land ooit hebben omarmd. Verwacht als Nederlandse ondernemer met je bedrijf in Spanje dan ook niet vanzelfsprekend een level playing field aan te treffen. Dus let goed op.

Geboren uit oorlog

Maar het toerisme dan, zult u zeggen. Er gaan toch veel toeristen elk jaar naar het land, vorig jaar zelfs 94 miljoen? Heeft dat dan geen effect op de Spanjaarden? Nou, dat valt wel mee. Het overgrote deel gaat nog steeds naar een handvol bestemmingen als Barcelona en de traditionele Costa’s. En let op, die toeristensteden voor de guiris en gringos aan de kust zijn vanaf de jaren zestig gebouwd op plekken maar geen Spanjaard wilde wonen. Het was er te droog voor landbouw en te heet voor de eigen bevolking. Maar dat maakte die plekken wel uitstekend geschikt voor de buitenlandse toeristen, die immers een wolkeloze hemel en zongarantie zochten. Dat massatoerisme kwam aanvankelijk dus ver van de bewoonde wereld terecht en maakte nog geen krasje op de Spaanse ziel. Dat kwam natuurlijk de aartsconservatieve dictatuur van Franco van die tijd prima uit.

Het moderne Spanje is, zoals de meeste Europese landen, geboren uit oorlog. De Spanjaarden voerden in de Middeleeuwen oorlog tegen Noord-Afrikaanse veroveraars, maar liefst acht eeuwen lang. Het laatste stukje, het Emiraat van Granada, werd pas eind 15^de eeuw heroverd door de Koning van Castilië. De verovering van het Iberisch Schiereiland, die inmiddels de Spaanse koningen in het bloed zat, ging naadloos over in de verovering van Latijns-Amerika. Een enorm wereldrijk was het gevolg en aldus had Spanje zijn eigen wereld gecreëerd, waar de zon letterlijk nooit onder ging.

Een bloedige burgeroorlog

Hierna kwam het land wat tot rust en leidde het een kwakkelend bestaan totdat het na de Napoleontische oorlogen in verval raakte. Eerst riepen de meeste Spaans-Amerikaanse gebieden de onafhankelijkheid uit, vervolgens werd de kolonie Florida verkocht aan de Amerikanen en verloor Spanje later grote delen van noord-Mexico, waaronder Texas en Californië, aan diezelfde yankees. Aan het eind van de negentiende eeuw kwam daar nog bovenop het verlies van de Filippijnen, wederom aan de Amerikanen.

Het inmiddels op Europa teruggeworpen Spaanse rijk werd onregeerbaar en raakte in de jaren dertig verwikkeld in een bloedige burgeroorlog die tegelijk een onderlinge proxy-oorlog was van drie Europese mogendheden (Nazi-Duitsland, Mussolini’s Italië en de Sovjet-Unie). Generaal Franco won de oorlog met behulp van de Asmogendheden en leidde vervolgens veertig jaar lang een harde dictatuur, met als ideologische basis een mengeling van nationalisme en conservatief katholicisme.

In 1975 kwam er met het overlijden van Franco een eind aan diens regime en het land werd een democratie. Die transitie verliep, in tegenstelling tot wat velen beweren, niet vlekkeloos. Tot in het begin van de jaren tachtig waren er diverse couppogingen van Franco-aanhangers (of werden plannen daartoe verijdeld) en in diezelfde jaren werden er (volgens Nigel Townson van de Universidad Complutense de Madrid) maar liefst 665 politieke moorden gepleegd.

De economie leefde niet echt op tijdens de overgangsfase, waarin voor het eerst in de geschiedenis de socialisten van Felipe González het land bestuurden. Massawerkloosheid en een diepgewortelde corruptie voerden de boventoon. Ondergronds woedde tegelijkertijd een keiharde ‘vuile oorlog’ tussen de Spaanse staat en de Baskische afscheidingsbeweging ETA.

Problemen

Op dit moment kent de Spaanse economie een van de hoogste groeicijfers van de EU, maar dat percentage verdoezelt een aantal problemen. Zo is de economie in zijn geheel weliswaar 7% groter dan in 2019, maar bedraagt die (dixit The Economist) gecorrigeerd naar de hoge bevolkingsgroei nog slechts 3% (gerekend over zes jaar).

Tegelijkertijd drijven toerisme en immigratie de huizenprijzen op en blijven investeringen en productiviteit onder de maat. De acties van de huidige linkse regering leiden tot nu toe tot steeds hogere kosten voor het bedrijfsleven. Bovendien is het volslagen onduidelijk waar het geld vandaan moet komen om de defensie-uitgaven op te krikken van de magere, huidige 1,3% van het BNP.

Vox

Premier Pedro Sánchez is inmiddels verwikkeld in een corruptieschandaal en vecht voor zijn politieke leven. Bangmakerij voor de opkomst van extreemrechts heeft hem tot nu toe op de been gehouden. Ja, ook Spanje heeft sinds enkele jaren een ‘nationaal-conservatieve’ partij, genaamd Vox. Die partij kwam in beeld na de mislukte Catalaanse poging tot onafhankelijkheid in 2017. Vox wil het land coûte que coûte bijeenhouden en ageert vanuit een sterke nationalistische gezindheid, die lastig los valt te zien van het franquistische verleden van het land.

Maar de partij spint wel veel garen dankzij de grote golf immigranten die het land de laatste jaren heeft overspoeld. Vox lijkt door haar herhaalde oproepen tot deportatie van immigranten echter radicaler dan andere partijen in Europa en komt in peilingen en uitslagen niet verder dan 10-15% van de stemmen.

Waar in het verleden het toerisme aan de Costa’s nauwelijks een krasje maakte op de Spaanse ziel, is het massatoerisme van de afgelopen jaren nu een doorn in het oog van veel Spanjaarden. Hoewel de economie sterk afhankelijk is van buitenlandse bezoekers, beginnen meer en meer Spanjaarden een regelrechte hekel aan het toerisme te krijgen. Commentatoren van het centrumrechtse dagblad El Mundo spreken openlijk van hun haat jegens het toerisme, al moeten ze bekennen dat hun land ervan moet leven. Desalniettemin blijven de gringos onverdroten komen en verwacht men voor dit jaar (met waarschijnlijk maar liefst 100 miljoen toeristen) een nieuw record te halen.

