De laatste dertig jaar wordt het de kiezers om de zoveel tijd te bar. Als er weer niets is gedaan aan de asielinstroom of als Nederland zonder dat iemand iets is gevraagd de hoogste gasprijzen van Europa krijgt, willen de burgers weleens in opstand komen. Dan stemmen ze op nieuwe partijen en sturen ze de eeuwige middenpartijen naar huis. Vandaar de verkiezingswinst van de ouderenpartijen (1994), van Pim Fortuyn (2002), van Geert Wilders (2010), van Thierry Baudet (2019), van BBB (2023) en van zowel Pieter Omtzigt als Geert Wilders (2023).

Dan is er even onrust in Den Haag, maar na een jaartje gaan wat tegenwoordig ‘middenpartijen’ heet weer doodgemoedereerd acht jaar door, opnieuw zonder zich veel aan te trekken van de burgers. Tot de volgende machteloze kiezersopstand.

Al zou het deze keer weleens anders kunnen gaan. Het ‘midden’ (nu zelfs van GroenLinks – ooit onomstreden extreem-links – tot en met de VVD) staat weliswaar klaar om weer te regeren, maar de afgelopen weken stonden de demonstranten al paraat om overal in het land te protesteren tegen de door de Spreidingswet over het hele land verspreide azc’s: bij uitstek een product van het vermaledijde ‘midden’, namelijk een meerderheid van het parlement tégen een meerderheid van Nederlanders.

Nederland is welbeschouwd een regentesk land, constateren Wierd en Syp. Dat is ook nooit anders geweest, al denken we zelf dat we heel verlicht en heel democratisch zijn. Maar de afgelopen eeuwen kwam de democratie zelden uit Nederland: we kiezen geen burgemeesters, de referenda zijn afgeschaft, wie er niet regeert zijn vrijwel altijd dezelfden en wie er wél regeert ook: het product van de Haagse grabbelton.

En altijd weer dat vermaledijde ‘midden’, de ambtenaren, de adviesorganen, de rechterlijke machten, de benoemde functionarissen, de machtige polderaars en de pensioenfondsen: de bazen over het geld van de burgers. En weer is het de vraag hoe lang de rust duurt. En of er deze keer wél iets verandert. Kijken! Luisteren!

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks weer in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw te publiceren reacties aan reacties@wyniasweek.nl. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom!

Het bericht Wierd & Syp: Vroeger had je nog links of rechts. Nu regeren ze samen en heten dan ‘midden’ VIDEO! PODCAST! verscheen eerst op Wynia's Week.

Dat resulteerde in ruim tweehonderd reportages die nu gebundeld zijn in een boek – ‘Wierd Duk in Nederland’ – ‘dat de ziel van een diep gepolariseerd land vlijmscherp blootlegt’, stelt de Belgische journalist Filip Michiels die hem interviewde over het boek. Duk: ‘Zolang we onze soevereiniteit zomaar blijven weggeven, blijven we ook de eigen bevolking verder onder druk zetten.’ 

Uw boek kreeg de ondertitel ‘Reportages uit een land op drift’ mee. Een bepaald heftige vaststelling toch, voor iemand die zelf jarenlang in Rusland aan de slag was? 

Wierd Duk: ‘De huidige maatschappelijke polarisering in Nederland is er natuurlijk niet van de ene op de andere dag gekomen. Eigenlijk moeten we al een hele tijd teruggaan, naar de periode waarin Pim Fortuyn als een komeet aan het politieke firmament verscheen. Hij legde toen al de vinger op de wonde, onder meer over de maatschappelijke impact van massa-immigratie en over de rol van de EU. Was Fortuyn toen niet vermoord, dan hij hij het vermoedelijk tot premier geschopt.’ 

‘Die moord was echt een sleutelmoment in de recente geschiedenis van Nederland, maar vervolgens is er politiek lang niets meer gebeurd met het maatschappelijke onbehagen dat hij aankaartte. Pas veel later hebben onder meer de PVV van Geert Wilders en het Forum voor Democratie van Thierry Baudet dat sentiment op de politieke agenda gezet, maar dat is allemaal op niets uitgelopen. Ofwel omdat sommige protestpartijen zichzelf in de voet schoten door te radicaliseren, ofwel omdat ze door het establishment gedemoniseerd werden. En zie, nu is er de BBB die opnieuw de hoop meedraagt dat al die  proteststemmen effectief kunnen worden omgezet in een ander beleid.’ 

Politieke partijen die zich afzetten tegen de ‘klassieke’ partijen of het establishment zijn natuurlijk van alle tijden: volstaat dat om van een ‘land op drift’ te spreken? 

‘Vooral sinds de vorming van het voorlaatste en laatste kabinet Rutte werd duidelijk hoe diep de kloof tussen burger en overheid geworden is. De toeslagen-affaire heeft daarin een grote rol gespeeld, maar burgers hebben het intussen ook echt wel gehad met de leugens die Rutte regelmatig verspreidt. Hijzelf lijkt nog altijd te denken dat hij daar wel mee wegkomt, maar als er zelfs binnen zijn eigen partij vragen worden gesteld bij zijn integriteit, dan is het hek echt wel van de dam. Steeds meer mensen zijn de voorbije jaren gaan beseffen dat de politieke en bestuurlijke elite elkaar de hand boven het hoofd houden. En dat die elite vaak een beleid voert dat indruist tegen de belangen van grote delen van de bevolking.’ 

U was jarenlang als correspondent in Rusland en Duitsland aan de slag, waardoor u aanvankelijk ook een beetje als een buitenstaander naar Nederland keek. Hielp dat u ook om dingen te zien die ander journalisten blijkbaar niet zagen? Of is het toch vooral een kwestie van niet willen zien, omwille van een ideologische vooringenomenheid bij heel wat grote media? 

‘Dat verblijf in het buitenland heeft me uiteraard wel leren inzien hoe andere samenlevingen functioneren, en hoe snel maatschappelijke onrust kan escaleren. De jaren negentig in Rusland waren op dat vlak een perfecte leerschool. Ik heb geleerd dat politici zich ervoor moeten hoeden om niet al te sterk te vervreemden van het maatschappelijke centrum, net omdat zich daar ook de redelijkheid en de wil tot consensus situeert. Niet op de flanken dus.’ 

