Tot verbijstering van Haagse politici weten ‘de Belgen’ de toestroom van asielzoekers flink te verminderen. Nederland niet. Waarom? In politiek en bestuur geldt dezelfde wet als in de natuur: de vis begint te rotten vanaf de kop. Slecht bestuur produceert slechte resultaten. Leidende politici die hun klassiekers niet kennen, laten burgers lijden. Met al zijn ‘experts en deskundigen’, claimt Den Haag het grote gelijk maar koerst blindelings richting betonnen muur. Migratie is (al decennia) het voorbeeld.

In Nederland en België dragen de premiers de politieke verantwoordelijkheid: in Nederland Rob Jetten; in België Bart De Wever. Beide zitten geruime tijd in de politiek. Jetten was parlementair medewerker van voormalig D66-leider Alexander Pechtold en De Wever groeide uit tot boegbeeld van de Nieuwe Vlaamse Alliantie (N-VA). In 2013 werd hij burgemeester van Antwerpen en in 2025 premier van het federale België, dus inclusief z’n Franstalige landgenoten.

De Wever populair, Jetten niet

Jetten is volgens peilingen momenteel de meest impopulaire premier van Nederland; De Wever de meest populaire premier van België. Zelfs onder Franstalige kiezers die altijd te horen kregen dat hij een extreme Vlaamse nationalist was. In een voorgaande generatie had Nederland Ruud Lubbers en Wim Kok als premier en België Wilfried Martens en Jean-Luc Dehaene; premiers van hetzelfde type en niveau.

Die verhouding is nu onevenwichtig. De Wever won gezag door bijvoorbeeld te voorkomen dat België alle nadelen zou krijgen van een EU-plan: het deblokkeren van Russische tegoeden (180 miljard), gestald bij Euroclear in Brussel. Dat laatste zou België een enorme schadevergoedingseis kunnen opleveren wegens confiscatie. De Wever voorkwam dat, vanuit isolement, met een uitgekiende strategie, het vinden van bondgenoten en het overtuigen van Duitsland. De Wever kent zijn klassiekers en spreekt diverse talen. Hij groeide uit tot ‘moedigste aller Belgen’, in navolging van de Keltische stamvader Ambiorix. En dat voor de ‘Vlaams nationalist’. De Wever telt mee in Europa.

Hoe zit het met premier Jetten? Honderd dagen is te kort voor een té hard oordeel, maar wat vooral opvalt is een gebrek aan inzicht. Met helder inzicht slaagde De Wever. Jetten reist de wereld. Dankzij de vele selfies lijkt hij erg verliefd op zichzelf. Hij oogt als een ‘kind-premier’, terwijl Nederland in opstand komt tegen de Spreidingswet die zowel asielzoekers als het burgerprotest over Nederland verspreidt. De onvrede groeit, terwijl Jetten de statuur van een vakantiefotograaf aanneemt. Ergo: zijn aanzien (en dat van zijn functie) maken de duikvlucht van een vallende ster. Aangezien hij premier van een minderheidskabinet is, is het gevaar nooit ver weg.

Jetten opereert als koorddanser, terwijl De Wever de architect is van zijn centrumrechtse alliantie N-VA, met voldoende electorale kracht om het politieke landschap in Vlaanderen en België te domineren. Met een kleine 25% in Vlaanderen is N-VA onmisbaar voor coalitievorming in Vlaanderen én België en zet De Wever de koers uit. Het werd een ommekeer, terwijl Nederland politiek is gefragmenteerd.

Kolderiek

België kende, vooral in de jaren tachtig, kolderieke taferelen met dronken prominente Waalse socialisten, die wartaal uitsloegen tijdens de zittingen van de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Een voorbeeld dat ik ooit zelf zag was de Waalse socialist Michel Daerden, federaal minister van verkeerszaken (!), die het parlement stomdronken toesprak. Die tijd is voorbij, al is de nieuwe generatie niet meteen geheelonthouder.