Stijgende spanning

Bovenop de problemen met het toerisme komen nog eens de nadelige gevolgen van de huidige massa-immigratie, zeker nu het land sinds kort de twijfelachtige eer geniet de grootste bestemming in Europa te zijn voor asielzoekers. Hoewel de leider van de centrumrechtse Volkspartij (Partido Popular, nu in de oppositie) onlangs heeft aangegeven dat Vox-stemmers ‘respect’ verdienen, sluit de partij een coalitie uit. Vox intussen lijkt in de peilingen het meest te winnen bij de corruptieschandalen van de socialisten.

Een heldere politieke uitkomst is echter vooralsnog niet in zicht. Intussen stijgt de spanning. Dat de economie van het land zo zijn issues heeft, was al langer bekend. Maar nu, voor het eerst in een heel lange tijd staat de Spaanse cultuur onder druk en lijkt een grens bereikt. De eigen, vertrouwde wereld is ineens niet meer zo eigen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!  

Het bericht De eigen vertrouwde wereld voelt niet meer zo eigen in Spanje verscheen eerst op Wynia's Week.

De Socialistische Arbeiderspartij van Sánchez hield zich nog redelijk staande in de lokale verkiezingen. Landelijk slonk de aanhang van 29 naar 28 procent. De conservatieve Partido Popular (PP) stevende de socialisten voorbij en groeide van 23 naar 31.5 procent. Kleinere partijen op links verloren stevig; op rechts boekte Vox winst. De partij, in 2013 opgericht door oud-leden van de PP die vonden dat de partij te gematigd was geworden, kreeg landelijk 7 procent steun. Vier jaar geleden was dat nog 4 procent.

Daardoor is links ook de meerderheid in de meeste regio’s kwijt. 12 van de 17 Spaanse deelstaten hielden zondag gelijktijdig met meer dan 8.000 gemeenten verkiezingen. In Aragón, de Balearen (de eilanden in de Middellandse Zee), Cantabrië, Extremadura, Murcia en Valencia kan de PP een coalitie vormen met Vox. In Madrid en La Rioja kreeg de PP zelfs een absolute meerderheid. Ook in Barcelona en de stad Valencia – de tweede en derde grootste steden van het land, na Madrid – verloor links.

Nieuwe tegenstander op links

Waarom waagt Sánchez zich dan toch aan vervroegde verkiezingen? In de eerste plaats om te voorkomen dat klein-links zich herpakt. Zijn coalitiepartner, Podemos (vergelijkbaar met de SP in Nederland), is uit elkaar gevallen. In veel gemeenten kwam ze niet eens boven de kiesdrempel van 5 procent uit. Een nieuwe partij, geleid door vicepremier en Podemos-dissident Yolanda Díaz, staat op 10 tot 15 procent in de peilingen. Lokale linkse partijen in Catalonië, Madrid en Valencia hebben zich bij haar aangesloten, maar ze heeft nog geen kandidaten in het hele land.

Díaz presenteert zich als pragmatischer dan Podemos. Dat maakt haar een geduchte tegenstander van Sánchez, die uit de linkervleugel van zijn partij komt. In het midden heeft hij weinig stemmen te winnen. Sánchez wil groot worden over links.

Hij gaat de verkiezingen in met de boodschap dat alleen de socialisten een rechtse coalitie van de PP en Vox kunnen tegenhouden. Het zint de meeste Spanjaarden niet dat Sánchez regeert met de ‘communisten’ van Podemos en ook nog eens met gedoogsteun van separatisten uit Baskenland en Catalonië. Maar Vox is nog minder populair. De partij zou de liberalisering van abortus en euthanasie terugdraaien en de autonomie van Baskenland en Catalonië het liefst afschaffen. Ook klagen ze dat op scholen te kritisch over het koloniale verleden van Spanje en de dictatuur van Francisco Franco wordt onderwezen. Spanjaarden blinken niet uit in zelfkritiek, maar dat gaat de meesten toch een beetje te ver.

Door de verkiezingen al over acht weken te houden, hoopt Sánchez er een referendum over Vox, en niet zijn eigen beleid, van te maken. Tegen die tijd zullen de rechtse partijen in veel gemeenten en deelstaten nog aan het onderhandelen zijn over coalities.

Met Spaanse economie gaat het redelijk goed

Over het beleid van Sánchez zijn de Spanjaarden niet eens zo negatief. Hij heeft het minimumloon verhoogd, naar 1.080 euro per maand. In cao-onderhandelingen hebben de vakbonden macht teruggekregen. Tijdelijke arbeidscontracten zijn aan banden gelegd en de ontslagvergoeding is verlaagd. Er geldt een prijsplafond voor de kosten van gas en licht. Huren mogen dit jaar met maximaal 3 procent stijgen en Sánchez bouwt 90.000 ‘betaalbare’ woningen met geld uit het EU coronareddingsfonds. De werkloosheid is, naar Spaanse begrippen, laag (13 procent). De verwachting is dat de economie dit jaar en volgend jaar met 2 procent groeit.

Wat veel Spanjaarden stoort, is dat Sánchez concessies heeft gedaan aan de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging. De linkse afscheidingspartij in de regio steunt daarom zijn regering, die anders geen meerderheid zou hebben in het Congres. Sánchez verleende clementie aan negen Catalanen, waaronder zeven oud-ministers, die veroordeeld waren voor het uitschrijven van een ‘illegaal’ onafhankelijkheidsreferendum in 2017. Eén van hun misdrijven, muiterij, is door Sánchez uit het wetboek van strafrecht geschrapt. Ook spreekt de Spaanse regering weer met de Catalaanse over het overhevelen van bevoegdheden naar de deelstaat, bijvoorbeeld op het gebied van woonbeleid.

