Nederlanders kennen Cabo Verde doorgaans alleen als ze in Rotterdam wonen – de Kaapverdische gemeenschap en cultuur zijn niet meer weg te denken uit de stad. Anderen kennen het van de wereldberoemde muziek en weer anderen van een winterzonvakantie op het eiland Sal of een wandelvakantie op het ruigere Santo Antão. Maar er valt nog veel meer te vertellen over het land, dat ik inmiddels al zo’n 25 jaar van nabij heb mogen kennen.

Met de rug naar Afrika

Ja, Cabo Verde ligt dan wel in Afrika, maar in vrijwel niets lijkt het op de buurlanden van West Afrika. Kaapverdiërs groeien op in de joods-christelijke traditie, in een democratisch land, met vrijheden die vergelijkbaar zijn met die van Europa en de VS. Er is geen stammenstrijd, er zijn geen oorlogen of staatsgrepen en er is geen enkele terreurdreiging.

Portugese zeevaarders troffen de eilanden in de vijftiende eeuw onbewoond aan. Nu woont er een bevolking die voor wat betreft haar DNA voor zo’n 40 procent van Europeanen afstamt en 60 procent van Afrikanen – inclusief van in de zeventiende eeuw uit Marokko geïmmigreerde Sefardische joden. De identiteit van het land zelf is daarom niet zozeer Afrikaans, maar Creools; het viert de mix van Europese en Afrikaanse voorouders. De ontstaansgeschiedenis van het Kaapverdische volk is dan wel niet fraai (het land was ooit een draaischijf in de Atlantische slavenhandel), je wordt er – anders dan bijvoorbeeld in het Caraïbisch gebied – nauwelijks met dat donkere verleden geconfronteerd.

Het land leeft eigenlijk met de rug naar Afrika. Het focust grotendeels op Europa en in mindere mate op de VS. Je zou zelfs kunnen stellen dat Cabo Verde een geheim lid van de EU is, met waarschijnlijk het beste en meest omvangrijke samenwerkingsverdrag van alle met Brussel geassocieerde landen. Bovendien: de Kaapverdische escudo is gekoppeld aan de euro, de toeristen komen vrijwel allemaal uit de EU, handel drijft het hoofdzakelijk met Portugal en de Canarische Eilanden, op veiligheidsgebied wordt samengewerkt met de NAVO en de wetgeving is grotendeels gebaseerd op die van Portugal.

De Kaapverdische natie zelf is door de vele emigratiegolven een netwerk van gemeenschappen geworden. Er wonen veel meer Kaapverdiërs (of mensen van Kaapverdische afkomst) buiten dan binnen het land, maar de banden binnen families, generaties, eilandgemeenschappen en andere netwerken zijn ijzersterk en de cultuur, de muziek en nu de voetbalsport houden – dankzij het internet en goed ontwikkelde luchtverbindingen – alles bijeen. In de VS, Frankrijk, Nederland, Portugal, Luxemburg en andere landen wonen in totaal vele honderdduizenden Kaapverdiërs. In het land zelf maar een half miljoen. Maar ook die zijn versnipperd over negen bewoonde eilanden.

Op de eilanden zelf zijn de economische kansen beperkt. Voor grootschalige landbouw ontbreken water en grote percelen en het transport is vrij kostbaar. Het is voor de toeristenindustrie goedkoper om te importeren uit Europa. Voor de opbouw van industrie ontbreken grondstoffen. Het voor westerlingen zeer veilige land, met zijn klimaat dat grotendeels lijkt op een eeuwige lente zonder regen, is daarentegen uitstekend geschikt voor het toerisme. En daar wordt dan ook met man en macht aan gewerkt.

Maar toeristen stemmen niet; dat doen alleen eigen burgers. Dus heeft elke Kaapverdische regering er de handen vol aan om meerdere eilanden te laten profiteren van het toerisme. Daar moeten voortdurend kostbare investeringen in bijvoorbeeld luchthavens voor gedaan worden. Dat is een hele uitdaging. Een klein en rijk land als Luxemburg kan leven met één luchthaven, het veel minder bedeelde Cabo Verde heeft er maar liefst negen nodig. Een Kaapverdisch politicus zei mij lang geleden ooit: onze regering is als een man met negen vrouwen: als je er één een televisie geeft, moet je ze er allemaal eentje geven.

15 jaar éénpartijstaat

Dat toerisme is ooit bij toeval ontstaan. De uitstekende luchthaven op het toeristeneiland Sal vindt haar oorsprong in een vliegveld dat in de jaren dertig door Mussolini’s Italië werd gebouwd. Het diende als tussenstop voor vluchten naar de Italiaanse gemeenschappen in Zuid-Amerika, aangezien trans-Atlantische reizen destijds nog niet zonder tussenlandingen mogelijk waren. Dat Portugal – onder de met de Italiaanse leider bevriende António Salazar – toen de archipel bestuurde, maakte de aanleg van het vliegveld mogelijk.

In de jaren zestig en zeventig werd de luchthaven van Sal onder andere gebruikt door de Suidafrikaanse Lugdienst (nota bene afgekort als SAL) op haar vluchten naar de VS, omdat die maatschappij vanwege de apartheidspolitiek niet over het Afrikaanse continent mocht vliegen. Voor onder andere het wisselen van cabinepersoneel bouwde een ondernemende Belg het eerste hotel aan het strand van Santa Maria.

Het land bestaat zelf pas 51 jaar. Toen Portugal, dat weinig in het land had geïnvesteerd, Kaapverdië in 1975 met een pennenstreek onafhankelijk verklaarde, verkreeg een linkse bevrijdingsbeweging (die elders in Afrika tegen de Portugezen had meegevochten) de totale macht in handen. Wat volgde was vijftien jaar éénpartijstaat. Het land afficheerde zich als ‘niet-gebonden’, maar zocht wel steun bij Moskou. Een hele generatie Kaapverdiërs werd in die periode opgeleid in de Sovjet-Unie en Cuba.

Razendsnelle democratisering

De linkse regering bleek echter wel pragmatisch en onderhield banden met iedereen. De Zuidafrikanen mochten blijven landen, al kwam het Russische Aeroflot erbij, dat een eigen hotel op Sal bouwde. Het toerisme op dat eiland begon zich intussen te ontwikkelen en vandaag kan Sal zich meten met menig Europese badplaats.

Na de val van de Sovjet-Unie volgde een razendsnelle democratisering en kwam er in de jaren negentig een conservatieve partij aan de macht. Sindsdien zijn er regelmatig en zonder problemen wisselingen van de wacht. De verkiezingen in mei dit jaar zijn door de linkse partij gewonnen, nadat de conservatieven na tien jaar regeren hun krediet hadden verspeeld.

Kaapverdië heeft grote stappen gezet op gebied van digitalisering en inmiddels kent het land een interessante ICT-sector, uitgerust met eigen datacenters en uitstekende kabelverbindingen naar meerdere continenten. Ook nu vaart Cabo Verde toch net een eigen koers en is het aangesloten op zowel de Europese datakabel naar Zuid Amerika, op een regionaal onderzees Chinees netwerk van Huawei, op Amerikaanse kabels naar Afrika en op een nieuwe supersnelle kabel van Google. Wat er ook gebeurt, het land en haar datacenters blijven altijd online: een mooi staaltje van geopolitieke diversificatie.