Het verschil tussen De Wever en Jetten is de kwaliteit van ‘inzicht’. Premiers zonder inzicht fabriceren ‘beleid’ zonder uitzicht. De Spreidingswet is een goed voorbeeld. Het lost niets op maar verspreidt het asielprobleem. Veel asielzoekers gooien hun paspoort weg, maar hun mobieltje niet. Foto’s van asielopvang in Van der Valk hotels en cruiseschepen gaan de wereld over: Nederland wordt een populaire asielbestemming.

België voorkomt dat door karige opvang. Zelfs de Vlaamse socialisten, met wie De Wever regeert, steunen de minimale opvang. Frank Vandenbroucke (70), de vice-eerste minister van België, Vlaams socialist in de regering-De Wever, kent de gevolgen van overmatige immigratie. En niet omdat hij een Vlaamse socialist is met calvinistische trekken.

Vlaamse socialisten waren ooit machtig, maar verloren aan de rechterzijde kiezers aan het Vlaams Belang en ter linkerzijde aan de radicaal-socialistische Partij van de Arbeid (PVDA). Een cruiseschip voor asielzoekers zal er in Antwerpen niet snel komen. Daarom gaan ze verderop, naar ‘Hotel Holland’. Logisch, zou ik ook doen. De fout ligt niet in Brussel, maar in Den Haag. De Wever ziet, wat Jetten niet inziet.

Verzet in haarvaten van de politiek

Er zou in België geen enkele steun zijn voor een asielbeleid op z’n Nederlands omdat het verzet al begint in de haarvaten van de politiek. In Vlaanderen wordt ‘identiteit’ bewuster beleefd omdat men ervoor moest strijden, terwijl het in Nederland als vanzelfsprekend wordt ervaren. De Vlaming ziet overmatige immigratie met grote cultuurverschillen als bedreiging voor de eigen identiteit.

Het kiessysteem staat in België dichter bij de burgers dan in Nederland, dat centralistisch vanuit Den Haag wordt bestuurd. Zodra een Vlaamse burger overlast heeft van asielzoekers gaat hij of zij klagen bij de gekozenen, zoals de burgemeester, en bij leden van het Vlaams of federaal parlement. Zij worden gekozen in hun kieskringen waarbij voorkeurstemmen heel belangrijk zijn. Elke Vlaamse politicus met veel voorkeurstemmen gaat dat rondbazuinen, en eist vervolgens een hoge plaats op in de partij en daarna in het parlement. De ‘sterkhouders’ van de partij worden minister in de federale of regionale regering. En de ‘sterk(ste)houder’ premier van België. Wie hoog in de Belgische politiek wil, moet niet tegen de kar van de kiezers rijden.

In Nederland is dat precies andersom. Er is één landelijke kieslijst voor bijvoorbeeld de Tweede Kamer. De kandidaat wordt op de lijst gezet, met dank aan de partijleiding waarbij voorkeurstemmen niet essentieel zijn. Wel mooi meegenomen, maar niet beslissend voor de politieke loopbaan. De lijsttrekker moet het werk doen en vooral goed overkomen op televisie. Dat was het geval bij premier Jetten, en hij voerde een effectieve campagne. Contact met de bevolking is minimaal en vaak geregisseerd. Wat er leeft ‘onder de mensen’ is geen leidraad. De Spreidingswet bewijst dat. Er ontstaat zo een disconnectie tussen wat Den Haag wil (de term: ‘het moet’) en de belevingswereld van gewone burgers.

In België komen tegenwoordig doorgaans ministers in de regering met een ‘record’; een staat van dienst. Dat zijn de ‘sterkhouders’ uit de diverse partijen. Een miskleun zoals met de huidige Nederlandse minister van Volkshuisvesting, Elanor Boekholt-O’Sullivan (50, D66), zou in België niet snel plaatsvinden. Ze werd door ex-minister van Defensie Kajsa Ollongren (D66) benoemd tot luchtmachtgeneraal, weliswaar zonder vliegbrevet, en staat op mislukken in Den Haag. Die benoeming heeft meer te maken met ‘vriendinnetjespolitiek’ dan met goed bestuur.

