Als ontbijt consumeert zij er een latte macchiato met een croissant. In haar privélift gaat ze naar de dienstauto in de kelder waar haar chauffeur wacht. Haar meisjesnaam Albrecht klinkt gewoontjes; haar courante naam Von der Leyen heeft ze te danken aan haar huwelijk met een prins uit een adellijk Duits geslacht.

Het lijkt alsof Ursula von der Leyen dé macht in Europa heeft. Dat is niet het geval. Geen persoon, lidstaat of instelling heeft dé macht. Er is een machtsbalans die voortdurend in beweging is. Macht is in Brussel relatief maar er is een ijzeren wet: een crisis is een kans op méér macht want macht komt voort uit geld. Crises waren en zijn er genoeg: bankencrisis, klimaatcrisis, coronacrisis, migratiecrisis en de Oekraïne-crisis. Crises komen – budgetten volgen.

Te veel Marx, te weinig Hayek

Elke crisis krijgt een ‘EU-reddingspakket’ dat – om serieus te zijn – op mysterieuze wijze altijd rond de 800 miljard euro moet uitkomen. Alleen de migratiecrisis bleef als een visgraat in de Brusselse keel steken.

Uitgerekend deze crisis is het meest bedreigend voor het oude continent. De migratiecrisis destabiliseert West-Europa van binnenuit in tijden van economische stagnatie die de EU met haar klimaat- en energiebeleid over zichzelf heeft afgeroepen. Te veel Karl Marx, te weinig Friedrich Hayek.

De-industrialisering en armoede-immigratie verbrokkelen de bodem onder de (West)-Europese economie: een giftige cocktail. De EU-reflex: meer geld! Von der Leyen wil de lopende EU-meerjarenbegroting van 1200 miljard euro laten stijgen naar 2000 miljard in de periode 2028-2034. Het Europees Parlement eist 2200 miljard. Kortom: U vraagt wij draaien.

Als bureaucratie de economie dicteert, is een planeconomie het automatische gevolg, met centralisme als draaikolk. Het Coronaherstelfonds (in EU-taal: NextGeneration EU) van aanvankelijk 750 miljard euro – het werd meer dan 800 miljard wegens hogere rente – werd de gedroomde ‘Europese gemeenschappelijke lening’ op de kapitaalmarkt. Net geen ‘eurobonds’ omdat alle lidstaten moesten ratificeren.

Tijdens de bankencrisis won de Europese Centrale Bank (ECB) centrale macht nadat ECB-voorzitter Mario Draghi medio 2012 ‘whatever it takes’ had uitsproken. Het voorzitterschap van de ECB is wellicht de machtigste EU-positie, nu bekleed door de Française Christine Lagarde.

Timmermans en Samsom

Het Europese klimaat- en energiebeleid van Frans Timmermans, toenmalig vicevoorzitter van de Europese Commissie, en zijn adjudant Diederik Samsom, is nu op z’n retour. De onheilspellende verhitting van de aarde was volgens de Verenigde Naties té apocalyptisch aangedikt. De twee socialisten bedreven marxistische economie, verpakt in milieuhosanna, en zijn feitelijk de architecten van de huidige de-industrialisering en verarming.

Een kruimeldief krijgt een strafblad; deze megalomane paniekpolitici gaan vrijuit. Pas altijd op voor de politieke combine van de narcist en de autist! De eerste lanceert huilerige milieuverhalen, met zichzelf in het spotlicht, en de tweede timmert minutieus een gedoemde planeconomie in elkaar. De rest kijkt toe, zolang de budgetten reiken.

Van collegiaal naar autocratisch

Nu gaan grote bedragen naar de EU voor ‘defensie’. Opvallend is dat partijen die na de val van de Berlijnse Muur in 1989 het ‘vredesdividend’ ruimhartig uitgaven voor andere beleidssectoren – en zo de Nederlandse krijgsmacht binnen de NAVO verzwakten – nu grote bedragen eisen voor militaire hulp aan Oekraïne.

