Gender is dus een ‘sociaal construct’: het heeft geen fysieke basis, maar wordt volledig bepaald door culturele, sociale en psychische factoren.

Volledig vergoed

Niettemin rechtvaardigt dit sociale construct bij transmensen drastische, levenslange, onomkeerbare medische ingrepen om het lichaam anatomisch en – voor zover mogelijk – fysiologisch in overeenstemming te brengen met het zelftoegekende gender. In Nederland wordt dit volledig vergoed in het basispakket zorgverzekering.

Dat is de eerste tegenstrijdigheid.

Dat gaat extreem ver: biologische mannen die naar hun eigen idee vrouw zijn, worden zelfs extra hormonaal behandeld om borstvoeding te kunnen geven aan een baby die ze – uiteraard – niet zelf ter wereld hebben gebracht. In het beste geval produceert zo’n transvrouw dan een fractie van de hoeveelheid borstvoeding die een baby nodig heeft, waarvan de veiligheid wegens resten domperidon, testosteron en andere hormonen in die transmelk nooit goed onderzocht is. Is ‘zogende moeder’ een sociaal construct of toch niet, volgens transideologen?

Verkeerde hersenen

De tweede tegenstrijdigheid is dat transideologen altijd op zoek zijn naar bevestiging dat mensen in het verkeerde lichaam geboren kunnen worden. Maar wat is er ‘verkeerd’ aan een in principe perfect gezond lichaam? Wat ze dan eigenlijk bedoelen, is dat de verkeerde hersenen in dat lichaam zitten, namelijk de hersenen van een vrouw in het lichaam van een man of omgekeerd.

Dus zijn ze op zoek naar aantoonbare verschillen in de hersenen tussen cis- en transmensen (cis = niet-trans).

In 2022 publiceerden Florian Kurth en drie collega’s een onderzoek waarvan de resultaten als geroepen kwamen voor transideologen. Het kreeg dan ook veel aandacht, ook in de media. In dit onderzoek werden drie groepen van elk 24 proefpersonen in de MRI-scanner gelegd: mannen, vrouwen en transvrouwen – biologische mannen die zich als vrouw identificeerden, maar geen medische transitie (hormonen of chirurgie) hadden ondergaan.

De MRI-scans werden gescoord op hun Brain Sex Index door een AI-systeem dat eerst getraind was op honderden andere scans met een bekend binair geslacht (man of vrouw). Er is geen voor mensen navolgbaar verband tussen die Brain Sex Index en individuele details op die hersenscans; dat verband is zeer diffuus en zit, zoals altijd bij AI, verborgen in de krochten van het gebruikte systeem.

Wel kun je achteraf checken hoe goed het systeem biologische mannen- en vrouwenhersens kan onderscheiden, want dat gegeven is uiteraard bij de onderzoekers bekend. In de trainingsset haalde het systeem 90 procent nauwkeurigheid, bij de 3 x 24 proefpersonen 88 procent.

De hamvraag van het onderzoek was, of de transvrouwen vooral een mannelijke of een vrouwelijke Brain Sex Index zouden hebben.

Het resultaat staat hieronder:

De zwarte puntjes zijn de individuele proefpersonen, het grijze balkje omvat de 12 proefpersonen die qua Brain Sex Index in het midden van hun eigen groep zitten. De gekleurde wolken zijn ‘violin plots’: de breedte van de wolk geeft aan hoe ‘gewoon’ een Brain Sex Index met die waarde is voor die groep (cisgender = niet-trans). De Index is per definitie gemiddeld nul voor de cisvrouwen, en gemiddeld één voor de cismannen.

Grote overlap

We zien hier, dat transvrouwen gemiddeld iets minder mannelijke hersenen hebben dan de cismannen, maar nog wel ruimschoots mannelijker zijn dan de cisvrouwen. Gegeven de grote overlap tussen de twee violin plots, gaat het veel te ver om te concluderen dat elke transvrouw met een vrouwelijk brein in een mannelijk lichaam geboren wordt. De onderzoekers zelf gaan niet verder dan dat de breinen van transvrouwen ‘in de richting van hun genderidentiteit verschoven’ zijn. Niettemin, de media berichtten over dit onderzoek alsof dit belangrijk bewijsmateriaal zou zijn dat transvrouwen ‘echte’ vrouwen zijn.

Maar zelfs de vrij bescheiden claim van de onderzoekers blijkt nu gebaseerd op drijfzand. Onlangs verscheen een artikel met zware kritiek op dit onderzoek. Wat iedereen al kan zien, is dat de groepen proefpersonen nogal klein zijn. Dat maakt het lastig om een significant verschil aan te tonen tussen twee groepen wat betreft een index die ook binnen de groep veel variatie vertoont (vandaar de overlappende violin plots). Op grond van puur statistisch-technische criteria stellen deze critici al, dat er geen significant verschil is tussen de Brain Sex Index van cismannen en transvrouwen.

Geen onderscheid

Maar het onderzoek van Florian Kurth en collega’s vertoont volgens hen een nog belangrijker omissie: het maakt geen onderscheid tussen transvrouwen die op mannen of op vrouwen vallen. Een transvrouw die op mannen valt is biologisch gezien homo, en het is uit eerder onderzoek bekend, dat de hersens van homo’s detecteerbaar verschillen van de hersenen van hetero’s. De critici wijzen op de afwijkende vorm van de violin plot voor transvrouwen: die lijkt uit twee verschillende, deels overlappende violin plots te bestaan.

