Daarover gaat het in dit WWTV-gesprek van SYP WYNIA met PATRICK VAN SCHIE, de directeur van de Teldersstichting, ‘wetenschappelijk bureau en liberale denktank van de VVD’. Het gesprek is ook te beluisteren als podcast.

Vrijzinnig, maar niet liberaal

Er is heel wat liberaals in de Nederlandse samenleving geslopen, maar tegelijkertijd is er geen enkele Nederlandse partij voluit als liberaal te kenschetsen, zo blijkt uit het gesprek met Van Schie. Zelfs de VVD is niet alleen maar liberaal. Zo was P. J. Oud, de bekendste oprichter – en langere tijd partijleider – van de VVD, eigenlijk géén liberaal, maar een vrijzinnig-democraat. En vrijzinnig-democraten wilden weliswaar geen socialist zijn, maar ook zeker geen liberaal, benadrukt Patrick van Schie, die promoveerde op het vooroorlogse liberalisme in Nederland.

Frits Bolkestein – VVD-leider in de jaren ’90 – was dan wel voluit liberaal, maar nadien en ook in de Ruttejaren bladderde het liberale gehalte van de VVD af, geeft Van Schie toe. Hij zegt dat voor veel VVD’ers ‘besturen’ vaak belangrijker is dan het eigen beginselprogramma uitdragen. Daar wordt een prijs voor betaald, zeker toen door VVD-bewindslieden als Sophie Hermans en Christianne van der Wal een klimaat- en stikstofbeleid werd doorgevoerd dat moeilijk liberaal kan worden genoemd.

Van Schie: ‘Klimaatbeleid dat zich vertaalt in een planmatig stelsel dat de burger voorschrijft hoe te leven met dwang en met verplichte warmtepompen is niet liberaal, maar eerder onliberaal. Het stikstofbeleid heeft eveneens de kenmerken van een planeconomie met van bovenaf gedicteerde doelen.’

Dan heeft de VVD de laatste jaren bovendien een afgetekende vleugel van D66-gezinde kaderleden – ‘Dijkhoffianen’ – die zich scherp afzetten tegen alles wat ‘populistisch’ zou zijn en bijvoorbeeld gekant waren tegen de keuze van de huidige partijleider Dilan Yesilgöz om te gaan regeren met de PVV.

Een liberalere VVD is een succesvollere VVD

Van Schie stelt dat de VVD succesvoller zou kunnen zijn door minder opportunistisch te zijn en zich nadrukkelijker als liberaal te presenteren. Hij illustreert dat door de successen van Frits Bolkestein, die van de VVD bij de Statenverkiezingen van 1995 voor het eerst de grootste partij van het land maakte. Van Schie: ‘Het willen besturen zonder herkenbare liberale reflexen heeft juist voorkomen dat de VVD verder groeide.’

D66 noemt zichzelf de laatste kwart eeuw – overigens zeer tegen de zin van de PvdA-gezinde partij-oprichter Hans van Mierlo – ook liberaal, zij het dan ‘sociaalliberaal’. Patrick van Schie vindt D66 echter geen liberale partij. Als zelfbenoemde opvolgers van de vooroorlogse vrijzinnig-democraten – die geen liberaal wilden zijn – en na de oorlog onder leiding van P. J. Oud aanvankelijk opgingen in de PvdA – is D66 al niet liberaal, zegt Van Schie. ‘D66 is zich sinds 1998 dan wel sociaalliberaal gaan noemen. En die liberale stroming heeft wel degelijk bestaan. Maar het is nooit gebleken wat dat voor D66 betekende.’

Macron liberaal?

In Europees verband werken VVD en D66 trouwens samen in de partij ‘Renew’ dat vooral het stempel draagt van de Franse president Macron, wiens carrière begon in de Socialistische Partij. Van Schie: ‘Liberale wortels, die heeft Macron niet.’

Als zelfs de liberale vezels van de VVD niet altijd even helder zijn, wat is er dan over van de – tot ruim een eeuw geleden – vaak machtige liberale zuil? Het valt niet mee, moet ook Patrick van Schie toegeven. ‘Ik denk dat ook niet ieder VVD-lid en zelfs niet ieder VVD-kaderlid geheel doordrongen is van het liberalisme.’