Eén van de ruigere en minder toeristische eilanden is het bergachtige Santo Antão. Met een dorpje als Sinagoga, diverse oude joodse begraafplaatsen en dito achternamen, ligt Israëlisch erfgoed voor het oprapen (al wordt er nog weinig mee gedaan). Je kan er in de bergen wandelen of luieren in een van de kleine, moderne – soms zelfvoorzienende – hotelletjes, bijvoorbeeld in het kleine vissersplaatsje Cruzinha.

Landschap en plaatselijke cultuur op Santo Antão zijn uniek, al kan je enkele vergelijkingen maken met het Portugese eiland Madeira en – landschappelijk gezien – met het Canarische eiland La Gomera. Irrigatiewater wordt op Santo Antão net als op Madeira vervoerd door kanaaltjes die langs de bergwanden zijn gebouwd, zogenaamde levadas. Wellicht zijn die geïntroduceerd door de grote groep Madeirezen die na een mislukte opstand in 1931 door Lissabon verbannen werd naar Cabo Verde. Ook de voorliefde voor het stoken van rum en grogue van suikerriet hebben beide eilanden met elkaar gemeen.

Er is ook een Nederlands tintje. Je kan er vaak onze taal praten met oudere, uit Nederland teruggekeerde Kaapverdische emigranten, die in niets onder doen voor andere Nederlanders. Deze pensionado’s, naar ons land gekomen in de jaren zestig, praten graag over de Nederlandse politiek, geven steevast aan ons land niet meer te herkennen en waarschuwen al sinds jaar en dag voor de gevolgen van ongebreidelde immigratie naar Nederland van buiten Europa. Hun ongegeneerde stemgedrag hou ik voor me; het wereldbeeld van links Nederland zou zo maar in kunnen storten.

Een goed voorbeeld

Santo Antão is geen paradijs en het leven is er niet makkelijk voor wie er wordt geboren. Maar mocht u op zoek zijn naar rust, ruimte, vrijheid en een eenvoudig leven (u kunt er rondkomen van uw Nederlandse AOW), dan hoeft u niet verder te zoeken. Op zes uur vliegen van Nederland – plus een avontuurlijk overtocht per boot, meestal gevolgd door een hobbelige autorit – is Santo Antão ideaal voor wie even alles wil ontvluchten. U blijft er vanonder uw mango-, avocado-, zuurzak- en bananenbomen in ieder geval verstoken van het dagelijks gepredik op de Nederlandse televisie.

Kaapverdiërs geven een goed voorbeeld: een volk dat – met weinig middelen en versnipperd in eigen land en in de wereld – op een sympathieke manier vast weet te houden aan haar cultuur, zonder anderen hun wil op te leggen of te vertellen hoe ze moeten leven. Die cultuur zal dan ook overleven, dankzij oeroude connecties en gloednieuwe datacenters.

Maar goed. De strijd gaat door. Maandag zal in Miami het Kaapverdische volkslied klinken: het Lied van de Vrijheid.

Dus, Blauwe Haaien, boa sorte!

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht De vrolijke netwerknatie Kaapverdië is een voorbeeldig land – en niet alleen op het voetbalveld verscheen eerst op Wynia's Week.

Het staat buiten kijf dat het Nederlands betaald voetbal de meest bekeken sport van het land is, en ook geld in het laatje van de staat brengt: PwC becijferde in 2023 dat de directe bijdrage van het betaald voetbal aan het Nederlandse bbp zo’n 2,8 miljard euro bedroeg. Hoewel er flink geld rondgaat in de wereld van de betaald voetbalondernemingen (bvo’s), wordt dit in veel gevallen mogelijk gemaakt door financiële steun van de (lokale) overheid. Ten opzichte van andere sporten en branches springt onze overheid altijd bij als het commerciële betaald voetbal op een of andere manier in de problemen komt.

Eigendom voetbalstadions

Een van de manieren waarop de overheid het betaald voetbal steunt, is door de koop van voetbalstadions. Lang niet alle profclubs zijn ook eigenaar van hun voetbalstadion. Neem Ajax, de grootste en rijkste voetbalclub van het land. De Johan Cruijf ArenA is mede in eigendom van de gemeente. Eigenaar van het stadion is Stadion Amsterdam NV, die maar één aandeelhouder heeft: Stichting Administratiekantoor Stadion Amsterdam.

Deze geeft tegen betaling van de waarde van het onderliggende aandeel certificaten op naam uit. De grootste certificaathouder is de gemeente Amsterdam voor 48 procent. Voetbalclub AFC Ajax is dat slechts voor 13 procent. De overige 39 procent zijn uitgegeven aan bedrijven en particulieren. De bouw van het stadion in de jaren negentig, toen de Amsterdam ArenA geheten, is voor het grootste deel bekostigd door de gemeente. Deze stak er destijds bijna 32 miljoen in, tegenover een kleine 9 miljoen van de voetbalclub zelf.

Ook de gemeente Den Haag heeft een stadion in eigendom. Het Cars Jeans Stadion, dat in gebruik is van profclub ADO Den Haag, wordt door de gemeente aan de club uit de Keuken Kampioen Divisie verhuurd. In 2021 schoot de gemeente de club te hulp door uitstel van betaling van de huurachterstand van het stadion te verlenen.

De Haagse topclub voerde onder verschillende directeuren een veel te dure huishouding. Spelers verdienden zeer riante salarissen en er stond veel personeel op de loonlijst. In 2008 gooide de gemeente al eerder flink geld over de balk bij de voetbalclub om deze te redden van de ondergang. Naar schatting heeft de gemeente Den Haag meer dan 70 miljoen euro in de club gestoken rond de crisis in 2008.

Overheid houdt voetbalclubs aan het infuus

Een ander voorbeeld is NEC. De club uit Nijmegen is op dit moment bezig de koopsom voor het stadion van 4,5 miljoen euro bij elkaar te sprokkelen om deze terug te kopen van de gemeente. NEC heeft vroeger het stadion in eigendom gehad, maar toen de club rond 2002 in economisch slecht weer verkeerde, verkocht ze het stadion aan de gemeente voor 12 miljoen euro. De gemeente bleek onlangs bereid het stadion weer te willen verkopen aan de club, maar ditmaal dus voor 4,5 miljoen euro. De gemeente lijdt met deze lage verkoopprijs flink verlies; ze kocht het eerder voor bijna driemaal de verkoopprijs. Een gunst van de gemeente aan de club dus. Althans, een gunst van de belastingbetaler.

Vooral de spiraalbeweging springt in het oog: gemeenten die betrokken zijn bij de bouw of koop van voetbalstadions hebben er later baat bij dat de betreffende club blijft bestaan, en is dan ook geneigd veel geld te betalen om die in leven te houden. Logisch, maar gevaarlijk, omdat de overheid hiermee met belastinggeld een specifieke commerciële instelling aan het infuus houdt.

Hoewel het er alle schijn van heeft dat dit valt onder het verbod op staatssteun (artikel 107 Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie) – het door de Staat toekennen van financiële voordelen aan bepaalde ondernemingen die concurreren op de EU-interne markt – vindt de gemeente Nijmegen dat ze zich aan de Europese regels houdt.