De asielproblemen waar Nederland nu mee kampt zijn problemen van eigen makelij, zoals ook al bij het energie- en klimaatbeleid, met hoge kosten die de burgers op hun bord krijgen via hogere belastingen. Belgische politici staan doorgaans dichter bij de kiezers en weten waar de eindgrens ligt. Den Haag voelt niets, en ontspoort ongestoord.

Wynia’s Week biedt drie keer per week de achtergronden die u elders zelden krijgt. En dat via een unieke formule: iedereen kan er kennis van nemen, de supporters maken het mogelijk. Doet u al mee?

Het bericht Waarom België met de asielopvang slimmer is dan Nederland verscheen eerst op Wynia's Week.

De Belgische premier grossierde in Franse citaten, zonder ze te vertalen, wel wetende dat de taal van Molière in Nederland, helaas, een dode taal is. Alleen EW-columnist Martin Sommer, voormalig correspondent in Frankrijk, kon er zich aan laven. De media kwamen niet verder dan te melden dat De Wever ‘méér Benelux’ bepleitte, een organisatie waarvan ‘Hollanders’ denken dat die in de vorige eeuw werd opgeheven.

‘Historische vergissing’

De Wever leidde zijn publiek naar ‘onbekend terrein’ met zijn welgemeende dagdromerij en weemoed over de ‘scheiding der Nederlanden’. De ‘Nederlanden van de Zeventien Provinciën’ met als wegbereider Filips de Goede; niet Willem van Oranje. Nogal verwarrend want bij Nederlanders begint Nederland bij Willem van Oranje. Wat ervoor geschiedde zit niet (meer) in het collectief geheugen. De figuur van Willem van Oranje loopt zelfs gevaar in het multiculturele onderwijs. Zijn standbeeld staat nog trots op het Plein, mede als standplaats voor dankbare meeuwen.

De Wever behoort tot de Vlaamse politici die de Omwenteling van 1830 (de afscheiding van de Belgen van het Koninkrijk der Nederlanden) betreuren omdat Noord en Zuid tezamen een politieke machtsfactor in Europa konden zijn geweest. Hij zit op dezelfde lijn als Louis Tobback, de voormalige leider van de Vlaamse socialisten en langstzittend burgemeester van Leuven. Volgens hem zouden de zuidelijke Nederlanden de Eerste Wereldoorlog beter zijn doorgekomen indien Noord en Zuid bij elkaar waren gebleven. Hij noemde 1830 ‘een historische vergissing’. De Wever citeerde voormalig Antwerps burgemeester Camille Huysmans, socialist, die de Omwenteling van 1830 omschreef als ‘een fout die een magnifieke staat heeft vernietigd’.

De Wever omschrijft de Tachtigjarige Oorlog die in 1585 leidde tot de val van Antwerpen, en bijgevolg tot de scheiding der Nederlanden als ‘grootste ramp’ ooit. Antwerpse burgemeesters, een functie die De Wever tot voor kort bekleedde, zijn – nog altijd – getraumatiseerd door het uiteenvallen van ‘De Nederlanden’ dat Antwerpen in een armoedeval gooide, mede bevorderd door een ‘de facto Hollandse’ blokkade van de Westerschelde. Antwerpen verpieterde.

In 1803 kwam Napoleon op bezoek in Antwerpen en zag de ligging als een prachtige uitvalsbasis voor aanvallen op Engeland. De Wever schakelde pardoes over op het Frans want Napoleon omschreef het verpauperde Antwerpen als ‘une ville d’Afrique’; ‘elle ressemble à peine à une ville européenne’. Hij voegde eraan toe: ‘aangezien jullie hier graag “judorange” drinken, ga ik ervan uit dat jullie allemaal voldoende Frans begrijpen’. Dat was duidelijk niet het geval.

Een leuke vondst natuurlijk, maar het is niet enkel Napoleon die Antwerpen vergeleek met ‘une ville d’Afrique’. Er zijn Antwerpenaren die beweren dat de Scheldestad een ‘Afrikaanse stad in wording’ is en er ‘weinig Europees overblijft’. Die groepering – waarvan de naam niet mag worden genoemd – heeft een grote deputatie in de Antwerpse gemeenteraad.