Wat ook niet helpt, is dat het liberalisme heden ten dage onder druk staat van zowel links, rechts als midden en tegelijk verwarrend genoeg geclaimd wordt door ‘opiniemakers’ en politici die er allemaal hun eigen betekenis aan geven. Zo keert links zich tegen ‘neo-liberalen’ die in zoverre niet bestaan dat nog nooit iemand zich zo heeft genoemd – het bestaat dus slechts als scheldwoord. Conservatieven verzetten zich op hun beurt tegen ‘links-liberaal’, doorgaans eveneens zonder dat duidelijk wordt wat daaronder dient te worden verstaan.

Opmerkelijk is dat een middenpartij als het CDA zich bij monde van leiders als Hugo de Jonge en Henri Bontenbal zo afzet tegen liberalen en tegen het liberalisme. Van Schie sluit niet uit dat het te maken heeft met het feit dat het CDA de laatste decennia steeds meer een gereformeerde partij is geworden en dat de machtige oprichter van de gereformeerde ARP, Abraham Kuyper, een geharnaste rivaal van de toenmalige liberalen was.

De grootste begripsverwarring over wat liberaal is komt echter uit de Verenigde Staten. Daar is het begrip ‘liberal’ in de loop van de 20^ste eeuw steeds meer naar links opgeschoven en wordt het vaak op één lijn gesteld met socialisme en zelfs met woke. En daar is weinig liberaals aan.

Wynia’s Week is er drie keer per week en iedere donderdag met een nieuwe WWTV. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Patrick van Schie: ‘De VVD kan wel wat meer liberalisme gebruiken’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Wat dramatisch tegenviel: het personeelsbeleid van Jetten. De intellectuelenpartij D66 had politici van buiten nodig om de D66-equipe te completeren. D66 haalde daarnaast omstreden partijgenoten terug om naar het kabinet te komen. De eerste brekebenen en mislukkingen zijn er vooral bij D66’ers, van een partij dus waar graag wordt neergekeken op wie met zijn handen werkt.

Ook het verwerven van steun voor het minderheidskabinet van Jetten verloopt dramatisch. Maar tot enige gepaste nederigheid leidt het niet. Haalt Jetten Prinsjesdag? Of worden de Statenverkiezingen van volgend jaar het graf voor het eerste en wellicht enige, ooit door D66 geleide kabinet? Wordt Jetten het kabinet van hoogmoed en overmoed? Kijk en luister!

Wynia’s Week TV is er ook als podcast

Wynia’s Week is er drie keer per week. Doet u mee? Hartelijk dank!

De boeken van Wynia’s Week verschijnen bij Uitgeverij Blauwburgwal. U kunt ze daar ook bestellen www.blauwburgwal.nl

Het bericht Hoezo: ‘Het kan wel?’ Maar wát kan het kabinet-Jetten dan wel? verscheen eerst op Wynia's Week.

‘Je kunt allerlei maatregelen nemen om je binnensteden en winkelcentra leefbaar te maken, maar als mensen van buiten niet met de auto kunnen komen gaan ze naar elders,’ zegt Van Tellingen. Als gemeenten de leefbaarheid willen bevorderen door de auto te weren schieten ze dus in eigen voet. Vaak hebben plaatselijke politici niet door, welke schade ze aanrichten door de auto te weren, zegt Van Tellingen. ‘Het is puur ideologisch gestuurd. En in brede colleges van B en W buigt de VVD dan vaak weer mee met GroenLinks.’

‘Geen regioklanten zonder autovriendelijke binnenstad’

Vooral kleine en middelgrote plaatsen van 30 à 80.000 inwoners hebben het moeilijk als ze hun winkelgebieden helemaal autovrij willen maken of het parkeren duur maken, zegt Van Tellingen. Hij noemt als voorbeeld zijn geboorteplaats Meppel. ‘Het is een leuke stad. Maar ook daar hebben ze een stringent parkeerbeleid. En dan gaan de mensen uit de regio naar Steenwijk of Hoogeveen, met misschien minder leuke binnensteden die wel vriendelijker zijn voor de automobilist. En als je de winkelende consument niet hebt, verlies je ook de daghoreca.’

Van Tellingen ziet vooral in de grotere plaatsen de winkels herstellen van de neergang ten tijde van de Corona-lockdowns, toen de internetwinkels juist extra omzet boekten. Maar die zijn nu terug bij af: ‘E-commerce had in 2019 10 procent van de retail, dat groeide tijdens Corona naar 15 procent, maar is nu weer terug naar tien, elf procent.’ Van Tellingen ziet de stenen winkels weer winnen van de internetwinkels. ‘Winst maken met internetwinkels blijkt heel moeilijk, zoals je ook ziet met bol.com en Picnic. Bol verliest honderden miljoenen per jaar, Picnic ook.’

