Terwijl binnen het VK niets minder dan revolutionaire veranderingen plaatsvinden, lijkt continentaal Europa daarin nauwelijks geïnteresseerd. Het is met andere zaken bezig. Met de eigen interne verhoudingen, met China en de VS en met Oekraïne.

Maar de bijeenkomst afgelopen maandag in Cardiff zou daar wel eens verandering in kunnen aanbrengen. Daar praatten de premiers van Wales, Schotland en Noord-Ierland over meer autonomie. Zelfs het woord onafhankelijkheid is gevallen.

Economische malaise

Wat zich momenteel in het VK voltrekt is zonder meer revolutionair te noemen. In negatieve zin dan. Het voormalige Imperium, ‘Britain rules the waves’, is niet meer. Het VK is nog slechts een schim van zichzelf. Brexit had het tij moeten keren en het VK weer een belangrijke positie in de wereld moeten geven. Dat is niet gebeurd. Economisch gaat het niet goed, het per capita inkomen (bbp per hoofd van de bevolking, gecorrigeerd voor koopkracht) groeit niet en is inmiddels ingehaald door opkomende economieën als die van Polen. Het socialistische beleid van de regerende Labour-partij heeft een uittocht van kapitaal op gang gebracht en de City lijkt de internationale concurrentiestrijd te verliezen.

Het VK is zo bezig met interne problemen dat een buitenlandse rol uit het zicht is geraakt. Formeel doet het VK mee aan de ‘Coalition of the willing’, een los verband dat veiligheidsgaranties wil bieden aan Oekraïne na een staakt-het-vuren en een mogelijk vredesakkoord. Maar over eerdere plannen om met een ‘Coalition of the willing’ een alternatief voor de NAVO op te zetten, een eigen Europese defensiemacht, die onafhankelijk van de VS kan opereren, wordt niets meer vernomen.

Interne problemen

Een toenemend probleem is de niet aflatende toestroom van illegale migranten. De regering lijkt zich er weinig om te bekommeren. Vanuit de oppositie, in het bijzonder vanuit de nieuwe partij van Nigel Farage, Reform UK, klinkt de beschuldiging dat deze lankmoedige houding voortkomt uit electoraal opportunisme. De immigranten zouden het aantal stemmen op Labour aanzienlijk doen toenemen.

Schandalen als van de ‘grooming gangs’ (groepen islamitische mannen van Pakistaanse afkomst die zeer jonge meisjes, vaak gedurende langere tijd en soms in georganiseerd verband, misbruikt hebben) worden onder tafel geveegd en pogingen van lokale islamitische burgemeesters om de sharia in te voeren worden oogluikend toegestaan. De autochtone bevolking ziet dit met lede ogen aan en de eerste tekenen van verzet manifesteren zich. Van een burgeroorlog is nog geen sprake maar er zijn diverse incidenten geweest, met gevechten tussen autochtone bewoners en islamitische immigranten.

Zelfbeschikking

De economische malaise en de problemen met islamitische immigranten treffen niet alleen Engeland, maar ook de andere delen van het VK. In Schotland bestaat al langer een onafhankelijkheidsstreven en werd een referendum over de onafhankelijkheidsvraag met slechts een nipte meerderheid afgestemd. De socialistische politiek van de Labour-regering in Londen heeft het onafhankelijkheidsstreven een nieuwe impuls gegeven.

Eenzelfde verschijnsel zien we in Wales en Noord-Ierland. In het laatste geval gaat het zelfs niet meer alleen om meer autonomie of onafhankelijkheid van Londen, maar om hereniging met (de rest van) Ierland. De (katholieke) Sinn Feín-regering beoogt dat al langer en werd onlangs in haar streven aangemoedigd door Donald Trump, die tijdens een bezoek aan Ierland hereniging een heel goed idee noemde.

Cardiff

De soep wordt waarschijnlijk niet zo heet gegeten als opgediend, maar de wens van Wales, Schotland en Noord-Ierland om meer autonomie en de mogelijkheid zich onafhankelijk te verklaren ligt duidelijk op tafel. De drie ‘first ministers’ waren deze week in Cardiff bijeen om te bespreken hoe zij gezamenlijk meer autonomie kunnen afdwingen van Londen. De leiders van de drie gebieden – Rhun ap Iorwerth (Plaid Cymru), John Swinney (SNP) en Michelle O’Neill (Sinn Féin) – legden in een gezamenlijke verklaring (in een Memorandum of Understanding) vast dat Wales, Schotland en Noord-Ierland het democratische recht hebben om hun toekomstige constitutionele status zelf te bepalen, inclusief onafhankelijkheid: ‘Our nations have the right to self-determination. No Westminster government has the right to block democracy or undermine the principle that our people will decide their own future.’

De verklaring gaat verder dan alleen het algemene recht op zelfbeschikking. De drie partijen roepen Westminster op zich voor te bereiden op constitutionele verandering en willen de mogelijkheid van referenda over onafhankelijkheid zekerstellen.