‘In Nederland heeft het politieke midden – decennialang verpersoonlijkt door het christendemocratische CDA – zichzelf opgeblazen en irrelevant gemaakt. Tegelijk zijn liberale partijen zoals de VVD en D66, die jarenlang mee coalities op de been brachten, fel geradicaliseerd in hun opvattingen. Hun wereldbeeld wijkt intussen heel sterk af van de meerderheid van de bevolking en ook van een flink deel van hun kiezers, maar dat hebben ze zelf niet in de gaten. Daar staat tegenover dat die partijen natuurlijk nog steeds kunnen terugvallen op een best ruim electoraat van zeer hoogopgeleide stedelingen, die hun globale neoliberalisme omarmen. Heel veel mensen in Nederland leiden nog altijd een mooi en comfortabel leventje, dat blijkt ook in tal van internationale rankings.’ 

Hoe krijg je die maatschappelijke kloof ooit nog gedicht? 

‘Via zware electorale verschuivingen. Stel je even voor dat niet de gedoodverfde kandidate Sigrid Kaag (D66-boegbeeld en huidig minister van Financiën in het kabinet Rutte, red.) maar Caroline van der Plas (BBB) het tot eerste vrouwelijke premier van Nederland zou schoppen. Dat zou een heuse electorale aardschok zijn, waardoor dat gedeelte van de bevolking dat zich al jarenlang genegeerd en uitgesloten voelt eindelijk een stem zou krijgen. Uit de reactie van pakweg VVD of D66 en de linkse partijen zou dan meteen ook blijken hoe groot hun democratische gehalte nu écht is. En eerlijk gezegd, de woeste reacties uit die hoek op het recente verkiezingsresultaat van BBB beloven niet meteen zoveel goeds. 

We hebben in het verleden natuurlijk al vaker gezien hoe partijen die zich specifiek op één thema focussen door het ijs zakken eens ze echt aan de macht komen, al was het maar bij gebrek aan ervaren politieke mankracht. Loert dat gevaar ook niet om de hoek bij de BBB? 

‘Kan het dan slechter dan vandaag? Het politieke establishment hanteert zulke argumenten uiteraard met veel plezier, maar het slaat nergens op. Heel wat verkozenen van een partij zoals de BBB hebben wel degelijk al een mooi parcours afgelegd in de privésector, of ze hebben elders al ruime politieke ervaring opgedaan. Omgekeerd waren heel wat mensen die vandaag mee aan de knoppen zitten daarvoor toch ook gewoon ambtenaar, woordvoerder of zelfs persoonlijk assistent van Mark Rutte, waarna ze dan finaal doorgeschoven zijn naar een uitvoerend politiek mandaat.’ 

Wie uw boek leest, is achteraf al minstens één illusie armer: Nederland gidsland, dat is anno 2023 voltooid verleden tijd? 

‘Nederland heeft zichzelf al sinds de jaren zeventig succesvol in de markt gezet als een soort van moreel en sociaaleconomisch gidsland, maar onder druk van het neoliberalisme zijn we daar intussen op tal van vlakken ver van afgedwaald. Heel wat overheidstaken werden uitbesteed aan de privésector, wat in sommige gevallen op een waar fiasco is uitgedraaid. Dit heeft maatschappelijk een bijzonder zware impact gehad. Een gidsland zijn we dus al lang niet meer.’ 

Massamigratie, globalisering, het klimaatprobleem: de maatschappelijke veranderingen kwamen de voorbije jaren even massaal als snel, maar mag je van de politiek niet verwachten dat ze de bevolking daar ook min of meer mee leert om te gaan? 

‘Je kan je bevolking niet jarenlang blijven overbevragen. De voorbije vijftig jaar hebben we in Nederland gezien hoe hele stadswijken demografisch volledig van uitzicht veranderd en geïslamiseerd zijn. Niet met de latte-variant van de islam, wél met de streng orthodoxe. Alleen daardoor leg je al een enorme druk op de samenleving, en vraag je van die generatie Nederlanders dus héél veel. Daarnaast zorgt de blijvende instroom van arme vluchtelingen én rijke migranten ook voor een gigantische druk op de woonmarkt, op de sociale voorzieningen, op de arbeidsmarkt, noem maar op. Hoe lang kan je van de ‘autochtone’ Nederlanders – waarbij ik ook al de arbeidsmigranten van de tweede of derde generatie reken – nog vragen om op te schuiven of plaats te ruimen? 

Ga er als politicus maar aan staan, denk ik dan. Welke oplossingen ziet u zelf? 

‘Onze politici zouden in Brussel al wat meer ruggengraat kunnen tonen. Ze zouden bijvoorbeeld kunnen weigeren om nog langer mee te gaan in allerlei afspraken op Europees vlak die indruisen tegen het primaire belang van de eigen bevolking. Zoals de Hongaarse premier Orban dat soms ook doet. De stikstofcrisis is daar een perfecte illustratie van: er zijn niet eens mandaten vanuit Brussel om met stikstof om te gaan zoals wij dat hier nu doen. Maar we willen toch zo graag de beste leerling van de Europese klas zijn.’ 

‘Idem dito voor het migratieprobleem: wanneer er in eigen land verkiezingen aankomen, dan hoor je Mark Rutte stoer verklaren dat het zo niet verder kan. Maar zodra hij in Brussel is, durft hij niet meer met de vuist op tafel te slaan. Zolang we onze soevereiniteit zomaar blijven weggeven, blijven we ook de eigen bevolking verder onder druk zetten. Waardoor er echt volledig losgerukte gemeenschappen ontstaan: van de mensen die in de rand van de grootsteden weggedrukt worden door de radicale islam over de landbouwers tot de vissers. Brussel zou dringend moeten afstappen van het idee dat de EU een instrument is om mensen tot bijna letterlijk in hun slaapkamer aan te sturen.’ 

Hoe populair is iemand als Europees commissaris Frans Timmermans – die onlangs van de Gentse universiteit nog een eredoctoraat uitgereikt kreeg – eigenlijk nog in Nederland? 

‘Bij zijn achterban ongetwijfeld héél populair, maar de rest van Nederland vindt hem een verschrikking. Zij zien hem als een bureaucraat die zijn zaakjes persoonlijk heel goed op orde heeft, maar alle verbinding met de bredere samenleving totaal kwijt is. Nu, dat eredoctoraat verbaast me niets hoor: de mensen die daarover beslissen maken allemaal deel uit van diezelfde kaste.’ 

Hoe verklaart u nu die groeiende kloof, ja zelfs vervreemding, tussen een deel van de intellectuele bovenlaag enerzijds en een flink gedeelte van de bevolking anderzijds? Is het een kwestie van puur eigenbelang, of zit er toch meer achter? 

