De wereldmarkt van waterstof groeit jaarlijks met een paar procent, en omvat momenteel ongeveer 100 miljoen ton per jaar. Aan de aanbodkant is meer dan 99 procent ‘grijs’, dat wordt gemaakt van aardgas of steenkool. Daarbij komt evenveel CO₂ vrij als bij directe verbranding van aardgas of steenkool. Minder dan 1 procent van alle geproduceerde waterstof is ‘groen’, op basis van zonne- en windenergie. Aan de afnamekant gaat meer dan 99 procent van alle waterstof als grondstof naar de (petro-)chemische industrie, en minder dan 1 procent naar energietoepassingen zoals productie van biobrandstoffen en opslag van zonne- en windenergie. Dit alles was vijf jaar geleden zo, en het is nog steeds zo.

Nauwelijks resultaten en nauwelijks kritische vragen

Het thema ‘From Policy to Delivery’ in Rotterdam was dus zeker op zijn plaats, maar de vraag is hoe dat thema is geadresseerd. Ik ben bijvoorbeeld benieuwd naar het aantal deelnemende natuurwetenschappers bij de waterstoftop, ten opzichte van het aantal politici, bestuurders, beleidmakers, economen, juristen, journalisten, zakenlieden, adviseurs, lobbyisten en klimaatactivisten. Ik was er als chemicus niet bij, maar dat ga ik volgend jaar van 18 tot 20 mei wel doen. De uitkomsten van dit jaar gaan over politieke ambities, handelsverdragen, subsidies, marktcreatie, regelgeving en prijsuitreikingen. Rotterdam is verkozen tot Port of the Future.

Mijn eerste kritische vraag voor volgend jaar zou zijn waarom na tien jaar van politieke ambities, handelsverdragen, subsidies, marktcreatie, regelgeving en prijsuitreikingen de centrale vraag nog steeds is hoe we van beleid naar resultaten kunnen komen. Vervolgens zou ik doorvragen of het blijven slaan op diezelfde trom nog veel kan toevoegen, en of er niet heel andere redenen zijn dat waterstof voor energietoepassingen maar niet van de grond komt.

Waterstof is – afgezien van belastingen – per energie-eenheid ongeveer drie keer zo duur als aardgas, motorbrandstoffen en elektriciteit, ondanks alle subsidies. Dat onoverkomelijke prijsverschil blijkt een fundamentele natuurkundige reden te hebben die niets te maken heeft met politieke ambities, handelsverdragen, subsidies, marktcreatie, regelgeving en prijsuitreikingen. Daarom zou de volgende waterstoftop daar niet meer zozeer over moeten gaan. Die zou met name moeten gaa n over die fundamentele natuurkundige reden, met tienduizend deelnemende natuurwetenschappers uit 120 landen.

Dan zal zonneklaar worden dat bij het maken van waterstof ruwweg een derde van de benodigde energie verloren gaat, en bij het weer verbruiken van waterstof voor energieopwekking nog eens de helft. Aan het eind van die hele keten blijft aldus ongeveer een derde van de oorspronkelijke energie over. Dat is de fundamentele reden dat waterstof ongeveer drie keer zo duur is als gangbare energiedragers zoals aardgas, benzine, diesel en elektriciteit. Het energieverlies van een factor drie in de waterstofketen is een natuurkundige wetmatigheid waar we met technologie weinig meer aan kunnen veranderen.

Niet blijven doorhameren op meer van hetzelfde

Waterstof is geen delfstof van betekenis, het komt op aarde vrijwel niet voor. Het maken van waterstof uit fossiele brandstoffen en uit elektriciteit is al honderd jaar bekend, en de grootschalige industriële productie is inmiddels verregaand geoptimaliseerd. Waterstof is kortom bekende technologie uit de twintigste eeuw. Het blijft echter drie keer te duur voor energietoepassingen, simpelweg omdat het drie maal zoveel energie kost en blijft kosten als concurrerende energiedragers.

Dat is de fundamentele reden dat het tot tien jaar geleden niet in aanmerking kwam voor energietoepassingen, maar alleen als grondstof voor de chemische industrie. Het is zaak dat politici, economen, juristen, journalisten, beleidsmakers, adviseurs, zakenlieden, lobbyisten en klimaatactivisten niet blijven doorhameren op meer van hetzelfde, maar volgend jaar in Rotterdam plaats gaan maken voor natuurwetenschappers. Dat is de enige manier om tot verstandig en effectief waterstofbeleid voor de toekomst te komen.

Bruinkoolwinning is een onvoorstelbaar schouwspel

Ik ben daar volgend jaar graag bij. Dit jaar gaf ik prioriteit aan een korte studiereis naar de bruinkoolmijnen in NoordRijn-Westfalen. Velen rijden erlangs op weg naar een zonvakantie, en ik wilde het per se van dichtbij aanschouwen. De bruinkoolwinning bij Jackerath blijkt nog onvoorstelbaarder dan ik dacht. De open dagbouwmijnen reiken tot aan de horizon, als zwarte open wonden van duizenden hectares in de groene aarde.

Het is opmerkelijk en ook goed dat de Duitse energiegigant RWE dit als exploitant met speciaal gemaakte uitzichtpunten laat zien, inclusief informatieborden voor iedereen die er meer van wil weten. Dat maakt de aanblik wel zo indringend. Ergens in zo’n onafzienbare bruinkoolmijn lag tot 2023 het dorp Lützerath. Dat is sindsdien letterlijk weg gebulldozerd.

Bruinkool is cruciaal voor Duitsland, dus ook voor Nederland

Ik vel er geen oordeel over. Duitsland is in de 19^e en 20^e eeuw groot geworden met bruinkool, de smerigste van alle fossiele brandstoffen. Bruinkool maakte het Wirtschaftswunder na de Tweede Wereldoorlog mogelijk. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner en al decennia lang veruit de sterkste economie van Europa, met succesvolle industrieën en uitmuntende technische kennis. Dat succes is er niet vanzelf gekomen, en zal er ook niet vanzelf blijven.

Bruinkool als binnenlandse energiebron was en is cruciaal voor dat succes, ondanks het Duitse koploperschap in zonne- en windenergie. Daarmee is bruinkool ook cruciaal voor het succes van Nederland en de ons omringende landen, want als Duitsland niest worden we allemaal verkouden.