De gang van zaken zoals we die thans waarnemen in het VK is niet wat de Brexiteers voor ogen stond. Zij hadden visioenen over een soeverein Brittannië dat zou terugkeren naar de oude glorietijd. Dat handelsakkoorden zou afsluiten met de hele wereld en dat mede daardoor economisch zou bloeien.

De conservatieven die de Brexit hadden aangestuurd werden echter vervangen door de socialisten van Labour. Die hadden een andere agenda. Die vonden meer gelijkheid, diversiteit en inclusiviteit, lees: de woke-agenda, belangrijker dan economisch welvaren. De droom van de Brexiteers spatte uiteen en het VK kwam terecht in de situatie zoals we die nu voor ons zien.

Aanmodderen

Is er nog uitzicht op verbetering? Dat zal afhangen van de politieke verhoudingen in het VK. Voor de nabije toekomst is het beeld niet positief. Labour heeft een regeringsmandaat tot 2029. Pas daarna zal een nieuwe, niet-socialistische regering schoon schip kunnen maken. De massa-immigratie stopzetten, de islamisering van de Britse samenleving terugdraaien en vooral de economie weer nieuw leven inblazen. In welk geval Wales, Schotland en Noord-Ierland minder reden zullen hebben om zich af te zetten tegen Londen.

Vooralsnog vrees ik dat het aanmodderen blijft en kan van het VK geen belangrijke internationale rol worden verwacht.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Onder druk van immigratie en economische malaise dreigt het Verenigd Koninkrijk uiteen te spatten verscheen eerst op Wynia's Week.

Hier loop ik de belangrijkste resultaten in Engeland, Wales en Schotland na, maar kijk ik verder dan de zetelverdeling alleen. De verschuivingen aan de stembus zijn de weerslag van drie dieperliggende crises: een erosie van het morele gezag binnen de politieke top, een overheid die de grip op haar basistaken — zoals openbare veiligheid en handhaving — lijkt te verliezen, en een aanhoudende economische malaise waarbij de werkende burger de prijs betaalt voor de gestegen kosten van levensonderhoud. De Britse kiezer heeft de rekening gepresenteerd; de vraag is of Westminster de boodschap begrijpt.

Wales: Einde van een tijdperk

De verkiezingen voor de Senedd in Wales betekenden niets minder dan een politieke aardbeving. Voor het eerst in meer dan honderd jaar is de hegemonie van Labour gebroken. In de nieuwe, naar 96 zetels uitgebreide Senedd, werd de partij van Keir Starmer gedegradeerd tot de derde plaats. De vernedering was compleet toen premier Eluned Morgan haar eigen zetel verloor en direct haar ontslag indiende. De Britse pers spreekt van een ‘electorale executie’ van een bestuurlijke elite die de voeling met de burger volledig was kwijtgeraakt.

De grote winnaar is de nationalistische partij Plaid Cymru, die met 43 zetels de grootste werd. Hoewel zij net tekortkomen voor een absolute meerderheid, claimde leider Rhun ap Iorwerth direct een mandaat voor een ‘nieuwe dageraad’. Maar de werkelijke schokgolf kwam van Reform UK. Met 34 zetels brak de partij van Nigel Farage definitief door in de voormalige industriële valleien, ten koste van de Conservatieven (slechts 7 zetels) en Labour.

De uitslag in Wales is het ultieme bewijs van de Keltische opstand tegen de ‘Westminster-bubbel’. Waar Labour rekende op loyaliteit, kozen de Welshmen voor partijen die de eigen cultuur en nationale soevereiniteit vooropstellen. Voor de lezer in Nederland is de les duidelijk: zelfs de diepst gewortelde politieke instituten storten in zodra zij hun morele gezag en focus op de burger verliezen.

Schotland: Reform breekt de deur open

Ook in Schotland is de politieke orde van de afgelopen decennia hardhandig door elkaar geschud. Hoewel de SNP onder John Swinney voor de vijfde keer op rij als grootste partij uit de bus kwam, is de glans van de overwinning verdwenen. Met 58 zetels komt de partij zeven zetels tekort voor een absolute meerderheid, waardoor Swinney nu gedwongen is tot een wankel minderheidskabinet. De SNP-leider behield weliswaar zijn eigen zetel, maar moet toezien hoe zijn partij de greep op de Schotse kiezer verliest.

De meest opmerkelijke uitkomst van deze verkiezingen is echter de vernedering van Labour. De partij van Keir Starmer eindigde op een schamele 17 zetels en werd daarmee in één klap voorbijgestreefd door de nieuwkomer: Reform UK. Dat de partij van Nigel Farage vanuit het niets op gelijke hoogte komt met de gevestigde Labour-partij (eveneens 17 zetels), wordt in de Britse pers omschreven als een ‘tektonische verschuiving’ binnen het Schotse nationalisme. In vissersplaatsen zoals Banffshire en langs de noordoostkust werd pijnlijk duidelijk dat de arbeidersklasse de rug keert naar de groen-progressieve koers van Edinburgh en Londen.