‘Dat is een goede vraag. Ik vermoed dat een deel van de intelligentsia zich de voorbije jaren geëmancipeerd heeft en zich vervolgens ook wat gaan afzetten is tegen de eigen achtergrond. Zij zetten zichzelf nu in de etalage als quasi-tolerante mensen van de wereld, die het beste voor hebben met de kleine man. Terwijl ze uiteraard net het omgekeerde doen. Daarnaast spelen ook eigenbelang en groepsdruk een grote rol, lijkt me. Eens ze een bepaalde maatschappelijke positie bereikt hebben, ontbreekt hen vaak de nodige moed om tegen ‘de bubbel’ in te gaan.’ 

‘Ik ben niet meteen een gigantische fan van Viktor Orban, maar wie zijn wij om hem tegen te spreken als hij een beleid voert vanuit de vaststelling dat een meerderheid van de Hongaren gewoon niet nog meer immigratie wil? Mocht Mark Rutte hier zeggen dat Nederland niet nog meer islamisering aankan, dan zou dat voor heel veel mensen een enorme opluchting zijn, maar hij durft dat eenvoudigweg niet.  

Hij zou door de Nederlandse intelligentsia prompt als racist en islamofoob worden weggezet. Terwijl het vaak gewoon een kwestie is van gezond verstand: nog meer immigratie – heel vaak door mensen die helemaal geen recht hebben op asiel en uit moslimlanden – dreigt onze verzorgingsstaat en de democratische rechtsstaat volledig op losse schroeven te zetten. 

U schrijft ook: Als de kloof zo groot is, kan er een sfeer ontstaan waarin opruiers hun kans grijpen.’ Hoe onderscheiden we plat populistische opruiers van mensen die terechte bezorgdheden uiten en daar politiek mee aan de slag willen? 

‘Dat onderscheid wordt sowieso altijd wel duidelijk. Neem nu iemand als Thierry Baudet: tijdens de coronacrisis begon hij allerlei complottheorieën te verkopen, niet zelden ook op basis van fake news. Gelukkig bleek het democratische besef in een land als Nederland toch nog groot genoeg om daar tegen in te gaan. De BBB is ook een protestpartij, maar blijft toch ver weg van echt opruiend taalgebruik en probeert via parlementaire weg haar standpunten door te drukken. Dat is een essentieel verschil.’ 

‘Ik denk dat we voldoende vertrouwen moeten hebben in het gezond verstand van de kiezer, echt opruiende partijen maken hier op wat langere termijn geen kans. Zelfs mocht de PVV van Geert Wilders hier ooit de grootste partij worden, dan zie ik daar – hoe problematisch sommige standpunten van die partij ook zijn – niet meteen een groot gevaar in voor de democratie.’ 

Dat debat woedt natuurlijk ook al jarenlang heel hard in België: hoe kijkt u aan tegen een partij als Vlaams Belang? 

‘Daar heb ik toch flink wat problemen mee. Sommige uitspraken van politici van die partij hebben in mijn ogen een gevaarlijk bruin randje. Dat zie je in Nederland toch minder.’ 

Is Vlaams Belang dan niet heel vergelijkbaar met pakweg de PVV bij jullie? 

‘Dat ligt toch anders. Geert Wilders geeft bijvoorbeeld aan een probleem te hebben met de islam – en doet dat ontegenzeglijk op een heel botte manier – maar hij spreekt zich zelden negatief uit over individuele moslims. Je kunt ook niet van Wilders zeggen dat hij een antisemiet is, hij is integendeel een vriend van Israël. Ik heb het gevoel dat er bij het Vlaams Belang toch nog vaker een racistisch ondertoontje in het discours zit.’ 

Welke rol spelen de media in de maatschappelijke polarisering in Nederland? 

‘Een cruciale rol, net omdat ze al decennialang braafjes meegaan in het officiële overheidsdiscours. Dat merk je ook in het buitenland: media sluiten zich aan bij de zittende macht. Ook al omdat het wereldbeeld van journalisten vaak aanleunt bij dat van die machtshebbers. Je daar tegen verzetten, dat is bijzonder lastig, dat zal jijzelf ook wel ondervonden hebben als journalist. Even interessant als hoopgevend is dan ook de vaststelling dat – in Nederland maar ook in Vlaanderen – er almaar meer nieuwe mediaplatformen opduiken. Uit onvrede over het bestaande ‘kartel’ tussen overheid en grote media.’ 

‘Alleen belanden een aantal van hen ook al snel in de complotsfeer, en daar moeten we natuurlijk niet in meestappen. Het verzet tegen zo’n nieuwe medium vanuit de klassieke media mag dan al heel groot en lastig zijn, het gezond verstand en de journalistieke aanpak moeten altijd blijven primeren. Ik pleit er ook helemaal niet voor om die complottheorieën als journalist dan maar te negeren, je moet ze beschrijven en vervolgens in een juiste context plaatsen. 

In het slotwoord van uw boek schrijft u dat de polarisatie in de samenleving vooral tot uiting komt in de relatie tussen burger en overheid, veel meer dan tussen burgers onderling. Onder meer omdat het sociaal contract tussen overheid en burgers niet meer werkt. Moeten we ook niet erkennen dat heel wat groepen binnen onze multiculturele  samenleving dat sociaal contract gewoon ook niet aanvaarden? Bijvoorbeeld omdat ze dat zelf in hun landen van herkomst nooit gekend hebben, en de overheid daar altijd een te wantrouwen factor was? 

‘Dat klopt absoluut. Op het moment dat je massaal mensen binnenhaalt uit landen waar de overheid nooit te vertrouwen was en er vooral op uit was om de eigen belangen te dienen, creëer je op termijn hier natuurlijk ook een probleem. Dat zagen we overigens ook tijdens de coronacrisis. Partijen zoals het Forum voor Democratie die het wantrouwen tegenover de overheid gingen cultiveren omwille van het coronabeleid, kregen tot hun eigen grote verbazing plots ook aansluiting bij allochtonen. Ook de brave beleidsmakers hadden dat nooit verwacht: wat deden al die moslims plots bij iemand als Thierry Baudet?’ 

Het wantrouwen tegenover de overheid mag dan al flink gegroeid zijn, u kan toch niet ontkennen dat er ook tussen de burgers onderling steeds meer segregatie ontstaan is? Onder meer door de massamigratie van de voorbije decennia? 