Catalanen zijn ook niet tevreden

Die gesprekken hebben weinig opgeleverd. Sánchez weigert de wet te veranderen om een onafhankelijkheidsreferendum toe te staan. Toen bekend werd dat de Spaanse inlichtingendienst jarenlang 65 prominente Catalanen, waaronder de regio-president, had afgeluisterd, blokkeerde Sánchez een parlementaire enquête. (Podemos was daar voor.) De pro-Sánchez partij in Catalonië ging in de gemeenteraadsverkiezingen onderuit. Hardliners winnen terrein.

De PP zal, zeker in een coalitie met Vox, harder tegen de separatisten ingaan. Als beide kampen radicaliseren, kan de crisis weer oplaaien en worden Nederlandse toeristen volgend jaar in Barcelona, net als in 2019, geconfronteerd met demonstraties en brandende vuilnisbakken.

Een rechtse regering zou Rob Jetten (D66) slecht uit kunnen komen. Over twee weken gaat de minister voor Klimaat en Energie samen met koning Willem-Alexander op bezoek in Spanje. In februari was hij er ook al om afspraken te maken over de levering van waterstof.

Spanje wil in Europa marktleider worden op dat gebied. Zon en wind leveren al zo’n 50 procent van de stroom in het land. De dunbevolkte Spaanse Hoogvlakte leent zich er goed voor. Die stroom kan worden gebruikt om groene waterstof te maken dat per schip naar Nederland zou worden vervoerd om hier bijvoorbeeld de nieuwe ovens van Tata Steel van brandstof te voorzien.

De PP en Vox zijn minder enthousiast over het subsidiëren van waterstof dan de socialisten. Jetten mag wel haast maken met het sluiten van de contracten.

Kaag hoeft zich minder zorgen te maken

Zijn D66-collega Sigrid Kaag hoeft zich minder zorgen te maken. De minister van Financiën deed vorig jaar met haar Spaanse collega, Nadia Calviño, een voorstel om soepeler om te gaan met de regels van het Stabiliteits- en Groeipact. Schulden zouden nog steeds maximaal 60 procent van het bruto binnenlands product mogen zijn en begrotingstekorten maximaal 3 procent. Maar landen krijgen als het aan beide vrouwen ligt meer tijd om aan de doelstellingen te voldoen als dat economisch verantwoord is.

Wat economisch verantwoord is, zou de Europese Commissie moeten gaan bepalen. Die liet het tijdens de schuldencrisis keer op keer na om Spanje te beboeten voor het schenden van de begrotingsregels.

Destijds zat er een regering van de PP. Die nemen het Sánchez nu kwalijk dat hij de belastingen verhoogt – waardoor de schuld is gestabiliseerd – maar ook zij hebben geen serieuze plannen om in de uitgaven te snijden. In Spanje schuiven alle politieke partijen financiële moeilijkheden het liefst voor zich uit.

Wynia’s Week is onafhankelijk en ongebonden. Bijdragen van lezers, kijkers en luisteraars zijn daarom van vitaal belang. Wilt u Wynia’s Week ook ondersteunen met een eenmalige of een regelmatige bijdrage? Heel graag!

Het bericht Linkse Spaanse premier vervroegt verkiezingen om te voorkomen dat klein-links zich herpakt verscheen eerst op Wynia's Week.

Spanjaarden tussen de 18 en 35 krijgen vanaf januari een maandelijkse huursubsidie van €250 als ze minder dan €23,725 per jaar verdienen. Eigenaren van minstens vier huizen die een woning leeg laten staan, gaan daar juist 150 procent meer belasting over betalen.

Voor kleine verhuurders wordt het fiscaal aantrekkelijk gemaakt om hun huur niet te verhogen. Voor verhuurders van meerdere woningen komt een huurplafond van 5 procent boven de inflatie. Die laatste maatregel geldt alleen in delen van het land waar de huur al 30 procent boven het gemiddelde ligt. Dat zijn Madrid en de kuststreken.

Is het echt nodig?

De socialisten wijzen erop dat de huren in Spanje tussen 2014 en 2019 zijn verdubbeld. Veel twintigers wonen noodgedwongen bij hun ouders. De gevolgen van de coronapandemie wegen ze echter niet mee.

In 2020 daalden de huren juist, landelijk met 8 procent. Vooral in de toeristische gebieden — Catalonië, Madrid en de Spaanse eilanden in de Middellandse Zee — kwamen tienduizenden appartementen, die voorheen via Airbnb werden verhuurd, op de markt. Ook verloren Barcelona en Madrid expats.

De huizenverkoop liep nog verder terug. De hele economie kromp met 11 procent. De gemiddelde prijs van een woning is teruggevallen naar het niveau van 2011.

De cijfers verhullen enige ongelijkheid tussen regio’s. Voor starters is het nog steeds lastig om een woning te vinden in het centrum van Barcelona of Madrid. Maar dat geldt nog net zo goed voor Amsterdam en Berlijn. Op het platteland van Spanje zijn woningen spotgoedkoop.

Spanje is een van de weinige landen in de Europese Unie waar de huizenprijzen tijdens de pandemie zijn gedaald. De andere zijn Cyprus, Griekenland en Italië; allemaal landen die afhankelijk zijn van toeristen. Wanneer het toerisme aantrekt, en bewoners weer moeten opboksen tegen vermogende buitenlanders op de woningmarkt, zullen de prijzen waarschijnlijk stijgen.

Spaanse huurders hebben echter zekerheid voor vijf jaar. Gedurende die periode kunnen ze niet uit hun huis worden gezet en mag de huur met niet meer dan de inflatie toenemen. De komende tijd zitten de meeste huurders dus wel goed.

Weinig effect

Het is afwachten of de regering in het hele land haar zin krijgt. Woningbeleid is in Spanje namelijk zeer gedecentraliseerd. De huizenbelasting wordt lokaal geïnd. Het rechtse bestuur van Madrid heeft al aangekondigd de voorgestelde belastingverhoging op leegstaande woningen niet te zullen doorvoeren.