‘Internetwinkels zijn een piramidespel’

Van Tellingen legt uit waarom investeerders toch geld in internetketens blijven steken. ‘Het is een soort piramidespel. Investeerders hopen op enig moment een hogere prijs te kunnen vragen, mede door marktaandeel te vergroten. Maar structureel winst maken zonder stenen winkels gaat bijna niet. Je hebt dan wel geen winkelhuur, maar de bezorgkosten zijn hoog. En klanten die twintig jurkjes bestellen en dragen en die dan terugsturen kosten ook geld.’

Van Tellingen noemt Nederland ‘een middensegmentland’. Waar de prijsvechters in een land als Duitsland een groot deel van de markt in handen hebben, maar er ook een heel rijk deel is, gaan in Nederland zelfs beter betaalden naar relatief goedkope winkels en is er betrekkelijk weinig echte luxe. ‘Zo zijn er maar 7 Bijenkorf-winkels in Nederland. Nederland is een Hema-land: redelijk goede kwaliteit voor een redelijk lage prijs.’

Wynia’s Week TV is er ook als podcast

Wynia’s Week is er drie keer per week. Doet u mee?

Het bericht Steden en dorpen die leefbaarder willen worden door de auto te weren ondermijnen die leefbaarheid juist verscheen eerst op Wynia's Week.

Het kabinet zet de gehate Spreidingswet door die dorpen en steden opzadelt met azc’s, het kabinet doet hoegenaamd niets aan de hoge instroom van asielzoekers, het kabinet blijft asielzoekers voorrang geven bij de toewijzing van sociale huurwoningen en breidt de arbeidsmigratie van buiten Europa uit.

Het kabinet bezuinigt op sociale zekerheid, de zorg en de AOW, maar zegt er niet bij dat dat nodig is om de NAVO-norm van Donald Trump te kunnen betalen. Hoe nuttig wellicht ook, het is misleidend. En terwijl de energiekosten de pan uitrijzen houdt het kabinet vast aan de hoge belastingen en accijnzen die Nederland, toch al het duurste energieland van Europa, nóg duurder maken.

Waarom denkt het kabinet-Jetten zich zo hooghartig op te kunnen stellen, waarom deze confrontatiepolitiek, waarom zo regentesk? Het ziet er naar uit dat de regeringspartijen D66, VVD en CDA nieuwe verkiezingen vrezen, en er tevens van uitgaan dat de grootste oppositiepartij – GroenLinks-PvdA – daar evenmin op zit te wachten. Omdat het wederom een grote afgang zou kunnen worden voor de nieuwe fusiepartij.

Als die Kamerverkiezingen er toch komen, kan Jesse Klaver dan een succesvolle lijsttrekker worden van GroenLinks-PvdA? Syp Wynia denkt van niet. Hij ziet afgehaakte PvdA-stemmers echt niet terugkeren omdat ze nu het heil zouden verwachten van een voorman van GroenLinks.

En hoe lang zit het kabinet-Jetten er nog? Volgens Wynia kan het over een jaar afgelopen zijn, als het al niet eerder is. Als Jetten cs Prinsjesdag al halen, krijgen ze begin volgend jaar te maken met de Provinciale Statenverkiezingen. Dat is een geheide struikelsteen voor het kabinet. De geschiedenis leert dat politici die weigeren hun oor te luisteren te leggen bij de kiezers de Statenverkiezingen moeten vrezen. En de nieuwe statenleden, die kiezen ook de volgende Eerste Kamer.

Wynia’s Week is er drie keer per week. Doet u mee?

De boeken van Wynia’s Week verschijnen bij Uitgeverij Blauwburgwal. U kunt ze hier ook bestellen.

Het bericht Het kabinet-Jetten ligt op ramkoers met de meerderheid van de Tweede Kamer. En met de meerderheid van de burgers verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit ‘NGO-complex’ is nauw verweven met de overheid, maar bestaat uitsluitend uit linkse organisaties en wordt meebetaald door loterijen en stichtingen. De banden met linkse politieke partijen zijn warm – en die met het koningshuis ook.