De onderzoekers kenden de seksuele oriëntatie van de 24 transvrouwen (zes homo, achttien hetero), en hadden die twee groepen dus apart kunnen analyseren, om te zien in hoeverre het verschil door een van beide veroorzaakt wordt. Het is een raadsel waarom ze dat niet gedaan hebben, en de critici hadden die analyse graag alsnog gedaan. Maar daarvoor hebben ze de (geanonimiseerde) ruwe data nodig.

Hoewel het artikel vermeldt dat die data op aanvraag beschikbaar zijn, heeft corresponding author Florian Kurth maandenlang alle verzoeken van de critici om die data vrij te geven genegeerd.

Blijkbaar ziet Kurth een bui hangen: die ‘transhersenen’ zouden best eens ‘homohersenen’ kunnen blijken te zijn. Zulk gedrag bewijst dat je niet op zoek bent naar de waarheid, maar een ideologie wilt propageren.

De claim van Dick Swaab

Terwijl transideologen graag vrouwelijke hersenen in de schedel van een transvrouw willen aantonen (en vice versa), veroorzaakte een vergelijkbare onderzoeksclaim in de jaren tachtig juist grote verontwaardiging onder homo’s. De Nederlandse neurowetenschapper Dick Swaab claimde toen dat homoseksuele mannen een twee keer zo grote suprachiasmatische kern (een onderdeel van de hypothalamus) hebben als heteroseksuele mannen.

Toen was het juist zwaar taboe om seksuele oriëntatie te koppelen aan enig fysiek verschil. Homo of hetero zijn was een puur individuele keuze – een sociaal construct – die op geen enkele manier gepredestineerd mocht zijn, dus Swaab was zo ongeveer dokter Mengele.

Swaabs claim, gebaseerd op autopsie van veelal vrij jonge mannen die aan Aids overleden waren, bleek niet reproduceerbaar, dus daar gelooft eigenlijk niemand meer in. Maar er zijn wel serieuze aanwijzingen dat MRI-scans en AI homo- van hetero-hersenen kunnen onderscheiden.

Innerlijke onzekerheid

Waarom wil – even heel kort door de bocht – ‘trans’ zo graag identificeerbaar zijn op een MRI-scan, en ‘gay’ niet? We zien dat ‘trans’ veel breder en onophoudelijk bevestiging eist van de eigen onvervreemdbare, maar oh zo kwetsbare identiteit, terwijl gays daar veel relaxter mee om gaan. Je vraagt je af of dat iets zegt over een diepe, innerlijke onzekerheid over hoe ‘echt’ die transidentiteit is.

In dat verband is het onthullend, dat sommige transmensen die dement worden, vergeten dat ze trans zijn. Die worden weer cisgender en raken dan volkomen in paniek als ze tot de ontdekking komen dat ze geen borsten of penis meer hebben, of juist wel. Daarentegen worden dementerende homo’s en lesbiennes nooit hetero. Die vergeten nooit hun seksuele geaardheid, omdat er niets te vergeten valt: die zijn gewoon zo.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Transideologen zijn niet op zoek naar de waarheid, maar willen alleen hun malle dogma’s bevestigd zien verscheen eerst op Wynia's Week.

Ik denk dan dat hij of zij verkeerde keuzes maakt en eventueel slecht geïnformeerd is, en zal proberen de ander met argumenten dichter bij mijn standpunt te brengen, maar dat blijft allemaal binnen de grenzen van een beschaafd gesprek. In sommige gevallen schuif je daardoor zelf ook iets op naar de andere kant van het spectrum.

Hoopgevende tekenen

Wat niet op een spectrum zit, is sekse. Dat is een binair ding, en op dat onderwerp is de scheiding der geesten al net zo binair. Iemands positie ten opzichte van ‘trans’ is zo langzamerhand de lakmoesproef voor nog voor rede vatbaar zijn. Woke trans is het geloof dat man en vrouw niet wezenlijk van elkaar verschillen, maar slechts de twee uiteinden van een spectrum van seksen zijn, waartussen een mens naar eigen keuze heen en weer kan schuiven, ongeacht de ‘bij de geboorte toegekende’ binaire sekse.

Biologische verschillen tussen man en vrouw zijn ofwel onbelangrijk, of dienen genegeerd dan wel gerepareerd te worden in het hogere belang van de zelfgekozen genderidentiteit: je bent wie je je zegt te voelen, en daar moet alles en iedereen in meegaan – wettelijk afdwingbaar.

Er zijn hoopgevende tekenen dat deze transgekte al over zijn hoogtepunt heen is, maar laten we niet te vroeg juichen. Twee jaar geleden kwam een geruchtmakend rapport uit over de transitie-industrie, het Cass-report, dat zware kritiek had op het Dutch Protocol, een in Nederland ontwikkelde procedure om genderverwarde kinderen (officieel: genderdysforie) al zeer jong op puberteitsblokkers te zetten, wat in de praktijk meestal de incheck blijkt te zijn voor een traject dat uitmondt in volledige medische geslachtsverandering. Hoofdauteur Hilary Cass was zwaar geïrriteerd over de desinteresse en zelfs obstructie van de genderklinieken in Groot-Brittannië als het aankwam op het volgen van de patiënten die ze behandeld hadden. Daardoor was grotendeels onduidelijk hoe deze patiënten er op de lange termijn psychisch en lichamelijk aan toe zijn.

In deze lacune is nu gedeeltelijk voorzien door een Finse studie, die de gegevens van 2000 jonge patiënten met genderdysforie tot wel twintig jaar lang kon volgen in de administratiesystemen van de Finse gezondheidszorg. Over die studie en de kritiek daarop zometeen meer.

Zulke studies zijn slechts mogelijk, omdat in het Westen inmiddels vele duizenden patiënten behandeld zijn met het Dutch Protocol, toen dat nog doorging voor een oncontroversieel behandelingstraject, dat vele pubers zou redden van zelfmoord wegens in het verkeerde lichaam geboren zijn.