Huurbeleid is een regionale kwestie, en in Catalonië geldt al een huurplafond. Het is niet aannemelijk dat het regiobestuur (in handen van separatisten) het eigen huurplafond gaat inruilen voor dat van de landelijke regering.

Wat er wel met zekerheid komt is de huursubsidie van €250 per maand. Maar ook dat heeft een staartje: een maximum van €6.000, oftewel een looptijd van 2 jaar. De regering schat dat op termijn slechts 40.000 tot 50.000 Spanjaarden ieder jaar van de regeling zullen profiteren. Onnodige regels die weinig effect sorteren – laat dat maar aan (Spaanse) socialisten over.

Het bericht Zoals het niet moet: een Spaanse ingreep in de woningmarkt verscheen eerst op Wynia's Week.

De socialistische premier Pedro Sánchez beloofde bij zijn aantreden het dialoog te herstellen dat onder zijn rechtse voorganger, Mariano Rajoy, was verbroken. Voor Esquerra Republicana, de linkse onafhankelijkheidspartij van Catalonië, voldoende reden om Sánchez te steunen. De premier leidt een minderheidskabinet. Esquerra heeft net genoeg zetels om hem een meerderheid te geven.

Steun voor onafhankelijkheid nam toe

Van onderhandelingen kwam het echter niet. De pandemie gooide roet in het eten. Dat kwam Sánchez eigenlijk ook wel mooi uit: zelfs zijn eigen partij is verdeeld over de Catalaanse kwestie. Rechtse oppositiepartijen spreken schande over zijn toenaderingspoging, maar bieden geen alternatief.

In de zeven jaar dat de conservatieve Partido Popular (PP) onder Rajoy aan de macht was, nam de steun voor onafhankelijkheid in Catalonië toe. Honderdduizenden Catalanen gingen jaarlijks de straat op om hun zelfbeschikkingsrecht op te eisen. Spanje erkent dat niet.

De liberale regeringspartij van Catalonië, Convergència Democràtica, had zich lang tegen de onafhankelijkheidsbeweging verzet, maar ging in de jaren 2010-2012 overstag. Toch weigerde Rajoy ook maar te onderhandelen met de Catalaanse regering, laat staan dat hij hun eisen inwilligde. Bovenaan de lijst: een referendum over onafhankelijkheid.

Het onafhankelijkheidsreferendum van 2017

Convergència gaf de hoop op en ging op in een nieuwe partij, Junts per Catalunya (Samen voor Catalonië), dat onomstotelijk voor onafhankelijkheid koos. Samen met Esquerra en de kleinere CUP wonnen de separatisten in 2012 de verkiezingen. Sindsdien hebben de drie geen verkiezing verloren.

In 2017 was hun geduld op. Na jaren bot te hebben gevangen in Madrid, schreven de partijen een onafhankelijkheidsreferendum uit. Het Constitutionele Hof van Spanje had zo’n stemming verboden en Rajoy trad hard op. Spaanse oproerpolitie werden met bussen Catalonië ingereden. Zij namen stembiljetten in beslag en raakten slaags met vrijwilligers en kiezers. Meer dan duizend Catalanen belandden in het ziekenhuis.

Puigdemont vlucht naar buitenland

De opkomst was laag. De meeste tegenstanders van afscheiding waren thuisgebleven. Toch grepen de separatisten het referendum aan om de Catalaanse onafhankelijkheid uit te roepen. Daarop trok Rajoy het Catalaanse zelfbestuur voor het eerst sinds de dictatuur in. Het regionale parlement werd ontbonden. Leden van de Catalaanse regering werden gearresteerd. President Carles Puigdemont vluchtte naar het buitenland.

In de daaropvolgende verkiezingen wonnen de separatisten echter weer een meerderheid. Het was Rajoy die het veld moest ruimen. Sánchez volgde hem in 2018 op.

Rechters verbieden referendum

De Catalaanse politici die door het Spaanse Hooggerechtshof schuldig waren bevonden aan ‘opruiing’ tegen de Spaanse staat, en tot gevangenisstraffen van maar liefst 13 jaar waren veroordeeld, werden door Sánchez vrijgelaten. Hij weigert echter een generaal pardon, waardoor Puigdemont nog altijd voortvluchtig is. Ook houdt Sánchez vol dat hij geen referendum kan toestaan.

Daar heeft hij een punt. Een referendum is door de rechters verboden, niet door de Spaanse regering. Om dat te veranderen moet óf de Grondwet worden gewijzigd óf de samenstelling van het Hof. (De meeste rechters zijn conservatief.) Dat vereist een tweederde meerderheid in het Congres die Sánchez niet heeft.

Meeste Catalanen willen meer zelfbestuur

Over andere zaken is wel te praten. Zo zou Catalonië dezelfde rechten kunnen krijgen als het Baskenland, dat zelf belasting int en ieder jaar een deel overmaakt naar Madrid. In Catalonië haalt de Spaanse overheid de belasting op. De Catalaanse regering moet ieder jaar om geld ‘terug’ vragen. Toen de PP aan de macht was, werd dat plots minder. Op het gebied van gezondheidszorg, infrastructuur, politie en welzijn hebben zowel de Catalaanse als de Spaanse regering bevoegdheden. Die zouden allemaal overgeheveld kunnen worden naar de regio-regering.

Daarmee zou ook de angel uit de onafhankelijkheidsbeweging kunnen worden gehaald. De meeste Catalanen willen meer zelfbestuur. Slechts 30 procent is tevreden met de huidige situatie. Een evengroot aantal wil per se uit Spanje. Nog eens 25 procent zou liever een autonome staat in een federaal Spanje worden. Dwing de Catalanen echter te kiezen en dan stemt 45 procent voor afscheiding en 49 procent tegen. Meer autonomie is het voordehandliggende compromis.

Meer zelfbestuur, minder steun voor onafhankelijkheid

Waarom is daar in al die jaren dan nooit over gepraat?