‘Dat is zeker zo, maar we raken er niet uit door eenvoudigweg te blijven herhalen dat de orthodoxe islam een probleem vormt. Die gaat namelijk niet meer weg. Sterker nog, zogenaamd liberale partijen zoals D66 of GroenLinks sturen zelfs al gehoofddoekte dames naar het parlement. Een ervan is zelfs een moslimbroeder, zo ver zijn we al heen.’ 

Moeten we dat dan maar goedschiks blijven aanvaarden, en op de koop toe nog meer mensen uit orthodoxe moslimlanden blijven importeren? 

‘Nee, je moet daarop blijven wijzen. En je moet blijven herhalen dat het ronduit absurd is dat een liberale partij zulke figuren naar het parlement stuurt. De cognitieve dissonantie bij die partijen neemt stilaan onbegrijpelijke vormen aan: ze gaan volledig in tegen hun eigen politieke principes. Maar daar staat tegenover dat een deel van de moslims gewoon ook integraal deel uitmaken van de Nederlandse samenleving en daar ook in allerlei opzichten aan bijdragen, ook al leiden ze soms een heel gelovig leven. Dat gedeelte van de moslimbevolking zullen we moeten aanvaarden.’ 

Slotvraag: gelooft u dat de ‘traditionele’ partijen nog bij machte zijn om het sociaal contract met de burger te herstellen en hun geloofwaardigheid terug te winnen? 

‘Nee, ik vrees dat ze het al te veel verkorven hebben. Ik stel mijn hoop dan ook eerder op een nieuwe partij die bijvoorbeeld leidende figuren van de Boerenpartij en iemand zoals Pieter Omtzigt samenbrengt. Zo’n partij zou een échte electorale aardverschuiving kunnen veroorzaken.’ 

Bovenstaand interview met Wierd Duk is van Flip Michiels, journalist te Brussel. Hij werkte voor diverse Vlaamse media en tegenwoordig veel voor Doorbraak.be. Michiels is ook de biograaf van de Nederlandse topmanager Bessel Kok.  

Dit interview met Wierd Duk verscheen eerder in www.doorbraak.be.  

‘Wierd Duk in Nederland’ verscheen onlangs bij Uitgeverij Blauwburgwal. Het boek is 334 bladzijden dik en kost 20 euro (verzending gratis). Het boek is overal verkrijgbaar, zoals HIER .  

Het bericht ‘De ziel van het diep gepolariseerde Nederland vlijmscherp blootgelegd.’ verscheen eerst op Wynia's Week.

door Rob Hoogland

Ik ben mijn Telegraaf-collega’s graag van dienst. Wij vormen sinds jaar en dag één grote familie bij die krant. Wie ben ik om dat patroon te doorbreken. Het zou ook een beetje raar zijn om dat nu te doen. Ik ben ruim 46 jaar Telegrafist, het langste dienstverband van iedereen op de redactie. Op weg naar mijn gouden jubileum houd ik de boel liever bij elkaar. Toch moet ik u eerlijk bekennen dat ik hier met lichte tegenzin sta. Het is mij namelijk ter ore gekomen dat het in eerste instantie helemaal niet de bedoeling was om mij uit te nodigen.

Ik ben slechts vierde keus.

Haatgraafje

Eerst vroeg Syp Wynia aan Sander Schimmelpenninck of hij dit woordje wilde doen. Een half jaar geleden noemde ons haatgraafje Wierd Duk ‘de grootste schandvlek van de Nederlandse journalistiek’. Hoe je het ook wendt of keert, dat is een liefdesverklaring zonder weerga. Maar Schimmelpenninck was verhinderd. Uitgerekend vandaag stapte de man die vindt dat Nederlanders om redenen van klimaatfatsoen hooguit één of twee keer per jaar zouden moeten vliegen, voor de 297ste keer dit jaar aan boord van een vliegtuig dat hem naar zijn liefje in Zweden zou vervoeren.

Toen bedacht Syp dat Peter Breedveld wel een geschikte kandidaat zou zijn. Deze feitelijk door ons bezoldigde Ad Valvas-redacteur is ook de man achter het weblog Frontaal Naakt. Op die site schreef hij ruim een jaar terug iets voorspelbaars over PVV’ers, Zwarte Piet-fans en niet te vergeten de islamofoben waartoe hij ooit – geloof het of niet – zelf behoorde, zeg maar voordat er, in de vorm van het zusje van Hafid Bouazza (vrede zij met hem), een blijkbaar niet te versmaden moslimaatje in zijn leven kwam. Waarna hij tot de conclusie kwam dat Wierd Duk hun spreekbuis is. Ik citeer: ‘Dat is dan zo’n moment dat ik me weer realiseer wat een achterbakse, geniepige klootzak Duk is, wat een gereformeerd, vunzig stokertje, dat nooit met een tegenstander in debat gaat, maar altijd veilig vanachter z’n computertje mensen zit op te hitsen. Laffe lul.’

Voormalige Hoofdpiet

Volkomen begrijpelijk dus dat Syp aan hem dacht. Maar ook Breedveld zei dat hij niet beschikbaar was. Hij moest erop uit, liet hij weten. Want daar, op straat, in Nederland dus, lagen zijn onderwerpen. Zoals wij allen weten zit Peter Breedveld zelf namelijk nóóit mensen veilig vanachter z’n computertje op te hitsen.

Daarom kwam Syp tenslotte uit bij Erik van Muiswinkel, de cabaretier die vier jaar geleden alweer het volgende schreef: ‘Wierd Duk is een 18-karaats fascist. Als hij binnenkort oproept tot geweld kan hij stijgen tot 24-karaats. Een groeidiamant in de schatkamer van extreemrechts.’

Hoe liefdevol wil je het hebben?

Maar nee hoor, onze voormalige Hoofdpiet was eveneens verhinderd.

Originaliteitsprijs

Toen pas werd ik uitgenodigd. Omdat ik collega’s nu eenmaal nooit laat zakken gaf ik er schoorvoetend gehoor aan en vraag ik mij nu, op deze plek, openlijk af waar die immense, massale afkeer van Wierd Duk toch vandaan komt. Is het angst voor groepsverstoting? Willen ze de mensen in hun bubbel er per se mee laten weten dat ze heus nog wel deugen?

Haat kan aangewakkerd worden als een ander jou steeds in de weg zit bij bepaalde ambities, zegt psycholoog Paul van Lange. Zou dat het zijn? Ik denk dat ik het toch maar eens aan onze columnist Jeffrey Wijnberg ga vragen. Bovendien is Jeffrey de vader van Rob, u weet wel: dat betweterige joch van De Correspondent, die overigens ooit ook bij de Telegraaf werkte.