‘Ik had hem er graag bij gehad’

Vervolgens schakelde De Wever over op Europese thema’s, onder andere migratie. Met een actueel tintje omdat hij als Belgisch premier een brief had getekend met 7 andere EU-regeringsleiders om een strenger migratiebeleid te eisen, vooral het tegengaan van illegale immigratie. Premier Schoof liet na om deze brief te tekenen (De Wever: ‘ik had hem er graag bij gehad’) wat het einde van Schoof-I betekende. Als het om Europese coalitiepolitiek gaat, heeft het Hollandse establishment vaak twee linkerhanden. Zeker een premier zonder enige politieke ervaring.

De Wever bepleit een immigratie die de arbeidsmarkt versterkt, maar het omgekeerde is het geval. ‘Eén op de drie niet-EU’ers met een verblijfsvergunning is hier gekomen in het kader van gezinshereniging. Slechts één op de vijf is hier in het kader van arbeidsmigratie.’ Bij het aandeel ‘werkende vrouwen uit niet-EU landen gaapt een wijde kloof’, stelt hij. ‘Minder dan 6 op de 10 van hen is aan het werk. In België is dat zelfs minder dan de helft’. Daarom bepleit hij een nieuw ‘migratiemodel’: ‘als meer nieuwkomers bijdragen aan de welvaart, groeit er een positiever beeld van migratie bij de burgers’. Dan ontstaat er volgens hem ‘inclusief nationalisme’.

Gesloten enclaves

Het klinkt vervelend, maar er is nóg een woord dat kennelijk niet mag worden genoemd: islam! Misschien dat De Wever in het superlinkse Amsterdam met zijn zelfbenoemde Gaza-strijders deze term liever meed. Antwerpen heeft een grote joodse gemeenschap en De Wever is hun bondgenoot, maar qua Israël-beleid is hij als premier ingeklemd. Bovendien, Vlamingen identificeren zich meer met de Palestijnen dan de gemiddelde Nederlander. Vanuit hun historisch gemoed als ‘onderdrukten’ (door Franstaligen) zien zij Palestijnen als lotgenoten. En Israël als dader. De termen ‘Gaza, Israël, islam’ werden geparkeerd.

Toch kan men geen houdbare analyse maken zonder te wijzen op niet-Westerse culturen die vaak verschillen in levenswijze, wat overbrugbaar is, maar die soms ook fundamenteel verschillen in waarden en levensbeschouwing. Wie dat aspect miskent, integreert niet, maar separeert – met gesloten enclaves tot gevolg.

De Wever hoeft maar enkele honderden meters buiten zijn Wetstraat 16 te gaan, en de werkelijkheid dringt zich op. Brussel is formeel hoofdstad van Vlaanderen (!), België en Europa. Brussel heeft al een jaar geen regering, en verschillende gemeenten zijn islamitische enclaves, waar de Moslimbroederschap regeert.

Ik geef toe; dat ligt in Amsterdam allemaal erg gevoelig, maar weinigen durven nog onverschrokken te analyseren, zoals Frits Bolkestein ooit deed.

Gedurende de toespraak ging De Wever in sneltreinvaart door de onderwerpen ‘Europa’ en de band met de VS waarin hij een realistische analyse als vertrekpunt neemt. België kent zijn plaats in het concert der mogendheden en De Wever steekt niet op zijn Hollands tirades af tegen Donald Trump; maatje te groot. Hij heeft kritiek op het klimaatbeleid en verdedigde in België altijd kernenergie, ook al besliste de regering-Verhofstadt in 2003 deze te sluiten vóór 2015. De Antwerpse economie kan niet zonder atoomstroom; de centrales bleven open.

‘Union Intime’

Voor oplossingen haakt De Wever aan bij het ‘Koninkrijk der Nederlanden’ waartoe de grote mogendheden beslisten op het Congres van Wenen in 1815. In 1830 vertrokken de Belgen; later ook Luxemburg dat een personele unie had met het Nederlands koningshuis.