De cruciale rol van bruinkool houdt mede aan omdat waterstof niet van de grond komt. De massale aantallen wind- en zonneparken in de Duitse natuur zijn al even onvoorstelbaar als de onafzienbare bruinkoolmijnen, maar de periodieke stroomoverschotten die dat oplevert kunnen nauwelijks in waterstof worden opgeslagen. Bruinkool blijkt essentieel om een overmaat aan variabele stroomopwekking te balanceren met stabiele kolencentrales, en ook om de energieprijzen enigszins te beteugelen.

Dat geldt zeker sinds Duitsland in 2023 alle kerncentrales sloot. Daar vel ik net als EU-voorzitter Ursula von der Leyen wel een oordeel over: Dat was en is een strategische fout. Die fout draagt ertoe bij dat onze oosterburen per inwoner tot de grootste CO₂-uitstoters van Europa behoren.

CO2-reductie heeft geen hoge prioriteit

Dat is irrationeel, ook al omdat Duitsland het enige land ter wereld is waar geen algemene snelheidslimiet geldt. Ze weten toch zeker wel dat de personenauto met zo’n 12 procent wereldaandeel veruit de grootste CO₂-uitstoter is van alle menselijke activiteiten, twee maal zo groot als alle staalindustrieën bij elkaar? Dat geldt ook voor elektrische auto’s, want die rijden deels op bruinkoolstroom. CO₂-reductie blijkt op de Autobahn en in de bruinkoolcentrales toch niet zo’n hoge prioriteit te hebben als iedereen beweert.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Waterstof is drie keer te duur, daarom blijft bruinkool essentieel voor Duitsland én Nederland verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar de middelmatige knoeier, de feitenresistente ideoloog, de ruggengraatloze wegkijker, de brave tassendrager die volgens de partijleider aan een fraai postje toe is – die stromen na een paar roemloze maanden of jaren in de schijnwerpers af naar de luwte, die mogen zonder dat er een haan naar kraait verder hun tijd uitzitten als burgemeester of commisaris van het een of ander.

Toch zou het goed zijn om over falende politici vaker de balans op te maken: wat heeft hun contraproductieve beleid Nederland gekost? De feitenresistente ideologen richten verreweg de meeste schade aan, en in deze categorie heeft geen naoorlogs politicus Nederland meer schade berokkend dan Diederik Samsom.

Blijf politicus los zien van de persoon

Toen hij en ik allebei nog in Leiden woonden, zag ik hem wel eens langsrijden op weg naar het station. Niet in een geblindeerde auto met drie bodyguards erbij, maar gewoon op de fiets, met een peuter in een stoeltje aan het stuur.

Voor alle duidelijkheid: hoezeer ik het ook met Samsom oneens ben, en ongeacht de hekel die ik heb aan zijn ideologische gedram over kernenergie, heb ik nooit de geringste neiging gehad om zo iemand van zijn fiets te trekken, ook zonder kind niet. We moeten de politicus wel los blijven zien van de persoon, iets wat in het geval van Pim Fortuyn gruwelijk mis gegaan is.

Samsom heeft als PvdA-politicus aan de basis van de PAS-regeling gestaan, het gecompliceerde systeem van geitenpaadjes om, zo dacht hij, het stikstofprobleem langs de Raad van State te loodsen. Nadat de Raad van State daar zijn banvloek over uitsprak, is het in Nederland van kwaad tot erger gegaan met de stikstofwaanzin.

De schade door de stikstofwaanzin is gigantisch, maar slechts gedeeltelijk in geld uit te drukken. De 25 miljard euro – of hoeveel het uiteindelijk ook wordt – die expliciet in de begroting staat om de landbouwsector te slopen is niet meer dan een beginnetje. Daardoor zullen de voedselproductie en landbouwexport structureel afnemen, met elk jaar miljarden aan gederfde winst, gederfde belastinginkomsten, een verslechterde handelsbalans en hogere voedselprijzen. Hoeveel jaar vooruit mogen we dat redelijkerwijs aan het geknoei van Samsom toerekenen? 30 jaar? 50 jaar?

Strijd tegen kernenergie

Daar komt nog bij de vooral immateriële schade van de verergering van het woningtekort door het stikstofslot, en het ontnemen van elk agrarisch beroepsperspectief binnen de EU aan duizenden boerenfamilies en hun kinderen. Hoe zetten we dat allemaal op de factuur? Er is eigenlijk geen beginnen aan, dus daar ga ik deze keer aan voorbij.

Op het politieke strafblad van Samsom staat een ander wapenfeit waar we wel een zinnige berekening op los kunnen laten: zijn strijd tegen kernenergie, die het fundament van zijn politieke carrière vormt. Dat begon al toen hij nog student aan de TU Delft was, als actievoerder van Greenpeace, daarna als PvdA-prominent, als kabinetschef van Frans Timmermans met zijn Green Deal voor de EU, en nu weer als president-commissaris van de Gasunie.

In die laatste functie heeft hij weliswaar niet direct iets met kernenergie te maken, maar hij fungeert daar als aanjager van de groene waterstof-economie. Het hele bestaansrecht daarvan is dat die, volgens Samsom, in combinatie met de wiebelstroom uit windmolens en zonnepanelen, kernenergie overbodig maakt. Nu al worden pilot-projecten voor groene waterstof stopgezet wegens uit de hand lopende kosten, en ik geef u op een briefje: groene waterstof om stroom te produceren als het niet waait en de zon niet schijnt is een fiasco, economische zelfmoord.

Episch falen van de hele Nederlandse politiek

Als Nederland rond de eeuwwisseling kerncentrales was gaan bouwen, hadden we nu een elektriciteitsvoorziening gehad met 70 à 80 procent kernstroom, zonder netcongestie, zonder windmolenparken die de rest van deze eeuw op subsidie moeten draaien, zonder Stekker op Zee die een slordige 100 miljard euro kost, en die niet de energie-intensieve industrie het land uit jaagt.

Natuurlijk is het discutabel om slechts één persoon de schuld te geven van dit epische falen. De hele Nederlandse politiek heeft dat laten gebeuren, en het was niet eens een puur linkse hobby: vlak ook niet uit wat VVD-er Ed Nijpels als kwartiermaker van de ‘hernieuwbare’ energietransitie hieraan heeft bijgedragen, met zijn Klimaattafels waar iedereen mocht aanschuiven, als je maar niets met kernenergie te maken had.

Niettemin is Samsom onbetwist de grote roerganger van de anti-nucleaire energiepolitiek van de laatste dertig jaar. Zonder zijn door Greenpeace gedicteerde houdgreep op het publieke en politieke discours was een koerswijziging nog mogelijk geweest. In het geval van Nijpels geldt ‘never ascribe to malice what can adequately be explained by stupidity‘, maar Samsom, als tweevoudig winnaar van de Nationale IQ-test, heeft dat excuus niet. Samsoms malice (slechtheid) is zijn diepe behoefte om zich ideologisch in te graven, en dan gebruikt hij vanuit die loopgraaf zijn intelligentie en dossierkennis om iedereen met een andere visie onder vuur te nemen.