Als West-Europa een sterkere NAVO-pijler was gebleven, zou dat Rusland sterker hebben afgeschrikt om Oekraïne binnen te vallen. West-Europa stelde vrijwel niets voor en alle last kwam te liggen bij de Amerikanen die men zo graag uitfoetert. De EU wil nu ook het defensiepad op, maar Frankrijk en Duitsland trokken onlangs de stekker uit een gezamenlijk straaljagerproject, wegens ‘te veel geruzie’.

Het ‘bureaucratisch centralisme’ vindt binnen de EU-instellingen zijn weerslag. Aanvankelijk was de Europese Commissie aan haar top een collegiaal systeem van commissarissen met onderling overleg, strevend naar consensus. Dat is geleidelijk veranderd in een top-downstructuur. Voorzitter Romano Prodi (1999-2004) was een overlegfiguur, zijn opvolger José Manuel Barroso (2004-2014) eerder presidentieel, Jean-Claude Juncker (2014-2019) zeer schappelijk na zijn eerste cognac om elf uur (‘s ochtends). Von der Leyen werd de breuk: autocratie!

Ze neemt beslissingen in kleine kring en is uitgangbord voor alles. Andere commissarissen komen amper in beeld. Waar is Wopke Hoekstra toch gebleven? Vicevoorzitter Kaja Kallas heeft het nadeel dat ze uit Estland (1,3 miljoen inwoners) komt. Ze wordt op het wereldtoneel miskend. Haar Amerikaanse evenknie Marco Rubio weigert met haar te praten. Effectiever is een commissaris uit een grotere lidstaat.

De voorzitter (ook ‘president’) van de Europese Raad, de Portugees António Costa, is een vriendelijke man die de plooien gladstrijkt. Von der Leyen glorieert aan de top en laat dat zien, behalve als Donald Trump naast haar zit. Dan oogt ze als een bang vogeltje.

Europa mist een Musk

De macht ligt niet alleen in Brussel, maar ook bij de lidstaten. Probleem: twee leidende lidstaten, Duitsland en Frankrijk, zitten net als de rest van West-Europa in een steile economische neergang.

In 2000 lanceerde de Europese Commissie het plan om Europa tot meest competitieve werelddeel te maken. Europa zou Amerika inhalen! Dat is mislukt. In de periode 2008-2023 groeide het Amerikaanse bnp met 87 procent; het Europese met 13,5 procent. In 2008 vormde de EU 110 procent van het bnp in de VS; in 2023 was dat 67 procent. De VS heeft een veel productievere en competitievere basis (grondstoffen, financiële markten, techbedrijven) dan de EU. Amerika heeft een Elon Musk. Europa vergadert.

Immigratie is West-Europa’s grootste kopzorg; Midden- en Oost-Europa handelden verstandiger. Duitsland en Frankrijk manoeuvreren zichzelf in een klem. Verkiezingen ontaarden in verbale oorlogen tussen links en rechts.

In Duitsland staan in september drie deelstaatverkiezingen op de agenda, waarbij de oppositionele AfD in Saksen-Anhalt kans maakt op een absolute meerderheid in de Landtag.

Frankrijk koerst af op een duel tussen een linkse en een rechtse presidentskandidaat, in het voorjaar van 2027. De race wordt steeds bitser. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz is de kluts kwijt, terwijl de Franse president Emmanuel Macron een clowneske figuur is geworden, al heeft hij dat zelf niet in de gaten. Tegelijk legaliseert de Spaanse premier Pedro Sánchez ruim 1 miljoen illegalen, die dankzij het Schengenakkoord kunnen doorreizen naar andere Europese landen. Von der Leyen, die Hongarije steevast kapittelde, zwijgt hierover.