Terwijl de Conservatieven wegzakten naar slechts 12 zetels, boekten de Scottish Greens een recordwinst met 15 zetels, inclusief hun eerste directe overwinningen in stedelijke bolwerken als Edinburgh en Glasgow. De Keltische randen van het Verenigd Koninkrijk hebben gesproken: de kiezer zoekt zijn heil niet langer bij de partijen van het midden, maar bij bewegingen die een radicaal ander geluid laten horen over cultuur, klimaat en soevereiniteit.

Engeland: De geboorte van de ‘Reform Wall’

In Engeland is het politieke landschap niet alleen verschoven, het is opengescheurd. De zogenaamde ‘Red Wall’ – de industriële hartlanden in het noorden en de Midlands die traditioneel aan Labour toebehoorden – is getransformeerd in een ‘Reform Wall’. Reform UK behaalde een monsterzege van meer dan 1.400 raadszetels en greep de macht in symbolische bolwerken als Sunderland, Hartlepool en Barnsley. Zelfs in de Londense borough Havering en de conservatieve graafschappen als Essex en Suffolk werd de gevestigde orde weggevaagd. De Britse pers spreekt van een ‘electorale executie’ van zowel de Conservatives als Labour door een burger die zich niet langer laat negeren.

Binnen de stedelijke gebieden werd Labour van de andere flank aangevallen: de Gaza-revolte. In wijken waar meer dan 30% van de bevolking moslim is, kelderde de Labour-stem naar een historisch dieptepunt van 36%. De Green Party profiteerde hier optimaal van door de burgemeestersposten in Hackney en Lewisham te veroveren. Analisten in The Spectator merken echter cynisch op dat de Groenen hiervoor hun progressieve LHBTI-agenda tijdelijk in de koelkast hebben gezet om ruimte te maken voor een puur sektarische pro-Palestijnse retoriek.

De meest intrigerende ontwikkeling vond plaats in Norfolk. Daar bewees Rupert Lowe dat zijn nieuwe beweging, Restore Britain, meer is dan een proteststem. Door een clean sweep in Great Yarmouth is Lowe nu de ‘kingmaker’ in de regio. Hij positioneert zich rechts van Nigel Farage: waar Reform UK een asielstop eist, bepleit Lowe een actief remigratiebeleid als kern van zijn ‘nationale restauratie’. Voor veel kiezers loopt de weg naar soevereiniteit niet langer via de bubbel van Westminster, maar via de High Street.

De uitslag van 7 mei is dan ook geen toeval, maar het resultaat van een giftige cocktail van moreel gezagsverlies, bestuurlijk onvermogen en een economisch beleid dat de werkende burger in de kou laat staan.

Het morele verval: De integriteit van Starmer in scherven

Keir Starmer trad aan met de belofte van een ‘schone politiek’, maar de Britse pers spreekt inmiddels van de meest schandalige start van een regering in decennia. Het dieptepunt is de zaak rond Lord Mandelson. Dat Starmer de dwingende negatieve adviezen van de veiligheidsdiensten negeerde om zijn politieke bondgenoot op een topfunctie te krijgen, heeft zijn morele geloofwaardigheid vernietigd. Voor de kiezer is het beeld duidelijk: de leden van de elite dekken elkaar toe, terwijl de burger de wet moet volgen.

De ‘Rape Gang Inquiry‘ van Rupert Lowe raakt hier een open zenuw; hij toont aan dat de overheid liever daders uit bepaalde groepen ontziet om de ‘ideologische vrede’ te bewaren, dan dat zij opkomt voor de meest kwetsbare slachtoffers.

De Staat als gedachtepolitie

Terwijl de veiligheid op de Britse High Street verdampt, ontpopt de staat zich tot een ideologische gedachtepolitie. De prioriteiten zijn scheef: de politie verricht talloze arrestaties voor ‘kwetsende’ social media-posts, terwijl winkeldiefstallen nagenoeg onbestraft blijven. Hét symbool hiervan is de ontslagen Waitrose-medewerker; na 17 jaar trouwe dienst vloog hij eruit omdat hij een dief fysiek tegenhield. Volgens strikte protocollen is ingrijpen verboden. In de pers werd dit de ‘dood van het gezond verstand’ genoemd: de burger wordt gestraft voor zijn burgerzin, terwijl criminaliteit loont.