Dat is in de Nederlandse politiek zeer effectief gebleken, en ook toen hij de Raspoetin van Timmermans was. Maar in Brussel was het snel gedaan met zijn invloed toen Timmermans wegging, en nu omarmt de EU kernenergie weer als deel van de oplossing voor de energiecrisis.

Wat had keuze voor kernenergie opgeleverd?

Maar goed, hoe gaan we dat allemaal op de politieke factuur aan Samsom zetten? Het is uiteraard zeer ingewikkeld om een economisch ‘als-dan’ scenario door te rekenen als Nederland, bijvoorbeeld onder premier Balkenende in 2003, resoluut voor kernenergie gekozen had.

Gelukkig bestaat er een zeer reëel gidsland, namelijk Frankrijk, dat in de jaren zeventig resoluut voor kernenergie koos, en binnen 15 jaar op 70 procent kernstroom zat. Frankrijks 57, merendeels bijna een halve eeuw oude, kernreactoren houden nu het complete stroomnet van West-Europa overeind als zon en wind weinig tot niets leveren – wat met grote onregelmaat gebeurt.

Stel dat Balkenende visie getoond had, dan had Nederland vanaf 2015 ook voor 70 procent kernstroom gehad. Ik heb Grok een scenariootje laten doorrekenen wat dat voor Nederland had betekend, met behoud van de feitelijke ontwikkeling van zon- en wind-stroom. Dan was de elektriciteitsproductie nu al vrijwel volledig fossiel-vrij geweest (in plaats van in 2040, wat nu het officiële doel is), en hadden we sinds 2015 ongeveer 200 miljoen ton CO2-uitstoot bespaard. Daar komt dan voorlopig nog elk jaar 20 miljoen ton CO2-besparing bij. En daar is het Samsom allemaal om te doen, zegt hij: de CO2-uitstoot omlaag brengen.

Historische schuld

Aan CO2-uitstoot hangt in het EU ETS-systeem een prijskaartje, en dat schommelt momenteel rond de 80 euro per ton. Dus alleen al die niet-vermeden uitstoot kost Nederland nu jaarlijks 1,6 miljard euro, maar die prijs per ton zal in de toekomst sterk gaan stijgen, naarmate de EU meer gratis uitstootrechten inneemt.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) rekent met een klimaatschade van 174 euro per ton CO2, en dan komt de historische schuld op Samsoms factuur uit op 34,8 miljard euro, waar vanaf nu nog ieder jaar minstens 3,48 miljard euro bij komt.

Over wat het bouwen van een stuk of tien grote kerncentrales vanaf 2003 gekost had kun je eindeloos twisten (waarschijnlijk minder dan wat de Stekker op Zee kost, alleen maar om al die windstroom aan land te krijgen, maar we zijn de beroerdste niet, dus dat strepen we tegen elkaar weg) maar uiteindelijk komen de kosten van het hele systeem tot uitdrukking in de kostprijs per kilowattuur.

De kale kostprijs ligt in Frankrijk zo’n 2 eurocent per kilowattuur lager dan hier, dankzij de goedkope kernstroom. Bij een jaarverbruik in Nederland van 120 terawattuur kost dat de burger 2,4 miljard euro per jaar. Hoewel stroom in Nederland vooral duur is door belastingen, wat gewoon een keuze van de overheid is, maken ook de hoge netbeheerkosten stroom duur, en dat is weer grotendeels te wijten aan de netverstorende wiebelstroom uit zon en wind.

Een gemiddelde consument betaalt in Frankrijk zo’n 6 cent per kilowattuur, in Nederland 18 cent per kilowattuur, wat alle Nederlandse consumenten gezamenlijk nog eens zo’n 3 miljard euro per jaar kost. Daar plakt de overheid tegenwoordig dan wel weer subsidie voor de burger met de kleine beurs tegenaan, maar het verlies voor de Nederlandse economie is er gewoon.

Wanbeleid werkt door op hele economie

Dit zijn maar een paar voorbeelden van posten die je op de politieke faalfactuur van Diederik Samsom kunt zetten. Dat houdt nog helemaal geen rekening met hoe zulk wanbeleid doorwerkt op de economie als geheel. Bij het krankzinnige stikstofbeleid is het evident dat de landbouwsector daar een enorme tol voor gaat betalen. De netcongestie die er niet zou zijn als we voor 70 procent op kernstroom draaiden, en die volgens Tennet zeker nog tot 2035 gaat duren, heeft enorme repercussies voor allerlei bedrijfstakken en de aantrekkelijkheid van Nederland voor buitenlandse bedrijven. Uitrekenen wat dat kost, tot 2035, laat ik graag aan het PBL over.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Geen naoorlogs politicus heeft Nederland meer schade berokkend dan Diederik Samsom verscheen eerst op Wynia's Week.

Ook over nieuwe woningbouw duidelijke taal: ‘We sluiten een Bouwakkoord met bouwers, woningbouwcorporaties en provincies. Hierdoor worden in ieder geval tientallen nieuwe grootschalige wijken gebouwd. Deze afspraken worden afdwingbaar. We zetten een mes in procedures en regels.’

Geschrokken van verlies Conservatieven

Meer woningbouw is niet zo makkelijk voor de VVD. De oudere woningbezitters met honderdduizenden euro’s overwaarde op hun huis willen geen extra drukte in de buurt. Zij zijn de kern van het VVD-electoraat. De jongere, zeg twee keer modale, tweeverdieners  met een zware hypotheek op hun koophuis, rekenen op een stijging van de waarde van die woning door aanhoudende schaarste op de woningmarkt. Ook zij zijn een belangrijke groep voor de VVD.

Maar nu is de VVD vorige week erg geschrokken van het verlies van de zusterpartij in Engeland. De Conservatieven hebben daar in de rijkere districten vooral verloren omdat ze de oren lieten hangen naar ‘Not In My Backyard (NIMBY)’, de strijdkreet van de comfortabele woningbezitters. Engelse jongeren en starters weten dat en stemden dus op Labour. De rechtse politiek analist Ed West zag het woningtekort al voor de Engelse verkiezing als hoofdreden voor zwaar verlies van de Conservatieven.