De Wever bepleit een ‘Union intime’ (nauwe unie) tussen de Benelux-landen; samen de vierde EU-economie. De Benelux bleef lange tijd een ondergeschoven kindje. Ik zat een tijdje in het Benelux-parlement; het gros van de aanwezigen bestaat uit Belgen. Voor Tweede Kamerleden die geen voorname portefeuille krijgen, is het Benelux parlement een troostprijs; de vele kleine fracties kunnen vaak niemand leveren.

Eerst moet Nederland politiek weer op de been

Voor Nederland geen slecht idee om resultaten te boeken in de ‘eigen historische ruimte’ in plaats van te getuigen ver van huis. Gezamenlijk dagelijkse problemen aanpakken: criminaliteit, mensensmokkel en drugshandel.

Is dat een zaadje voor een confederatie der Lage Landen, vroeg De Wever zich af. Dat is misschien (nog) een brug te ver. Met Vlaanderen mogelijk, maar Brussel zinkt weg in het moeras waaruit het is ontstaan, terwijl Wallonië zich spiegelt aan Frankrijk en het rijke Luxemburg, in de oksel van Duitsland en Frankrijk, welvarend leeft.

Eerst moet Nederland weer politiek op de been; niettemin veel dank voor de welgemeende raadgevingen van de ‘Eerste Minister onzer  Zuiderburen’.  

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Belgische premier Bart De Wever had Dick Schoof er graag bij willen hebben verscheen eerst op Wynia's Week.

Met Bart De Wever (54) treedt een ander type premier aan dan al zijn voorgangers. Niet eerder kon een ‘Vlaams-nationalist’ de eed afleggen bij de Belgische koning. Een premier die het eigen land kritisch bekijkt, alsof hij een buitenstaander is, was ondenkbaar.

Voor De Wever is België echter een ‘kunstmatige constructie’, een soort slippertje van de geschiedenis. Zelf droomt hij van een hereniging van de Nederlanden en is eigenlijk een ‘Verenigde Nederlander’, avant la lettre. En tóch premier van België. Voor Nederlanders een wáár mysterie.

Alles voor Vlaanderen

Ik heb Bart De Wever aan het begin van deze eeuw voor het eerst ontmoet, nadat ik enkele jaren diende als politiek redacteur van de Vlaamse krant De Standaard die toen nog publiceerde onder het logo: ‘Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Christus’. Dat was de wereld waarin De Wever als jongere opgroeide. Volgens hem was het grootste drama van de Zuidelijke Nederlanden het feit dat Spanje dat gebied, en vooral Antwerpen, in 1648 definitief in handen kreeg. De scheiding werd een voldongen feit en de Vlamingen verarmden.

Op 20 juli 2021, een dag voor de ‘Nationale Feestdag’ van België, zei hij in Het Nieuwsblad: ‘Ik heb de droom nooit losgelaten dat alle Nederlandstaligen ooit in één verband weer zouden samenleven. Mocht ik kunnen sterven als Zuidelijke Nederlander, ik zou gelukkiger sterven dan als Belg’.

Vlamingen leefden eeuwenlang als horigen in staatkundige constructies die werden beheerst door Spanjaarden, Oostenrijkers, Fransen, Nederlanders, Duitsers. België werd een bufferstaat met een Franstalige elite en slechts dankzij de dorpspastoors bleef het Nederlands levend. De emancipatie van de Vlamingen in België is eigenlijk een groot succesverhaal. Vlamingen hebben alle kaarten in handen, maar hebben aan de geschiedenis een Calimero-complex overgehouden.

Een ‘Vlaams-nationalist’ als premier van België is een kantelmoment. Het duidt erop dat van ‘België’ niet veel méér over is dan een naam op de wereldkaart en culinaire tradities. Het is de facto een gescheiden land.

De voorgangers van De Wever werkten nog in een ‘Belgisch systeem’, van elites en netwerken in beide landsdelen. Ik herinner mij de eind-twintigste eeuwse generatie Leo Tindemans, Wilfried Martens en Jean-Luc Dehaene die als premiers schakelden met Franstalig België via de politieke elites daar. Dat is voorbij. Politieke elites zijn ook gescheiden, kennen elkaar amper en spreken elkaars taal niet meer, uitzonderingen daargelaten.