Ik ben best wel wat gewend, als Telegraaf-man. Iets met hoge bomen, weet u wel, in mijn geval een dubbelzinnig spreekwoord. Ik lach meestal ook hartelijk om het geschamper en de scheldpartijen. Als iemand, verwijzend naar de zwartste Telegraaf-periode, bijna tachtig jaar na dato iets als ‘Eens fout, altijd fout’ twittert, reik ik hem subiet de Originaliteitsprijs uit. Soms denk ik: dat moet jij ook doen, Wierd, trek het je allemaal niet zo aan (want dat doet-ie), laat die idioten toch. Maar dan realiseer ik mij weer dat wat híj́ allemaal over zich heen krijgt, nog geen enkele Telegraaf-collega over zich heen heeft gekregen.

‘Waar ben je nou, God?’

Neem de verhalen in dit boek, die ik natuurlijk allemaal al heb gelezen toen ze in de krant stonden. Wat doet Wierd daar nu helemaal mee? Hij laat mensen aan het woord die anders nauwelijks aan het woord komen. Als je het mij vraagt is dat een wezenlijk onderdeel van de journalistiek. Nieuws is nieuws omdat het van het gewone afwijkt, zo simpel is het.

Verwijzend naar wat die gek van Breedveld beweerde citeer ik met instemming de achterflap: ‘Duk blijft niet achter zijn bureau zitten, maar zoekt de stille meerderheid thuis op: de Urker visser (voor mij persoonlijk een van de beste verhalen omdat deze diepgelovige man er wanhopig ‘Waar ben je nou, God?’ in roept), de Rotterdamse huurster, de Apeldoornse coronademonstrant, de slachtoffers van de Groninger aardbevingen. Het is ook het Nederland van de Nederlanders die zich ontheemd voelen in eigen land.’

Zo is het.

In alle ernst: ik ben er trots op dat Wierd Duk een collega van mij is en hoop van harte dat dit boek bij veel Nederlanders onder de kerstboom komt te liggen.’’

‘Wierd Duk in Nederland’ is 338 pagina’s, kost 20 euro (geen verzendkosten) en is overal te koop, zoals in de winkel van Wynia’s Week. ‘Wierd Duk in Nederland’ is ook te koop als e-book en kost dan 12,50.

Het bericht Rob Hoogland: ‘Wierd laat mensen aan het woord die anders nauwelijks aan het woord komen’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Tien Vragen aan Wierd Duk.

1 Je was eerder correspondent in Rusland en Duitsland. In je nieuwe boek ‘Wierd Duk in Nederland’ reis je met de blik van een buitenstaander door je eigen land. Noem drie dingen die de buitenstaander het meest verbazen.

‘Ik vind vooral de schraalheid van het publieke debat in Nederland, een land dat zich erop voorstaat een liberale democratie met een vrije pers te zijn, opmerkelijk. De druk op burgers om zich aan te sluiten bij één dominant narratief, of het nu gaat om immigratie, klimaat, de onaanraakbaarheid van de islam, de aanpak van de coronacrisis, de overbevolking, afijn, al die zogenaamd heikele thema’s is kennelijk enorm. Veel mensen die ik spreek zeggen dat zij in het openbaar hun afwijkende mening niet durven te uiten omdat zij vrezen voor uitsluiting: op het werk en/of in hun familie- en -vriendenkring. In mijn tijd in Rusland, in de jaren ‘90, kwam je in de publieke ruimte een breder en gevarieerder palet aan meningen tegen dan nu in Nederland, zei ik ooit in een tv-programma. Die opmerking wordt mij enorm nagedragen, maar de constatering klopt wel.  Daarnaast valt natuurlijk op dat Nederland een klein land is, waar iedereen zich met elkaar lijkt te bemoeien.’

‘In Moskou kon ik achter m’n bureau wegdromen over regio’s op 8 uur vliegen van de hoofdstad, waar mensen in een heel andere tijdzone leven, ver weg van het gekrioel in het machtscentrum en tóch binnen de Russische Federatie. Dat doet natuurlijk enorm veel met de psychologie van mensen, die onmetelijkheid van zo’n land, het barre klimaat, al die verschillende volkeren in één geopolitieke ruimte. Dan kijk je echt wel anders naar je eigen land en naar de wereld dan wanneer je uit Leiden door de regen naar je werk in Den Haag rijdt over de A4 en in de file je chagrijn over Wierd Duk loslaat op Twitter. Ik bedoel maar: een Rus in Chabarovsk is al zeven uur aan het werk als ze in Moskou wakker worden. Wat er in Moskou gebeurt interesseert hem nauwelijks, tot het hem persoonlijk raakt. Zelfs in Duitsland voel je in de regio’s veel meer de afstand tot de machtscentra in Berlijn en Frankfurt. En als derde natuurlijk de voor buitenstaanders vaak onbegrijpelijke botheid, die Nederlanders als directheid ervaren. Dit is een cliché, maar vaak denk ik: hoe is het mogelijk dat dit allemaal maar gezegd kan worden, zonder consequenties?’

‘Als je ziet hoe mensen met toch een zekere sociale status op bijvoorbeeld sociale media tekeer kunnen gaan, dat voortdurend elkaar de maat nemen op orkaankracht: schelden, tieren, emmers vol met haat over anderen uitstorten, dat is in andere landen, voor zover ik dat kan overzien, minder aan de orde en als ik dit voorleg aan buitenlandse vrienden weten zij zich met dit fenomeen ook weinig raad, eerlijk gezegd. Het is tamelijk beschamend.’

2 Onder de Rutte-kabinetten is de relatie tussen overheid en burger teloor gegaan, schrijf je. Hoe zou dat gekomen kunnen zijn? Wat is jouw verklaring?

‘Ik ben verslaggever, geen analist of commentator als een Martin Sommer van de Volkskrant, die over deze vraag uitgebreid heeft gefilosofeerd. Maar wat ik constateer in al mijn gesprekken met Nederlanders is dat een groot aantal burgers het gevoel heeft dat de overheid er alleen nog is voor een specifieke groep mensen: de hoogopgeleide anywheres, die in dit land kabinet na kabinet de dienst uitmaken, en die zich in de loop der jaren onder de kabinetten-Rutte met steeds meer dédain zijn gaan uitspreken over de ’afgehaakten’, de somewheres. Zij pushen hun obsessies: ‘het klimaat’, dus minder boeren en vissers, meer multiculturalisme, meer EU, meer immigratie, vrij baan voor woke en voor het herschrijven van de nationale geschiedenis – tot en met het wissen van een term als ‘verzetshelden’ -, en ga zo maar door. Nederlanders die zich tegen die agenda verzetten zien zij als moreel minderwaardig.’