Het zal veel brave woke mensen niet van het begin af aan duidelijk zijn geweest hoe extreem dit transnarratief is. Wie kan er tegen zelfmoordpreventie bij jongeren zijn, en wie heeft er nou last van dat transmensen die letter M of V in hun paspoort mogen veranderen, ook zonder medische transitie? De waarschuwingen, dat mannelijke sporters dan bij de vrouwen de medailles komen wegkapen, dat foute mannen zich kunnen binnendringen in lesbische clubs en vrouwenopvanghuizen, dat verkrachters detentie in een vrouwengevangenis kunnen opeisen, werden afgedaan als transfobie. Dat ging in de praktijk vrijwel nooit voorkomen, zei ‘woke’.

Orwell in het rechtszaal

We weten inmiddels wel beter. Tientallen medailles bij grote sportwedstrijden zijn al ingepikt door middelmatige mannelijke sporters die zich voordoen als vrouwen. De volgens zijn paspoort vrouwelijke, maar biologisch mannelijke bokser Imane Khelif is een held van woke omdat hij in de Olympische boksring in Parijs in 2024 vrouwen in elkaar mocht slaan om het goud op te halen. Tientallen mannelijke verkrachters en vrouwenmoordenaars in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië hebben nadat ze gepakt waren opeens bedacht dat ze hoognodig in transitie moesten, en transrechten zijn al dermate onaantastbaar, dat Justitie dan, uiteraard op kosten van de staat, het complete medische transitiecircus voor hen optuigt.

Alleen getalsmatig zijn deze excessen beperkt van omvang; de symboolwaarde ervan valt nauwelijks te overschatten. Het is puur Orwell in de rechtszaal: als een verkrachter voor zijn proces in transitie gaat, worden zijn slachtoffers in Groot-Brittannië door de rechter gedwongen om de dader als vrouw aan te spreken: het is dan voortaan ‘haar penis die bij mij binnendrong’ op straffe van zelf vervolgd worden wegens een transfoob haatmisdrijf.

De andere kant van de woke waanzin, het aantal jongeren dat in transitie gaat, is ook getalsmatig alarmerend. Begin deze eeuw waren er in een land als Groot-Brittannië enige tientallen nieuwe gevallen per jaar. Momenteel zijn het er duizenden, vooral door een explosie van het aantal meisjes tussen 12 en 17 die ‘ontdekken’ dat ze eigenlijk een jongen zijn. Voordat ‘trans’ een hype werd, betrof het meestal jongens die meisje wilde worden, maar die verhouding is inmiddels omgekeerd.

Die explosie van nieuwe gevallen vertoont alle kenmerken van een sociale epidemie. Zowat elke Hollywood-celebrity heeft tegenwoordig minstens één trans- of non-binair kind – wat statistisch onmogelijk is zonder social contagion, ofwel dat mensen elkaar in hun eigen bubbel gek zitten te maken.

Dat zou allemaal minder erg zijn, als het Dutch Protocol en Gender Affirming Care aantoonbaar grote voordelen heeft voor de behandelde patiënten. Jarenlang stond dat buiten kijf, want het werd niet degelijk onderzocht. Het Cass-report maakte duidelijk dat het schaarse bewijs vrijwel uitsluitend gebaseerd is op kwalitatief zwak onderzoek. De bovengenoemde Finse studie voldoet wel aan de minimum normen die voor al het andere medische onderzoek geldt: er is een grote groep genderdysfore patiënten, waarvan een deel medische geslachtsverandering ondergaan heeft en een deel niet, en een gematchte controlegroep van jongeren die niet genderdysfoor is.

De conclusie uit Finland is ontluisterend: patiënten knappen geestelijk niet op van Gender Affirmative Care, integendeel, ze worden in de loop der tijd steeds slechter. Wat al langer bekend was: genderdysfore jongeren hebben veel meer psychiatrische problemen (zoals autisme, anorexia, depressie) dan andere jongeren. Dan is altijd de vraag of hun gevoel in het verkeerde lichaam te zitten ze depressief, etcetera maakt of andersom. Maar hoe dan ook zou je, als Gender Affirmative Care werkt, verwachten dat ze na voltooide medische transitie minder psychiatrische zorg nodig hebben dan daarvoor, en dat blijkt niet het geval.

Onaanvaardbare conclusie

Ook kun je ze vergelijken met de groep genderdysfore jongeren die geen medische transitie doormaakten: die eindigden niet slechter dan de groep die wel in transitie ging. Vergelijken met de niet-genderdysfore jongeren is helemaal kansloos: die hebben over de hele volgperiode vele malen minder psychiatrische zorg nodig dan de genderdysforen na hun transitie.

Uiteraard is deze conclusie onaanvaardbaar voor de woke transgemeenschap, dus werd er naarstig gezocht naar zwakheden in dit onderzoek. Dat mag natuurlijk, maar de bochten waarin men zich dan wringt zijn hilarisch: zo was er een trans-actiegroep die het onderzoek ongeldig verklaarde omdat de meerderheid van de jongeren in het onderzoek geen transitie had doorgemaakt. Aan die activisten is dus het concept ‘controlegroep’ – een van de meest basale vereisten van een goede medische trial – geheel voorbijgegaan.

Serieuzer is de kritiek, dat het volgen van de proefpersonen niet meer inhield dan in de archieven nagaan of ze specialistische psychiatrische zorg (een aparte administratieve categorie in het systeem) geconsumeerd hadden, en hoeveel consulten dat waren. Met andere woorden: er is niet precies bekend wat die mensen na hun transitie mankeerde. Daarnaast waren er nog meer, deels zeer technische, bezwaren over de gebruikte statistische toetsen en dergelijke.