Gang als taalgrens

België wordt het best zichtbaar gemaakt door het gebouw van de overheidsomroepen VRT en RTBF in Brussel. Een massief lelijk gebouw. Links van de ingang Vlaanderen; en rechts Franstalig België. Links spreekt men Nederlands; rechts Frans. De centrale gang is de taalgrens. Dat is politiek België op de vierkante meter.

Het is niet verbazend dat de koning, wiens opdracht het is België bijeen te houden, vrede heeft met een ‘Vlaams-nationalist’ als premier. De Wever zou 20 jaar geleden een ongenode gast zou zijn geweest op de Receptie van Gestelde Lichamen, de jaarlijkse nieuwjaarsborrel ten Paleize voor de top van de Belgische instituties. De droom over ‘Herenigd Nederland’ wordt hem nu vergeven.

Dagdromen is gratis. De acute problemen van het Koninkrijk moeten worden aangepakt. De andere Vlaams nationalistische partij, het Vlaams Belang, wil de koning en zijn hele familie opdoeken. Zodra de koning de woorden ‘Le Vlaams Belang’ hoort, slaat de schrik om zijn hart.

Waarom is De Wever de man van dit moment? Hij is langs de meetlat van het nationalisme gematigd, het gaat hem eerder om cultuurbesef en identiteit. Hij spreekt voortreffelijk Frans, een vaardigheid die veel Vlaamse nationalisten hebben. Zij leren de taal van hun opponenten en daarmee hun denkwijze decoderen.

Omgekeerd spreken weinig Franstalige politici Nederlands, wat hen dovig maakt. Bovendien spreekt De Wever goed andere talen, zelfs het Baskisch, in de ogen van Vlaamse nationalisten, een ‘verdrukt volk’, intussen succesvol. Als historicus kent De Wever zijn klassiekers en grossiert in Latijnse spreuken.

Bijna de slimste

In 2009 werd De Wever wereldbekend in Vlaanderen toen hij de quiz ‘De slimste mens ter wereld’, op een haar na won. Hij bouwde zijn Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) van éénmansfractie in de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers uit tot grootste partij van Vlaanderen. Op televisie gaf hij met zijn 140 kilo een wat koddige indruk, maar hij bleek erg gezellig en onderhoudend. Dat gewicht was net een maatje te veel. Er ging 60 kilo af. Toen ik ‘de nieuwe De Wever’ voor het eerst zag, dacht ik dat hij iemand anders was.

De Wever biedt ook Nederland perspectief als ‘Verenigd Nederlander’. Hij kent Nederland beter dan veel Nederlanders zelf. Vooral de geschiedenis.

Als premier is De Wever de baas over het Belgisch Europees beleid. In tegenstelling tot al zijn voorgangers is De Wever ‘euro kritisch’. Hij vindt dat Europa en de Europese Unie niet hetzelfde zijn. In zijn boek ‘Identiteit’ stelt hij dat de EU de Europese geschiedenis van vóór haar oprichting uitveegt als ‘slecht’ en zichzelf herschept als ‘anti-nationalistische entiteit’, maar vervolgens zélf een ‘EU-nationalisme’ creëert met alle toeters en bellen. Wie niet meejuicht is ‘anti-EU’.

Premier De Wever kan in Brussel niet tegen alle EU-Goden tegelijk ingaan, maar er zit verwantschap tussen de wat meer kritische houding van Nederland, zeker de zittende coalitie, en de visies van De Wever. Dat bestond voordien niet. Belgische premiers waren herauten van de Europese Unie.

De premier van Nederland en de ‘Verenigd Nederlandse’ premier van België moeten toch eens snel om de tafel gaan zitten in het Catshuis, om te spreken over de Lage Landen in dit steeds rumoeriger Europa.  