‘Berucht is de uitspraak van een zichtbaar verbijsterde Sigrid Kaag – ‘Wie zijn die mensen?’ – toen zij het had over FvD-kiezers. Met name tijdens de corona-pandemie is die bestuurlijke elite steeds onbeschaamder geworden in de pogingen om die afgehaakten hun stem te ontnemen; door die burgers, in samenwerking met de zogenaamde ‘kwaliteitsmedia’, verdacht te maken, te kleineren, te beledigen en te framen. Vooral ook de sociale media spelen hierin een aanjagende rol.’

‘Als een politicus als Farid Azarkan over mij, een journalist die notabene te maken heeft met bedreigingen, op Twitter allerlei verdachtmakingen rondstrooit (‘Als journalist vermomde nationale schandvlek’), dan draagt hij bewust bij aan een klimaat van demonisering. En al die mensen die zich in mijn verslaggeving herkennen omdat ik mensen zoals zij aan het woord laat, voelen zich door zo’n lid van de Tweede Kamer aangevallen en denken – terecht – ‘’hoe is dit mogelijk?!’’  Zo holt de band tussen politiek en burgers steeds verder uit. En de primaire verantwoordelijkheid daarvoor ligt niet bij die boze burgers.’

3 Veel columnisten, schrijf je, zijn geneigd de kant van de macht te kiezen. Wat zou er toch gebeurd zijn: journalisten zagen zichzelf vanaf de jaren zestig toch doorgaans als links en als kritisch, wantrouwig jegens de macht?

‘Dit is een belangrijke en een, in mijn ogen, hele slechte ontwikkeling: columnisten en commentatoren die zich opwerpen als herauten en buffers van de macht. De verklaring is, denk ik, dat er zich een kaste heeft gevormd van, daar heb je ze weer, hoogopgeleide, globalistisch denkende, welvarende professionals die prima functioneren binnen de huidige, neoliberale context. Zij houden er eenzelfde levensstijl op na, onderschrijven dezelfde normen en waarden, hun kinderen zitten op hetzelfde type scholen, ze gaan naar dezelfde culturele evenementen, lezen dezelfde boeken, trouwen onderling, ze hebben een abonnement op Volkskrant en NRC en kijken naar de NPO. Uit die pool worden ook ‘hun’ columnisten gerecruteerd. Indien die fundamentele systeemkritiek zouden leveren, ondermijnen ze niet alleen hun eigen peergroup, maar tevens hun eigen positie. Dus dat zullen ze niet doen.’

‘Ze zullen het houden bij wat progressief aandoend gesputter over Rutte of over een of andere staatssecretaris, maar een Sigrid Kaag bijvoorbeeld is in die kringen nagenoeg onaanraakbaar. Het is dus gewoon eigenbelang. Critici die hen een spiegel voorhouden, van wie financieel-geograaf Ewald Engelen in De Groene Amsterdammer denk ik het meest uitgesproken en meest felle voorbeeld is, vinden zij enorm vervelend en een beetje ordinair. Hun cognitieve dissonantie gaat zo ver dat zij zelf helemaal niet meer zien dat zij hetzelfde systeem steunen, dat zij denken in hun columns en commentaren te bekritiseren.’

‘Zo kan het dat, toen een collega en ik de hypocrisie van sommige klimaatdrammers blootlegden – die bleken zelf veel te vliegen en/of in slecht geïsoleerde huizen te wonen – zij zich verweerden met teksten als: ‘Dat vliegtuig gaat ook zonder mij, dus kan ik er net zo goed ook inzitten’ en ‘Er wordt aan isolatie gewerkt!’ Uiteindelijk gaan alle problemen in onze laat-kapitalistische samenleving natuurlijk over klasse: over sociaal-economische ongelijkheid, over een gebrek aan kansen, en bij de aanpak van die problematiek moeten wij zoeken naar manieren om onze verzorgingsstaat – de meest beschaafde samenlevingsvorm ooit – op de been te houden. Als je het daarover eens bent – en waarom zouden we dat niet zijn? – moet als columnist of commentator onmiddellijk je conclusie zijn: dan moeten we stoppen met de massale immigratie van arme, laag opgeleide mensen uit niet-westerse culturen want met die aantallen blazen we onze verzorgingsstaat op. Maar als je dit constateert, hoor je niets, al decennia niet: krekels. Die vraag stellen betekent binnen die kaste namelijk je doodvonnis. Dan lig je eruit. Dus ga je het hebben over huidskleur, het slavernijverleden, transgenders, Zwarte Piet, die ‘enge’ boeren: zo loop je geen enkel risico.’

4 Je proeft bij jou nogal eens teleurstelling over links. Is dat rechts, teleurgesteld zijn over links?

‘Nee, dat laatste lijkt me niet. Ik neem aan dat wanneer je je politiek op ‘rechts’ positioneert, je sowieso geen illusies koestert over links. Dan is links altijd de aankondiging van een gigantische mislukking. Maar als je, zoals ik, geen aanhanger bent van rechtse sociaaleconomische politiek en daarentegen een samenlevingsmodel voorstaat waarin ook de zwakkeren zich beschut weten, kijk je automatisch ook naar ‘linkse’ oplossingen. En dan raak je in de huidige tijd vanzelfsprekend teleurgesteld omdat een veel te groot deel van links zich blindstaart op dat giftige ‘wokisme’ met al z’n modieuze, navelstaarderige en narcistische obsessies, in plaats van na te denken over hoe de gapende kloof tussen haves en have nots kan worden overbrugd.’

‘‘Rijklinks’ – dus, zeg maar, D66, GL en een groot deel van de PvdA – is in z’n huidige keuzes werkelijk een verschrikking voor de gewone man; die clubs zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de polarisatie in onze samenleving. Het cliché wil dat er ruimte ligt voor een volkspartij die cultureel conservatief is en sociaaleconomisch gematigd progressief. Dat is ook zo.’

5 Je kunt niet zeggen dat je boek nou zo rechts is. Het is geen pleidooi voor minder overheid, eerder voor meer overheid, voor een zorgende overheid. Waarom word je dan toch aangewreven rechts te zijn, of erger?