Waar al die bezwaren op neerkomen is eigenlijk: ‘Er is in theorie nog beter onderzoek mogelijk, waarvan we niet op voorhand uit kunnen sluiten dat dit tot een andere conclusie komt, dus hoeven we ons hier niks van aan te trekken.’

De grote fout – of strikt genomen zwendel – in deze argumentatie is, dat hier niet twee gelijkwaardige opties worden vergeleken waarbij het slechts een kwestie van smaak is welke je prefereert. De ene optie houdt onder meer in: borsten en baarmoeder amputeren, castratie, levenslange afhankelijkheid van hormonen en onvruchtbaarheid. Het alternatief is psychotherapie en andere ‘softe’ vormen van zorg die in ieder geval geen onherstelbare gevolgen hebben.

Als je dan in een niet perfect, maar goed opgezet onderzoek geen enkel bewijs vindt dat de eerste optie betere uitkomsten geeft, dan moet je daar mee stoppen.

Collectieve waanzin

Het is tekenend voor de collectieve waanzin die zich van transactivisten heeft meester gemaakt, dat stoppen met het verminken van jonge lichamen nu wordt afgeschilderd als ‘transfobie’. Maar de publieke steun voor dit bizarre extremisme is aan het afkalven. Over vijf jaar zal Gender Affirming Care zijn bijgezet in het rijtje met medische horrorverhalen, tussen lobotomie en ‘verdrongen incest-herinneringen’.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht De publieke steun voor de waanzin van transactivisten lijkt af te kalven – en dat is meer dan terecht verscheen eerst op Wynia's Week.

De Dutch approach houdt in, dat jongeren die aangeven te twijfelen over hun gender, al vanaf hun 13de puberteitsblokkers krijgen voorgeschreven. Deze verhinderen dat een kind onder invloed van de zelf aangemaakte geslachtshormonen uitrijpt tot ofwel een meisje ofwel een jongen. Het idee hierachter is, dat de jongere in kwestie dan meer bedenktijd heeft om definitief te besluiten welk gender hij of zij wil zijn, mét het bijbehorende lichaam.

Omdat in die bedenktijd nog geen geslachtskenmerken ontstaan (zoals borsten bij meisjes, zware stem bij jongens) zou dit bij die jongeren het ongemak over het zich wellicht ‘verkeerd’ ontwikkelende lichaam voorkomen, waardoor ze er psychisch beter aan toe zijn.  

Het Cass-report

Deze week kwam het Cass-report uit in Engeland, een uitgebreide, door de National Health Service aangevraagde review van de transgenderzorg daar en in andere landen die maar liefst vier jaar geduurd heeft. De Dutch approach speelt een sleutelrol in dat rapport, en dat zegt daarover onder meer:

‘Het duurt vaak vele jaren voordat zeer positieve onderzoeksresultaten worden opgenomen in de medische praktijk. (…) Precies het tegenovergestelde gebeurde in de genderzorg voor kinderen. Slechts gebaseerd op één studie die suggereerde dat puberteitsblokkers het psychisch welzijn van een krap gedefinieerde groep kinderen met genderverwarring zou kunnen verbeteren, verspreidde deze praktijk zich snel naar andere landen. Prompt volgde ook een grotere bereidheid om te beginnen met mannelijke/vrouwelijke hormonen bij mid-teenagers, en het uitbreiden van deze aanpak naar een bredere groep adolescenten die niet voldoen aan de toelatingscriteria voor de oorspronkelijke Nederlandse studie.’

Die eerste studie, gepubliceerd in 1998, was gebaseerd op één (!) patiënt, een meisje dat vanaf haar 13de puberteitsblokkers kreeg, en later in transitie ging naar man. Cohen-Kettenis bleef patiënten op deze manier behandelen, maar publiceerde pas in 2006 een artikel over haar behandelingsresultaten bij 54 patiënten. Die zouden inderdaad psychisch minder ongemak ondervinden van hun genderverwarring. Er zaten echter allerlei zwakheden in dat onderzoek, en een later onderzoek in Engeland kon die resultaten niet bevestigen.

Niettemin werd de Dutch approach razend populair onder gender-specialisten over de hele westerse wereld. Oorspronkelijk was die aanpak bedoeld voor jongeren die al van kinds af aan genderverwarring ervoeren, die bij het naderen van de puberteit verergerde. Ook waren kinderen met nog andere psychische problemen daarvan uitgesloten.

Grote meerderheid zijn pubermeisjes

Dat weerhield de volgelingen van de Dutch approach er niet van om tienduizenden jongeren die niet aan deze criteria voldeden ermee te behandelen. Vooral meisjes die als kind nooit enig blijk van genderverwarring hadden gegeven, maar op hun 14de of 15de plotseling ontdekten dat ze in het verkeerde lichaam zaten, gingen massaal aan de puberteitsblokkers. Ook blijkt een substantieel deel van de jongeren die nu aan zo’n transitietraject beginnen, autistisch te zijn, of depressief, of anorexia te hebben.   

Historisch is het altijd zo geweest, dat de meerderheid van de transmensen van geboorte man waren, en vrouw wilden worden.  Sinds een jaar of tien is dat omgeslagen: niet alleen zijn er van beide geslachten veel meer die in transitie gaan, maar de grote meerderheid bestaat inmiddels uit bovengenoemde pubermeisjes.   

Explosieve toename

Het totaal aantal jaarlijkse aanmeldingen bij genderjeugdklinieken in Groot-Brittannië is sinds 2010 verveertigvoudigd, maar het aantal meisjes tussen de 12 en 17 is verhonderdvoudigd. Het beeld in andere westerse landen als de VS, Zweden en Nederland is vergelijkbaar.