Deze morele ontkoppeling is zichtbaar bij ‘Prevent‘, een anti-radicaliseringsinstantie die inmiddels vooral kritiek op migratie vervolgt. Begin dit jaar lanceerde zij het spel ‘Pathways‘, waarin het personage ‘Amelia’ kritische vragen stelt over immigratie. Het doel was haar als gevaarlijke extremist neer te zetten, maar de campagne werkte averechts. De Britse jeugd zag haar als een heldin die hun zorgen verwoordde. Tijdens de verkiezingen gebruikte Reform UK ‘Amelia’ succesvol als mascotte van het verzet tegen een overheid die de eigen burger als vijand ziet.

Ten slotte is er de rauwe economische werkelijkheid. De beeldvorming dat alleen mensen met een uitkering worden gecompenseerd, wordt door de harde cijfers ondersteund. Terwijl de overheid miljarden uittrekt voor inflatiecorrecties op uitkeringen (3,8%) en staatspensioenen (4,8%), ziet de werkende middenklasse — de High Street — haar besteedbaar inkomen krimpen door bevroren belastingschijven en wegvallende toeslagen. De onthulling dat 600.000 huishoudens meer ontvangen aan uitkeringen dan een modaal salaris, heeft bij de werkende klasse in de ‘Red Wall’ voor een ongekende woede gezorgd. Voor hen is het simpel: werken loont niet meer, terwijl de overheid hun belastinggeld besteedt aan ideologische hobby’s.

Einde van de consensus

De winst van de ‘buitenstaanders’ van Reform UK en de doorbraak van Rupert Lowe in Norfolk markeren het einde van de Westminster-consensus. De Britse burger eist zijn land terug: niet alleen de grenzen, maar ook het recht op een veilige straat, een eerlijke economie en een overheid die zijn eigen vlag weer durft te laten wapperen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht De Britten hebben de Conservatieven en Labour electoraal geëxecuteerd en eisen hun land terug met grenzen, veiligheid en een eerlijke economie verscheen eerst op Wynia's Week.

Schandalen en controverses

Het eerste jaar van zijn premierschap werd echter gekenmerkt door een reeks schandalen en controverses die het moreel gezag van zijn regering ernstig ondermijnden. Om te beginnen hield zijn stafchef, Sue Gray, er in oktober 2024 mee op, omdat er te veel negatieve aandacht voor haar was in de media. Ze vond dat alle roddels en kritiek over haar persoonlijkheid en haar salaris het werk van de regering in de weg zaten.

Starmer zelf had dure geschenken voor zichzelf en zijn vrouw geaccepteerd van Lord Waheed Alli, een multimiljonair en belangrijke donateur, die kort na de verkiezingen een zeldzame tijdelijke toegangspas kreeg voor 10 Downing Street.

Ook andere politici kwamen in het nieuws door wangedrag of controversiële acties. Zo werd het toenmalige lid van het Lagerhuis, Mike Amesbury, veroordeeld voor het slaan van een inwoner van Frodsham.

Onderminister van Financiën Tulip Siddiq trad op 14 januari 2025 af. Haar vertrek kwam na druk uit de publieke en politieke sfeer, vanwege haar nauwe familiebanden met Sheikh Hasina, de toenmalige premier van Bangladesh, en een corruptieonderzoek dat daarmee verband hield.

Onderminister Rushanara Ali trad in augustus 2025 af. Zij zou huurverhogingen hebben doorgevoerd en huurders uit hun woningen hebben gezet, terwijl zij zelf verantwoordelijk was voor het beleid dat dakloosheid moest verminderen.

Een maand later volgde de val van vicepremier en minister van Huisvesting, Angela Rayner. Bij de aankoop van een appartement had ze te weinig overdrachtsbelasting betaald.

De grootste crisis kwam echter in september 2025, toen de onthullingen over de vriendschap tussen Peter Mandelson, een invloedrijk Labour-politicus en voormalig lid van de regering, en Jeffrey Epstein, de beruchte zedendelinquent, naar buiten kwamen. Het bleek dat Mandelson, jarenlang een sleutelfiguur in de Labour-politiek, e-mails had gestuurd naar Epstein en steun had uitgesproken voor diens vervroegde vrijlating.

Verschillende berichten uit 2008 lieten zien dat Mandelson zelfs in het vriendenboek van Epstein stond, waarin hij hem zijn ‘beste vriend’ noemde. De Britse media brachten naar buiten dat Mandelson contact had gehad met Epstein, zelfs nadat deze was veroordeeld voor mensenhandel en seksuele misdrijven.

Ambtsmisbruik

In januari 2026 komen weer nieuwe onthullingen naar buiten. Deze waren nog schadelijker omdat ze wezen op strafbare feiten. Waar het eerst ging over een moreel twijfelachtige vriendschap, toonden de nieuwe documenten aan dat Mandelson als minister (onder Gordon Brown) mogelijk misbruik van zijn publieke ambt had gemaakt door vertrouwelijke informatie over de bankencrisis te delen. De Britse politie startte hierop een strafrechtelijk onderzoek en doorzocht zijn woningen.