En  hier is dan direct pech voor de VVD die huizen wil en betaalbare energie. Op de valreep publiceerde Rutte-4 op 21 juni een nota over het ruimtelijk beeld van Nederland in 2050. Een dubbele dreun voor de VVD: 100 miljard extra voor het milieu, en wel grote nieuwe woonwijken, maar niet waar nu de nood het hoogst is, maar in plaatsen als Emmen, Delfzijl en Drachten.

De schrijvers van de nota (linkse ambtenaren van acht ministeries) willen Nederland namelijk zo snel mogelijk omzetten op waterstof en ammoniak. In hun visie moet de energie vooral komen van nog veel meer windmolens in de Noordzee, maar er bestaat nog geen goede en veilige techniek om die energie op te slaan voor uren en dagen  zonder wind.

De ‘ruggengraat’ van onze energievoorziening

Dus moeten bij vier ‘energie-intensieve clusters’ (Eemshaven, IJmuiden, Rijnmond, Vlissingen) grote bedrijfsterreinen komen met fabrieken om waterstof en ammoniak te maken van de elektriciteit uit de Noordzee die daar door super-kostbare kabels aan land gaat komen. Maar omdat vervoer van waterstof en ammoniak over de weg of met vrachttreinen heel gevaarlijk is, zijn er beperkingen voor de locatie van de nieuwe fabrieken in het hele land die waterstof en ammoniak dan weer om moeten zetten in groen gas en elektriciteit.

De overgang op een waterstof-ammoniak economie krijgt in de nota prioriteit. De landkaart op pagina 51 tekent grote cirkels rondom  Delfzijl en Emmen, en idem voor grote bedrijfsterreinen in Terneuzen  en ten zuiden van Bergen op Zoom. Daar moet het komen, die plaatsen worden in de woorden van de nota de ‘ruggengraat’ van onze energievoorziening.

Hoe armere regio’s te stimuleren

De nota vraagt niet of ondernemers zich bij voorkeur vestigen in Delfzijl, Emmen, Terneuzen of  Bergen op Zoom, maar wil het dáár, want ondergrondse buizen voor waterstof en ammoniak moeten ergens eindigen, bovengronds vervoer is gevaarlijk en zo worden deze vier plaatsen gekozen als ‘industrie-intensieve clusters’. Een andere landkaart op pagina 74 van de nota laat zien dat Delfzijl, Emmen en Zeeuws-Vlaanderen nu nog ver onder het gemiddelde scoren voor wat betreft toegevoegde waarde per vierkante kilometer.

Hoe – en in welke mate – zulke armere regio’s te stimuleren is een lastig onderwerp. Misschien is het beste om te helpen met subsidies voor openbaar vervoer, cultuur en bibliotheken, instandhouding van medische voorzieningen en scholen, maar verder te accepteren dat veel jonge mensen hun thuisregio verlaten voor hoger onderwijs en werk elders. Misschien komen ze later, net als de kampeerders nu al, terug voor rust en ruimte. Of misschien is het mogelijk om met belastinggeld meer te doen en bedrijven te lokken.

Maar het is toch van de gekke om nu honderd miljard in te zetten voor een Noordzee vol windmolens, voor vier enorme fabrieken om DC-stroom uit de Noordzee om te zetten in waterstof en ammoniak, en dan de ruimtelijke toekomst van Nederland zozeer te laten bepalen door waar die waterstof en ammoniak in andere nieuwe fabrieken weer kunnen worden terugveranderd in AC-stroom en groen gas?

Voor de bouw van de ‘tientallen nieuwe grootschalige wijken’ die de VVD wil, noemt de nota zes nieuwe gebieden, maar consequent allemaal ver buiten de Randstad, bij voorbeeld in Delfzijl en Emmen en in Friesland. Toch is niet daar de woningnood. In Delfzijl is het volgens Funda ‘heerlijk vrijstaand wonen in een groene omgeving met eigen steiger voor 335.000 euro’, in Emmen vrijstaand voor 339.000 euro en in Drachten heeft Funda voor die prijs een keur aan twee-onder-een-kap woningen met grote tuinen.

De woningnood is nijpend in de Randstad en ook in Arnhem-Nijmegen en in Oost-Brabant. Maar daar wil de nota in de toekomst vooral ‘verdichting’, dus meer kleine woningen per hectare, en verdichting zelfs in Almere en Lelystad – alsof er in de Zuiderzeepolders geen ruimte meer is.  

Ammunitie tegen waterstof

Dan zal de VVD toch willen uitdragen dat de honderd miljard aan extra kosten voor het klimaatbeleid financieel onmogelijk zijn, en dat we huizen willen bouwen waar dat het meest nodig is. Gelukkig kan de VVD genoeg wetenschappelijke ammunitie vinden tegen waterstof en ammoniak. Een (pro-milieu) instituut aan Princeton University schrijft: ‘In theorie lijkt waterstof mooi. In de praktijk zijn er nog grote zorgen voor het milieu en voor de juiste technologie. Overhaaste nadruk op waterstof riskeert bij de huidige technologie kleine lekkages waardoor het eindresultaat niet veel beter uitkomt dan doorgaan met fossiel, althans voor de komende twintig tot dertig jaar.’ Zie ook dit artikel.

Ook in Wynia’s Week is herhaaldelijk gewaarschuwd tegen de hoge verwachtingen van waterstof: hier, hier en hier.

Naast deze waarschuwingen krijgt de VVD ook steun van het laatste rapport van het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs. Die doen een paar dagen voor het aantreden van het nieuwe kabinet ook hun duit in het zakje: ‘Er wordt veel verwacht van groene waterstof als transport- en opslagmiddel, maar ook áls het op afzienbare termijn lukt om de productie ervan op te schalen, blijft het een inefficiënt proces (met energie verliezen van dertig tot veertig procent). Het resultaat is bovendien een energiedrager die gevaarlijk is om (bovengronds) te transporteren en die door de lagere energiedichtheid ook meer ruimte vraagt voor transport en opslag’. En: ‘Alleen al voor de geplande waterstofcapaciteit is in 2032 [bij de huidige techniek] ongeveer 11 miljoen m3 zuiver water nodig.’

Verlakkerij

Ik hoop natuurlijk dat het de VVD lukt om met zulke argumenten de 100 miljard voor windmolens-waterstof-ammoniak om te buigen. En ook dat de VVD huizen gaat bouwen waar we ze het meest nodig hebben. Maar lukt dat onverhoopt niet, dan mag de VVD voor mij verder als Volkspartij voor Verlakkerij en Dommigheid. En waarom zou iemand nog het volgende verkiezingsprogramma van zo’n partij willen bestuderen, of geloof hechten aan een ‘kieswijzer’ die dat programma serieus neemt?

 Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het eerste kabinet-Balkenende.   

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER . Hartelijk dank!

Het bericht VVD moet overgang naar een windmolens-waterstof-ammoniak economie met kracht bestrijden verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar het is uiterst onwaarschijnlijk, dat de productie van elektriciteit van minuut tot minuut precies gelijk op ging met de vraag. Op volledig heldere dagen – en die heb je nodig voor zo’n record – piekt zonne-energie rond twee uur ’s middags, met driekwart van de opbrengst tussen 10 uur ’s ochtends en 6 uur ’s middags, terwijl de piek van het stroomverbruik net daarna ligt, in het begin van de avond.

Overtollige kilowatturen zonnestroom overdag kun je momenteel niet bewaren tot de avondpiek. Het tekort in de avond is waarschijnlijk dus gedekt door gascentrales bij te schakelen, en het overschot overdag misschien geëxporteerd naar landen die daardoor gascentrales terug konden schakelen, in het gunstigste geval.

Betalen voor niet leveren

Hoe het precies zat wordt er in de persberichten nooit bij verteld, maar ga er maar van uit dat die 90 procent een boekhoudkundig totaal is; het betekent vrijwel zeker niet dat de hele dag door 90 procent van uw stroom door ‘groene’ bronnen geleverd werd.      

Op zich is het natuurlijk prima dat wind- en zonne-energie, op dagen dat alles meezit, flink bijdragen aan de energievoorziening. Maar dat er nu af en toe stroompieken van rond de 100 procent van de vraag optreden, doet niets af aan het hardnekkige probleem van de onvoorspelbare grilligheid van zon en wind – integendeel, die records zijn een symptoom van dat probleem.

Dit betekent namelijk, dat alles wat we nu nog bijplaatsen aan windmolens en zonnepanelen, steeds vaker stroompieken gaat produceren waar we zonder grootschalige opslag van elektriciteit niets meer mee kunnen.

Dan moeten netbeheerders de eigenaars van windparken en zonnepanelen steeds meer gaan betalen om hun stroom een paar uur niet het net op te duwen, de zogeheten curtailment. Betalen voor niet leveren maakt uiteraard, linksom of rechtsom, alle stroom duurder en het hele systeem inefficiënter.

Gedroomde oplossing: groene waterstof

De meeste fans van zon en wind zijn nu inmiddels wel zover dat ze dit probleem erkennen, mede omdat de gedroomde oplossing zich volgens hen al aandient: groene waterstof. Het concept is, dat je met overtollige groene stroom water splitst in waterstof en zuurstof, de zogeheten elektrolyse. Waterstof kun je wél opslaan, en later in een omgebouwde gascentrale verbranden om weer stroom op te wekken.

Helaas raak je bij het doorlopen van deze cyclus minstens tweederde van je elektriciteit kwijt: als er drie groene kilowattuur in de elektrolyser gaat, levert dat door onvermijdelijke verliezen twee kilowattuur aan waterstof op, maar omdat een gascentrale slechts een rendement van 50 procent heeft, krijg je na verbranding van die waterstof hoogstens 1 kilowattuur elektriciteit terug. 

Als een batterij tussen opladen en ontladen tweederde van zijn lading verloor, zouden we er niet over piekeren om die als stroomopslag te gebruiken, maar vreemd genoeg wordt dit miezerige rendement niet als een probleem ervaren door degenen die enthousiast zijn over groene waterstof.

Enorme buffer nodig

Wat ook steeds buiten beeld blijft, zijn de enorme hoeveelheden waterstof die nodig zijn om de Nederlandse elektriciteitsvoorziening te stabiliseren, als ‘duurzaam’ onze voornaamste bron zou worden. Om de pieken en dalen op een termijn van een paar dagen op te vangen, moet je een buffer waterstof hebben, equivalent aan een paar dagen stroombehoefte – want soms leveren zon en wind dagenlang vrijwel niets op.

Nederland verbruikt nu in drie dagen ongeveer een miljard kilowattuur elektriciteit. Wegens dat beroerde rendement van 1 op 3 bij de elektrolyse-cyclus, komt dat overeen met een buffer van een miljard kubieke meter groene waterstof. Als je een buffer wilt aanleggen die de seizoensverschillen in vraag en aanbod effectief kan afvlakken, praat je al gauw over 10 miljard kubieke meter groene waterstof.

Geen kleinschalige energievoorziening

Nu is Nederland een van de weinige landen die al over zulke grote opslagplaatsen beschikt, namelijk voor aardgas. De ondergrondse opslagen in Norg en in Grijpskerk kunnen samen 9 miljard kubieke meter gas bevatten, en die dienen om de winterse piek in de vraag naar gas al in de zomer veilig te stellen (ware het niet dat die infrastructuur voor een flink deel is verkwanseld aan het Russische GazProm, dat in voorbereiding op de invasie van Oekraïne, afgelopen zomer juist geen buffer had aangelegd).

Het is dus niet onmogelijk om miljarden kubieke meters groene waterstof op te slaan, maar met een kleinschalige en decentrale energievoorziening heeft dat niets meer te maken, en dat was volgens de fans een groot bijkomend voordeel van ‘duurzame’ elektriciteit.

Logischer alternatief

Belangrijker is, wat deze grootschalige infrastructuur gaat kosten. Elektrolysers die miljoenen kubieke meters waterstof per dag produceren bestaan nog niet eens, en ze zullen miljarden euro’s kosten. Terwijl er een veel logischer alternatief voorhanden is.

Het gangbare verhaal in Nederland over kerncentrales is, dat die alleen maar voluit aan kunnen staan en niet snel bijregelbaar zijn. Dus zouden ze niet te combineren zijn met zon- en windenergie. Zoals ik in een eerdere column duidelijk maakte  klopt dat op zich al niet, omdat kerncentrales die altijd voluit aan staan prima de basislast aan elektriciteit kunnen leveren.

Wel degelijk snel bijregelbaar

Maar een aspect dat ik zelf tot nu toe onvoldoende op waarde schatte, is dat kerncentrales slechts om puur economische redenen zo veel mogelijk vol aan staan: zo verdienen ze voor hun eigenaars de kosten van de bouw van de centrale het snelst terug. Technisch zijn alle moderne kerncentrales wel degelijk snel bijregelbaar. Sterker nog, dit moet volgens de Europese nucleaire veiligheidsregels.