In de eerste plaats omdat andere Spanjaarden de Catalanen weinig gunnen. Eén op de vier vindt dat Catalonië genoeg autonomie heeft. 51 procent vindt zelfs dat de regio teveel macht heeft! Slechts 12 procent van de Spanjaarden is bereid Catalonië meer zeggenschap te geven, en dat zijn vooral Basken.

In Catalonië liggen de radicale separatisten dwars, zowel op rechts (Junts) als extreem-links (CUP). Die vrezen — terecht — dat wanneer Catalonië meer zelfbestuur krijgt, de steun voor onafhankelijkheid zal afnemen. Dus verzetten zij zich tegen onderhandelingen en houden ze de Catalanen voor dat onafhankelijkheid de enige uitweg is. De ministers van Junts weigerden deze week aan te schuiven bij het gesprek met hun Spaanse ambtgenoten.

Voor Sánchez is er weinig te winnen

Sánchez zit tussen twee vuren. Rechtse partijen beschuldigen hem van ‘landverraad’, omdat hij überhaupt met de Catalanen praat. Voor de meeste separatisten hebben de gesprekken geen zin zolang Sánchez een referendum en amnestie weigert.

Sánchez kan nauwelijks politiek gewin uit de onderhandelingen slaan. De rechtervleugel van zijn eigen partij blaast ze liever morgen nog op. Die zien dat kiezers overlopen naar de PP. Toch kan hij weinig anders dan een poging wagen. Anders blijft het conflict dooretteren en komt het op een gegeven moment weer tot ontploffing.

Het bericht Gesprekken in Catalonië leveren niets op, maar Sánchez kan niet anders verscheen eerst op Wynia's Week.

De Madrileense luchthaven zelf werd echter gelijktijdig uitgebreid en de treinverbinding kwam er niet. Aeropuerto Central Ciudad Real dient tegenwoordig vooral als parkeerplaats voor vliegtuigen die door de coronapandemie aan de grond staan. Het mocht meer dan een miljard euro kosten.

Spaanse inkomens sinds 1986 met 350% gestegen

Sinds Spanje in 1986 toetrad tot de Europese Unie heeft het honderden miljarden in infrastructuur gestoken. Veel van dat geld kwam uit Brussel. Het land heeft inmiddels bijna honderd vliegvelden, prachtige snelwegen, glasvezel voor driekwart van de bevolking en de meeste kilometers hogesnelheidslijn in Europa.

Volgens het World Economic Forum zijn er maar elf landen in de wereld met een betere infrastructuur dan Spanje. Dat heeft de economie een enorme impuls gegeven. Het bruto binnenlands product is sinds 1986 verviervoudigd. Inkomens zijn in diezelfde periode met 350 procent gestegen.

Dat er naar schatting van de Spaanse Vereniging van Geografen in die opbouw rond de 81 miljard euro te veel is uitgegeven, aan half-gebouwde spoorlijnen, onnodig dure treinstations en ongebruikte vliegvelden, neemt het land op de koop toe.

Moord en brand vanwege een fraude van 4 miljoen

Dan Nederland. Hier bleek in 2013 dat zo’n 800 Bulgaren 4 miljoen euro aan toeslagen hadden opgestreken waar ze geen recht op hadden. De fraude was nog geen tiende van een procent waard van de 13 miljard euro die jaarlijks in toeslagen wordt uitgekeerd. Toch schreeuwde de Tweede Kamer moord en brand.

Er kwam een nieuwe fraudewet. De Belastingdienst en het ministerie van Financiën richtten een speciaal team in om fraudeurs op te sporen. De aanpak zal door de jaren heen meer geld hebben gekost dan de Bulgarenfraude zelf. En het mondde uit in de kindertoeslagenaffaire: tienduizenden ouders die slachtoffer werden van een meedogenloze werkwijze, omdat wij allemaal zo verontwaardigd waren over een diefstal van 4 miljoen.

Niet ieder scheurtje hoeft te worden opgevuld

Het zal iets met onze eeuwenlange strijd tegen het water te maken hebben. We hebben geleerd dat je geen scheurtje in de dijk over het hoofd kunt zien. Voor je het weet staat de polder onder water. Geen probleem mag in Nederland onopgelost blijven. Ieder incident vraagt om een systeemwijziging.

Nu halen Spanjaarden wel erg snel hun schouders op als weer eens blijkt dat ergens geld is verspild of gestolen, maar iets van die mediterrane vergevingsgezindheid zou ons niet misstaan. Niet ieder scheurtje in de dijk hoeft te worden opgevuld. Laat staan dat er bij het minste gebrek een hele betonplaat overheen moet.

Het bericht Iets meer mediterrane vergevingsgezindheid zou ons niet misstaan verscheen eerst op Wynia's Week.

Het IRM-rapport uit 1996 (Integriteit Rechterlijke Macht), een burgerinitiatief, legde de vinger op deze zere plek door in concrete zaken te achterhalen dat veel rechters oordeelden in zaken waar ze eigenlijk vanaf hadden moeten blijven vanwege familie- of zakelijke banden met één van de partijen.

Een extra aanmoediging om dat eens uit te zoeken kwam van die advocaat, tevens plaatsvervangend rechter van een gerenommeerd kantoor, die iemand bijstond en vroeg of die nog een voorkeur had voor een bepaalde rechter!

In een andere zaak vroeg een partner van hetzelfde kantoor spottend aan zijn counterpart wat ie eigenlijk dacht te bereiken bij een rechter waarmee hij persoonlijk bevriend was.

De schijn van belangenverstrengeling

Rechters die nog steeds probleem- en straffeloos, zelfs met instemming van de Hoge Raad, hun baantjes verzwijgen, zijn dus slechts een deel van het probleem van de onpartijdige rechter.