Stafchef Morgan McSweeney trad op 8 februari 2026 af en nam de ‘volledige verantwoordelijkheid’ voor het advies om Mandelson aan te stellen. Hij fungeerde hiermee als politieke bliksemafleider voor Starmer.

In het Lagerhuis moest Starmer diep door het stof. Zo wilde hij zelf bepalen welke documenten over de zaak Mandelson werden vrijgegeven, maar op voorstel van de conservatieve leider Kemi Badenoch en met steun van een groot deel van de Labourfractie wordt er een onafhankelijke commissie benoemd die daar over gaat.

Het Britse verkrachtingsschandaal

Kwetsbare meisjes en tieners, sommigen niet ouder dan 13 jaar, werden het slachtoffer van grooming (kinderlokken), misbruik en verkrachting door groepen oudere mannen, voornamelijk van Brits-Pakistaanse afkomst. Sommige meisjes raakten zwanger, anderen werden verslaafd aan de drugs die hun werden toegediend.

De eerste artikelen over dit schandaal verschenen in 2003, hoewel er vanaf de jaren ’90 al de eerste signalen waren. In 2014 verscheen een rapport van professor Alexis Jay, waarin werd geconcludeerd dat tussen 1997 en 2013 naar schatting 1.400 kinderen in Rotherham het slachtoffer waren geworden van seksuele uitbuiting. Maar ook kwamen er steeds meer signalen uit andere steden, zoals Manchester, Rochdale en Oxford. Veel slachtoffers wachten nog steeds op gerechtigheid.

De Amerikaanse techmiljardair Elon Musk heeft het onderwerp vanaf eind december 2024 onder de aandacht gebracht van zijn meer dan 200 miljoen volgers op X. Volgens Musk hebben de Britse autoriteiten, waaronder voormalig premier Keir Starmer (die eerder hoofd was van het Openbaar Ministerie), weggekeken.

Snoeiharde conclusies

Aanvankelijk reageerde Starmer zeer afwijzend op de berichten van Musk. Maar omdat ook binnen de Britse samenleving zelf de roep om gerechtigheid toenam kondigde Starmer in februari 2025 een ‘snelle audit’ aan: een korte, intensieve doorlichting van de situatieom binnen drie maanden een helder beeld te schetsen van de schaal van het misbruik en de gegevensverzameling tot dan toe. Deze audit moest vooral actiegericht zijn en werd geleid door barones Louise Casey.

Casey en haar team voerden een onderzoek uit dat in juni 2025 een uitgebreid rapport opleverde met de titel Audit on Group-based Child Sexual Exploitation and Abuse. De conclusies van het rapport waren snoeihard. Slachtoffers waren niet serieus genomen en de autoriteiten hadden systematisch weggekeken. Er waren meer dan 800 zaken ten onrechte gesloten. Die moesten opnieuw bekeken worden. Er moest eindelijk recht gedaan worden.

Nationale enquête

De dataverzameling was ruim onvoldoende. In tweederde van de gevallen was de culturele achtergrond van de verdachten niet vermeld. Uit de gegevens die wel volledig waren bleek een duidelijke oververtegenwoordiging van Brits-Pakistaanse mannen. Daarom was er een nationale enquête nodig om de volle omvang van het schandaal in kaart te brengen en maatregelen te kunnen nemen.

Verder werden er een aantal concrete juridische maatregelen voorgesteld, zoals een aanscherping van de verkrachtingswet. Ook moesten taxibedrijven aangepakt worden die door de bendes gebruikt waren om de jonge meisjes te vervoeren.

Onenigheid

Na de publicatie van het rapport beloofde minister van Binnenlandse Zaken Yvette Cooper dat de aanbevelingen snel zouden worden opgepakt.Barones Anne Longfield werd aangesteld om leiding te geven aan de Nationale Enquête. Maarhet is inmiddels een half jaar later en het onderzoek is nog steeds niet van de grond gekomen. Het enige dat naar buiten is gekomen is dat er onenigheid is binnen de begeleidingscommissie over de terminologie rondom de daders en de reikwijdte van het onderzoek.

Het onafhankelijke parlementslid Rupert Lowe had weinig vertrouwen in een onderzoek dat afhankelijk is van financiering door de overheid en is zelf een door crowdfunding gefinancierd onderzoek gestart: de ‘Rape Gang Inquiry’. Slachtoffers en klokkenluiders spelen een leidende rol in dat onderzoek. Op 2 februari 2026 zijn hoorzittingen begonnen in Londen.

Het doel van het onderzoek is niet alleen waarheidsvinding, maar ook het voorbereiden van private vervolgingen tegen functionarissen en daders die door de staat ongemoeid zijn gelaten.

In recente debatten in het Lagerhuisgeeft Starmer weinig blijk van zelfreflectie. Hij blijft er op hameren dat hij met een politieke aardverschuiving de verkiezingen van 2024 heeft gewonnen en dat de Conservatieven er in de jaren daarvoor een puinhoop van hadden gemaakt. De kiezers hebben hem een mandaat van vijf jaar gegeven om orde op zaken te stellen en het vertrouwen te herwinnen en Starmer gelooft nog steeds dat hij op de goede weg is.