Daarover gaat deze video-annex-podcast van SYP WYNIA in gesprek met WOUTER ROORDA. Roorda is expert op het gebied van het NGO-complex. Van zijn hand verschijnt later dit jaar een uitputtend boek over hoe de linkse schaduwmacht grote invloed heeft in een land waar de meeste burgers zich helemaal niet verwant voelen met linkse partijen en linkse actiegroepen. Het NGO-complex is ook in die zin een ondermijning van de democratie.

Een miljard – en meer

Wouter Roorda schat dat er jaarlijks minstens een miljard euro aan belastinggeld gaat naar op het oog uiteenlopende clubs als Oxfam-Novib en Milieudefensie, die in de praktijk nauw met elkaar verweven zijn, allemaal opkomen voor het klimaat, asielmigratie en de multiculturele samenleving en ageren tegen een land als Israël. Ze worden geleid door draaideurpolitici: vandaag nog activist en lobbyist en morgen Kamerlid of minister. Een paar voorbeelden: Diederik Samsom (PvdA) en Stientje van Veldhoven (D66), de nieuwe klimaatminister.

Behalve het miljard (of meer) van de overheid is er de financiering van het NGO-complex door loterijen (de Postcodeloterij met name, een monopolist met een overheidsvergunning, bestuurd door vooral linkse politici) en stichtingen (zoals de Stichting Democratie en Media, mede-eigenaar van media als De Volkskrant, Algemeen Dagblad, Trouw en Het Parool en RTL Nederland).

De loterijen en de stichtingen dragen ook honderden miljoenen bij aan het NGO-complex. Verder komt er geld binnen van Amerikaanse miljardairs en van de Europese Commissie in Brussel, die jaarlijks miljarden stopt in de Europese versie van het NGO-complex.

Opvallend is de radicalisering die de afgelopen decennia is opgetreden in de groeperingen van het NGO-complex. Dat weerhoudt het koningshuis er niet van warme banden te onderhouden met zowel de Postcodeloterij als de actieclubs van het NGO-complex.

Het koningshuis doet mee

Zo opent koningin Máxima eind deze maand het nieuwe hoofdkantoor van Oxfam-Novib, een van de leidende elementen binnen het NGO-complex, geleid door PvdA-politicus Michiel Servaes. Bij deze bijeenkomst wordt onder meer ‘activisme’ bewierookt. Máxima opende in 2018 ook al het nieuwe hoofdkantoor van de zogenaamde ‘Goede Doelen Loterijen’ – een belangrijke hoeksteen van het NGO-complex.

Pikant is dat het ‘Oranjefonds’ waar de koninklijke familie zich aan heeft verbonden, in 2002 werd opgericht om de aandacht weg te trekken van het debacle van het huwelijkscadeau voor Willem-Alexander en Máxima, dat gewijd had zullen zijn aan ‘de multiculturele samenleving’. Daar kwam te weinig geld op binnen om de rekeningen te kunnen betalen. Het Oranjefonds wordt nog steeds grotendeels betaald door loterijgeld.

Wynia’s Week TV is er ook als podcast

Wynia’s Week is er drie keer per week. Doet u mee?. Hartelijk dank!

De boeken van Wynia’s Week verschijnen bij Uitgeverij Blauwburgwal. U kunt ze HIER bestellen

Het bericht Het NGO-complex: hoe rijke actiegroepen een linkse schaduwmacht vormen die Nederland meeregeert. WWTV! verscheen eerst op Wynia's Week.

Gaat het CDA daar volgende week stemmen mee winnen bij de gemeenteraadsverkiezingen, vraagt SYP WYNIA zich af in deze aflevering van WWTV, in gesprek met PIM VAN GALEN. Dat valt zeer te bezien. Een hele generatie bewindslieden heeft er inmiddels alles aan gedaan om asielzoekers onderdak te verschaffen, maar het ontbreekt aan enige maatregel om de instroom in te perken. Alle kans dat een partij als Forum voor Democratie die daarover aan de bel trekt en op 18 maart in veel gemeenten meedoet, daar voordeel mee gaat behalen.

Waarom is Nederland de duurste?