Dat de NVvR, de club van magistraten, nog steeds gratuite beweert ‘…dat zaken met de grootst mogelijke zorgvuldigheid worden toegewezen’ en ‘…dat rechters zich ogenblikkelijk verschonen indien zelfs maar de schijn van belangenverstrengeling om de hoek ligt’, zegt dus absoluut niets. Dat riepen ze ook al vóór het IRM-rapport toen de registratie van bijbanen nog niet verplicht was. Niemand die toen zorgvuldig zaken kon toewijzen omdat niet eens bekend was waar en hoe vaak rechters bijschnabbelden.

Eddy de Kroes

Maar de vriendendiensten strekken zich ook uit tot het strafrecht. Vooral, maar niet uitsluitend in geval van fraude en corruptie. Terecht had wijlen Peter R. de Vries het in één van zijn columns over ‘een walm van corruptie en vriendjespolitiek’ die opsteeg bij Justitie toen officier van justitie Hans Vos in opdracht van zijn superieuren heimelijk en straffeloos gratie had verleend aan de voor fraude veroordeelde Wassenaarse miljonair Eddy de Kroes.

Toen het alsnog bekend werd, bleef het ook heel stil onder de dames en heren in toga en geen politicus of hoogleraar die zich openlijk afvroeg of Eddy de Kroes de enige was die vanwege zijn relaties het recht naar eigen hand kon zetten.

De vis begint te stinken bij de kop

Met dit voorbeeld en een hele, veel te lange lijst van onbegrijpelijke juridische (sepot)beslissingen en schandalen en een WODC-rapport over klassenjustitie (het bestaat echt!) heeft Justitie zelf een klimaat geschapen waarin hun woordvoerders met scepsis worden aangehoord.

Dat begint op te vallen en krijgt men zelf ook een beetje in de gaten.  Een recent (2 augustus) verschenen visitatierapport ‘Tijd maken voor transitie’ bevat een dwingend advies om topprioriteit te geven aan o.a. integriteit. Opmerkelijk was dat juist de top van het OM er in bedekte termen stevig van langs kreeg. Anders gezegd: de vis begint inderdaad te stinken bij de kop.

De kopschoppers van Mallorca

Illustratief nu zijn de gebeurtenissen en verklaringen rond de gevluchte kopschoppers uit Mallorca. Nogal onnozel merkt een justitiewoordvoerster daarover op: ‘Het is dus niet zo dat ‘rijke ouders’ van de verdachten dat voor elkaar gekregen hebben, zoals veel mensen denken.’

Vanwaar dat dus en veel? Waarom zou het niet mogelijk kunnen zijn dat één van de kopschoppers uit een nest en omgeving komt waar rijke ouders een hoge functionaris bij Justitie kennen? En waarom zou die niet geadviseerd en geholpen kunnen hebben om het eiland hals over kop te verlaten?

Jeuken heeft niet zoveel recht van spreken

Hoofd-officier van justitie Rutger Jeuken mag dan woest zijn op GeenStijl en andere speurders op social media – alsof dit geweld daar onopgemerkt zou blijven – maar de man heeft niet zoveel recht van spreken zolang zijn eigen organisatie niet zo zuiver op de graat is.

Het OM maakt tenslotte nogal selectief uit wie er vervolgd wordt, maar vooral wie niet. Betrouwbaarheid en integriteit beginnen in de juridische wereld schaarse artikelen te worden.

Van de domme

Bovendien hield Jeuken zich wel erg van de domme toen hij bij Op1 beweerde: ‘Nog niets is zeker. Wij weten net zoveel als ieder ander. Dat lezen wij ook op internet en we zien filmpjes. Uitgaansgeweldzaken zijn ‘doorgaans lastig te beoordelen, omdat er vaak sprake is van een onoverzichtelijke situatie, ook op Mallorca’.

Wat wel erg overzichtelijk en zeker was – aan de hand van een passagierslijst – is wie van de nieuwe lichting van Minerva onder verdachte omstandigheden het eiland hadden verlaten. Op één na dan, die de confrontatie met de Spaanse politie wel aandurfde en geen reden had om te vluchten.

Een simpel vraagje

Het zou toch een kleine moeite zijn geweest voor Jeuken c.s. om – ook zonder vertaald dossier of Spaans verzoek – eens langs te gaan met een simpel vraagje: waarom? Nu dringt zich het beeld op: niet te slimme straatagent, gebroken winkelruit, voetbal en wegrennende jongetjes met de tekst ‘moeilijke zaak, lastig te beoordelen’.

Dus nu komt er uiterst zorgvuldig (het meest misbruikte woord bij Justitie) onderzoek in Nederland en wordt iedereen gesommeerd zich er niet meer mee te bemoeien.

Beter in Nederland?

Na de prietpraat dat ook de Spaanse rechter het beter vond dat de groep in Nederland werd berecht, wist ook advocaat Steller het ineens heel zeker. ‘Het is een heel Nederlandse zaak. Het is niet gek dat een Nederlandse rechter hier over gaat oordelen.’

En terwijl hoofd-OvJ Jeuken nog van niets wist benadrukte ook deze advocaat dat er ‘…genoeg argumenten te verzinnen waren waarom het beter is om deze zaak in Nederland te behandelen’. Hij had het zelfs al over de mogelijkheid om in Nederland in een (jeugd)gevangenis iets van een opleiding te volgen!

Hoe zat het ook alweer met Julio Poch?

Vraagje aan de ‘deskundige’: waar zou de zaak behandeld moeten worden als het slachtoffer niet een Nederlander uit Waddinxveen maar een Belg uit Antwerpen was geweest en zich onder de daders ook twee Engelse hooligans hadden bevonden?

En hoe zat het ook alweer met die Nederlandse Julio Poch die – heel zorgvuldig – op basis van ‘horen zeggen’ volstrekt onschuldig en onterecht op een smerige sneaky manier juist aan het buitenland werd uitgeleverd. Daar hadden toch immers de vermoedelijke criminele gedragingen plaatsgevonden?

En waarom vindt eigenlijk iedereen dat ook de ISIS-dames maar beter niet in Nederland maar op de plaats delict berecht moesten worden?