Transactivisten die grafieken met verwijzingscurves als bovenstaande zien, blijven beweren dat hier niets raars aan de hand is: pas nu het sociale stigma van ’trans’ af is, zien we hoe vaak het werkelijk voorkomt. Het Cass-rapport verwerpt deze verklaring. Meer sociale acceptie kan wel enige toename veroorzaken, maar niet zo’n explosieve toename en omkering van de geslachtsverhoudingen.

Daarentegen benoemt het Cass-report de beschikbaarheid van puberteitsblokkers en de Dutch approach als een belangrijke oorzaak:  ‘De verandering in het verloop van de verwijzingscurve in vele landen viel samen met het implementeren van de Dutch approach, eerst in Nederland en daarna op een vergelijkbare manier in andere landen.’

Vóór de zegetocht van de Dutch approach was het verre van vanzelfsprekend om jongeren met gendertwijfels op een medisch transitietraject te zetten. Ook nu zijn er genoeg genderspecialisten die stellen dat vrijwel alle jongeren over zulke twijfels heengroeien, zodat hormoonbehandeling echt de laatste optie moet zijn.

Blijkbaar is de optie voor behandelaars om farmaceutisch op de pauzeknop te drukken bijzonder aantrekkelijk, omdat het ogenschijnlijk alle mogelijkheden voor de jongere nog open houdt totdat die echt zeker weet wat die wil. In de praktijk blijkt van die bedenktijd niets terecht te komen: vrijwel iedere jongere die aan de puberteitsblokkers begint, stroomt door naar een behandeltraject met geslachtshormonen om van geslacht te switchen.

Fuik

Het lijkt er meer op, dat de puberteitsblokkers fungeren als incheck  – of zelfs als fuik – naar een volledig geslachtsveranderingstraject, inclusief operaties op het eind. Als je al jaren onder behandeling staat van een genderkliniek en zware medicijnen slikt die er voor zorgen dat je er op je 16de nog steeds uitziet als een kind, dan is het vast een hele grote stap om dan nog te zeggen: ‘bij nader inzien heb ik me vergist, ik stop met alles’.    

Puberteitsblokkers werden daarvoor slechts gegeven aan kinderen met een zeldzame lichamelijke ziekte waardoor ze al op heel jonge leeftijd, onder de tien, in de puberteit komen. Deze medicijnen zijn niet getest en expliciet goedgekeurd voor gebruik bij lichamelijk gezonde pubers: in de genderzorg worden puberteitsblokkers, zoals dat heet, off-label voorgeschreven.

Irritatie

Dat komt ook met andere medicijnen wel voor, als tijdelijke maatregel, maar je mag verwachten dat na vijfentwintig jaar off-label gebruik door tienduizenden jongeren, eens goed gekeken is naar de bijwerkingen en lange-termijneffecten. Helaas, er is nauwelijks onderzoek gedaan dat voldoet aan de wetenschappelijke criteria zoals die wel geëist worden voor elke andere tak van de geneeskunde.

Het is een van de weinige passages in het rapport waar voorzitter van de Review Hilary Cass openlijk irritatie laat blijken: ‘Gedurende deze hele Review was het overduidelijk, dat men heeft gefaald in het betrouwbaar, consequent en volledig verzamelen van zelfs de meest basale data en informatie; data worden vaak niet gedeeld of zijn niet beschikbaar.’

Wat is de rechtvaardiging?

En dit gaat verder dan slordigheid en luiheid. Cass was van plan een degelijk onderzoek op te zetten naar hoe het met al die jongeren op de langere termijn gegaan is, nadat ze van een jeugdkliniek voor genderzorg zijn doorgestroomd naar genderklinieken voor volwassenen. Deze klinieken weigeren medewerking aan dit onderzoek. Blijkbaar hebben ze geen enkel belang bij het goed inventariseren hoe het met hun klanten is afgelopen.

Ondanks de falende follow-up, is toch wel duidelijk dat in transitie gaan bepaald geen wondermiddel tegen psychisch leed is. Voor hun transitie heeft deze groep veel meer psychische problemen en een veel hoger suïcide-percentage dan hun leeftijdgenoten. Na hun transitie is dat nog steeds zo. Wat is dan in het algemeen de medische rechtvaardiging voor zo’n ingrijpend behandelingstraject? 

Geen tattoo, maar wel verandertraject

Jongeren die in transitie gaan zullen uiteraard zeggen dat ze dit zelf willen; niemand wordt daartoe letterlijk gedwongen. Maar aan informed consent moet je bij zo’n ingrijpende reeks behandelingen met levenslange consequenties heel hoge eisen stellen. Een 13-jarige mag niet zonder toestemming van de ouders een tattoo laten zetten, mag geen brommer rijden, niet stemmen en geen alcohol drinken. Maar die mag wel besluiten om een traject in te gaan dat zijn/haar puberteit jaren uitstelt en hem/haar levenslang afhankelijk maakt van hormonen; een traject dat onvruchtbaar maakt en in principe uitmondt in onherstelbare, zeer zichtbare chirurgische ingrepen.

Voor transactivisten is de Dutch approach heilig, een hoeksteen van de gender affirming care, zoals dat heet. Die reageren dus met ontkenning en verkettering op het Cass-rapport. Transactivisten willen met ideologisch gedreven roekeloosheid alle veiligheidsgordels in de geneeskunde losmaken om de transgenderzorg volgens hun agenda ruim baan te geven. En in die agenda staat niet op pagina 1, als eerste medische voorzorgsbeginsel, ‘Richt geen schade aan’.