Onderzoeken naar staatssteun

In 2013 zijn vijf gemeenten door de Europese Commissie onderzocht om na te gaan of de door hen genomen steunmaatregelen stroken met EU-regels betreffende staatssteun. Ze concludeerde aanvankelijk dat de gemeenten Den Bosch, Maastricht, Nijmegen en Tilburg staatssteun hebben verleend, omdat niet gehandeld is in lijn met het Europese Market Economy Operator (MEO)-beginsel. Dit beginsel houdt in dat bij financiële steun van de staat aan een onderneming altijd moet worden nagegaan of een particuliere investeerder in soortgelijke omstandigheden hetzelfde zou hebben gehandeld. Ook hadden deze gemeenten de verschillende soorten financiële steun – voorbeelden zijn verlaging van de huur van stadions en opschorting van betaling van huur (Willem II, Tilburg), kwijtschelding van grote leningen (MVV, Maastricht), aankoop van stadions voor een zeer lage prijs (MVV) en omzetting van vorderingen in aandelen (FC Den Bosch) – niet bij de Commissie gemeld.

Aangezien de Commissie aan het eind van haar onderzoek concludeerde dat alle gemeenten toch hadden gehandeld in overeenstemming met richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden, kregen de gemeenten geen sanctie vanuit Brussel.

Uit een onderzoek van De Groene Amsterdammer in 2011 bleek dat tussen 1996 en 2011 de overheid meer dan een miljard euro heeft bijgedragen aan het betaald voetbal in Nederland, ondanks een geldend verbod op staatssteun.

Hoewel veel gemeenten nog altijd miljoenen euro’s via sluiproutes in betaald voetbalclubs steken, zijn sommige ook huiverig geworden om nog eens de portemonnee te trekken voor hun kindje. De gemeente Arnhem schold in 2008 een schuld van Vitesse van maar liefst 11 miljoen euro kwijt. Nu de toekomst van de club opnieuw op het spel staat, heeft de gemeente laten weten niet meer financieel te willen bijdragen om de club in leven te houden.

Belastingvoordeel voor buitenlandse voetballers

Buitenlandse profvoetballers die jaarlijks meer dan 350.000 euro verdienen, kunnen gebruik maken van de omstreden 30-procentsregeling voor expats, en dus 30 procent van hun loon onbelast uitgekeerd krijgen. Desgevraagd laat de KNVB weten dat op dit moment ongeveer 50 buitenlandse voetballers in Nederland gebruik maken van de expatregeling. Bij elkaar opgeteld levert dit de voetballers anderhalf miljoen euro op aan belastingkorting.

Als het aan de voetbalbond ligt, blijft de expatregeling bestaan en wordt die zelfs verruimd, zodat meer buitenlandse voetballers daar aanspraak op kunnen maken. Op dit moment geldt die regeling namelijk alleen voor voetballers die uit een land komen dat meer dan 150 kilometer verwijderd is van Nederland. Duitse, Engelse en Deense voetballers zijn daarom uitgesloten van deze regeling.

Politie-inzet

Verder maakt de overheid ook indirect kosten voor de betaald voetbalclubs in de vorm van een regelmatige politie-inzet. De voorzitter van de politievakbond ACP laat in een telefoongesprek weten dat, hoewel er voor de jaren 2023/2024 nog geen definitieve cijfers bekend zijn, ‘wel meerdere miljoenen (euro’s) op jaarbasis’ uit het potje van de politie worden gevist voor extra politie-inzet bij voetbalwedstrijden. De vakbond pleit inmiddels voor het verleggen van deze kosten naar de organisator van de wedstrijd of het betreffende evenement. Iets wat bij onder andere de KNVB in het verkeerde keelgat schiet: zij vindt dat de politie geen geldprobleem, maar een capaciteitsprobleem heeft, en dat de openbare orde een taak is van de overheid. Wat men er ook van mag vinden: de inzet van politie bij voetbalwedstrijden wordt door de Nederlander vergoed.

Ondertussen verdient de Nederlandse profvoetballer goed geld. Het gemiddelde jaarsalaris van een Eredivisie-speler schommelt rond de €330.000 per jaar. Sterspelers van topclubs als Ajax, PSV en Feyenoord verdienen soms zelfs enkele miljoenen per jaar. En bij de clubs die niet lang geleden in financieel zwaar weer verkeerden, zoals FC Twente en RKC Waalwijk, strijken voetballers enkele tonnen per jaar op. Terwijl deze clubs zonder gemeentelijke steun allang failliet waren geweest.

Geen hulp voor andere verenigingen

Onlangs kwam in het nieuws dat het college van B&W van Tytsjerksteradiel geen subsidie van 125.000 euro zal verstrekken om De Leechkamp (een tennis- en padelvereniging) in stand te houden. Het zou juridisch niet uitvoerbaar zijn, want strijdig met het gelijkheidsbeginsel: andere sportverenigingen zouden dan aanspraak kunnen maken op vergelijkbare bedragen.

Dat is een vreemde redenering. Als de overheid verschillende sportverenigingen evenredig zou moeten ondersteunen, hoe komt het dan dat alleen voetbalclubs met vele miljoenen door de lokale overheid zijn gered? Als er één branche aan het infuus van moedertje staat heeft gehangen, is het wel de betaald voetbalbranche.

Calvin Schukkink is verslaggever van Wynia’s Week en masterstudent staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Utrecht.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Geen enkele branche wordt zo door de overheid in de watten gelegd als het betaald voetbal verscheen eerst op Wynia's Week.

Een dag overslaan?

Tijdens de maand van de ramadan vasten moslims overdag. Ze eten en drinken pas weer als de zon onder is gegaan. Of dat lange vasten gezond is valt te betwisten, maar zoals met elke levensbeschouwelijke leefstijl zijn volwassenen vrij om zo’n keuze te maken.

De NOS stelt overigens dat moslims ervoor kunnen ‘kiezen om het vasten een dag over te slaan in verband met bijzondere omstandigheden. Bijvoorbeeld als ze zware lichamelijke inspanning moeten leveren, zoals bij een wedstrijd.’

De KNVB heeft haar scheidsrechters evenwel geadviseerd om de wedstrijden steeds kortstondig te pauzeren ‘op het eerstvolgende beschikbare moment na zonsondergang (bij een overtreding, uitbal, achterbal, etc.)’, mits er tenminste één participant aan de ramadan meedoet aan de wedstrijd.

Of moslims het vasten een dag mogen overslaan voor een – al dan niet professionele – voetbalwedstrijd is irrelevant. Het vasten is een keuze die ze zelf maken op basis van hetgeen waarin ze geloven; hoe de religieuze voorschriften zijn is niet relevant in een niet-islamitische, liberale, seculiere samenleving. In zo’n samenleving gaat het erom dat iedereen mag leven zoals hij of zij wil – en dus zelfs zoals een (vermeende) god voorschrijft – zolang anderen geen schade wordt toegebracht. De centrale vraag is dan altijd wat schade is en wat niet.

Het niet aanbieden van een extra pauze tijdens een voetbalwedstrijd na zonsondergang is in elk geval geen schade in die betekenis. Islamitische voetballers kiezen er zelf voor om te vasten én om te participeren in de wedstrijd.