In Frankrijk, waar 75 procent van alle elektriciteit nucleair is, zorgen juist snel bijregelbare kerncentrales al decennia voor de netstabiliteit, net zoals in Nederland de gascentrales.

Kerncentrales steunen stabiliteit van het hele net

In plaats van apart voor energieopslag een stel peperdure, inefficënte elektrolysers te bouwen en een complete groene waterstof-infrastructuur, kun je ook een paar snel bijregelbare kerncentrales neerzetten. Die leveren dan betrouwbaar en 24/7 stroom, bijvoorbeeld op 60 procent van hun volle vermogen, met 40 procent speelruimte om de grilligheid van zon- en wind-stroom op te vangen. Weliswaar sleurt zo’n kerncentrale niet in de kortst mogelijke tijd zoveel mogelijk geld voor geproduceerde kilowatturen binnen, maar hij ondersteunt wel de stabiliteit van het hele net, wat apart in het verdienmodel verwerkt zou moeten worden.

Een flinke koffer  

In plaats van in groene waterstof, zit de energiebuffer dan in de brandstof van zo’n kerncentrale. Het is onthullend om heel globaal even uit te rekenen hoeveel nucleaire brandstof  (ik ga uit van laagverrijkt uranium) overeenkomt met de eerder genoemde buffer van 1 miljard kubieke meter groene waterstof: 50 liter, een flinke koffer vol. Uranium is wel erg zwaar, dus die koffer zou niet te tillen zijn, met z’n ongeveer duizend kilo.

Niettemin, elke drie dagen een hoeveelheid nucleaire brandstof die je met een bestelbusje kan vervoeren, levert hetzelfde als een complete groene waterstof-infrastructuur met elektrolysers zo groot als raffinaderijen, pijpleidingen en ondergrondse opslagen zo groot als ijsbergen.

Het bericht Een miljard kubieke meter groene waterstof of een koffer vol uranium  verscheen eerst op Wynia's Week.

Waterstofgas is in feite een snelle manier om groene, fossiele en nucleaire energie te verspillen. Het is daarom ongeschikt, en zelfs contraproductief om CO₂-uitstoot te verlagen. Toch houdt het kabinet, tegen beter weten in, vast aan het peperdure waterstofbeleid, dat in ieder geval de eerste twintig jaar niet tot minder, maar juist tot meer CO2 in de lucht leidt.

Waterstofgas (kortweg waterstof) is een simpele chemische stof, met formule H₂. Het brandt gemakkelijk in lucht, en vormt dan zijn oxide H₂O (water). Waterstof bevat geen koolstof, dus het produceert geen CO₂ op de plaats waar het verbruikt wordt. Dat lijkt aantrekkelijk, maar we moeten verder kijken dan de plaats waar het verbruikt wordt.

Een integrale analyse van de productieketen van waterstof toont aan dat in het eerste deel van die keten meer CO₂ vrijkomt dan aan het eind bespaard wordt. Dit geldt voor zowel grijze, blauwe als groene waterstof. Waterstof moeten we namelijk altijd maken voordat het er is, en elke stap in het productieproces geeft aanzienlijke energieverliezen.

Groene waterstof

Zelfs groene waterstof blijkt contraproductief, het verhoogt de wereldwijde CO₂-uitstoot in plaats van dat het die verlaagt. Dit lijkt op het eerste gezicht een paradox, want groene waterstof wordt gemaakt van CO₂-vrije elektriciteit uit wind en zon. Echter, het verbruiken van deze schaarse hernieuwbare energiebronnen voor waterstofproductie betekent dat er minder hernieuwbare elektriciteit op het openbare net is voor rechtstreeks verbruik.

Bij een gegeven vraag naar elektriciteit, met een gegeven mix van fossiel en hernieuwbaar aanbod op het net, verhoogt het aanschakelen van een waterstoffabriek de hoeveelheid fossiele elektriciteit op het net. Zon en wind kunnen niet op aanvraag worden opgeschaald, dus fossiele (en wellicht nucleaire) centrales zijn de enige bron van de extra stroom die nodig is voor de aangeschakelde groene waterstofproductie.

Aangezien de helft van de energie daarbij verloren gaat, zal de daardoor veroorzaakte extra CO₂-uitstoot altijd veel groter zijn dan de besparing die optreedt bij het latere verbruik van de groene waterstof. Bovendien is groene waterstof heel duur, en daarmee een verspilling van geld.

Energieverspilling

Andersom redenerend zal het afschakelen van een groene waterstoffabriek de hoeveelheid fossiele stroom op het net verlagen. Onze windmolens en zonnepanelen blijven immers doorproduceren. Een verschilanalyse van de CO₂-effecten van het starten en stoppen van een groene waterstoffabriek leidt dan ook tot de onvermijdelijke conclusie dat we er nooit een moeten starten en alle werkende fabrieken moeten stoppen. Dat minimaliseert de wereldwijde CO₂-uitstoot.

Wind en zon produceren momenteel (2020) ongeveer 4% van het wereldwijde energieverbruik. Ze zijn tijd-, weer- en seizoenafhankelijk, en we kunnen al deze schaarse hernieuwbare energie het beste direct verbruiken. Opslag in waterstof (of wellicht metalen, of synthetische brandstoffen) geeft grote onontkoombare energieverliezen, van 50% en meer.

Hoe meer elektriciteit (hernieuwbaar, fossiel, nucleair) we opslaan, hoe meer we verliezen en hoe meer we moeten opwekken. Dat verandert pas als we structureel meer hernieuwbare energie kunnen opwekken dan nodig is voor direct verbruik. Dit zal niet voor 2040 gebeuren (als het al gebeurt), dus tot die tijd moeten we niet grootschalig waterstof voor energietoepassingen produceren.

Meer CO₂-uitstoot

Deze conclusie geldt ook voor plannen en realisatie van nieuwe groene waterstoffabrieken met bijbehorende zon- en windparken. Zodra die zon- en windparken er staan kan de daarmee opgewekte hernieuwbare elektriciteit het beste het net op voor direct verbruik. Dat verlaagt de hoeveelheid fossiele stroom op het net, en dus de totale CO₂-uitstoot.

Het vervolgens aanschakelen van een waterstoffabriek verlaagt de CO₂-uitstoot niet nog eens. Integendeel, het verhoogt de hoeveelheid fossiele stroom op het net weer, en dus de totale CO₂-uitstoot.

Net als elektrische auto’s, warmtepompen en welke andere elektriciteitsverbruiker dan ook, kan een waterstoffabriek op zichzelf geen CO₂ verlagen anders dan door bruto minder energie te verbruiken. Elektrische auto’s en warmtepompen doen dit nauwelijks ten opzichte van brandstofauto’s en gasketels, en waterstoffabrieken doen zelfs het omkeerde door het totale bruto energieverbruik te verhogen.