In het Europees Parlement werd (eindelijk) het EU-terugkeerverordening aangenomen, dat beoogt om meer asielverzoeken aan de EU-buitengrens af te handelen. De Europese christendemocraten gingen overstag, lieten de socialisten en de groenen vallen, waarna ze een akkoord sloten met de fractie van Europese Conservatieven en Hervormers (ECR) om een meerderheid te halen. Het Europees Parlement werd eindelijk wakker. Een centrumrechtse meerderheid is nu dus mogelijk, maar het is wel wat laat.

Cultuurgrens dwars door Duitsland

Het migratieprobleem splijt Europa. Oost-Europa wil geen asielzoekers; West-Europa wel, maar minder. Die scheidslijn is eigenlijk een cultuurgrens. Deze grens loopt dwars door Duitsland zoals voorheen het IJzeren Gordijn. Het Oosten is tegen migratie gekant en de AfD vertolkt dat; het Westen steunde asielmigratie steeds uit historische overwegingen maar kan het té grote aantal niet aan. Een golf van aanslagen overspoelt het land. Merz zit gevangen tussen beide kampen. Hij raakt zichtbaar van slag; verslikte zich in een kabinetswisseling en foeterde zijn eigen ministers uit.

De hoog gezeten ‘Koningin van de Kantoren’ wordt voortgedreven door een ‘Wille zur Macht’ met grootse plannenmakerij, maar in feite is in Europa de verbeelding aan de macht.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Wie heeft het in Brussel eigenlijk nog voor het zeggen? En waar is Wopke Hoekstra gebleven? verscheen eerst op Wynia's Week.

Ursula von der Leyen gedraagt zich als een keizerin. Ze verschanst zich op de 13de verdieping van het Berlaymontgebouw, het hoofdkwartier van de Europese Commissie. Intern wordt van een vesting gesproken. Op de bovenste verdieping van het EU-hoofdkwartier is de Commissievoorzitter zelfs voor commissarissen en hoge ambtenaren nauwelijks meer bereikbaar. Er spelen allerlei schandalen, schimmige deals en mediastunts – redenen genoeg voor Von der Leyen om van het politieke toneel te verdwijnen. Het kan beter niet nog erger worden. 

Europa is een prachtig continent. Helaas staat voor de politieke elite en voor de bijbehorende media Europa ondertussen gelijk aan de Europese Unie (EU). Dat berokkent enorme schade aan de Europese landen en ook aan de reputatie van Europa in de wereld. En dan vooral omdat de EU, en daarmee Europa, in de publieke opinie direct wordt geassocieerd met dat Merkel-achtige CDU-lid, voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen. 

Pseudo-koninklijke heerschappij 

Von der Leyen is een ijdele, zelfingenomen, sluwe keizerin, eentje die haar trucs altijd paraat heeft, iemand die geobsedeerd is door ‘haar’ missie. Voor ‘Europa’ is ze daarmee een regelrechte misfit. Maar in eerdere functies was ze ook al een misfit: als minister van Gezinszaken en minister van Arbeid (2005-2009; 2009-2013), en vervolgens, tot medio 2019, vijfenhalf jaar als bondsminister van Defensie. Merkel kon de Bundeswehr geen grotere klap toebrengen dan door Von der Leyen van december 2013 tot juli 2019 aan het hoofd te stellen. Misschien deed ze dat wel opzettelijk. 

Von der Leyen is nooit door de burgers van de EU-lidstaten tot het hoogste EU-ambt gekozen. Niet in 2019, want toen was Manfred Weber de lijsttrekker van de CDU/EVP. Ook in 2024 werd ze niet door de burgers gekozen. Hoewel ze zich kandidaat had gesteld als lijsttrekker van het samenwerkingsverband van EPP/CDU/CSU, stond ze niet op het stembiljet bij de zogeheten Europese verkiezingen van 2024. Desondanks werd ze opnieuw voorzitter van de Europese Commissie en heeft ze sindsdien haar pseudo-koninklijke heerschappij over de EU voortgezet.  