In een liberale samenleving hoeven gelovige mensen niet gefaciliteerd te worden in hun geloof. Ze mogen hun geloof belijden, maar kunnen niet verwachten dat iedereen zich schikt naar hun wensen. De islamitische voetballers kunnen wachten met eten en drinken tot in de rusttijd, en als de zon dan nog niet onder is gegaan kunnen ze wachten tot na de wedstrijd.

Schade door ramadanpauze?

In hoeverre levert het aanbieden van ramadanpauzes schade op voor niet-islamitische voetballers of toeschouwers? Het nadeel dat islamitische voetballers ondervinden van hun keuze om te vasten wordt door de KNVB deels tenietgedaan. Maar voor de niet-religieuze voetballer die te weinig water heeft gedronken en kramp krijgt wordt er geen algemene pauze ingelast.

Ondervinden de niet-islamitische voetballers schade van de fysieke nivellering – hun lichamelijke voordeel wordt wellicht teniet gedaan – door de KNVB? Een extra pauze levert toeschouwers extra parkeerkosten op en wellicht kost het extra zendtijd voor televisiezenders. Dit alles lijkt echter wat ver gezocht, aangezien de ramadanpauze kort van duur is.

Een belangrijkere vraag is: waarom wordt een uitzondering gemaakt voor islamitische voetballers? Waarom wordt dan geen extra pauze ingelast voor vrouwelijke voetballers om even snel te kolven of een kind te voeden? Waarom worden wedstrijden niet verplaatst van zondag naar zaterdag als er christelijke voetballers meespelen? Waarom wordt een leren bal niet vervangen voor een kunstleren bal om veganisten tegemoet te komen?

Moet Keti Koti niet een voetbalvrije dag worden voor de spelers van de Antillen en Suriname? En in hoeverre moet rekening worden gehouden met degene die op de avond dat zijn beste vriend overleed jaarlijks even doorzakt? Moet bij een wedstrijd op de daaropvolgende volgende ochtend een extra drinkpauze worden ingelast? In al die situaties kan de betrokkene een belang hebben, maar de samenleving – en de KNVB – is deze individuele speler niets verplicht.

Is het hek daarnaast niet van de dam als er voor één groep mensen een uitzondering wordt gemaakt? Toch wordt zo’n uitzondering gemaakt voor moslims.

Moslims genieten in het westen al enkele decennia allerlei privileges als gevolg van een breed gedragen inclusiviteits- en diversiteitsbeleid in de samenleving. Allerlei organisaties hanteren quota om meer niet-westerse mensen – waaronder moslims – aan te nemen. Moslima’s mogen een hoofddoek dragen op hun rijbewijsfoto’s, maar niemand mag een muts of pet dragen op zo’n foto.

Moslims mogen een ambtseed afleggen waarbij ze zweren op Allah; maar ik mag niet zweren op de steun van mijn moeder. Tijdens de covidmaatregelen bleven moskeeën open, maar goochelclubs moesten sluiten. De koran wordt – ondanks zijn haatdragende teksten – zonder beperkingen verkocht, maar bij Wokeland van Coen de Jong worden disclaimers geplaatst; kennelijk om de verkoop te ontmoedigen.

Uitzonderingen voor islam

Waarom maakt de KNVB dan een uitzondering voor islamitische voetballers? Is het een uiterlijke verschijningsvorm van het wokisme? Coen de Jong (Wokeland) en Floris van den Berg (Het Spook van Woke) laten in hun recente werken zien hoe de samenleving zwicht voor islamisering. De Jong wijst erop hoe kritiek op islam in een ‘islamofobie-frame’ wordt geplaatst.

Sommige cabaretiers kiezen er zelfs voor om geen grappen meer te maken over de islam. Gerenommeerde atheïsten als Richard Dawkins durven zich niet eens uit te laten over ‘IS-bruiden’, uit de terechte angst om daarmee de islam te beledigen en daardoor het slachtoffer van gewelddadigheden te worden.

Islam ligt erg gevoelig in de samenleving en heeft daardoor een bijzondere positie verkregen. Woke omarmt gevoelens ten koste van de rede en is daardoor een opmerkelijke affaire aangegaan met islam. Islam moet namelijk niets weten van homo’s, lesbiennes, transgenders of genderzwevers – met name die laatste twee groepen zijn nou juist belangrijk voor het wokisme.

Het voorkomen van potentiële kwetsuren in de samenleving wint het binnen woke echter van het lijfsbehoud van de eigen mensen. Daarom gaat woke allerlei verbonden aan die gevaarlijk zijn voor zichzelf, waaronder een pact met de islam.

De invloed die woke heeft verkregen in de hedendaagse maatschappij zorgt echter voor een steeds sterker wordende positie voor islam.

Het staat de KNVB vrij om te bepalen wat de pauzeregels rondom voetbalwedstrijden zijn, hoewel daarin enige consistentie vereist lijkt te zijn. Islam is geen underdog in het westen, zo blijkt ook uit deze voetbalcasus. Ramadanpauzes zijn privileges van moslims in een seculiere samenleving.

Bart Collard is criminoloog en publiceert regelmatig in Wynia’s Week. Hij schrijft een proefschrift over de rol van ideologie bij islamitisch terrorisme.

De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Waarom krijgen moslims privileges die voor anderen niet zijn weggelegd? verscheen eerst op Wynia's Week.

Toch  breken er na de gewonnen wedstrijden rellen uit. In Parijs zijn 75 arrestaties verricht en in Brussel 54. In Antwerpen waren het er enkele tientallen en Rotterdam telde 34 arrestaties. Ik sluit niet uit dat de rellen in Parijs een vorm van copycat-gedrag is, een indirect gevolg van berichtgeving over eerdere rellen in België en Nederland. Copycat-gedrag is een bekend fenomeen in de criminologie. Dat belooft wat met de komende wedstrijd van Frankrijk tegen Marokko voor de boeg. 

Agent host mee   

In Rotterdam was men goed voorbereid op mogelijke rellen na de wedstrijd van Marokko tegen Portugal. Tijdens en voor de wedstrijd waren er ‘verkenners’, dat wil zeggen wijkagenten, in de hele stad waakzaam, Marokkaanse buurtvaders waren opgetrommeld om de jongens aan te spreken, websites en media werden in de gaten gehouden en de 35 gearresteerde relschoppers van de vorige wedstrijd moesten zich voor een verhoor melden op de tijd dat de wedstrijd Marokko tegen Portugal plaatsvond. Op de achterhand, buiten het zicht, stond een peloton ME paraat. Het heeft niet veel geholpen.

Wederom braken rellen uit en zijn tientallen arrestaties verricht. Op een filmpje zag ik een agent in tenue meehossen met de Marokkaanse supporters die uitbundig feestvierden. Goed bedoeld, maar daar gaat je autoriteit als diender, was mijn eerste gedachte. We zijn veel te tolerant en Nederlandse autoriteiten stellen zich op als gelijke of ‘vriend.’ Marokkaanse jochies en relschoppers  maken daar misbruik van.

Kinderen zijn niet je vrienden

Het doet mij ook denken aan de reacties van Marokkaanse ouders op de jaren-tachtig-houding van progressieve Nederlandse ouders en leraren in het onderwijs. Het was toen bon ton om ouders en leerkrachten met ‘je’ aan te spreken en bij de voornaam te noemen. Nederlandse kinderen zagen ouders als vriend en gelijken, terwijl progressieve ouders hun kinderen behandelden als ‘beste maatjes’.