Transactivisme zit in dezelfde politieke hoek waar het voorzorgsbeginsel wel wordt aangeroepen als er een nanogram glyfosaat in slootwater wordt aangetroffen. Maar de borsten van een 16-jarig meisje amputeren wegens een idee in haar hoofd dat daar door TikTok-video’s in geplant is, dat moet kunnen. Althans, in de VS gebeurt dat.  

Het tij is aan het keren

Transactivisten, en veel behandelaars, lijken niet geïnteresseerd in degelijk onderzoek en wetenschappelijke integriteit. Activisten en behandelaars zitten in die sector ook te veel bij elkaar op schoot. Verbijsterend zijn ook de oogkleppen van anderszins redelijke en goed geinformeerde mensen op dit onderwerp. Men is nog banger om voor transhater dan voor racist te worden uitgescholden, en reken maar dat transactivisten je voor transhater uitschelden zodra je een millimeter van hun partijlijn afwijkt. Ook Cass is verbijsterd hoe giftig het publieke debat hierover geworden is.

Door het interim Cass-rapport uit 2022 en ander kritische publicaties zijn Zweden en Finland al afgestapt van het voorschrijven van puberteitsblokkers als gewone medische zorg. Dat mag alleen nog in streng gecontroleerde medische trials. In Groot-Brittannië is een van de grootste gender-klinieken, Tavistock, vorig jaar gesloten na juridische procedures. Het tij is duidelijk aan het keren in de transgenderzorg. Beter laat dan nooit.  

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers schreef de bestseller De Stikstoffuik. Deze zomer verschijnt zijn nieuwe boek, over energietransitie in Nederland. Informatie voor media en boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Wynia’s Week viert het vijfjarig bestaan. Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillig betaalde abonnementen van de lezers, kijkers en luisteraars. Doet u al mee?

Het bericht Er komt een internationaal einde aan de al te gretige ‘Nederlandse’ behandeling van transpubers verscheen eerst op Wynia's Week.

Moeten transgenderklinieken zoals die van de Vrije Universiteit jongeren die twijfelen over hun geslacht wel drempelloos helpen met een medische transitie? Is het wel verstandig de rol van een deskundige of psycholoog af te schaffen en jongeren vanaf 16 jaar volledig de vrije keuze te laten welk geslacht ze willen aannemen?

Wanneer deze kanttekeningen in het debat klinken, dan volgen vrijwel direct luide beschuldigingen van transfobie. Waarom is open discussie over transgenderwetgeving en geslachtsverandering zo lastig?

Makkelijk punten scoren

De getalsmatig kleine groep transgenders staat de laatste jaren in maatschappelijke discussies te boek als kwetsbaar en als slachtoffer van discriminatie. Het Sociaal Cultureel Planbureau schreef in 2017 in Transgender personen in Nederland dat ‘trans-personen een kleine minderheidsgroep vormen die, ook in Nederland, nog regelmatig met negatieve bejegening, onbegrip en vooroordelen te maken krijgt’.

Politici als Frans Timmermans voeren mede daarom ‘pronouns’ (de gewenste voornaamwoorden: hij/hem, zij/haar, hen/hun) als moreel uithangbord in hun twitter-bio. In de campagne voor de Tweede Kamer-verkiezingen van maart 2021 liet D66-lijsttrekker Sigrid Kaag optreden met transgender en YouTube-influencer Nikkie de Jager (‘Nikkie Tutorials’).

Gevoel leidend

Belangengroepen voor transgenders als het Transgender Netwerk Nederland (TNN) hameren erop dat je moet kunnen zijn wat je je voelt. Zelfidentificatie gaat daarbij boven biologie. ‘Queer theory is bevrijding van het normale’ schreven Helen Pluckrose en James Lindsay in hun boek Cynical Theories. Queer theorie, die zijn oorsprong heeft in het werk van filosofen als Judith Butler – ziet een indeling in mannen en vrouwen als cisgendernormativiteit. En normativiteit, dat kan alleen maar slecht zijn.

Belangengroepen en transgenderactivisten zien de subjectieve factoren (‘je gender is wat je je voelt’) als leidend, ook in medische en juridische situaties. Vasthouden aan categorieën als geslacht en seksualiteit geldt als kunstmatig. Geslacht zou een reactionair construct zijn, een vorm van patriarchale onderdrukking die mensen in hokjes gevangen houdt.

Handige strategie

Transgenderactivisten en belangenorganisaties als TNN, Women Inc, het COC en ATRIA nemen min of meer als uitgangspunt: ‘wij hebben de moraliteit aan onze kant, verdere discussie over onze standpunten is onnodig’. En ze passen de strategie toe van no debating: bij voorkeur niet rechtstreeks in discussie gaan met tegenstanders.

Hun agenda voor transgenderrechten bevorderen ze vooral achter de schermen, via het beïnvloeden van politici en beleidsmakers of via het schrijven van lespakketten voor scholen. Een slimme strategie, waarbij de nuances en dilemma’s rond het onderwerp buiten de publieke discussie blijven.

Belangengroepen op zoek naar Goede Zaak

De belangengroepen die jarenlang vrouwenemancipatie, seksuele vrijheid en homo-emancipatie bevochten, zoals de Clara Wichmann-stichting, de Rutgers-stichting en het COC, hebben enthousiast de transgenderzaak op zich genomen. De T (transseksueel) en de I (interseksueel) in LHBTI krijgen de laatste jaren steeds meer aandacht. Zo ging de Gay Pride de Pride heten, om transgenders niet buiten te sluiten.