‘Dat van die ‘zorgende’ of verantwoordelijke overheid klopt wel. Waarom ik niettemin wordt weggezet als radicaalrechts of extreemrechts ontgaat mij, eerlijk gezegd, ook. Iemand als Engelen, toch een echte linkse jongen, doorziet dat frame heel goed, niet voor niks staat een quote van hem op de achterflap van m’n boek: ‘Wierd spreekt mét en niet óver de afgehaakten’. Alleen al door dát te doen, door mensen aan het woord te laten die in Duitsland ‘Modernisierungsverlierer’ worden genoemd en die bij ons ten tijde van Fortuyn als ‘vooruitgangsverliezers’ werden bestempeld, ben je in de ogen van sommige commentatoren uit het deug-establishment verdacht. Kennelijk vrezen zij te zeer wat er kan gebeuren als de zwijgende meerderheid een stem krijgt; die moet in hun ogen ten koste van alles tot zwijgen worden gebracht en die drang rechtvaardigt dan alle middelen, inclusief het beschimpen en framen van de boodschapper, mij dus in dit geval.’

‘Zij zijn volkomen blind voor hun eigen intolerantie en hun totalitaire reflexen.  En zij doorzien niet wat hun dédain en hun makkelijke gesmijt met pejoratieven teweeg brengen bij die meerderheid: een steeds sterker wordende afkeer van de gevestigde orde. Ik waarschuw daar al tijden voor: als je behoudende Nederlanders blijft wegzetten als ‘racist’, ‘xenofoob’ of ‘rechts-extremist’ komt al die haat ooit als een boemerang bij je terug. Maar het gescheld neemt alleen maar toe, helaas.’

6 Je schetst in het boek een reeks opgelegde veranderingen (‘transities’) waar burgers zelden massaal om gevraagd hebben, maar waar ze wel de gevolgen van ondervinden. Hoe zie je dat zelf?

‘Er is nauwelijks nog een verband tussen de politieke oplossingen die tijdens verkiezingscampagnes aan kiezers worden voorgelegd en het beleid dat een nieuwe coalitie vervolgens uitvoert, wat meest ook EU-beleid is. Nederland is, zoals jij ook hebt beschreven, een lobbycratie, met buitensporig veel invloed voor linkse clubs als Urgenda en andere actiegroepen, steevast gesponsord door de Nationale Postcode Loterij. Sterker: zelfs als een meerderheid van de Tweede Kamer voorbehoud koestert jegens een Europese digitale identiteit, gaat de staatssecretaris voor digitalisering, Van Huffelen, haar eigen, kennelijk door godgegeven gang, volledig in tegenspraak met wat de Kamer wil. Het is pure minachting van onze parlementaire democratie. Van D66 is zij, maar dit zal niemand verbazen. Dus ja, ik zie dit ook zo.’

7 De overeenkomst tussen die transities is, dat ze verondersteld worden goed te zijn voor de wereld, maar dat ze zijn niet erg zijn ingegeven door het belang van Nederlandse burgers. Is dat wellicht een verklaring voor de kloof onder de Rutte-kabinetten?

‘Ja, zoals gezegd, die maatregelen zijn niet zelden draconisch, ze kosten krankzinnig veel geld, druisen in tegen de belangen van een groot aantal burgers en ze worden vooral gesteund door een kleine meerderheid van VVD- en D66-aanhangers aangevuld met, op dossiers als het klimaat, de EU en immigratie, GL en PvdA. Dit zijn die anywheres, de mensen die door onderzoekers Josse de Voogd en René Cuperus in hun Atlas van Afgehaakt Nederland worden getypeerd als ‘De Tevredenen’: zij bepalen en ondersteunen het beleidsdiscours van hoogopgeleid Nederland en zij maken in ons land telkens weer, weliswaar in wisselende coalities, de dienst uit.’

‘Dat progressief-liberale discours blijft onbedreigd tot het moment dat Pieter Omtzigt met een eigen partij zich zal mengen in nationale verkiezingen. Wat De Voogd en Cuperus fraai duidelijk maken is hoezeer die elite van hoogopgeleiden, vaak woonachtig in de Randstad en in de steden buiten de randstad, is losgezongen van de rest van de burgerij. Zij zijn erg tevreden met hun eigen leven en met de koers van Nederland en in die houding zijn ze totaal contrair aan afgehaakte Nederlanders.’

‘Maar doordat het er relatief veel zijn, hoeven zij zich aan die ontevreden en bezorgde burgers niets gelegen te laten liggen en ze hoeven zich al helemaal niet in de legitimiteit van de zorgen en grieven van die burgers te verdiepen. Als de kritiek onverhoopt toch doordringt tot hun grootstedelijke bubbel, diskwalificeren zij die critici, zoals de boeren en de vissers of de ‘corona-wappies’, als ‘fascist’ of ‘rechtsextremist’ of, zoals ik laatst in NRC las, als ‘rapalje’. Dan ben je er weer vanaf, van die lastige vliegen, en kun je ongestoord verder werken aan je globalistische hobby’s.’

8 Er zijn mediamensen die jou verwijten dat je je verdiept in de beweegredenen van Poetin en die je vervolgens aanrekenen hem te verdedigen. Wat klopt daar wel/niet van? Is je beeld van Poetin in 2022 wel veranderd?

‘Dat eerste klopt, ik heb mij verdiept in Poetins achtergrond en in diens ideologie, dat ik hem vervolgens zou ‘verdedigen’ is natuurlijk flagrante nonsens, maar dat frame past weer helemaal in deze tijd waarin het nagenoeg onmogelijk is om op een rationele manier de feiten te beschouwen. Als je er in het Oekraïne-dossier op wijst dat Poetin sinds diens aantreden heeft gewaarschuwd dat het Westen – de Navo, de VS – zich niet moet mengen in de voormalige Sovjet-wereld omdat hij die regio beschouwt als behorend tot Ruslands invloedssfeer, dan krijg je te horen dat Poetin ‘daar niks heeft te zoeken’ en dat je een ‘Poetin-lover’ bent. Ja, dat kun je vinden, maar daar denkt Poetin dus anders over en dat heeft hij ons middels de invasie van Oekraïne helaas ook laten weten.’

‘Als je stelt dat de Amerikanen – en dus wij ook, want hierin volgen wij Washington – eveneens hele delen van de wereld beschouwen als behorend tot hún invloedssfeer, dan krijg je het verwijt ‘‘anti-Amerikaans’’ te zijn. Kortom, een volwassen gesprek over dit soort geopolitieke kwesties, zoals die in mijn herinnering vroeger gewoon werden gevoerd,  is nauwelijks meer mogelijk.’