Bijzonder is dan weer wel dat het CDA in het Europees Parlement samen met radicaal-rechts een meerderheid heeft geschapen voor een betrekkelijk vergaand project om asielzoekers naar landen buiten de EU (‘hubs’) te sturen, als ze niet direct teruggestuurd kunnen worden naar hun herkomstlanden. Opmerkelijk: de VVD in het Europees Parlement werkte aan een meerderheid samen met links en kwam met een uitgeklede versie van het steviger pakket dat door het CDA wordt omarmd en een meerderheid achter zich kreeg. Hoe verkoopt de VVD dat in Nederland?

Verder: is Dilan Yeşilgöz wel werkelijk gesetteld als leider van de VVD? En: Hoe lang pikken Nederlanders het nog dat achtereenvolgende kabinetten zowel de benzine als het aardgas tot de duurste van Europa maken en zo de welvaart van de burgers ondermijnen?

WWTV is er ook als podcast!

Wynia’s Week is er iedere week drie keer, 156 keer per jaar. De donateurs maken dat mogelijk. Doe mee! Hartelijk dank!

Het bericht ‘Hoog tijd dat het kabinet gemeenten geen azc’s meer opdringt, maar zorgt voor minder asielzoekers’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Hoe dat er aan toegaat weet bijna niemand beter dan Kevin Kreuger (JA21) die met slechts enkele collega’s de oppositie vormt in de gemeenteraad. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart stapt hij op: een mooi moment om deze bevoorrechte getuige te raadplegen over hoe het er aan toe gaat in Amsterdam, de hoofdstad waar bijna heel Nederland wat meewarig naar kijkt.

In dit uitvoerige WWTV-gesprek met SYP WYNIA schetst KEVIN KREUGER een ontluisterend portret van wethouders, raadsleden en een burgemeester die voornamelijk pretenties hebben, het hele land en zo mogelijk de rest van de wereld de les willen lezen, maar zelden iets voor elkaar krijgen – en vaak is dat maar beter ook.

Het gesprek met Kevin Kreuger loopt langs een lange lijst gekkigheid, van een vervuilde stad die zelf vuil uit Rome haalt om die aan de rand van de stad te verbranden, van hippietuintjes op de autoweg tot een hemelbestormend gasverbod dat totaal mislukte en een leger van 22.000 gemeentelijke ambtenaren met een ziekteverzuim van tien en soms zelfs vijftien procent. Kreuger schetst een stadsbestuur dat niet bestuurt, maar fungeert als een marketingbureau van belastinggeld dat persberichten rondstuurt waarna er hoegenaamd niets gebeurt.

En de burgemeester, Femke Halsema? ‘Het ontbreekt haar aan een antenne buiten haar bubbel. Ze heeft geen idee! Ze voelt het totaal niet aan. Ze is de burgemeester van een kloof. Ze is bijzonder ongeschikt om bestuurder te zijn. Ze is de hele dag bezig Nederland te besturen, de wereld te besturen, en de rest de les te lezen. Ze vliegt naar Boedapest om daar naar de Gay Pride te gaan. Terwijl er in Amsterdam wijken zijn waar homo’s nog net niet de helm op moeten zetten en de kogelvrije vesten aan moeten trekken alvorens de straat op te gaan.’

Maar laat de rest van het land er maar niet te giechelig over doen, zegt Kevin Kreuger. ‘Veel van de gekkigheid van Amsterdam verspreidt zich als een olievlek over Nederland.’

Dit videogesprek is ook te beluisteren als podcast

WYNIA’s WEEK is er 156 keer per jaar, helemaal gratis en met drie edities per week en duizend artikelen per jaar. Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de supporters, de donateurs en andere fans. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht ‘Femke Halsema heeft geen idee. Ze heeft geen antenne buiten haar bubbel. Ze bestuurt een Amsterdamse kloof.’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Wierd Duk zegt dat het uiteenvallen van de BoerBurgerBeweging (BBB) hem in zoverre verbaast, dat de nieuwe leider, Henk Vermeer, vaak verstandige dingen zei die best op één lijn zaten met de nu gepasseerde kandidaat-leider Mona Keijzer. Syp Wynia veronderstelt toch een cultuurverschil en vraagt zich af of het wel ooit een goed idee was om Keijzer te vragen als boegbeeld van BBB. Wierd dicht Mona Keijzer overigens goede kansen (’20, 25 Kamerzetels’) toe als ze mede met behulp van andere BBB’ers zou willen proberen een partij op te richten en de nieuwe leider van rechts te worden.