Een paar trefwoorden zullen wel volstaan: Green Deal, uitfasering van verbrandingsmotoren, de EU als een zogenaamde defensiealliantie… Wanneer ze in het buitenland verschijnt – wat ze voortdurend doet – dan roept Von der Leyen een beeld van zichzelf op als staatshoofd of regeringsleider. Ze is geen van beide. Eigenlijk is ze alleen maar de hoogste ambtenaar in de EU – niets meer en niets minder. 

Von der Leyen laat geen kans voorbijgaan om zichzelf in de schijnwerpers te zetten. Steeds weer staat ze op foto’s met staatshoofden en regeringsleiders. Alleen bij de vredesbesprekingen over het Midden-Oosten op 13 oktober 2025 in Sharm el-Sheikh in Egypte was ze afwezig. Vanuit de verte toonde ze zich echter opgelucht over de daar bereikte afspraken. De initiatiefnemer van de bijeenkomst, de Amerikaanse president Trump, had niet aan Von der Leyen gedacht! Dat moet een vreselijke belediging zijn geweest voor zo’n narcist. Maar zo werd haar wel duidelijk gemaakt waar ze niks te zoeken had. 

Paarse liften 

Von der Leyen walst over zulke – terechte – tegenslagen heen met nog meer pseudo-koninklijk, zelfs paranoïde gedrag. ‘Afgeschermd als een vorstin, als in een vesting’ – zo heeft ze zich op het EU-hoofdkwartier in Brussel verschanst. Zelfs ‘haar’ commissarissen krijgen niet zomaar meer toegang tot de 13de verdieping, waar Von der Leyen kantoor houdt. Die 13de verdieping, waar Von der Leyen woont en waar haar naaste medewerkers werken, schijnt nu alleen nog bereikbaar te zijn via speciale, ‘paarse’ liften. Volgens nieuwswebsite Euractiv sprak een anonieme bron binnen de EU-Commissie zelfs van ‘13th floor fortress paranoia’. 

Dit betekent ook dat Von der Leyen haar activiteiten steeds meer rond zichzelf concentreert en rond haar meest loyale medewerkers. Informatie bereikt haar nog maar selectief. We kennen dat uit de geschiedenis: autocraten schermen zich steeds meer af en laten niets en niemand in hun buurt komen. 

Privéjets 

Dat weerhoudt Von der Leyen er niet van om zichzelf op het podium te tillen of zich erop te laten hijsen. Toen ze op 1 september 2025 met een privéjet naar Plovdiv in Bulgarije vloog, en het vliegtuig acht minuten vertraging had, kwamen er onmiddellijk geruchten op gang vanuit Von der Leyens kamp dat de Russen mogelijk het GPS-systeem hadden gemanipuleerd. Dat was allemaal verzonnen, zo bleek later. Maar zo kwam Von der Leyen opnieuw in het nieuws – dit keer zelfs als slachtoffer. 

Over privéjets gesproken: Von der Leyen houdt ervan om comfortabel te reizen. Zonder het plebs. Green Deal of niet. In 2023 zat ze bijvoorbeeld 23 keer in een privéjet. Haar andere 27 EU-commissarissen maakten dat jaar maar zes van zulke vluchten. Von der Leyen vloog drie keer met een privéjet tussen Brussel en Straatsburg op en neer, hoewel er een snelle TGV-treinverbinding op die route is. In 2021 en 2022 reisde ze in totaal 57 keer met een privéjet. In 2024 16 keer. Op 4 november 2021 maakte ze een privévlucht van Wenen naar Bratislava, 47 kilometer verderop. In mei 2025 vloog ze in een privéjet van Brussel naar Luxemburg. Afgelopen oktober reisde Von der Leyen naar alle zeven Balkanlanden. Aangenomen mag worden dat ze daarvoor ook op de korte afstanden privéjets gebruikte. 

Een groot staatsman wil ze zijn, en dan in de vrouwelijke presidentiële vorm, zo zou je het kunnen noemen. Maar een nog grotere schande zijn haar ondoorzichtige contracten en sluwe geheimhouding. Ondanks een verzoek van het Europese Hof van Justitie op 14 mei 2025, is Von der Leyen niet bereid haar schimmige vaccindeal uit 2020/21 met Pfizer openbaar te maken. Dat ging om 35 miljard euro.  