Electorale test

Ondertussen is de internetvrijheid onder Starmer verder afgenomen.

Na de steekpartij in Southport op 29 juli 2024, waarbij drie jonge meisjes omkwamen, waren er niet alleen rellen maar kwamen er ook op internet veel verontwaardigde reacties. Dit leidde tot een sterke toename van strafrechtelijke vervolgingen wegens online uitlatingen.

Op donderdag 7 mei 2026 vindt in het Verenigd Koninkrijk een belangrijke en omvangrijke reeks verkiezingen plaats. In Schotland en Wales zijn er dan parlementaire verkiezingen, in Engeland een groot aantal lokale verkiezingen. Samen vormen zij de grootste electorale test voor Keir Starmer sinds zijn overwinning in 2024. Hij gaat het moeilijk krijgen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee?Hartelijk dank! 

Het bericht Onder Keir Starmer is het moreel gezag van de overheid in Groot-Brittannië nog verder verzwakt verscheen eerst op Wynia's Week.

In 2011 werd Engeland overspoeld door rellen, die begonnen in Londen, maar leidden tot soortgelijk geweld in het noorden van Engeland. De schijnbare oorzaak was destijds het neerschieten door de politie van Mark Duggan, een charmante jonge drugsdealer die een wapen bij zich had. De eerste onrusten in Tottenham kunnen zijn ontstaan doordat werd beweerd dat de politie een onschuldige man had neergeschoten – en ook nog een onschuldige zwarte man. Maar tegen de tijd dat Birmingham, Manchester en Liverpool eraan mee gingen doen, leek de directe aanleiding van het geweld vergeten te zijn. 

De crash van 2008 

De coalitieregering stelde een adviesgroep in om de oorzaken van het geweld te onderzoeken en, zoals gebruikelijk bij dit soort adviesgroepen, werd meteen duidelijk gemaakt wat de antwoorden niet konden zijn. Nadat het rapport was uitgebracht, publiceerde The Spectator een minderheidsrapport van Simon Marcus, een van de leden van het panel, waarin hij de klok luidde over zaken die zijn medepanelleden niet hadden willen noemen: lidmaatschap van een bende en ‘een epidemische afwezigheid van vaders’. 

Ook interessant is het om te kijken naar de weinige dingen waar mensen zich toen op mochten richten. De rellen van 2011 vonden plaats in de nasleep van de grote crash van 2008. Veel overheidsfunctionarissen en mediadeskundigen probeerden de golf van misdadigheid te begrijpen door de zaken door deze lens te bekijken. Een van de weinige vragen die je toen over die rellen mocht stellen was of er een verband bestond met armoede. Dat was een van de modieuze dingen waarop je je kon richten. 

Ongetwijfeld zullen soortgelijke punten ook nu worden gemaakt. De al lang ter ziele gegane English Defence League [een anti-islamistische organisatie, red.] en de rol van de sociale media lijken de belangrijkste toegestane aandachtspunten te zijn.  

Maar ik besloot eens te kijken naar de werkgelegenheidsstatistieken van enkele steden in het noorden waar afgelopen week de ergste rellen waren. Ik heb ook de statistieken van 2011 opgezocht en die twee vergeleken. Ik moet u van tevoren waarschuwen dat als u snel depressief bent, u nu beter niet kunt doorlezen. 

Van slecht naar slechter 

In 2011 was het percentage werklozen (inclusief arbeidsongeschiktheidsuitkeringen) in Sunderland 18 procent; nu is het 19 procent. In 2011 was het werkloosheidscijfer in Rotherham 16 procent; nu 18 procent. In Hartlepool was het 21 procent; nu 23 procent. Denk alleen al aan dat laatste. Een kwart van de mensen in de werkende leeftijd in dat gebied heeft een arbeidsongeschiktheids- of werkloosheidsuitkering. 

Als je kijkt naar de cijfers van de steden waar de afgelopen week rellen zijn uitgebroken, is er geen enkele waar de werkgelegenheid in 13 jaar is verbeterd. In alle steden is de werkgelegenheid sinds 2011 aantoonbaar verslechterd. 

Kiezen voor migratie 

Laten we aannemen dat werkloosheid en de daaruit voortvloeiende hopeloosheid een rol speelden bij de rellen van 2011. Persoonlijk ben ik daar een beetje huiverig voor, omdat veel mensen die gebukt gaan onder tegenslagen in hun leven desalniettemin niet besluiten om politiebureaus in brand te steken. Maar aangezien dit werd gezien als een van de oorzaken van de onlusten in 2011, waarom is er dan niets ten goede veranderd? Waarom werd het in plaats van beter meetbaar slechter? 