Het eerste probleem

Het eerste grote probleem voor de regering De Wever-I is de Belgisch federale begroting binnen de begrotingsnormen van de euro te brengen (staatsschuld van 60% van het (bbp) en een begrotingstekort van 3%). België zit momenteel op een staatsschuld van 105% van het bbp en een begrotingstekort van 4,6%.  België moet financieel afvallen. Waalse socialisten weigerden deze coalitie want bezuinigen is niet hun ding.

Enkele andere kopstukken van De Wever-I:

1. Jan Jambon, 64 (N-VA): vicepremier en minister van financiën. Jambon is burgemeester van Brasschaat, een gemeente met veel Nederlanders. Van 2019 tot 2024 was hij Vlaams minister-president. Jambon wordt de centrale figuur in het Belgische eurobeleid. Vriendelijk, Bourgondiër.

• Frank Vandenbroucke, 69 (Vooruit); vicepremier en minister van volksgezondheid en sociale zaken. Vandenbroucke heeft een lange staat van dienst. Hij was parlementslid, minister van buitenlandse zaken, nadien van sociale zaken en vervolgens van pensioenen. Tijdens Corona was hij minister van sociale zaken en volksgezondheid. Hij voerde een streng beleid met een avondklok die om 20.00 uur inging. Vandenbroucke heeft iets ascetisch, welhaast calvinistisch. Niet geschikt voor de bar. Hij heeft de reputatie van ‘betweter’, met de eerlijke vermelding dat hij ook heel véél dingen weet.

• Vincent Van Peteghem, 44 (CD&V), vicepremier en minister van begroting. Hij zit in de regering namens de christendemocratische CD&V, evenknie van het CDA. Hij was in de vorige regering al federaal minister van financiën. Zijn politieke basis is Oost-Vlaanderen; hij is titelvoerend burgemeester van de gemeente Nazareth-De Pinte. Snijden in de begroting is zijn ondankbare opdracht.

• Theo Francken, 46 (N-VA), minister van defensie en buitenlandse handel. Francken is een overtuigd Vlaams nationalist die eerder staatssecretaris was voor asiel en migratie. Zijn politieke basis is in Vlaams-Brabant (de gemeente Lubbeek) waar hij kampioen voorkeurstemmen is. Vrolijk, lust een pintje, rechtervleugel partij. Defensie was zijn droom.

• George-Louis Bouchez, (38) is partijleider van de Franstalig liberale Mouvement Réformateur (MR), afkomstig uit het Waalse Bergen (Mons) waar hij gemeenteraadslid is. In 2019 werd hij voorzitter van MR waarin hij de macht naar zich toetrok en de gevestigde politieke familie Michel wegdrukte. Bij recente voorzittersverkiezingen volgde Bouchez zichzelf op: geen tegenkandidaten. Bouchez is een grillig figuur met een robuust temparament (Italiaanse moeder) en daarmee, van buitenaf, een onvoorspelbare factor voor de coalitie. Blijft fractieleider van de MR in het federale parlement. Verstaat Nederlands, maar spreekt het onvoldoende.

Eind 2024 verscheen ‘Rechtsomkeert’, het nieuwe boek van Derk Jan Eppink. Daarin schetst hij in heldere taal hoe zich in Europa, de Verenigde Staten en zeker ook in Nederland een politieke omwenteling voltrekt. Het boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,95 en kan onder meer HIER worden besteld.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Hartelijk dank!

Het bericht Met Bart De Wever regeert een ‘Verenigde Nederlander’ België verscheen eerst op Wynia's Week.

Historische verkiezingsuitslag

Voor Belgische begrippen duurde formatie kort, slechts zeven maanden. Op 9 juni 2024 werden federale, regionale en Europese verkiezingen gehouden. Zestig procent van de Belgen is Nederlandstalig, de grootste partij in Vlaanderen wordt doorgaans grootste in België. Die partij krijgt het initiatiefrecht bij de federale én de Vlaamse formatie. Lang werd Vlaams Belang als grootste gepeild, maar uiteindelijk bleef de N-VA van De Wever hen voor.