Van 2019 tot 2023 pompte de Europese Commissie onder leiding van Von der Leyen meer dan 17 miljard euro in zogenaamde ‘NGO’s’. Welke NGO’s dat precies waren, is tot op heden niet bekendgemaakt. De Europese Commissie financierde onder Von der Leyen milieu-NGO’s met miljarden euro’s om gerichte activistische campagnes te voeren tegen steenkool, kernenergie, verbrandingsmotoren, olie en het handelsakkoord met Zuid-Amerika. 

Er verdwijnt van alles 

En we hadden het kunnen weten: Von der Leyen was immers van december 2013 tot juli 2019 bondsminister van Defensie. In die tijd verspilde ze meer dan 200 miljoen euro aan adviesopdrachten. Al dat advies werd een goudmijn voor de bedrijven McKinsey (ook wel ‘McLeyen’ genoemd, want haar zoon David werkt er) en Accenture. Overigens was de mobiele telefoon van de minister, waaruit mogelijk informatie over deze zaakjes had kunnen komen, verdwenen en ook niet beschikbaar voor de onderzoekscommissie van de Bondsdag die daar speciaal voor was ingesteld. 

En er verdwijnt wel meer bij Von der Leyen. Macron zou haar onlangs een sms hebben gestuurd waarin hij haar aanspoorde het handelsakkoord met Zuid-Amerika te blokkeren. Maar het bewijs daarvoor is verdwenen. Berichten worden automatisch van Von der Leyens telefoon verwijderd. 

Ruggengraat nodig 

Zo kan het toch niet langer met die vrouw. Haar eigen communicatie verloopt zonder de vereiste inzichtelijkheid, maar ze is ondertussen manisch in de weer om de Digital Services Act (DSA) uitgevoerd te krijgen en dwingt chatmonitoring af als spionagemiddel. 

Wanneer trekt de CDU de stekker eruit? Voor veel kiezers is ook Von der Leyen reden om niet (meer) op de CDU te stemmen. Maar om haar weg te krijgen is een bondskanselier en CDU-voorzitter nodig met ruggengraat. En niet Friedrich Merz, die een lofrede hield voor zijn partijgenote toen zij op 29 mei 2025 de Karel de Grote-prijs van Aken in ontvangst nam, een prijs die daarmee ernstig in diskrediet is gebracht. 

*Josef Kraus is journalist. Dit artikel verscheen op 19 oktober in Tichy’s Einblick.  

Vertaling: Willy Hemelrijk 

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo www.wyniasweek.nl/doneren/. Hartelijk dank! Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw publicabele reacties aan reacties@wyniasweek.nl. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom!

Het bericht Wanneer verdwijnt ‘keizerin’ Ursula von der Leyen eindelijk van het politieke toneel? verscheen eerst op Wynia's Week.

Nog geen drie maanden geleden overleefde Von der Leyen een eerste vertrouwensstemming in het Europees Parlement. Die was toen nog ronduit historisch te noemen: het was de eerste keer in elf jaar dat de positie van een Commissievoorzitter op die manier ter discussie werd gesteld. Maar kijk, het nieuwe politieke jaar is amper begonnen of er liggen al meteen twee nieuwe vertrouwensstemmingen op tafel.

Eentje komt er op initiatief van de radicaal-linkse fractie The Left, voor de tweede verzamelden de radicaal-rechtse Europese Patriotten voldoende steun in het Europees Parlement. Ook nu ziet het er niet naar uit dat de liberale en de socialistische fractie, die samen met de christendemocratische EVP de zogenaamde pro-Europese meerderheid vormen, Von der Leyen zullen laten vallen.

Het is wél duidelijk dat de figuur en de aanpak van de Commissievoorzitter stilaan zoveel frustratie en weerstand oproepen dat haar moreel gezag er stevig onder begint te lijden. In de eerste plaats binnen de EU, maar onvermijdelijk ook wereldwijd.