Kraakheldere camerabeelden bestaan ineens niet meer

De felheid van de OM-reactie duidt erop dat men er grote moeite mee had dat anderen, zoals GeenStijl, met eigen informatie kwamen die de speelruimte van het OM om met een eigen versie van het verhaal te komen, niet noodzakelijk de juiste, beperkte.

En ja hoor, inmiddels blijken op gezag van het OM de eerst nog kraakheldere camerabeelden helemaal niet te bestaan. De Spaanse politie had maar wat geroepen. Net als in Srebrenica kunnen filmbeelden tenslotte ook op Mallorca zomaar in het ongerede of beschadigd raken.

De eerste beren op de weg

Het OM is nu aangewezen op toegestuurde amateurbeelden en getuigenverklaringen van al dan niet doorgesnoven en bezopen uitgaanspubliek. Ineens staat nog lang niet vast wat zich op Mallorca precies heeft afgespeeld en duiken de eerste beren op de weg op.

Nu moet het OM zonder kraakheldere camerabeelden in alle beslotenheid zelf bepalen wie er als hoofddader, mededader,  meeloper of toeschouwer zal worden aangewezen. Misschien is het door al die onoverzichtelijkheid helemaal niet mogelijk om wettelijk en overtuigend te bewijzen wie precies de fatale trappen gaf. En dan gaan daders in Nederland vrijuit.

Nijmeegs scooterdrama

Tenminste dat gebeurde ook in het Nijmeegse scooterdrama in 2010. Twee jongens op weg naar een roofoverval op hotel Belvoir werden betrapt door agenten, sloegen op de vlucht, reden daarbij een man aan die enkele uren later in het ziekenhuis overleed.

De daders kwamen dit keer niet uit het Gooi maar uit Marokko. Met familie en vrienden gingen ze niet achter de schermen maar in en rond het ziekenhuis openlijk en zeer agressief en intimiderend te keer.

Wie de beste connecties met Justitie heeft kan de dans ontspringen

Toen er toch één veroordeeld werd, besloten ze in hoger beroep dat ze elkaar de schuld zouden geven van de dodelijke aanrijding…..  En het werkte, want er zijn rechters voor wie het dan te moeilijk wordt.

Het gerechtshof in Arnhem kwam op 29 mei 2012 tot de bizarre uitspraak: vrijspraak voor beide verdachten. Alleen toen verpestte het OM het feestje alsnog door in cassatie te gaan waarna een ander gerechtshof in 2016 beide heren alsnog tot 4 jaar veroordeelde voor doodslag. 

Dus als het OM een wereldvreemde rechter weet te vinden en dan niet in beroep gaat, kunnen zonder kraakheldere camerabeelden degenen met de beste connecties met Justitie de dans aardig ontspringen. Dat lukte Eddy de Kroes en vele (?) anderen tenslotte ook.

Het bericht Kopschoppers Mallorca kunnen door juiste connecties de dans ontspringen verscheen eerst op Wynia's Week.

In april 2019 leed de PP een historisch verkiezingsverlies. De centrumrechtse partij, die sinds 2011 aan de macht was, kreeg maar 17 procent van de stemmen en verloor de helft van haar zetels in het Congres. Nieuwkomer Ciudadanos (Burgers) sprak kiezers aan die genoeg hadden van de corruptie in de PP. Vox (Latijns voor ‘stem’) sprak de conservatieve, zelfs neofrancoïstische achterban aan voor wie de PP niet rechts genoeg was. De extreemrechtse partij won uit het niets 24 van de 350 zetels.

Ruk naar rechts

Pablo Casado, de nieuwe leider van de PP, maakte in paniek een ruk naar rechts. Spanje dacht voorgoed afscheid te hebben genomen van extreemrechts. Nu was er plots een partij die, uit naam van één op de tien Spanjaarden, de geschiedenisboekjes wilde herschrijven, omdat die te negatief zouden oordelen over het koloniale verleden van Spanje en de dictatuur van Francisco Franco.

Casado sprak zich uit tegen euthanasie. Tevergeefs; de linkse regering van Pedro Sánchez volgde dit jaar het Nederlandse voorbeeld en legaliseerde hulp bij zelfdoding wanneer sprake is van ‘ondraaglijk’ lijden.

Casado ageerde tegen immigratie, vooral uit Afrikaanse landen. De Europese migratiecrisis speelde een rol, maar ook Marokko, dat regelmatig samenwerking op de grens met de twee Spaanse enclaves in Noord-Afrika, Ceuta en Melilla, inzet als drukmiddel. De Spanjaarden denken dat zij moeten bemiddelen in het conflict tussen Marokko en hun oude kolonie, Westelijke Sahara. De Marokkanen hebben daar geen behoefte aan en kijken af en toe bewust de andere kant op wanneer een groep Afrikanen de 6 meter hoge hekken van Ceuta of Melilla opklimt.

Tegen Catalaanse ‘terroristen’

Casado kritiseerde Sánchez verder flink, omdat die zich liet steunen door kleine partijen uit het Baskenland en Catalonië die voor meer zelfbestuur dan wel onafhankelijkheid pleiten. Daarmee leverde de sociaaldemocraat zich volgens Casado uit aan ‘terroristen’. Hij was blijkbaar even vergeten dat zijn grote voorganger José Aznar eind jaren negentig samenwerkte met dezelfde Baskische en Catalaanse partijen.

Ook in de kwestie Gibraltar leed Casado aan geheugenverlies. Hij was verbolgen dat Sánchez de brexit-onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk niet aangreep om de Spaanse aanspraak op het schiereiland kracht bij te zetten terwijl de PP maar een paar jaar eerder, toen het nog in de regering zat, juist had beloofd dat niet te doen.

Kiezers worden er niet warm van

Het opportunisme van Casado maakte weinig indruk op rechtse kiezers. De PP bewoog nauwelijks in de peilingen. Vox won een aantal regionale verkiezingen en maakte zich in onder meer Andalusië, in het zuiden, en Madrid, de hoofdstad, onmisbaar voor een rechtse meerderheid.