Deels is dit te verklaren vanuit het succes van deze organisaties in de afgelopen decennia. De homo-emancipatie is grotendeels bevochten, de vrouwenemancipatie heeft grote sprongen gemaakt. Men zoekt nieuwe doelgroepen en nieuwe cliënten om voor op te komen. Transgenders en intersekse-personen zijn dan een interessante én gezichtsbepalend goede zaak om voor te strijden.

In het pak genaaid

In The Corrosive Impact of Transgender Ideology uit 2020 beschrijft de Britse Joanna Williams dat bij het onderwerp transgenders sprake is van ideological capture: belangengroepen beheersen het ideologische denken rond het onderwerp. Wat weer leidt tot policy capture, het fenomeen dat politieke partijen en beleidsmakers het beleid rond transgenders door de belangengroepen en activisten zelf laten formuleren en het vervolgens onverkort overnemen.

Zo was de evaluatie van de bestaande Transgenderwet Recht doen aan genderidentiteit evaluatie drie jaar transgenderwet in Nederland 2014 – 2017 grotendeels gebaseerd op input van de eerder genoemde belangengroepen, de meningen van de doelgroep en positieve voorbeelden uit het buitenland.

In Nederland zijn de politieke partijen vrijwel allemaal aan boord of ze gaan in elk geval niet tegenhangen. Lisa van Ginneken van D66, zelf transgender, is een leidende stem in het debat en wuift zorgen en bezwaren weg. Zoals over de vraag of het voor vrouwen niet ongemakkelijk of potentieel onveilig voelt wanneer transgenders met mannelijke geslachtsdelen gebruik maken van een kleedkamer voor vrouwen.

In een artikel in De Correspondent met de kop Dankzij deze wet verbeter je met één letter je leven noemde Van Ginneken dat ‘ridicule argumenten’ want ‘mensen die kwaad willen’ hebben daar de transgenderwet niet voor nodig: ‘Een mannelijke verkrachter kan ook nu al een jurk aantrekken en binnenlopen.’

Uitdijende agenda

En er leven nog meer wensen. Zo daagde de non-binaire personal trainer Senn van Beek in maart 2022 de Nederlandse staat voor de rechter, omdat Nederland diens genderidentiteit niet erkent. De 32-jarige Van Beek, die zich man noch vrouw voelt en naar zich laat verwijzen met de voornaamwoorden ‘die’ en ‘diens’, eiste naast de erkenning ook een toegankelijke procedure om genderneutrale identiteitspapieren met een X erop te krijgen. VOLT, Bij1 en GroenLinks zijn voorstander van de mogelijkheid geen geslacht te hoeven registreren (registratie met een X) om non-binaire mensen tegemoet te komen.

Poserende politici

De wet stelde vóór 2014 een geslachtsveranderingsoperatie als voorwaarde om bij de burgerlijke stand ook volgens de wet van geslacht te mogen veranderen. De excuses die minister Ingrid van Engelshoven in 2021 aanbood voor de oude ‘Transgenderwet’ van vóór 2014 kwamen wat geforceerd over.

Huiver bij politici en opiniemakers

Er zijn een paar journalisten en opiniemakers die kanttekeningen plaatsen bij het vereenvoudigen van geslachtsverandering zoals voorzien in de nieuwe ‘Transgenderwet’. Die wetswijziging heet in werkelijkheid ‘wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek’, wat een stuk minder mediageniek klinkt. Het label ‘Transgenderwet’ maakt het gevoelsmatig al moeilijker om er tegenin te gaan.

Het voelt voor veel journalisten – een beroepsgroep die graag een zelfbeeld koestert van tolerantie en ruimdenkendheid – bovendien onprettig om in het publieke debat aan dezelfde kant te staan als de SGP, conservatief-rechtse Amerikanen en andere streng religieuze groeperingen.

En zelfs de SGP is er niet heel happig op om in discussie te gaan over transgenders. Zoals Volkskrant-columnist Martin Sommer opmerkte: ‘Onderschat niet de angst van politici voor de macht van de talkshowtafels.’

Critici zijn schietschijf

Journalist Jan Kuitenbrouwer schrijft voor de Volkskrant en HP/De Tijd met enige regelmatig kritische beschouwingen over de Transgenderwet waarbij hij wijst op mogelijke nadelige gevolgen van het verlagen van de drempel om je geslacht kunnen wijzigen én op de mogelijk nadelige gevolgen van te snelle of ondoordachte behandeling met puberteitsremmers. Kuitenbrouwer wees ook op recent onderzoek over de Tavistock-genderkliniek in Londen dat concludeerde dat de werkwijze van de kliniek vooral ‘bevestigend’ is en gericht op de wens van de jongere, en niet ‘onderzoekend’.

In het Verenigd Koninkrijk en in Zweden gaan nu stemmen op om meer drempels voor behandeling op te werpen. In Nederland stellen de belangbehartigers van transgenders juist steeds dat de wachtlijsten bij klinieken te lang zijn en dat de ‘poortwachtersfunctie’ van psychologen moet worden afgeschaft.

Tirza de Fockert van GroenLinks schreef op 22 maart 2022 op Twitter: ‘Waarom blijft de Volkskrant keer op keer een podium bieden voor deze schadelijke haatpraat van Kuitenbrouwer jegens trans personen?’ En Sybren Kooistra, ook van GroenLinks, tweette dezelfde dag: ‘Dat de Volkskrant überhaupt Kuitenbrouwer als columnist heeft aangenomen (sinds een jaar). Om stelselmatig anti-transmensen, anti-antiracisten en anti-queer stukken te schrijven,’

Hoog oplopende emoties

Peter Vasterman en Renate van der Zee schreven in De Volkskrant een kritisch stuk over de Transgenderwet. Volkskrant-columnist Martin Sommer sprak van ‘geslachtswijziging bij wijze van adreswijziging’ en benadrukte dat ‘biologie bestaat, net als het onderscheid tussen de mannelijke en vrouwelijke sekse’.