Eén reden is dat alledrie belangrijke politieke partijen vanaf 2011 tot nu toe hetzelfde model hebben gevolgd voor het creëren van banen. Omdat ze er blijkbaar niet in slaagden om het onderwijs, de prikkels en de werkgelegenheid in deze gebieden daadwerkelijk te verbeteren, kozen ze voor de gemakkelijke weg. Dat was door visa te verstrekken aan migranten om naar het Verenigd Koninkrijk te komen en te beweren dat de economie als gevolg daarvan groeide.  

Van 14 naar 21 procent arbeidsmigranten 

Natuurlijk is deze ‘groei’ bijna helemaal nep. Onderzoek na onderzoek laat zien dat dit type migratie de migrant ten goede komt (natuurlijk), maar bijna niets doet om de echte economie te verbeteren. In feite ondermijnt het voor veel mensen de plaatselijke arbeidsmogelijkheden en, vanwege de toegenomen vraag naar huisvesting en de beperkte woningvoorraad, maakt het hun situatie veel slechter. 

Ten tijde van de rellen in 2011 maakten in het buitenland geboren werknemers 14 procent uit van de Britse beroepsbevolking. Tegenwoordig is dat 21 procent. De werkgelegenheid is sinds 2011 met 3,6 miljoen gegroeid, maar liefst 74 procent kwam voor rekening van immigranten. 

In deze cijfers zie je een van de onvermijdelijke mislukkingen van de opeenvolgende regeringen. De economie heeft meer banen gecreëerd, maar dit heeft het aantal werklozen onder de lokale bevolking niet verminderd. De bevolkingsgroepen die het werk nodig hadden, zijn gepasseerd. ‘Achtergelaten’ doet geen recht aan wat er is gebeurd, omdat dat klinkt alsof het gebeurde in een vlaag van verstrooidheid. Dat was niet zo. Het was een besluit. Dus terwijl er 3,6 miljoen meer mensen aan het werk zijn vergeleken met 2011, zijn er daarvan maar 929.000 hier geboren. De werkgelegenheidscreatie was goed voor veel mensen, maar niet voor die in Bolton, Sefton of Rotherham. 

Er zal de komende dagen veel worden gesproken over de culturele en immigratiefactoren in verband met deze rellen – en dat is ook terecht. Maar deze andere oorzaak van de onrust mag niet worden genegeerd. Opeenvolgende regeringen beloofden iets te doen om de levens van mensen in deze steden te verbeteren. Een inclusief economisch model, werd ons verteld. Een bonus van de Brexit, zelfs. Maar ze deden niet alleen niets. Ze deden erger dan niets. 

Cold turkey? 

De huidige regering heeft dezelfde keuze als de Conservatieve en coalitieregeringen hadden. Ze kan zich richten op het aan het werk krijgen van mensen en het terugbrengen van werk naar deze gebieden. Of ze kan, net als de regeringen voor hen, proberen het probleem met immigratie te verdoezelen. Zoals de Conservatieven haar zouden kunnen vertellen, is het een gemakkelijke en verslavende oplossing. Heeft Keir Starmer het lef om acuut te stoppen met deze verslaving?  Cold turkey? Alles zal ervan afhangen of hij dat doet. 

Dit is een vertaling van ‘The unfashionable truth about the riots’ van Douglas Murray in The Spectator Magazine, 10 augustus 2024. Vertaling Chris Rutenfrans 

Douglas Murray is een Britse schrijver en journalist. Zijn laatste boek is The War on the West, in het Nederlands verschenen als De oorlog tegen het Westen, Houtekiet, 280 pp., 22,99 euro. 

WYNIA’S WEEK kent geen zomerstop of komkommertijd. Wynia’s Week verschijnt altijd, minstens 104 keer per jaar. Plus video’s en podcasts. De donateurs maken dat mogelijk. Wordt u ook donateur? Dat kan HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Stop de immigratie en help de mensen in het noorden van Engeland zelf aan het werk  verscheen eerst op Wynia's Week.

Het is heel goed mogelijk, zoals Theodore Dalrymple deed, om kritisch en misprijzend te schrijven over de aanstichters en uitvoerders van het geweld dat enkele Britse steden nu al enkele weken teistert. Dalrymple was als arts en psychiater werkzaam in een gevangenis en ziekenhuis in Birmingham en kent de cultuur van de Britse onderklasse als geen ander. En het verbale en fysieke geweld dat deze groep produceert, roept alleen maar zijn afkeer op.  

In Nederland heeft de bekende twitterende priester Jan-Jaap van Peperstraten, die ook enige tijd te midden van hooligans verbleef, zich bij zijn misantropische analyse aangesloten. 