‘Totale krankzinnigheid’

Duk noemt het ‘van een totale krankzinnigheid dat er nu een kabinet aantreedt dat in bijna alle opzichten met de rug naar de samenleving staat, zelfs naar de eigen kiezers’. ‘Hoe kun je gelijktijdig niets doen aan de massale immigratie, waardoor je ook niets doet aan de woningnood en ga je wel bezuinigen op de zorg en de sociale zekerheid terwijl je de privileges van de nieuwkomers – zoals sociale huurwoningen voor statushouders – niet aantast? Dan wordt die landelijke overheid daarbij ook nog eens gesteund door lokale overheden, die graag een azc in hun gemeente willen hebben. Waardoor de overheid in oorlog raakt met de eigen burgers.’

Wierd Duk is kritisch op Forum voor Democratie, dat omstreden kandidaten op de gemeenteraadslijsten heeft staan, maar dicht die partij op 18 maart goede kansen toe. Omdat FvD anders dan de concurrentie op rechts wel in veel gemeenten meedoet en anders dan PVV en BBB al langere tijd niet wordt geplaagd door onrust in de eigen gelederen. En de verkiezingen van 18 maart, die zouden wel eens over de Spreidingswet (van azc’s) kunnen gaan.

‘Russischsprekend Oekraïne naar Poetin’

Waar moet een houdbare deal aan voldoen om een einde te maken aan het uitzichtloos ogende bloedvergieten in Oekraïne? Wynia en Duk zijn het in grote trekken eens. Wynia: ‘Rusland krijgt het overwegend Russischtalige deel van Oekraïne dat ze al grotendeels in handen hebben, in ruil voor keiharde toezeggingen dat Moskou de onafhankelijkheid van de rest van Oekraïne accepteert.’ Duk: ‘En het Westen zal moeten accepteren dat een land als Rusland een eigen invloedssfeer wil. Zoals de VS en China die ook hebben.’

Wynia’s Week is ook te beluisteren als podcast

Wynia’s Week is er 156 keer per jaar, dikwijls met video’s en podcasts. Een abonnement is gratis. Wynia’s Week wordt namelijk volledig gedragen door de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Wierd Duk: ‘Het is krankzinnig dat we met Rob Jetten een kabinet hebben dat met de rug naar de samenleving staat’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Geesje Rotgers doet al decennia onderzoek naar het natuur- en milieubeleid, zowel door overheden als door veelal gesubsidieerde NGO’s, invloedrijke grondbeheerders als Staatsbosbeheer, provinciale ‘landschappen’, Natuurmonumenten en andere lobby’s. Centraal in dat vaak volstrekt ondoorzichtige beleid zijn de toegepaste rekenmodellen – gemeten wordt er zelden – die fungeren als een black box. Rotgers: ‘Zo’n model is ondoorgrondelijk, dat geldt ook voor wat er ingaat en wat er uitkomt. Het fungeert als een loterij.’

’40 procent van Nederland voor de natuur’

Rotgers constateert dat het invloedrijke netwerk van overheden en lobby’s er op uit is om een groot deel van het dichtbevolkte Nederland, wellicht 40 procent van de grond, te bestemmen voor natuur- of natuurgerelateerde bestemmingen. Dat is nog meer dan de 30 procent waarvan elders in de Europese Unie sprake is. Dergelijke gebieden worden met name aan de landbouw – maar ook aan de rest van de economie en bijvoorbeeld aan de woningbouw – onttrokken.

Veelal komen vrijgekomen hectares vervolgens in handen van grote ‘terreinbeheerders’ als Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de provinciale landschappen, die nu samen al ruim 500.000 hectare van Nederland in handen hebben, maar dus ook eigenbelang hebben bij hun lobby om de greep op het land verder te vergroten. Het huidige grondbezit van deze ‘terreinbeheerders’ is al ongeveer één achtste van het land en aldus ongeveer gelijk aan de oppervlakte van de grootste provincie, Gelderland. De greep op de Nederlandse grond zou, als de opzet slaagt, dus nog enkele malen worden vergroot.

Geesje Rotgers werkte geruime tijd voor de periodieken van de inmiddels geprivatiseerde uitgeverij van de Wageningse landbouwuniversiteit, maar heeft zich gaandeweg verzelfstandigd en opereert nu vanuit een netwerk van onderzoekers met de naam Agrifacts. Ze benadrukt de onafhankelijkheid van haarzelf en van haar collega-onderzoekers.