Na nog een verlies, bij de Europese verkiezingen, draaide Casado. Hij noemde Vox ineens ‘ultra-rechts’ en ging het gesprek met Sánchez aan om samen een oplossing te zoeken voor het Catalaanse probleem. De regio had in 2017, tegen de wil van het Spaanse hooggerechtshof in, een referendum over onafhankelijkheid gehouden. De Spaanse regering had de uitkomst naast zich neergelegd, maar de Catalanen bleven opstandig.

De détente was van korte duur. Vlak voor de parlementsverkiezingen van november 2019 was Casado weer kritisch over het ‘softe’ Catalonië-beleid van Sánchez en repte hij met geen woord over Vox. De PP herstelde iets en klom van 66 naar 89 zetels. Maar de grote winnaar was Vox: die ging van 24 naar 52. De Ciudadanos, die zich niet van de twee andere rechtse partijen wisten te onderscheiden, zakten in elkaar.

En Vox wilde altijd wel wat verder

Hoe ver Casado ook naar rechts opschoof, Vox was altijd bereid een stapje verder te gaan. Keerde Casado zich tegen euthanasie, dan stelde Vox voor om artsen te vervolgen. Eiste de PP minder immigranten, dan riep Vox op immigranten het land uit te zetten. De PP verzette zich tegen meer zelfbestuur voor Catalonië. Vox wil de autonomie van zowel Catalonië als het Baskenland helemaal opheffen. Boks daar maar eens tegenop.

Niet Casado, maar de leider van de PP in Madrid wist het tij te keren. Op Trumpiaanse wijze verzette Isabel Díaz Ayuso zich tegen het coronabeleid van Sánchez. Ze waarschuwde rechtse kiezers dat als niet zij de verkiezingen won, de ‘communisten’ de macht zouden grijpen. De socialisten zouden namelijk, net als landelijk, de steun van extreem-links nodig hebben voor een meerderheid. Vox won alsnog een aantal zetels, maar de grote winst was in Madrid voor de PP: die werd twee keer zo groot. Casado heeft Ayuso omarmd als de toekomst van rechts.

Het is echter de vraag of de verkiezingswinst in Madrid, en de recente winst in de landelijke peilingen, aan de verrechtsing van de PP te danken is. Die is immers al twee jaar aan de gang en het kantelpunt kwam pas in mei: toen nam de steun voor de socialisten af en steeg de PP.

Wat speelde in mei? Toen verschenen voor het eerst berichten in de Spaanse media dat Sánchez nadacht over een pardon voor de voormalige Catalaanse ministers die in 2017 het illegale onafhankelijkheidsreferendum hadden uitgeschreven. Zij waren vervolgens schuldig bevonden aan ‘opruiing’ tegen de Spaanse staat en zouden negen tot 13 jaar de gevangenis in moeten.

Weinig sympathie voor Catalaans separatisme

Alleen in het Baskenland sympathiseert men met de Catalaanse zaak. In de rest van Spanje kunnen Catalaanse nationalisten rekenen op onverschilligheid (op links) en haat (op rechts). Terwijl twee op de drie Catalanen behoefte hebben aan meer zelfbestuur, en bijna de helft op den duur een eigen staat zou willen oprichten, vind de helft van de Spanjaarden dat de regio al te veel te zeggen heeft. Slechts 12 procent van de Spanjaarden buiten Catalonië zou de regio meer macht geven. Onafhankelijkheid is onbespreekbaar. Kaart het maar eens aan bij iemand uit Madrid of Sevilla. Men praat er over de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging alsof het een ziekte is.

Catalaans nationalisme is voor rechts Spanje wat de Amerikanen een wedge issue noemen: het overstijgt alle andere onderwerpen. Stel je aan de juiste kant van een wedge issue op en je kan een grote groep kiezers aanspreken. In Amerika was dat een aantal jaren terug bijvoorbeeld de War on Terror. Republikeinen noemden de Democraten ‘soft’ en beweerden dat alleen zij het vaderland veilig konden houden.

De PP doet hetzelfde met Sánchez. Die verleende na twee maanden tobben gratie aan de ‘opstandelingen’ en wil nu zelfs met de Catalanen onderhandelen over uitbreiding van de autonomie. Schande! Verraad! Casado kan het niet hard genoeg schreeuwen. Wat dat betreft zit hij op één lijn met Vox. Veel verder dan je politieke tegenstanders gevangen zetten kun je niet gaan.

Casado zet zich met Catalaanse kwestie in de klem

Als de PP zich handhaaft, zal Casado dat ongetwijfeld aan zijn koers toeschrijven. In werkelijkheid heeft hij zich afhankelijk gemaakt van één geschilpunt — en op een manier die een oplossing in de weg zit. Idealiter zou Spanje de grondwet wijzigen om de Catalanen zelfbeschikkingsrecht te gunnen, maar daarvoor is een tweederde meerderheid, en dus de steun van rechts, nodig in het Congres. Die krijgt Sánchez niet. Wel kan hij proberen de Catalanen tevreden te stellen met meer zelfbestuur, maar wat als dat niet lukt, of niet lukt voor de volgende verkiezingen, en de PP weer aan de macht komt? Gaat Casado dan, wellicht met gedoogsteun van Vox, de Catalaanse autonomie intrekken? De voormalige politieke gevangenen weer arresteren? Dan zal de steun voor onafhankelijkheid alleen maar toenemen.

Casado heeft zichzelf, en de PP, klem gezet. Alleen door stoere taal over Catalonië uit te slaan heeft hij de opmars van Vox weten te stuiten, maar dat is geen langetermijnoplossing. Of hij stelt op een gegeven moment zijn kiezers teleur, en dan groeit Vox weer verder. Of hij voegt daad bij woord en drijft het conflict met de Catalanen op het spits, ook al zet hij daarmee de eenheid van Spanje op het spel.

Het bericht Spaanse christendemocraten gooien olie op het vuur met harde koers tegen onafhankelijk Catalonië verscheen eerst op Wynia's Week.