‘Verheffing’ ingeruild voor relativisme 

Als ik het nieuws uit Engeland een beetje probeer te volgen, dan roept ‘de onttakeling, de xenofobie en het geweld, op een bedje van zelfsabotage’ ook bij mij afschuw op. En als Dalrymple in tal van publicaties op de eigen verantwoordelijkheid van mensen heeft gewezen, in welke sociale omstandigheden ze ook zijn opgegroeid, dan stem ik daar graag mee in. Maar tegelijkertijd denk ik dat het goed is om te proberen toch enige empathie voor deze mensen op te brengen. 

Ook al zijn ze in de eerste plaats daders en geen slachtoffers, toch is ook duidelijk dat hun positie en gedrag het resultaat is van de teloorgang van oude sociaaldemocratische idealen. ‘Verheffing’ noemden we dat vroeger. Het ging er daarbij niet alleen om arbeiders sociaaleconomisch een menswaardig bestaan te doen bereiken, maar ook om hun morele en culturele groei. Hele volksbibliotheken stonden in het teken van dat ideaal. Was het niet oud-Elsevier-hoofdredacteur Hendrik-Jan Schoo die vaststelde dat het verval van de sociaaldemocratie is ingezet op het moment dat dit ideaal werd ingeruild voor relativisme en nivellering en onverschilligheid?  

Ook Dalrymple heeft strijk-en-zet betoogd dat linkse idealen als vrijheid en zelfontplooiing juist voor de onderklasse desastreuze gevolgen hebben gehad. Het zijn, in Dalrymples analyse, progressieve intellectuelen die de basis van de beschaving hebben aangetast en nu hun ogen sluiten voor de schade en de problemen die zij hebben aangericht. Zij hebben zich op nieuwe modes gericht – multiculturalisme, diversiteit, inclusiviteit, e tutto quanti – en kijken met afkeer en dedain op hun voormalige achterban neer. 

Achtergronden 

En dat is het wat nog het meest steekt, als je het nieuws uit Engeland volgt. Natuurlijk bieden de beelden van het geweld, van de bestorming van asielzoekerscentra en moskeeën, van de xenofobe leuzen brullende getatoeëerden, geen verheffende aanblik. Maar is het toegestaan achter die beelden ook iets te zien en te horen van een soort ultieme wanhoop?  

Anders dan Dalrymple en Van Peperstraten heb ik nooit in dergelijke buurten gewoond, maar er is toch weinig fantasie voor nodig om te begrijpen dat generaties van armoede en gebrekkige scholing, gecombineerd met de instroom van immigranten, gecombineerd met de desinformatie die ‘rechtse leiders’ verspreiden, de achtergrond en verklaring van zoveel wangedrag vormen. 

Daders maar ook slachtoffers 

De nieuwe Britse regering van Keir Starmer treedt hard en repressief op tegen het ‘extreem-rechtse’ geweld. Maar ik had liever gezien dat de verspreiders van desinformatie waren aangepakt, de illegale immigratie, de achterstanden, de radicale islam en de nieuwe vormen van islamitische zelfverdediging die met een verwerping van het wettelijk gezag gepaard gaan.  

Liever had ik gezien dat alle ‘communities’ gelijkelijk zouden zijn beschermd door de politie en dat iets van begrip voor de uitzichtloze situatie van de onderklasse in de woorden van politici en bestuurders had doorgeklonken. Ze zijn daders maar ook slachtoffers. 

Al deze overwegingen klemmen temeer wanneer we bedenken dat de Britse taferelen zich ook elders kunnen gaan voordoen. We weten, en we weten het al op z’n minst zo’n twintig jaar, dat hoe diverser en multicultureler een gemeenschap is, hoe minder waarschijnlijk het is dat de leden van die gemeenschap elkaar vertrouwen. Daarom zullen de wanordelijkheden in Engeland een voorbode blijken van vergelijkbare taferelen op het continent. Ook hier, net als daar, ongecontroleerde massa-immigratie, culturele spanningen tussen verschillende groepen, gevoelens van vervreemding en achterstelling en politici die lang geleden hun ideologische veren hebben afgeschud, zich inzetten voor ‘inclusiviteit’ zonder de diversiteit in goede banen te kunnen leiden. 

Diepe culturele wortels 

Het kruitvat staat ook elders in Europa op ontploffen. Daarom zijn alle reacties – van Justitie, van politici, van de tegendemonstranten, van de media – zo teleurstellend. Alle incidenten worden vooral aangegrepen om ‘white trash’ (‘thugs’) te bashen, ‘extreem-rechts’ te beschuldigen en de racismekaart te trekken. Zonder dat wordt bedacht dat de problematiek veel dieper gaat, een lange geschiedenis heeft en diepe culturele wortels, en het dus geen pas geeft om de incidenten voor politieke spelletjes voor de korte termijn aan te grijpen. 

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week. 

Wynia’s Week verschijnt altijd, twee keer per week. Het zijn de donateurs die dat mogelijk maken. Nog geen donateur? Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Ik had graag wat meer begrip gezien voor de uitzichtloze situatie van de Britse onderklasse  verscheen eerst op Wynia's Week.