Dat Rotgers en haar collega’s ook niet altijd met feiten komen die de landbouwsector bevallen mag blijken uit het feit dat zij aan het licht bracht dat de stikstofuitstoot van de veesector niet meetbaar terugliep na innovaties die juist beoogden de stikstof te reduceren. De landbouwlobby wijst graag op stikstofwinst door technische ingrepen.

Feiten worden weggestopt in stikstofland

Het werd Rotgers en haar collega’s door de boerensector niet in dank afgenomen dat ze ruchtbaarheid gaf aan onmeetbare winst van stikstofinnovaties. Opmerkelijk genoeg maakt Johan Vollenbroek, de activist die reeksen rechtszaken voert op basis van de stikstofwetgeving, soms juist gebruik van wat Rotgers boven water heeft gehaald. ‘Wij gaan uit van de feiten,’ zegt Rotgers zelf. En dus meldde ze dat al die luchtwassers op de stallen, stikstofreducerende vloeren en de zodeninjecties geen meetbaar effect hadden gesorteerd op de luchtkwaliteit. Na 25 jaar aan maatregelen werd nog steeds geen afname van de landbouwstikstof in de lucht gemeten.

Feiten, die zijn in stikstofland soms schaars en vaak moeilijk boven water te halen. Rotgers schetst een beeld van schimmige netwerken, onderzoeken die selectief worden verdonkeremaand of stiekem aangepast, vragen aan Staatsbosbeheer die merkwaardig genoeg worden beantwoord door een provincie, processen waarbij Johan Vollenbroek tegen betaling overstapt van bezwaarmakers naar overheden en Nederlandse rapportages voor Brussel die in Nederland worden achtergehouden, maar in Brussel wel verkrijgbaar zijn.

Anders dan vaak beweerd kun je volgens Geesje Rotgers ook niet zeggen dat ‘Brussel’ altijd zoveel strenger is dan wat Nederland zou willen, integendeel. De afgelopen jaren keken verder best groene leden van de Europese Commissie juist op van de verregaande, maar nogal stiekeme voortvarendheid waarmee Nederlandse overheden – met een grote rol voor de provincies – het Nederlandse landelijk gebied een louter groene bestemming wensten te geven. ‘Het gaat Brussel juist veel te ver om het hele platteland op de schop te nemen.’

Het valt Rotgers op dat het ‘beheer’ door grote natuurgrondbeheerders vaak helemaal niet leidt tot de ‘biodiversiteit’ die op papier als doel fungeert – maar die ‘resultaten’ worden zelden gepubliceerd. Tegelijkertijd wordt er zowel door deze groene grootgrondbezitters – veelal betaald door belastinggeld en loterijen – samen met overheden een permanente campagne gevoerd waarin de indruk wordt gewekt dat de natuur (en sinds kort ook de waterkwaliteit) ernstig aan het verslechteren is.

Al die onheilstijdingen maken – net als het aanhoudende waarschuwen voor de schade door stikstof – deel uit van de modes operandi van het hierboven geschetste netwerk, door Arnout Jaspers eerder wel betiteld als ‘de ecolobby’. Rotgers laat niet na op te merken dat het voortdurende natuuralarm nogal contrasteert met de vele miljarden die er de afgelopen decennia al in het verbeteren van de natuur zijn gestoken.

Dat Nederland het enige land ter wereld is dat ooit een ‘stikstofminister’ (VVD-ster Christianne van der Wal) had en een stikstofcrisis die door de premier (Rutte) als de grootste van zijn carrière werd getypeerd gaat in het relaas van Rotgers terug tot de jaren ’80 van de vorige eeuw. Nadat de door zwaveluitstoot veroorzaakte zure regen door technische maatregelen al snel was bestreden begonnen in Nederland de NGO’s en de natuurbeheerders onafgebroken op de stikstoftrom te slaan als oorzaak van alles wat er niet zou deugen aan de natuur.

Het stikstofalarm wordt dus al veertig jaar gaande gehouden. Diverse bewindslieden lijken aan de leiband van de lobby te lopen. Zo vroeg Christianne van der Wal aan de Wageningse universiteit hoeveel hectares er extra onttrokken moesten worden om ‘de natuurdoelen’ te halen. Het bleek 700.000 hectare te zijn – een derde van het hele Nederlandse landbouwareaal. Dat paste naadloos in de bovengenoemde agenda om 40 procent van Nederland tot natuurgebied te gaan bestempelen.