Verlichte dictator

Voor almaar meer liberale en socialistische Europarlementsleden lijkt vooral de politieke leegte die na een eventuele val van de Commissievoorzitter gaapt – iets wat nooit eerder gebeurde – de voornaamste reden om haar voorlopig toch te blijven steunen. Vorige week publiceerde de Europese nieuwssite Politico ook al een snoeihard artikel waarin onder de kop ‘Ursula von der Leyen’s communications breakdown’ brandhout werd gemaakt van de media-aanpak van de Europese Commissie.

Hoewel er op de communicatie-afdeling van de Europese Commissie zowat tachtig mensen een goed belegde boterham verdienen, beklagen journalisten zich steeds openlijker over de stugge communicatie en het gebrek aan openheid over de besluitvorming. In het Politico-artikel geven hoge ambtenaren, die uiteraard enkel anoniem wilden getuigen, Von der Leyen daarover de volle laag. De Commissievoorzitter wordt er net niet als een soort van verlichte dictator en absolute controlfreak weggezet.

Alsof dat nog niet genoeg is, kondigde de nieuwe Europese ombudsvrouw Teresa Anjinho eind september aan dat ze een onderzoek gaat openen naar de manier waarop de Europese Commissie omgaat met mobiele berichten die impact hebben op het beleid.

Concrete aanleiding hiervoor is een Signal-bericht dat de Franse president Emmanuel Macron begin 2024 naar Von der Leyen stuurde. Daarin uitte hij zijn ongenoegen over het op til zijnde Mercosur-handelsakkoord tussen de EU en Zuid-Amerika. Toen een Franse journalist later inzage verzocht in dat bericht – op basis van de Europese wetgeving rond de openbaarheid van bestuurlijke documenten – werd hij met een kluitje in het riet gestuurd.

Automatisch verwijderd

Volgens de officiële uitleg van de woordvoerder van de Europese Commissie was dat bericht niet langer beschikbaar. In de Signal-app op Von der Leyens telefoon was immers, zo klonk het, de optie ‘berichten automatisch verwijderen’ ingeschakeld. Dit zou ook in overeenstemming zijn met de richtlijnen daarover van de Europese Commissie zelf.

Nog volgens de uitleg van de woordvoerder was het bewuste bericht ook nergens anders geregistreerd als officieel document ‘omdat het geen bijzondere administratieve of juridische gevolgen had voor de Commissie’. Een uitleg waarmee de ombudsvrouw dus geen genoegen neemt.

De hele affaire roept nare herinneringen op aan Pfizergate. Die affaire draaide om de weigering van Von der Leyen om inzage te geven in de sms-berichten die ze had uitgewisseld met de topman van farmareus Pfizer in de aanloop naar het miljardencontract voor de coronavaccins.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Het politieke krediet van Ursula von der Leyen begint op te raken verscheen eerst op Wynia's Week.

Von der Leyen leeft in Brussel in zelfgekozen isolement. Ze is de eerste Commissievoorzitter die woont in de topverdieping van het Berlaymont, hoofdkantoor van de Europese Commissie. Op die dertiende etage is haar kantoor. Ze heeft ernaast een appartementje laten inrichten als privévertrek. Op dezelfde verdieping is ook de vergaderzaal van de Commissie, en het restaurant voor ontbijt en lunch. Sommigen noemen dit ‘Spartaans’, maar in feite heeft Von der Leyen zich ‘eingebunkert’.

Vreemdeling in Europa

Via een speciale lift komt zij in de garage met haar dienstauto en chauffeur. Tijdens ritjes naar het Europees Parlement kan ze Brussel, waar ze in 1958 werd geboren, zien door geblindeerde ramen. Niemand kan haar zien. De snelle teloorgang van Brussel ontgaat haar – de Brusselse gemeente Sint-Joost-ten-Node is geïslamiseerd en de armste gemeente van België. De burgemeester, Emir Kir, is een notoire ontkenner van de Armeense genocide. Wie zes jaar zo leeft, is ‘out of touch’. Koningin aan de top, hofhouding met jaknikkers maar vreemdeling in Europa.