Een tweetal collega’s in mijn vakgroep schreven in 1984 een proefschrift met als titel Pedagogiek op je knieën, naar mijn mening een contradictio in terminis. Mijn toenmalige hoogleraar, de pedagoog Ton Beekman, vond het de taak van de pedagogiek om dienstbaar te zijn, maar naar mijn mening diende een opvoeder zich niet als vriend of gelijke op te stellen.

‘Heel verkeerd,’ lieten ook de Marokkaanse ouders mij weten. Hoe kun je nog je gezag laten gelden, als jouw kinderen je zien als gelijken. Er is liefdevolle afstand nodig, zodat je ook in situaties waarin dat nodig is je kinderen kunt corrigeren. De bondscoach van het Nederlandse elftal Louis van Gaal heeft dat als geen ander begrepen. De spelers in het nationale team lopen met hem weg, maar het is wel steeds ‘u’ en ‘mijnheer Van Gaal’. Dat hij op de persconferentie in Qatar een symbolische kus geeft aan zijn sterspeler Denzel Dumfries mag worden gezien als een frivoliteit.          

Verwende en irritante jochies

Creatieve voetballers met Marokkaanse roots, onder wie Hakim Ziyech, Mounir El Hamdaoui, Zakkari Bakkali en Mohammed Ihattaren, staan bekend als niet de gemakkelijkste jongens, om het zachtjes uit te drukken. Met uitzondering van Mohammed Ihattaren zijn het volwassen en succesvolle profvoetballers geworden.

Volgens oud-coach Aad de Mos (Algemeen Dagblad, 8 maart 2021) moet je spelers van Marokkaanse origine aanpakken, niet als prinsjes behandelen want dan gaat het fout. ‘Dat willen ze zelf ook,’  merkt De Mos op.  ‘Laat Ihattaren een jaar met Diego Simeone, de Argentijnse coach van Atletico Madrid, werken en je kent hem niet meer terug’, zegt de Nederlandse sportjournalist Süleyman Öztürk. Ik heb begrepen dat Ihattaren nu onder de hoede is van de oud-voetballer Wesley Sneijder.

Wat voor soort lessen kunnen we hieruit trekken bij de benadering en aanpak van de Marokkaanse relschoppers. Het gaat hier niet om creatieve voetballers, maar om, voor het merendeel, verwende en irritante jochies die zich in een groep willen bewijzen en waarmaken.

Een straf moet pijn doen

Ten eerste, de politie moet zich niet laten verleiden tot het meehossen met de supporters en ander onbegrijpelijk amicaal gedrag. De politie is je beste vriend was in de jaren tachtig een bekende leuze van de politie. Dat is inmiddels niet meer zo.

Frank Paauw, de Rotterdamse korpschef, laat weten dat ‘wij dingen doen die je beste vriend beslist niet doet’. Tijdens het kennismakingsgesprek in 2010, waarbij ook burgemeester Ahmed Aboutaleb aanwezig was, zei Paauw het volgende: ‘De dienders worden bespuugd, er wordt regelmatig een middelvinger naar ze opgestoken of er wordt een broek naar beneden gehaald om een bloot achterwerk te tonen. Dit accepteren we niet meer.’ Wat Paauw betreft scheldt niemand een diender uit.

Ten tweede, straffen die invloed hebben moeten pijn doen. Anders is het geen straf. Een opgelegde straf als je melden bij de volgende wedstrijd van Marokko, is een pedagogisch goede straf. Ik vraag mij wel al hoeveel supporters hieraan gevolg hebben gegeven en wat de reactie van de politie is bij het niet nakomen van deze maatregel. Wat mij betreft een hoge boete.

Een goede moslim voedt zijn kinderen goed op

Ten derde, je moet dit soort reltrappers en hun ouders in de portemonnee treffen. De portemonnee is de gevoeligste plek van een Marokkaan. Vaak gaat het ook om jonge ‘gastjes’, van dertien of veertien jaar. Zij willen zich in de groep bewijzen door nog irritanter gedrag te vertonen. Daarom, betrek ook de ouders bij het opleggen van de straf.

Ten vierde. Schakel desnoods een algemeen erkende Marokkaanse autoriteit in.  Zo herinner ik mij een toespraak van wethouder Ahmed Aboutaleb in een Amsterdamse moskee, die de vaders aansprak op het criminele en aanstootgevende gedrag van hun zonen. ‘Je bent niet een goede gelovige als je je vijf keer per dag in je gebed richt tot Allah en ook nog als pelgrim in Mekka bent geweest. Neen, je bent pas een goede moslim als je je kinderen op een goede, respectvolle wijze opvoedt. Daar hoort ook het respect bij ten opzichte van de Nederlandse autoriteiten.’ Zo herinner ik mij zijn woorden.

Criminoloog en antropoloog Hans Werdmölder schrijft voor Wynia’sWeek over misdaad en misdaadbestrijding. Hij publiceerde een reeks boeken, waaronder recentelijk Kansparels, mocro’s op het scherpst van de snede.

Wynia’s Week heeft een unieke formule. Ons online magazine is voor iedereen kosteloos beschikbaar. Dat wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Wordt u ook donateur? Hartelijk dank!

Het bericht Hoe pak je Marokkaanse relschoppers aan? verscheen eerst op Wynia's Week.

Nooit eerder schaarde een Arabisch land zich bij de laatste acht op een Wereldkampioenschap Voetbal. De beste prestatie van Marokko zelf was tot dusver een plaats in de achtste finale op het WK van 1986 in Mexico. Daarin was Duitsland destijds te sterk. In de hoofdstad Rabat brak een ongekend volksfeest uit. De koning van Marokko deelde de vreugde vanuit een rijdende auto.

De Arabische wereld staat als een blok achter het Marokkaanse elftal. Zou dit ook met het geloof te maken hebben? Een opvallend neveneffect is dat veel Marokkaanse vrouwen in Tanger en andere steden de wedstrijden gaan zien in cafés, nog steeds het bolwerk van de mannen. De mannelijke cafébezoekers moeten nog wel even de buitenspelregel uitleggen. 

Niet alleen in Marokko werd feest gevierd. Ook in Spanje zijn Marokkaanse fans de straat op gegaan om het historische feit te vieren. Op het plein in de Spaanse stad Murcia vierde een zingende en met Marokkaanse vlaggen zwaaiende menigte feest. Ook in Puerta del Sol in Madrid en  op La Rambla in Barcelona vierden massa’s Marokkanen de historische triomf. Er zijn voor zover mij bekend geen rellen gemeld van baldadige jongeren, en ook niet van gefrustreerde Spaanse jongeren.

‘Spanjaarden voor Marokko’

De Marokkaanse gemeenschap in Spanje is groot. Er leven zo’n 870.000 Marokkanen in Spanje, meer dan het aantal Marokkanen in België en Nederland samen. Een groot aantal is in Spanje geboren. De krant El Mundo noemt hen ‘een generatie met een verdeeld hart’. ‘We zijn Spanjaarden, maar zijn voor Marokko’.

