Na de linkse lynchpartij in Lyon is het Elysée voor de partij van Marine Le Pen weer wat dichterbij gekomen

‘Een godsgeschenk voor de partij van Marine Le Pen en Jordan Bardella.’ Zo omschreef, enigszins cynisch, een columnist van de conservatieve krant Le Figaro het drama waarbij in Lyon een uiterst rechtse jongeman werd doodgeschopt door leeftijdsgenoten gelieerd aan ’s lands grootste linkse politieke partij, La France Insoumise (LFI).

De afgelopen halve eeuw kampten vooral tegenpolen als het Front National van Jean-Marie Le Pen en het Rassemblement National (RN) van zijn dochter Marine met een gewelddadig, extremistisch imago. Maar dat beeld is aan het kantelen.

De doodgeschopte rechtse jongeman heette Quentin Deranque en was 23 jaar. Donderdag 12 februari trad hij op als beveiliger in Lyon van jonge vrouwen van het rechts-feministische collectief Némésis. Ze ageerden tegen een lezing van de Syrisch-Franse Rima Hassan, een LFI-Europarlementariër en pasionaria voor de Palestijnse zaak.

Onverdraaglijke beelden

De demonstratie van de jongedames trok de aandacht van een groepje jonge mannen dat zich heeft opgeworpen als beveiligers van LFI-politici tegen agressievelingen van de andere kant. Zij verstoorden de demonstratie met wat duw- en trekwerk en de dames hielden het al snel voor gezien. Maar inmiddels waren uiterst rechtse jongens op het tumult afgekomen en een paar straten verderop raakten zij slaags met de LFI-knokploeg.

Opnames vanuit omringende flatgebouwen tonen hoe de rechtse, in het zwart geklede jongens met paraplu’s inslaan op de linkse vijanden, die zich ook niet onbetuigd laten. De onverdraaglijke beelden tonen de op de grond liggende Quentin die herhaaldelijk en hard tegen zijn hoofd wordt geschopt. Beide groepen maken zich snel uit de voeten, maar Quentin blijft liggen, staat dan wankelend op en probeert, ondersteund door een kameraad, naar huis te lopen. Halverwege zijgt hij ineen, de hulpdiensten constateren dat ernstig hersenletsel hem fataal is geworden.

Het nieuws schokt het door de naderende gemeenteraadsverkiezingen extra gepolariseerde Frankrijk. Zeker als blijkt dat drie van de zeven gearresteerde verdachten kind aan huis zijn, of waren, in de Tweede Kamer van het parlement, als assistenten van LFI-politicus Raphaël Arnault. Deze richtte enkele jaren geleden de ordedienst op onder de naam La Jeune Garde Antifasciste. De garde werd vorig jaar verboden wegens gewelddaden, maar ging in beroep en de leden duiken overal op waar ze ‘fascisten’ ontwaren, zoals die middag in Lyon. De bekendste van het drietal is vaak gesignaleerd in gezelschap van LFI-leider Jean-Luc Mélenchon. Zes van de voorlopig zeven verdachten zitten in voorarrest op beschuldiging van medeplichtigheid aan de dood van Quentin.

Deze paste overigens niet in het beeld van rouwdouwer dat opdoemt bij omschrijvingen in Franse media als ‘extreemrechtse nationalist’. Hij was een keurig geklede student wiskunde, had geen strafblad, stond niet gesignaleerd als lid van een militie, bezocht trouw een kerk van traditionalistische katholieken, bewonderde maarschalk Philippe Pétain en voelde zich aangetrokken tot de ’fémonationalistes’, volgens Le Monde, van Némésis.

De leden daarvan beschouwen niet-westerse immigratie als een gevaar voor Franse vrouwen en de dappersten onder hen mogen graag betogingen van linkse feministes tarten met voorbeelden van misdaden tegen vrouwen begaan door asielzoekers en andere immigranten. Quentin Deranque was geen blonde, blauwogige Fransman, maar, in de woorden van Le Figaro, ’van gemengd bloed’, als zoon van een Franse vader en een Peruaanse moeder.

LFI-leider Mélenchon zegt te treuren over de dood van Quentin, maar weigert te erkennen dat zijn volgelingen daar iets mee te maken hebben. Hij geeft de politie van Lyon de schuld, die niets had gedaan om de knokpartij tussen ‘zijn’ jongens en de rechtse vechtersbazen te voorkomen.

Wel was de politie in Lyon afgelopen zaterdag massaal op de been om te voorkomen dat een eerbetoon aan Quentin zou uitlopen op geweld. Ruim drieduizend mensen liepen mee, maar Quentins ouders hadden de uitnodiging afgeslagen en opgeroepen tot kalmte. Ook het Rassemblement National van Jordan Bardella, die volgens peilingen de presidentsverkiezingen van 2027 kan winnen, liet verstek gaan. Bardella had deelname van kaderleden zelfs verboden, uit vrees dat radikalinski’s zijn nagestreefde gematigde, respectabele imago zouden bezoedelen. In de woorden van oud-premier en mogelijk presidentskandidaat Dominique de Villepin: ‘Het RN kreeg de kans waarvan het altijd heeft gedroomd: de schijn wekken van een normale partij.’ Bardella had het goed gezien: onder de betogers vonden enkelen het nodig passanten met gestrekte arm te begroeten en scheldwoorden te roepen naar Arabieren.

‘Geen akkoorden meer’

Voor gematigde socialisten als oud-president François Hollande is het drama rond de dood van Quentin aanleiding de banden met de ultralinkse broeders van LFI te verbreken. De bemoeienis van de Jonge Garde in de lynchpartij was de druppel, na jarenlange ergernis over het gedram en gedreig met gewelddadige opstanden van Mélenchon, eveneens beticht van antisemitisme. Raphaël Glucksmann, de zoveelste linkse presidentskandidaat: ‘We sluiten geen akkoorden meer met LFI, we gaan die partij bestrijden.’

Niet zo snel, reageren anderen ter linkerzijde. Zij herinneren aan de parlementsverkiezingen van 2024, toen de partij van Le Pen in de eerste ronde een zege behaalde die in de beslissende tweede ronde teniet werd gedaan door de razendsnel gesmede alliantie van gematigde socialisten, groenen en liberalen met LFI. Het cordon sanitaire rond Le Pens partij had gewerkt, maar heeft die blokkade na de moord op Quentin Deranque zijn langste tijd gehad? En ligt daarmee de weg naar het Elysée open voor Jordan Bardella of Marine Le Pen? Frankrijk-correspondent Hugh Schofield van de BBC houdt er rekening mee.

Spannende raadsverkiezingen

Bij de gemeenteraadsverkiezingen op 15 en 22 maart komt er mogelijk wat duidelijkheid. François Hollande zei ‘liever enkele steden te verliezen dan verbindingen aan te gaan met LFI’. Zelfs als zo’n pact verijdelt dat Marseille, Frankrijks tweede stad, een burgemeester krijgt van Le Pens partij?

Veel aandacht zal uitgaan naar Lyon, waar Quentin zo gruwelijk aan zijn einde kwam. De burgemeester, lid van de Groenen, had vergeefs getracht de volgens hem ‘fascistische’ demonstratie van zaterdag te verbieden. De regering in Parijs schoof hem ruw opzij. De man had wel voldoende gezag om te voorkomen dat Quentins portret aan de voorgevel van het stadhuis werd bevestigd. Maar elders in de stad siert zijn beeltenis het gebouw waarin een rechtse président de regio Auvergne-Rhône-Alpes bestuurt.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!