In 2019 werd ze tot Commissievoorzitter gekozen met een minieme meerderheid van negen stemmen. Van origine hanteerde de Commissie een collegiaal bestuur. De voorzitter zocht consensus. De één deed dat wat meer ‘top down’ zoals Jacques Delors, de ander concludeerde na open debat, zoals Romano Prodi. De uitbreiding van het aantal lidstaten veranderde de chemie. Manuel Barroso baasde rond als bedrijfsleider. De Luxemburger Jean-Claude Juncker was, na zijn alcoholische versnapering nogal vroeg op de dag, nogal eens het spoor bijster. Zijn kabinetschef Martin Selmayr zwaaide de plak.

De protestante Ursula Albrecht (haar meisjesnaam) gooide het roer om. Ze construeerde een machtspiramide met zichzelf aan de top, bijgestaan door kabinetschef Björn Seibert, haar voormalige medewerker planning op het Duitse ministerie van Defensie. Ursula voelt zich ‘beroepen’, alsof ze door God is aangesteld.

Haar vader Ernst Albrecht behoorde in 1958 tot de eerste ambtenaren van de Europese Commissie en schopte het tot directeur-generaal Mededinging. Van 1976 tot 1990 werd hij als minister-president van de Duitse deelstaat Nedersaksen zeer gerespecteerd. In 1986 trouwde Ursula Albrecht met Heiko von der Leyen, telg uit een adellijk geslacht in de Moezelstreek. Met die klinkende naam ging ze zelf de politiek in. Ze werd uiteindelijk minister van Defensie in de regering Merkel. De Bundeswehr zakte onder haar regie tot een ‘all time low’.

In haar huidige tweede voorzittersperiode staat Von der Leyen onaantastbaar aan de top. De commissiestructuur is dermate versnipperd dat georganiseerde kritiek amper mogelijk is. De informatiekanalen zijn op basis van ‘need to know’, in het beste geval. Von der Leyen vergaarde institutionele macht, maar mist visie, inzicht en uitzicht.

Tijdens een vergadering van haar Europese Volkspartij (EVP) op 30 april in Valencia sprak ze alsof het een feel good-sessie’ was. Ze prees de Spaanse burgers voor de ‘kalmte in het donker’ tijdens de ‘ongeëvenaarde stroomuitval’. De regering van de socialistische premier Pedro Sánchez pronkte met een elektriciteitsnet voor ‘100 procent hernieuwbaar’. Spanje als gidsland. Daarop volgde een black-out. De échte oorzaak ervan is het klimaatbeleid van de Europese Unie. Maar de waarheid benoemen, is ketterij.

Dolly en de wolf

Haar toespraken klinken als sprookjes, vol platitudes, doorgaans eindigend in de drietalige geloofsbelijdenis: ‘Long Live Europe, Es lebe Europa, Vive l’Europe’. Von der Leyen is overtuigd Europees federalist, denkende dat elk EU-fonds met historische wetmatigheid leidt tot de Europese Staat. Doctrinair denken doordesemt de Duitse politiek. DDR-leider Erich Honecker zei op 14 augustus 1989, drie maanden voor de val van de Muur: ‘Den Sozialismus in seinem Lauf hält weder Ochs noch Esel auf’.

In de Commissie grijpt Von der Leyen rechtstreeks in, zeker als het haarzelf betreft. In Nedersaksen, waar de familie resideert, klaagden boeren tevergeefs over de wolvenplaag. Vee werd doodgebeten door wolven die in Europa ‘beschermende status’ genieten. Tot een wolf Dolly doodbeet, het dertig jaar oude lievelingspaard van Von der Leyen. Zij eiste wraak. Von der Leyen zette Commissie-ambtenaren aan het werk om de beschermende status van de wolf te verlagen. Manfred Weber, voorzitter van de EVP-fractie in het Europees Parlement, kreeg van de machtige Commissievoorzitster te horen mee te werken aan een verlaagde bescherming. Jagers In Nedersaksen trokken erop uit om de ‘moordenaar van Dolly’ te liquideren. Dat lukte echter niet tijdens het jachtseizoen. De boze wolf ontsnapte.