Twee spelers van het Marokkaanse elftal zijn in Spanje (Madrid) of in de Spaanse enclave El Melilla geboren en getogen:  de  snelle rechtsback Achraf Hakimi en de reserve-doelman Munir Mohammedi. Nog tien spelers van dit elftal, dat bekend staat als de Leeuwen van de Atlas,  zijn niet in Marokko geboren, onder wie de in Nederland opgegroeide Marokkanen Hakim Ziyech, Sofyan Amrabat, Noussair Mazraoui en Zakaria Aboukhal.

Na de beslissende panenka in de strafschoppenserie tegen Spanje rende Hakimi naar zijn familie op de tribune en gaf zijn hoofddoekdragende moeder een kus. De beste speler van het team is ongetwijfeld de in Dronten geboren Hakim Ziyech. Hij was eerder bekritiseerd door de Marokkaanse pers omdat hij zich onvoldoende  vaderlandslievend zou hebben opgesteld.  De Marokkaanse voetbalbond doet er ook alles aan om Marokkaanse talenten in het buitenland op te sporen en hen een aan te moedigen om voor Marokko te kiezen. Die druk wordt ook uitgeoefend op hun families, met tal van privileges en faciliteiten.

Ook de coach van het succesvolle Marokkaanse voetbalteam heeft zijn wieg elders staan. De in Frankrijk geboren Marokkaan Walid Regragui zorgt ervoor dat alle spelers met trots het nationale shirt dragen.

Na het duel met Spanje haalde hij zijn gram op Marokkaanse journalisten die eerder kritiek hadden geuit op het selecteren van de vele ‘Europese’ Marokkanen. Tegen de verzamelde pers zei hij: ‘Mijn spelers hebben aangetoond dat elke Marokkaan een Marokkaan is. Iedereen die met een Marokkaans paspoort bij dit team komt, wil vechten en sterven voor dit land.’ En over de relschoppers in België en Nederland had hij eerder opgemerkt:  ‘Je moet respect tonen voor het land waar je bent geboren. Je kunt blij zijn en feestvieren, maar je moet respect tonen voor iedereen.’  

Weer winst, weer rellen

Kennelijk was de boodschap van de coach aan dovemansoren gericht. Na de winst van Marokko op Spanje werden in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag vele Marokkaanse reljongeren aangehouden. Alleen al in Rotterdam waren dat er 35. De politie meldt dat de aanhoudingen verspreid over de stad zijn gedaan vanwege het afsteken van vuurwerk, belediging en het niet kunnen tonen van een identiteitsbewijs. De Rotterdamse politie laat ook weten dat het merendeel van de supporters zich keurig heeft gedragen.

In Den Haag  waren uit voorzorg extra agenten ingezet en buurtvaders moesten ervoor zorgen dat het bij feestvieren bleef. Toch braken er op dinsdagavond ook in Den Haag rellen uit. Een Marokkaanse buurtvader laat de media weten:  ‘We spreken de jongens aan, maar ze zijn eigenwijs. De jongens die onrust veroorzaken zijn dertien, veertien, vijftien jaar en komen vaak niet uit de wijk. Ze komen uit andere wijken in Den Haag, of uit Leiden, Delft of Zoetermeer. Dat maakt het lastig ze op hun gedrag aan te spreken.’ Je vraagt je toch af wat deze rel-mocro’s bezielt, maar ook wie hun Marokkaanse ouders zijn.

‘Rellen liggen aan de politie’

Hoger opgeleide Marokkanen vinden dat de rellen niet te wijten zijn aan de Marokkaanse reljongeren, maar aan de houding van Belgische en Nederlandse autoriteiten. ‘In België konden ze zich misdragen, omdat de politie er bij stond en niets deed. En waarom kunnen Marokkanen zich in Marokko wel gedragen, maar een kleine groep in Nederland dat niet?’  aldus de Marokkaanse Nederlander Charifa Zemouri. Een goede vraag, maar zelfkennis is onder Marokkaanse Nederlanders niet de sterkst ontwikkelde eigenschap. ‘Hshoema, schaam jullie,’ luidt de reactie van de Marokkanen in het moederland. ‘Met hun gedrag geven ze ons, de goede Marokkanen, een slechte naam.’

Nederlandse critici van de Marokkaanse rellen, onder wie de radio 538 dj Coen Swijnenberg en de journalist Frits Wester, krijgen ook de wind van voren. Marokkaanse critici vinden hen te negatief. Als Ajax of Rotterdamse hooligans rellen, dan reageert men anders en niet met dezelfde energie.

Maar ook de broer van de motor van het Marokkaanse elftal, de voetballer Nordin Amrabat, keurt de rellen van de Marokkaanse jongeren ten zeerste af. Tegelijkertijd laat hij weten dat dit succes het Marokkaanse voetbal een ongelooflijke boost geeft, waaronder de jeugdopleidingen en de clubs. ‘Er gaat extra budget vrijkomen voor het jeugdvoetbal en accommodaties en ik heb al eerder gezegd dat iedere Marokkaanse speler voor Marokko zal kiezen. Dat zal nu alleen maar nog meer zijn.’

De vraag luidt ook waarom de Nederlandse en Belgische ‘supporters’ wel rellen, en de in Spanje wonende Marokkanen niet. Dat zegt toch ook iets over hun integratie en hun verhouding met het woonland.

‘Permanent cultuurconflict’

In een eerdere beschouwing heb ik laten zien dat het gedrag van Marokkaanse relschoppers in Nederland of België de uitkomst is van een permanent cultuurconflict.

Maar hoe zit het dan met de bijna één miljoen Marokkanen in Spanje? Onder hen zijn ook veel trekarbeiders, die op basis van een seizoenscontract werkzaam zijn op de grote plantages in roodfruit en sinaasappels. Vaak slecht en onderbetaald werk. Er zijn in Spanje ook veel illegale Marokkaanse jongeren zonder werkvergunning. Ze dromen van een eigen gezin en vast werk. Ik stel ook vast  dat een aantal Marokkanen afzakt naar het Belgische Antwerpen en daar zijn geluk beproeft. ‘In dat apenland kan en mag alles,’ zo luidt het idee onder Marokkanen in Marokko en Spanje.

‘Niet deugen omdat het kan’

Kennelijk is de harde hand in Marokko en Spanje veel effectiever en afschrikwekkender. Er is veel meer tolerantie in Vlaanderen en Nederland. Iemand met zelfkennis, wijlen de auteur Hafid Bouazza, liet in 2014 op de website The Post Online weten: ‘De enige reden dat Marokkanen niet deugen is omdat ze in Nederland de mogelijkheid hebben om niet te deugen. Het zijn gewoon verwende blagen.’

Bestaat onder Marokkaanse jongeren in Spanje  ook zoiets als een permanent cultuurconflict? Ik heb daar geen aanwijzingen voor, maar ik heb er geen onderzoek naar verricht. De literatuur en het internet laten mij op dit punt ook in de steek. Wel stel ik vast dat de in Spanje wonende Marokkanen diep in hun hart kiezen voor Marokko. Daar is niets mis mee, want die houding zie je veel bij emigranten, ook bij de tweede en derde generatie.  Het hart klopt sneller zodra het oude moederland roept. Dat geldt ook voor de van oorsprong Nederlandse migranten in Canada en Australië. Alleen al bij het horen van het Nederlandse volkslied spelen de nationale gevoelens op.  