Back up

Groene waterstof zou lokaal gunstig kunnen zijn om kortstondige lokale overschotten van hernieuwbare elektriciteit op te slaan. In landen die rijk genoeg zijn om zowel grote zon- en windparken als infrastructuur voor waterstofproductie en -distributie aan te leggen, gebeurt dit alleen op winderige en zonnige zomerdagen.

En zelfs dan is het vergroten van lokale netcapaciteit om het overschot van hernieuwbare elektriciteit te hanteren veel effectiever dan de helft ervan te verspillen met waterstofproductie. Groene waterstof is op zijn best een kortstondige lokale back up, maar contraproductief op grote continue schaal.

Blauwe waterstof

Blauwe waterstof is niet beter. Het wordt gemaakt van aardgas, en daarbij komt net zoveel CO₂ vrij als bij directe verbranding van aardgas. En ook in dit proces gaat ruwweg de helft van de energie verloren. Blauwe waterstof levert zodoende minder dan de helft van de oorspronkelijke energie van het aardgas op waarvan het gemaakt is.

Voorstanders van blauwe waterstof beargumenteren dat de CO₂-uitstoot van het maakproces in de grond wordt opgeslagen. Los van de lineaire niet-duurzaamheid van CO₂-afvang en -opslag (CCS) is dit een onwaarachtig argument. CO₂ van directe aardgasverbranding in bijvoorbeeld elektriciteitscentrales en industriële processen kan ook worden afgevangen en opgeslagen. Het netto resultaat van blauwe waterstof is dus altijd een verspilling van energie (aardgas in dit geval), een verspilling van geld, en meer CO₂.

Lage energieinhoud

Een belangrijk bijkomend nadeel van waterstof is de lage volumetrische energieinhoud. Als gas bevat het slechts 11 megajoule (3 kilowattuur) per kubieke meter, drie maal zo laag als aardgas. Het moet daarom naar zeer hoge druk (500-1000 bar) worden gecomprimeerd voor praktische opslag en verbruik in bijvoorbeeld auto’s.

Compressie vergt veel energie, en ook zware stalen opslagtanks. Een alternatief is vloeibaar maken, maar ook dit vergt veel energie omdat waterstof een buitengewoon laag kookpunt heeft van -253 graden Celcius. Een vergelijking met vloeibaar aardgas (LNG, kookpunt -162 graden Celcius) maakt het niet beter voor waterstof.

Waterstof is inefficiënt om te maken, en moeizaam om op te slaan. Het is geen energiebron, en niet de bejubelde heilige graal van een energietransitie. We zouden onze kostbare (hernieuwbare) energie niet moeten verspillen aan grootschalige waterstofproductie, omdat dat in elk scenario tot na 2040 de mondiale CO₂-uitstoot verhoogt.

Het is goed om onderzoek te doen aan waterstoftechnologie, maar contraproductief om het in de komende 20 jaar op grote schaal te maken. De huidige stimulering van grootschalige waterstofproductie, met subsidies en anderszins, is dan ook onzinnige belastinggeldverspilling.

De EU heeft dit in 2020 bevestigd, door een streep te zetten door Nederlandse subsidies voor waterstoffabrieken. Desondanks houdt de regering vast aan dit contraproductieve en peperdure beleid.

Maarten van Andel schreef twee boeken over het klimaatbeleid. Hij maakt deel uit van de directie van de Fontys Hogescholen en was eerder ingenieur en manager bij internationale energie- en duurzaamheidsprojecten. Hij publiceert regelmatig in Wynia’s Week.

Kijk ook naar het gesprek van Syp Wynia met Maarten van Andel op deze video

Steunt u de onafhankelijke berichtgeving van Wynia’s Week? Dat kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Waterstof is peperduur en het helpt het klimaat niet. Waarom gaat het kabinet er mee door? verscheen eerst op Wynia's Week.

In mijn herinnering begon deze arrogante reactie van de overheid op tegenstand van burgers in juni 2005. Nederland zei toen in meerderheid ‘nee’ tegen de Europese grondwet, in ons eerste referendum sinds ruim 200 jaar. Premier Balkenende zei daarop dat het verhaal beter moest worden uitgelegd aan burgers.

Pardon?! Vanwaar de veronderstelling dat burgers het verhaal niet goed hadden begrepen? Wellicht was de uitleg adequaat, hadden burgers het goed begrepen en op grond daarvan ‘nee’ gezegd. Die mogelijkheid kwam kennelijk niet op bij de premier. Deze ‘verwend kind reactie’ heeft sindsdien opgang gevonden in de politiek. Als burgers te hoop lopen tegen windparken, biomassacentrales en aardgasloze huizen zeggen voorstanders van het beleid dat burgers beter betrokken moeten worden bij de plannen.

Schoffering

Dit is dezelfde ‘verwend kind reactie’ als 16 jaar geleden na het referendum over de Europese grondwet. Het is om te beginnen een schoffering van de voorlichters, ambtenaren en lokale bestuurders die het beleid uitdragen. Alsof ze hun werk niet goed zouden doen. Het is ook een schoffering van burgers. Alsof ze de verstrekte informatie niet goed zouden begrijpen.

Het kan zomaar zijn dat de plannen wel goed zijn uitgelegd maar niet deugen, en dat burgers dat heel goed begrijpen. Onze succesvolle democratie (we zijn al 50 jaar een van de welvarendste landen ter wereld) is gebouwd op beleidsvorming en -uitleg, gevolgd door stemgedrag van burgers. Daarbij krijgt niet iedereen zijn zin, noch in de bevolking noch in de politiek. Dan gaat het niet aan om te roepen dat jouw standpunt beter moet worden uitgelegd om alsnog je zin te krijgen.

Middelen worden tot doelen verheven

Een onderliggende oorzaak van dit fenomeen is het verwarren van doelen met middelen. Veel burgers, waaronder ik, onderschrijven doelen van Europese samenwerking en verduurzaming. Diezelfde burgers, ook ik, hebben daarentegen kritiek op de beleidsmiddelen die daartoe worden aangewend. Kritiek op de middelen is niet een ontkenning van de doelen.

Een additionele onderliggende oorzaak is dat beleidsmakers kritiek op de door hen voorgestelde middelen persoonlijk opvatten. Alsof zij de wijsheid in pacht hebben, en hun middelen de enige manier zouden zijn om de doelen te bereiken.