Jetten hervat het peperdure stikstofbeleid van Rutte

Nadat de Rutte-kabinetten tot 2035 tientallen miljarden uittrokken voor het uitkopen van boeren met het doel zo tot stikstofreductie te komen, koos het kabinet-Schoof (en met name BBB-landbouwminister Femke Wiersma) ervoor om de Nederlandse stikstofregels – enig in hun soort – te versoepelen.

Geesje Rotgers constateert dat het kabinet-Jetten feitelijk het miljarden kostende beleid van de kabinetten-Rutte (en met name van VVD-stikstofminister Christianne van der Wal) weer gaat hervatten. In het spoor van Femke Wiersma had men kunnen besluiten de regels te versoepelen (waardoor Nederland overigens nog steeds het strengste stikstofland van Europa zou zijn), maar om onnaspeurlijke redenen gebeurt dat niet. ‘We hebben de afgelopen jaren gezien dat de politiek dat niet wil,’ constateert Geesje Rotgers. ‘We houden zo onze stikstofcrisis in stand.’

De ecolobby schoof aan bij de kabinetsformatie

Opvallend genoeg kwamen alle vertegenwoordigers van de invloedrijke ‘ecolobby’ de afgelopen maanden ook steeds opdraven bij de formatie van het kabinet-Jetten. En de nieuwe stikstofstaatssecretaris, dat is een jonge wethouder van D66 – de partij die de afgelopen jaren als geen andere ijverde voor het halveren van de veestapel om ‘de stikstofdoelen’ te halen. Staatssecretaris Jaimi van Essen mag er in tien jaar twintig miljard euro aan spenderen.

Kun je zo zeggen dat de met de ecolobby verstrengelde overheden koste wat kost vasthouden aan de strenge stikstofnormen en de zogenaamde stikstofcrisis die daardoor is ontstaan nodig hebben als hefboom om greep te krijgen en te houden op het grondgebruik in Nederland? Geesje Rotgers: ‘Ik denk het wel. Dat is precies wat ik zie. Daarom wil men geen oplossing.’

Wynia’s Weekvolgt de omstreden stikstofcrisis al vijf jaar op de voet, met soms baanbrekende publicaties. Steunt u deze onafhankelijke journalistiek? Graag! Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De ecolobby hervat met het kabinet-Jetten de stikstofcampagne om Nederland in haar greep te krijgen verscheen eerst op Wynia's Week.

Is Eelco Heinen werkelijk zo zuinig of willen de VVD en hijzelf vooral uitstralen dat het beleid zuinig is? Waarom neemt de VVD genoegen met een begrotingstekort van 2,1 procent, terwijl we tijdens de eerste Rutte-kabinetten nog tot 0 procent de broekriem moesten aanhalen?

Wie is CDA’er Tom Berendsen en welke rol gaat hij spelen in de buitenlandse politiek, terwijl tegenwoordig de premier op dat terrein de baas is? Gaat Jetten hem de kaas van het brood eten? Waarom wilde Dilan Yeşilgöz per se naar Defensie, terwijl dat ministerie lange tijd weinig geliefd was onder politici?

En wie zijn de vertrouwelingen van Mark Rutte in het nieuwe kabinet? Dat is relevant, want we weten dat het kabinet van Jetten letterlijk de boodschap van Rutte vanuit Brussel wil uitvoeren, namelijk bezuinigen op pensioenen, zorguitgaven en uitkeringen? Wordt er bezuinigd op de zorg omdat die te duur wordt of omdat we de NAVO-norm van Donald Trump gaan uitvoeren? Is dit kabinet drie keer D66, of is het toch meer drie keer VVD?

Maar vooral: waarom haalt D66-leider Jetten enkele meer of minder omstreden partijgenoten terug naar Den Haag om ze minister te maken? Kijk daarvoor ook alvast naar dit artikel dat Wouter Roorda enkele jaren geleden schreef en waaruit beoogd klimaatminister Stientje van Veldhoven tevoorschijn komt als een klassiek geval van lobbycratische draaideurpolitiek. Lees, kijk en luister!

WWTV is ook te beluisteren als podcast.

Wynia’s Week is er drie keer per week, met duizend verhalen, video’s en podcasts per jaar. Dat is allemaal vrij toegankelijk, dankzij de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht PIM & SYP: Wie won de kabinetsformatie, is het de VVD of toch nog D66? verscheen eerst op Wynia's Week.