Waarschijnlijk geldt dit ook voor koningin Máxima, een geboren Argentijnse. Er moest wel een persbericht van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) aan te pas komen. Op de vraag voor wie Máxima zal juichen aanstaande vrijdag bij de wedstrijd Nederland – Argentinië luidt het RVD-antwoord: ‘Als Nederlandse en koningin van Nederland is ze voor Nederland.’ Toch goed om te weten! ‘Maar als Argentijnse is ze keihard supporter van Argentina,’ schreef een criticus op de Website Geen Stijl.

Ik vind het totaal oninteressant voor wie Máxima juicht. Het is echter tekenend voor de verkramping bij de RVD dat er blijkbaar een bericht de deur uit moet om het volk niet het idee te geven dat Máxima voor Argentinië zou zijn.                                                                                          

Volgens de Marokkaanse bondscoach Walid Regragui worden de spelers van het team van alle kanten gesteund om in Qatar geschiedenis te schrijven. Terwijl ik dit schrijf is het theoretisch niet ondenkbaar dat het Nederlandse team, een hechte ploeg bestaande uit spelers, van wie de ouders hun roots hebben in Nederland, Friesland, Suriname, Curaçao, Togo en Ghana,in de finale tegen Marokko zou gaan spelen. Geloof mij, dat wordt, mocht het zo ver komen, pas een echte cultuurclash.  

Criminoloog en antropoloog Hans Werdmölder schrijft voor Wynia’sWeek over misdaad en misdaadbestrijding. Hij publiceerde een reeks boeken, waaronder recentelijk Kansparels, mocro’s op het scherpst van de snede.

Wynia’s Week heeft een unieke formule. Ons online magazine is voor iedereen kosteloos beschikbaar. Dat wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Wordt u ook donateur? Hartelijk dank!

Het bericht Marokkanen in Europa: een verdeeld hart verscheen eerst op Wynia's Week.

Kökçü stelt dat het dragen van de regenboogband in strijd is met zijn godsdienst, de islam. En dat hij op een andere manier zijn tolerantie naar anderen wilde uiten: door iedereen in zijn waarde te laten zónder die band te hoeven dragen. Hij noemde het wel een ‘moeilijke situatie’.

Sport is vaker het terrein van politiek spel. Na de dood van George Floyd in 2020 en de demonstraties die daarop volgden waren er sporters die zelf het initiatief namen voor een statement. Sport is meer verbonden met politiek dan we misschien zouden willen. 

One Love Campagne 

Kökçü wilde naar eigen zeggen geen ‘uithangbord’ van de lhbtiq-campagne zijn. Het is ook vast een beetje ongemakkelijk voor een Turks-Nederlandse jongen uit een moslimgezin om lhbtiq-rechten te moeten verdedigen. Want ‘One Love’ gaat over ras, identiteit én geaardheid.

Hoewel de voetbalwereld vaak intolerant blijkt naar homoseksuelen, gaat het dus voor voetballers met een islamitische achtergrond een stapje verder. Het mag naar hun idee niet volgens hun theologische wetten én daar wil iemand als Kökçü zich graag aan houden.

Het heeft ook iets opvallends. Terwijl de lhbtiq-gemeenschap zich sterk maakt voor ‘onderdrukte’ moslimminderheden, ziet een moslimjongen het uitdragen van de lhbtiq-waarden als verraad naar zijn eigen religie. Zijn vrije keuze, natuurlijk.

Tegelijkertijd deed het me denken aan een situatie die even ongemakkelijk is: het GroenLinkse Kamerlidschap van Kautar Bouchallikht dat zo nu en dan tot essentiële vragen leidt, maar die door Bouchallikhts antwoorden in vaagheid blijven hangen. Kökçü komt er in ieder geval voor uit. Je kan er van alles van vinden, maar hij draait er tenminste niet omheen.

Formule 1 op de knieën

Kökçü had er niet om gevraagd, maar er zijn ook sporters die zelf graag het voortouw nemen. Na de dood van Floyd kwamen er wereldwijd BLM-protesten. De coureur Lewis Hamilton voelde zich zo aangesproken door de boodschap van Black Lives Matter dat hij in 2020 zijn Formule 1 collega’s beschuldigde van racisme en lafheid als zij zich niet luid en duidelijk zouden uitspreken tegen racisme.

Toch een delegatie naar Qatar

Dan het aanstaande WK Voetbal in Qatar. Volgens een onderzoek van EenVandaag vindt meer dan de helft van de Nederlanders (53%) inmiddels dat Oranje beter kan afzien van deelname aan het toernooi. Het kabinet heeft echter juist besloten een Nederlandse regeringsdelegatie te sturen naar Qatar – en dat tegen de wens van een Kamermeerderheid in.

Ongeveer een jaar geleden werd een motie van de SP aangenomen waarin het kabinet werd verzocht vooral niet te gaan. Terecht, zou je denken. Terwijl we hier niet uitgepraat raken over ons slavernijverleden, vieren we een feestje in een land waar slavernij niet in alle opzichten verleden is.

De keerzijde

Voetballers ‘van kleur’ worden regelmatig op racistische wijze bejegend. Denk bijvoorbeeld aan apengeluiden die we horen vanaf de tribunes. De reactie van de autocoureur Hamilton op BLM was wellicht hysterisch, maar de voetbalsport geeft wel degelijk aanleiding om het te hebben over racisme.

Het ongenoegen over Qatar dat een streng islamitisch vrouwonvriendelijk land is dat stadions liet bouwen over de rug van mogelijk duizenden dode arbeidsmigranten is terecht. Het vooruitzicht dat onze koning daar mogelijk zal opduiken is niet bepaald aantrekkelijk.

Maar er is ook een keerzijde. Toen die motie van de SP werd aangenomen zaten we niet met één been in de Russische oorlog tegen Oekraïne. Die oorlog maakt ons afhankelijk van een land als Qatar. Daarom nu de vraag aan al die mensen die Nederland niet willen laten spelen in Qatar, laat staan dat Willem-Alexander daar opduikt: hoeveel extra kou wilt u trotseren voor de mensenrechten in Qatar?

Sujet Shams is schrijfster en publiciste. Ze publiceert regelmatig in Wynia’s Week over wat haar bezighoudt.

Wynia’s Week is er 104 keer per jaar. Doet u mee om dat mogelijk te maken? Hartelijk dank!

Het bericht Hoeveel graden zet u de kachel lager voor de mensenrechten in Qatar? verscheen eerst op Wynia's Week.

Op toernooien als het wereldkampioenschap of het Europese kampioenschap is het nog belangrijker dat het Engelse elftal zo snel mogelijk wordt uitgeschakeld, zodat we zo snel mogelijk af zijn van het verschrikkelijke gedrag van de meute, zoals van een besmettelijke ziekte die mild is in de kindertijd maar ernstig op volwassen leeftijd. Het afschuwelijke gedrag van duizenden fans voor en na de EK-finale tegen Italië laat zien hoe waar dit is.

Duizend verwijderde scheldtweets

Duizenden, zelfs tienduizenden mensen vormen natuurlijk maar een heel klein deel van een bevolking van tientallen miljoenen, maar hun gedrag is de extreme manifestatie van de vulgariteit van onze volkscultuur. Andere landen hoeven zich echter niet zelfvoldaan superieur te voelen; ze vertonen vaak duidelijke tekenen van imitatie.