‘Er is een generatie volwassen geworden in de media en de politiek waarvan vertegenwoordigers op schrille toon moraalpolitiek bedrijven en die iedereen die realpolitik voorstaat met een hevig wapperende wijsvinger tot de orde wensen te roepen. Ook deze types vind je weer vooral bij D66 trouwens, iemand als het Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma, die het liefst vandaag nog ten strijde trekt tegen Vladimir Poetin, is daar een markant voorbeeld van.’

‘Maar ook een verslaggever als Olaf Koens van RTL is van deze mentaliteit een exponent. Het is vermoeiend en hoogst voorspelbaar, maar tevens heel lastig omdat natuurlijk niemand in de hoek van de ‘Poetin-verdedigers’ wil worden gedreven. Ik denk dat om deze reden menig deskundige zich liever niet in het debat mengt. Als je niet kunt vertrouwen op de goede trouw van je opponent in de discussie, is het wellicht verstandiger om er maar helemaal niet aan te beginnen.’

9 Je bent ‘een van de bekendste en meest besproken journalisten van Nederland’, staat op de omslag van het boek. Hoe zou dat komen? Zoek je de controverse of mijd je die niet? En hoe verklaar je de hatelijkheden van zo’n Sander Schimmelpenninck?

‘Dat is ontstaan doordat ik toevallig iets weet van een aantal verschillende dossiers, die nagenoeg gelijktijdig actueel werden en waarop enorm werd gepolariseerd: Rusland onder Poetin, Duitsland en Merkels ‘Wir schaffen das’ en het rechts-populistische electoraat in Nederland. Rond 2014 mengde ik mij in het openbare debat in Nederland, na verschijning van een verklarend boekje van mijn hand over Vladimir Poetin. Ik verscheen ineens op de radio en in tv-talkshows, schreef analyses en vertolkte vaak een afwijkende, ‘schaarse’ mening.’

 ‘Ik wees bijvoorbeeld op de rol van de Navo en de EU in de ontstaansgeschiedenis van de crisis rond Oekraïne en als het ging om de massa-immigratie naar Duitsland duidde ik de opkomst van de AfD, zonder de AfD-kiezers reflexmatig als ‘nazi’s af te schilderen. Over Merkel was ik veel minder enthousiast dan hier te doen gebruikelijk – Merkel werd in Nederland enorm opgehemeld om voor mij onverklaarbare redenen – ik vond haar energiepolitiek bijvoorbeeld een ramp en ook de wijze waarop zij de massa-immigratie naar onze contreien bevorderde door het Dublin-akkoord buiten werking te verklaren vond ik bedenkelijk.’

‘Ik zoek dus niet de controverse, ik heb gewoon vaak analyses en opinies die niet zelden haaks staan op de dominante mening in dit land. En omdat ons land eigenlijk een variant is op de ‘gereformeerde kerken vrijgemaakt én buiten verband’ word je dan al snel openlijk bruusk tot de orde geroepen, soms worden zelfs heuse inquisiteurs in stelling gebracht, die dag na dag, week na week, maand na maand en ja, zelfs jaar na jaar bezig zijn om jou te proberen te discrediteren.’

‘Voor sommige types, op Twitter vooral, ben ik niet minder dan een persoonlijke obsessie, zij vlooien alles uit wat ik doe, gaan er met een stofkam en een vergrootglas doorheen en als ze desondanks niets van hun gading aantreffen, grijpen ze naar photoshop en verdraaien ijskoud mijn woorden. Het aantal tweets dat enkele van die gekken aan mij hebben gewijd is ronduit bizar en hun obsessie is soms echt creepy. Kan ik die hatelijkheden verklaren? Nee, behalve dan dat het sommige mensen blijkbaar enorm stoort dat ik mijn mond niet houd en me niks aantrek van hun kwezelarij. En nu is er ook nog een boek met een groot aantal van mijn reportages. Dat zal ze leren, haha.’

10 In dit boek reis je door een land dat je al kende omdat je vanwege de standplaatsen van je vader – een dominee – her en der opgroeide. Enig moralisme is je ook niet vreemd, zoals wel vaker het geval is met domineeskinderen. Wat heb je daar op te zeggen?

‘Ik houd enorm van het Nederland dat ik via de ogen van mijn ouders heb leren kennen: het land van de wederopbouw, van gematigdheid, redelijkheid, wellevendheid, godvruchtigheid ook, met een vanzelfsprekend oog voor de noden van mensen die het minder hebben, met een zekere scepsis jegens de macht en met een gezonde afkeer van gepronk en praalzucht. Dat is een mentaliteit die aan het verdwijnen is, of al is verdwenen, maar die je her en der nog wel aantreft, met name in de landelijke gebieden, in Groningen, Friesland, Twente, de Achterhoek, Zeeland. Terwijl in de Randstad een compleet ander, multicultureel Nederland is ontstaan.’

‘In de grote steden daar tref je een samenleving aan die op zichzelf ook aantrekkelijke kanten kent, maar waaruit nog geen nieuwe Nederlandse identiteit is voortgekomen. Die zie je er wel ontstaan overigens: zo was ik recent in een opvangcentrum van het Leger des Heils in Den Haag, waar allerlei nationaliteiten door elkaar heen liepen: Marokkaans, Turks, Surinaams, Antilliaans, Irakees, Syrisch, autochtoon Nederlands, noem maar op. De identiteit die deze mensen delen is die van de grote Nederlandse stad: hun jargon, de grappen die zij maken, de manier van met elkaar omgaan. Ook daar voel ik mij thuis omdat ik er makkelijk kan terugvallen op mijn ervaringen met andere culturen in het buitenland.’

‘Maar in ‘la Hollande profonde’, om het maar eens op z’n Frans te zeggen, liggen mijn jeugd en mijn hart. De verdediging van die wereld, wanneer die in mijn ogen onheus wordt bejegend, zie ik niet zozeer als een vorm van moralisme, ik zie eerder de berichtgeving uit en over die wereld als een journalistieke opdracht omdat zo weinigen dit op een integere manier doen. Maar goed, dat laatste kun je ook weer zien als een moralistisch standpunt. Tja, eens een Nederlander, altijd een calvinist.’

Het nieuwe boek van Wierd Duk, ‘Wierd Duk in Nederland’, is een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal in Amsterdam, is 338 bladzijden dik en kost 20 euro (inclusief verzendkosten). Het boek verschijnt op 15 december en is nu al overal te bestellen, zoals HIER in de winkel van Wynia’s Week.

Het bericht ‘Rijklinks is een verschrikking voor de gewone man.’ Tien Vragen aan Wierd Duk LONGREAD! verscheen eerst op Wynia's Week.