COC-voorzitter Astrid Oosenbrug en TNN-voorzitter Brand Berghouwer schreven in reactie daarop in NRC dat kritische kanttekeningen als die van Sommer de transgenderzaak terugwerpen naar het verleden. ‘Soms bekruipt je het gevoel dat transgender personen weer door precies dezelfde vooroordelen en stereotypen heen moeten als waarmee lesbische, homoseksuele en bi mensen zeventig jaar geleden werden geconfronteerd.’

De beide belangengroepen spreken zelfs van ‘bureaucratisch geweld’ dat plaatsvindt ‘in de wachtkamer van de dokter, bij de douane, op je diploma en bij het legitimeren’ wanneer een transgender die zich vrouw voelt nog een M in het paspoort heeft.

Tegensprekers zijn gevaarlijk

Naast het label transfoob krijgen critici ook het verwijt kwetsbare transgenderjongeren aan te zetten tot depressies of tot zelfmoordgedachten. Tammy Schoots en Marte Hoogenboom schreven in NRC: ‘aanvallen op het bestaansrecht van transgender personen worden in grote mate gevoed door opiniestukken waarin ‘bezorgde’ schrijvers insinuaties op tafel leggen die de autonomie van een uiterst kwetsbare groep in twijfel trekken’.

Belangengroepen wijzen op het leed in de transgendergemeenschap, op het hoge zelfmoordcijfer, op geweld en vervolging tegen transgenders. Het bewijs voor het bestaan van een agressief en gevaarlijk klimaat tegen transgenders in Nederland is nu vooral anekdotisch.

Sylvana Simons en Lisa van Ginneken stelden op 13 januari 2022 Kamervragen aan minister Yeşilgöz-Zegerius van Justitie over moorden op, geweld tegen en zelfdodingen door transpersonen in Nederland. Dit naar aanleiding van de moord in Wassenaar op de 40-jarige uit Colombia afkomstige transvrouw en sekswerker Mónica Garces Florez, die bekend stond onder de roepnaam Briza.

Het Openbaar Ministerie noemt in zijn jaarlijkse rapportage van incidenten waar discriminatie een rol speelt (zogenaamde ‘Codis-feiten’) een klein aantal incidenten tegen transgenders. Dat transgenders relatief vaker slachtoffer zijn van moord blijkt momenteel niet uit cijfers van de Nederlandse politie.

Kritiek van feministen ongewenst

Voor feministen die transvrouwen zonder biologisch-fysiek vrouwelijke eigenschappen niet als vrouw willen aanduiden is het label TERF (Trans Exclusionary Radical Feminist) bedacht. Bedreigingen en intimidaties richting ‘TERF’s’ door radicale activisten zijn geen uitzondering, zoals richting de Britse hoogleraar Kathleen Stock.

Internationale sportbonden accepteren inmiddels sporters die ‘in transitie’ zijn in de competitie van hun voorkeur. In de praktijk gaat het vrijwel uitsluitend om transgenders die willen deelnemen aan vrouwencompetities. Transgender Lia Thomas neemt deel aan professionele zwemcompetities en wint daarbij vrijwel alle wedstrijden. De andere zwemsters leveren in de openbaarheid zelden tot nooit kritiek, maar de onvrede over competitievervalsing en ongemak in de kleedkamer leeft wel degelijk.

Gevolgen zijn complex en langdurig

Toch is het stellen van vragen juist in het belang van iedereen: van de groep jongeren met genderdysforie zelf, die niet gebaat is bij onzorgvuldig omgaan met ingrijpende behandelingen. Rond wetswijzigingen is nadenken over onbedoelde gevolgen juist een kerntaak van de wetgever en van de Tweede Kamer en is het niet verstandig om de emotie leidend te laten zijn.

Er zijn maatschappelijke gevolgen die iedereen aangaan. Zoals juridische gevolgen: moeten alle instellingen van de zwembaden tot de politie zich aanpassen aan een geslachtswijzing? Het College voor de Rechten van de Mens stelde in maart 2022 de 53-jarige Alexandra – een transvrouw met de fysieke geslachtskenmerken van een man – in het gelijk toen een sportschool in Alkmaar haar toegang tot de dameskleedkamer weigerde.

Genderneutrale taalsoep

Zijn er wellicht medische gevolgen, moeten zorginstellingen behandeling aanpassen? En zijn er gevolgen in het maatschappelijk verkeer, overal waar maar expliciet en impliciet onderscheid bestaat tussen mannen en vrouwen? Er ontstaat nu al een  genderneutrale taalsoep, met uitdrukkingen als ‘mensen die menstrueren’ en ‘zwangere mensen’.

Wetenschappelijk en medisch onderzoek maakt regelmatig en met goede redenen onderscheid tussen mannen en vrouwen. In theorie kunnen we alles genderneutraal maken. Maar dat kost veel moeite. En – niet onbelangrijk – de grote meerderheid, hoe begripvol die ook is voor de gevoelens van transgenders, wil dat waarschijnlijk niet. Zeker niet als het vereist dat iedereen het bewijs van zijn oren en ogen negeert.

Coen de Jong is schrijver van het indringende boek ‘Dwingeland. Orwell in de polder’, dat afgelopen zomer verscheen. ‘Dwingeland’ kost 20 euro en is overal verkrijgbaar, zoals HIER (geen verzendkosten). Veel leesplezier!

Het bericht Niemand is erbij gebaat dat discussie over geslachtsverandering wordt geregeerd door emoties verscheen eerst op Wynia's Week.