Na de nederlaag van Engeland na een strafschoppenreeks, waarbij door een ongelukkig toeval drie zwarte spelers misten, werden deze het slachtoffer van een raciale scheldpartij op Twitter. Het platform verwijderde zo’n duizend scheldtweets.

Omdat deze boodschappen zijn verwijderd en niet gepubliceerd zijn weet niemand wat er in stond, maar ik geloof onmiddellijk dat ze vuil en abject waren. Iedereen die bekend is met het niet-raciale gescheld dat regelmatig op internet en de sociale media te zien is, kan zich zonder probleem het lage niveau ervan voorstellen.

Duizend is nu ook weer niet zo veel

Maar wat is de betekenis van deze boodschappen? De Runnymede Trust, een anti-racistische organisatie die racisme even hard nodig heeft als een oliemaatschappij olie, heeft ze gebruikt ter ondersteuning van haar rapport aan de Verenigde Naties dat Engeland ‘systematisch racistisch’ is.

Maar 1000 is eigenlijk niet een zeer groot aantal, en het is ook niet zeker waar die tweets vandaan komen. Volgens experts in het onderzoek naar online-scheldpartijen – wat erg dat een dergelijke expertise nodig is! – kwam een deel van de scheldtweets, mogelijk een groot deel, niet eens uit Engeland. Helaas is dat soort gescheld – vaak in het Frans of Spaans – gebruikelijk na voetbalwedstrijden.

Is Engeland systematisch racistisch?

Is Engeland een systematisch racistisch land? Er bevinden zich natuurlijk racisten onder de bevolking, dat wil zeggen mensen die mensen van andere rassen als het ware ambtshalve – zuiver en alleen omdat ze van een ander ras zijn – haten, en die hen de toegang tot banen zouden willen ontzeggen of hen helemaal uit het land zouden willen zetten; maar of er meer racisten in Engeland zijn dan in andere, gelijksoortige landen, betwijfel ik.

Zeker is het racisme in Engeland niet zo erg of intens dat het mensen van andere rassen ervan weerhoudt er naartoe te gaan. Alleen al de afgelopen 12 maanden zijn er 100.000 Chinezen uit Hongkong aangekomen in Engeland om er te gaan wonen. De meeste mensen vinden dit een positieve ontwikkeling, die het land zal verrijken zonder dat het tot extra culturele problemen zal leiden.

Boe tegen kniebuiging

Een zwarte speler van het Engelse elftal beschuldigde de minister van Binnenlandse Zaken ervan de rassenhaat die zich manifesteerde in de 1000 verwijderde tweets te hebben aangewakkerd omdat ze zei dat het volkomen in orde was dat de massa met boegeroep reageerde toen het Engelse team een kniebuiging maakte als eerbetoon aan de sterk autoritaire en intellectueel onbenullige Black Lives Matter-beweging.

Ze verklaarde dat die kniebuiging een politiek gebaar was, en dat elke burger het recht had zich daartegen te verzetten; en aangezien zij zelf van een raciale minderheid is, dochter van vluchtelingen die zelf vaak racistisch bejegend is, zowel in haar jeugd als meer recent online, is het niet waarschijnlijk dat zij een sterke sympathie heeft voor racisten.

Bovendien waren de toeschouwers die het elftal uitjouwden vanwege de kniebuiging niet racistisch: daarna juichten ze het Engelse team toe,  ondanks het onevenredig hoge aantal zwarte spelers daarin, die ze als Engelsen beschouwden. Hun boegeroep was gericht tegen het specifiek politieke gebaar – en terecht volgens mij.

Onheilspellend

In een artikel in het eerbiedwaardige linkse politieke weekblad de New Statesman werd op de 1000 tweets gereageerd met deze verklaring:

‘Als we racisme willen stoppen, hoeven we de sociale media niet te stoppen of te veranderen – tenminste niet alleen. We moeten de mensen stoppen of veranderen.’

Deze woorden hebben, in elk geval in het Engels, een zeer onheilspellende klank. De auteur zegt niet dat we mensen moeten overtuigen. Het idee om mensen te stoppen en te veranderen is inherent totalitair: het suggereert dat ze moeten worden aangehouden, wellicht, en naar een heropvoedingskamp gestuurd.

Tientallen miljoenen racisten?

En om te illustreren hoe ver het net moet worden uitgeworpen, volgens de auteur, voegt hij eraan toe:

‘En ja, dat omvat ook de premier en de minister van Binnenlandse Zaken.’

Je hoeft geen groot bewonderaar (dat ben ik niet) van Boris Johnson of Pritti Patel, de minister van Binnenlandse Zaken, te zijn om te beseffen dat dit een grove smaad jegens hen beiden is – want het beschuldigt hen van racisme. En als zij racisten zijn, dan zijn tientallen miljoenen mensen in Groot-Brittannië racisten, vandaar vermoedelijk dat ze gestopt en veranderd moeten worden.

Hoe dit aangepakt moet worden wordt natuurlijk niet vermeld maar het zou op z’n allerminst grootscheepse, permanente en langdurige propaganda en indoctrinatie behelzen.

Let wel, de noodzaak om deze miljoenen mensen te stoppen en te veranderen wordt verkondigd op grond van 1000 tweets waarvan de oorsprong tot nu toe onbekend is. Niets kan beter illustreren dat de huidige obsessie met ras en racisme niet voortkomt uit de wens om een wijdverspreid kwaad uit te roeien maar om de macht te grijpen. Het is belachelijk om racisme in Engeland als een zo ernstig probleem af te schilderen dat het een totalitaire oplossing vereist.

Blanke arbeiderskinderen hebben slechtste vooruitzichten

Sikhs hebben gemiddeld een hoger inkomen dan blanken, hoewel ze arm waren toen zij het land binnenkwamen, en zowel Sikhs als hindoes kennen een lagere jeugdwerkloosheid dan blanken. Ze hebben ook lagere detentiecijfers; een kwart van alle geneeskunde-studenten is afkomstig van het Indiase subcontinent, hoewel zij een veel kleiner aandeel in de bevolking hebben.

De kinderen die in dit land de slechtste vooruitzichten hebben, zijn de kinderen van de blanke arbeidersklasse in de voormalige industriesteden.

Beroerd gedrag komt niet door armoede

Dit wil niet zeggen dat er geen raciale vooroordelen bestaan, maar alleen dat die niet zo ernstig zijn dat ze sociale stijging of integratie belemmeren – tenminste als raciale minderheden dat willen.

Het wil ook niet zeggen dat er geen zeer ernstige sociale problemen zijn in Groot-Brittannië. Een daarvan is het zeer lage culturele niveau dat blijkt uit het lompe gedrag van grote aantallen voetbalfans die tenslotte niet onder de armoedegrens hebben geleefd en zich dus niet zo beroerd gedragen uit pure economische wanhoop.

Onze volkscultuur hoeft niet racistisch te zijn om abject te zijn, en armoede heeft met die abjectheid niets te maken. In feite is antiracisme nu een veel ernstiger sociaal probleem dan racisme. Het antitracisme wil geen einde maken aan racisme, maar macht uitoefenen. Daarom wakkert het voortdurend conflict en rancune aan.

Vertaling: Chris Rutenfrans

Het bericht Antiracisme is een ernstiger probleem dan racisme verscheen eerst op Wynia's Week.