Het isolement van Von der Leyen wreekt zich vooral in de relatie met de Trump-regering. Tijdens haar toespraak in Valencia zei ze: ‘Global markets are now shaken by the unpredictable tariff policy of the US administration. US tariffs on the rest of the world are at their highest in a century.’ In werkelijkheid zijn EU-tarieven op Amerikaanse producten het dubbele van Amerikaanse tarieven op producten uit de EU. Haar woorden zullen een uitnodiging uit Amerika niet versnellen.

Het zit dieper. Amerikaanse conservatieven nemen alleen leiders serieus die ‘door het volk’ zijn gekozen. Von der Leyen is aangesteld door EU-regeringsleiders en de Franse president; niet door Europese kiezers. Voor Trump is de EU een regionale organisatie zoals de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) en de Afrikaanse Unie (AU). In die protocollaire volgorde is Von der Leyen een ‘hoge ambtenaar’. Voor haar is dat majesteitsschennis.

Juiste geloofsbrieven

Daarentegen heeft Meloni de juiste geloofsbrieven: gekozen door ‘il popolo’ en conservatief. Ze is in alle opzichten het tegendeel van Von der Leyen: geboren en opgegroeid in de Romeinse volkswijk Garbatella. Moeder uit Sicilië; vader uit Sardinië. Vader ging ervan door met een andere vrouw. Giorgia trad als 15-jarige toe tot de jeugdafdeling van de Movimento Sociale Italiano (MSI), een organisatie met wortels in het Italiaanse fascisme. Wat Von der Leyen in haar schoot kreeg geworpen, moest Meloni stapsgewijs bevechten. Na een gang door rechtse partijen richtte ze uiteindelijk haar eigen partij op: Fratelli d’Italia (FdI) oftewel ‘Broeders van Italië’, de eerste woorden van het Italiaanse volkslied.  In Rome heb ik eens een manifestatie van Fratelli meegemaakt. Het was overduidelijk: ‘la Sorella’ (zus) was de absolute baas van de Fratelli.

Meloni helpt Von der Leyen inzake Trump. Haar oliemannetje is de Italiaanse minister van buitenlandse zaken Antonio Tajani (71), die 22 jaar in het Europees Parlement zat en acht jaar lid was van de Europese Commissie. Tajani, een aimabele en gewiekste figuur, kent in Rome en Brussel – om het op z’n Vlaams te zeggen – ‘God en klein Pierke’. Het was een klein kunstje Von der Leyen ‘toevallig’ bij Trump te krijgen.

Is Meloni de ‘luchtbrug’ voor Von der Leyen uit liefdadigheid? Nee, economisch gaat het Italië goed mede dankzij de ruim 200 miljard euro uit het coronaherstelfonds. Het geld stroomde binnen. Meloni’s rechterhand, de sympathieke Raffaele Fitto uit Apulië (de hak van Italië), werd Europees Commissaris, bevoegd voor regionaal beleid en besteding van gelden uit EU-Fondsen, zoals het coronaherstelfonds. Ook voor Meloni geldt: ‘Prima l’Italia’. 

Derk Jan Eppink werkte als journalist in Nederland en België en als columnist in de Verenigde Staten. Hij was politiek adviseur van Europees commissaris Frits Bolkestein, was lid van het Europees Parlement en van de Tweede Kamer en is auteur van Rechtsomkeert (2024).

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Doctrinair, wereldvreemd en geen kiezersmandaat: logisch dat ‘Uschi’ bij Trump niet in de smaak valt   verscheen eerst op Wynia's Week.