Als je je verbindt aan de doelen zouden kritiek op bestaande middelen en voorstellen voor alternatieve middelen welkom zijn. Als je je verbindt aan bepaalde beleidsmiddelen, jouw middelen, wordt kritiek daarentegen onwelkom. Aldus worden middelen tot doelen verheven, en verdwijnen de eigenlijke doelen uit zicht.

Beleidsmiddelen zoals elektrisch rijden, aardgasloze huizen, biomassacentrales, waterstoffabrieken en wind- en zonneparken zijn tot doelen verheven die nietsontziend worden nagestreefd. Ook als blijkt dat het eigenlijke doel, CO₂-reductie, daarmee niet is gediend. Het lijkt alsof dat eigenlijke doel, CO₂-reductie, steeds meer naar de achtergrond raakt.

Het is wel begrijpelijk dat de middelen tot doelen worden voor ambitieuze en gespecialiseerde onderzoekers en bedrijven, maar overheden zouden zich niet moeten laten meesleuren in de daaruit voortkomende lobby, en de oorspronkelijke doelen leidend moeten laten blijven.

Leren overheden wel van fouten?

We hebben door schade en schande geleerd dat overheden het gruwelijk mis kunnen hebben. We kennen de toeslagenaffaire, en het regent in binnen- en buitenland excuses voor van alles en nog wat dat in de afgelopen decennia verkeerd is gedaan.

Ik vind het onbegrijpelijk dat huidige overheden daar geen lering uit trekken, en geen rekening lijken te houden met de mogelijkheid dat hun huidige daden door een volgende generatie evenzeer kunnen worden veroordeeld. De enige manier om dat te voorkomen lijkt mij het afleggen van het eigen gelijk, en het openstaan voor kritiek. Dat zet aan tot zelfreflectie en zelfkritiek, waarbij de doelen overeind kunnen blijven maar de middelen niet langer als doel gelden.

Nieuw leiderschap?

Er is kritiek van formaat op middelen in het energie- en klimaatbeleid, om te beginnen op biomassa en boskap. Diverse politieke partijen, milieugroeperingen, specialisten, individuele wetenschappers en koepels van wetenschappers – KNAW en EASAC – bepleiten afbouw van houtige biomassa voor energievoorziening.

Bestuurders die desondanks volharden in deze en andere middelen om hun doelen te behalen, riskeren een harde veroordeling in de toekomst. Niet eens zozeer omdat ze het nu mis hebben, maar omdat ze doof en blind blijven voor gefundeerde maatschappelijke en wetenschappelijke kritiek, en met overweldigende aanwijzingen van het tegendeel in hun eigen gelijk blijven geloven. Wat mij betreft betekent nieuw leiderschap dat ingezette beleidsmiddelen worden omgebogen of afgebouwd, als blijkt dat die op basis van nieuwe inzichten niet aan de gestelde doelen bijdragen.

De waterstofmythe leidt slechts tot energieverspilling

Waterstof is ook een beleidsmiddel dat tot doel is verheven, en zelfs geïdealiseerd en verheerlijkt wordt. Het doel, CO₂-reductie, wordt echter niet gediend. Integendeel. Waterstofgas komt in tegenstelling tot aardgas vrijwel niet voor op aarde.

Het is dus geen energiebron, het is alleen een drager van energie van elders. We moeten het eerst maken, en daarvoor is veel energie nodig. Dat geldt voor zowel blauwe als groene waterstof. Het maakproces is bovendien zeer inefficiënt, ruwweg de helft van de energie gaat erbij verloren.

Blauwe waterstof wordt van aardgas gemaakt. Daarbij komt CO₂ vrij, net zoveel als bij het rechtstreeks verbranden van aardgas. Het energieverlies tijdens het maakproces betekent dat de waterstof uiteindelijk minder energie zal opleveren dan het oorspronkelijke aardgas.

Voorstanders betogen dat de vrijkomende CO₂ onder de grond kan worden gestopt. Los van de eindigheid en niet-duurzaamheid van CO₂-opslag (CCS) geldt dat in principe ook voor rechtstreekse verbranding van aardgas. De daarbij vrijkomende CO₂ in bijvoorbeeld elektriciteitscentrales en industriële processen kan ook worden afgevangen en opgeslagen. Wat er netto onder de streep overblijft van blauwe waterstof is kortom een grote verspilling van energie, en geen CO₂-reductie

Groene waterstof is niet groen

Hetzelfde geldt voor groene waterstof. Dat wordt gemaakt van groene stroom, via elektrolyse van water. Daarbij gaat een groot deel van de energie verloren, en als we de waterstof later weer omzetten in stroom gaat nogmaals een groot deel van de energie verloren. Van elke kilowattuur die wordt verbruikt om groene waterstof te maken, levert die waterstof zodoende naderhand minder dan een halve kilowattuur op.

Groene stroom is schaars, zeker als je biomassa niet meetelt. Wind en zon produceren momenteel ongeveer 20% van onze stroomvoorziening, en slechts 4% van ons totale energieverbruik. Die kostbare groene energie moeten we dus vooral niet verbruiken om waterstof te maken, want dan gooien we meer dan de helft weg.

In het algemeen leidt elke energie-omzetting, bijvoorbeeld van stroom naar waterstof en vice versa, tot energieverliezen. Dat is een natuurkundige wetmatigheid die geen enkele technologie kan veranderen. In de waterstofketen (blauw en groen) gebeurt dat twee keer, bij de productie en bij het verbruik van waterstof. Onderaan de streep blijft in alle gevallen minder dan de helft van de energie over, is geen CO₂ bespaard, en wel veel geld uitgegeven.

Laten we zo snel mogelijk stoppen met deze en andere contraproductie beleidsmiddelen, die het doel van CO₂-reductie niet dienen. Laten we er pas weer op terugkomen als we een overvloed aan duurzame stroom hebben, en we het ons misschien kunnen permitteren om een deel daarvan te verkwisten. Ik ben al heel nauw betrokken bij waterstof, biomassa en aardgasloze huizen. Ik luister daarbij goed naar deskundigen in allerlei maatschappelijke geledingen, en ik kijk goed naar de wetenschappelijke feiten. Nog meer betrokkenheid gaan die feiten niet veranderen.

Maarten van Andel publiceert met enige regelmaat in Wynia’s Week. Steunt u deze onafhankelijke, kritische berichtgeving? U kunt HIER donateur worden. Hartelijk dank!

Het bericht Zinloos klimaatbeleid wordt echt niet beter als je burgers er bij betrekt verscheen eerst op Wynia's Week.