De uitslag van juni was historisch, omdat de linkse deelstaat Wallonië voor het eerst een rechtse regering kreeg. De grote winnaars bij de Franstalige partijen, de liberale MR en centrumpartij Les Engagés (voorheen christendemocratisch), vormden een economisch liberale regering. De Parti socialiste (PS), traditioneel grootste regeringspartij in de deelstaten Wallonië en Brussel, bleef tweede, maar koos vanwege zetelverlies voor de oppositie.

In Vlaanderen kregen N-VA en Vlaams Belang samen precies de helft van het aantal zetels. Nog voor de verkiezingen sloot De Wever Vlaams belang uit als coalitiepartner. In plaats daarvan kreeg Vlaanderen een centrumregering met de andere grote winnaar, het sociaaldemocratische Vooruit en het christendemocratische cd&v.

Formatie

Deze vijf partijen vormen nu de Belgische regering. Met zeven maanden verliep de formatie voor Belgische begrippen vlot. Afgelopen augustus lag een akkoord op tafel dat weinig verschilde van het uiteindelijke regeerakkoord.

Door corona en de Russische inval van Oekraïne moest de vorige Belgische regering meer geld uitgeven, terwijl er al begrotingstekort was. De Europese Commissie heeft België al berispt omdat het niet voldoet aan de begrotingsregels. Vermoed wordt dat de Waalse PS ook voor de oppositie koos om niet te hoeven bezuinigen op sociale zekerheid.

In het regeerakkoord doen links en rechts allebei water bij de wijn. In ruil voor pensioenmaatregelen en inperking van de werkloosheidsuitkering tot maximaal twee jaar komt er een belasting op financiële transacties.

Een reden waarom de formatie zolang duurde: de Waalse MR-leider Georges-Louis Bouchez. Met zijn uitgesproken klassiek-liberale koers maakte hij MR grootste Franstalige partij. In de vorige regering coalitie bleek Bouchez niet collegiaal. Hij bewaakte partijstandpunten niet door overleg achter de schermen, maar door ‘op zijn Wilders’ publiekelijk eisen te stellen in (sociale) media. In de vorige regering spaarde hij zelfs zijn ‘zusterpartij’, de Vlaamse liberalen niet – die de premier leverden. Bouchez wordt geen minister, premier De Wever kan net als de vorige premier commentaar vanaf de zijlijn verwachten.

N-VA

De Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) van De Wever werd in 2001 opgericht als opvolger van de Volksunie (1954-2001). N-VA is zowel Vlaams-nationalistisch als liberaal-conservatief. Vanaf het begin schermden ze zich af van de andere Vlaams-nationalistische partij, het extreemrechtse Vlaams Blok van Filip Dewinter, in 2004 omgevormd tot Vlaams Belang.

Vlamingen stemmen rechts, Walen links. Tot 1999 waren de christendemocraten de grootste Vlaamse partij. Het daaropvolgende decennium verloren zowel christendemocraten als liberalen, om verschillende redenen, hun geloofwaardigheid als partij voor centrumrechtse kiezers. Ondank een moeizame start (1 Kamerlid na de eerste verkiezingsdeelname in 2003) wist N-VA vanaf 2007 die stemmen binnen te halen: sinds 2004 ononderbroken in de Vlaamse regering, vanaf 2014 als grootste partij.

Eerder Bolkestein dan Fortuyn

Een partij rechts van liberalen en christendemocraten – menig Nederlander zal De Wever vergelijken met Pim Fortuyn of Geert Wilders. Voor zover De Wever vergeleken kan worden met een Nederlandse politicus, dan misschien Frits Bolkestein. Allebei zowel intellectueel als politiek begaafd. Ze combineerden economisch klassiek-liberalisme met cultureel conservatisme. Ze voegden nieuwe ideeën toe aan een bestaande partij. Hun opvattingen over Europese een wording en over migratie en integratie zijn vergelijkbaar. 

Een verschil. De VVD dankte veel van Bolkesteins opvattingen af na zijn leiderschap. De Wever legde de ideologische basis voor N-VA. De Wever was medewerker van de eerste partijleider, voor hij in 2004 zelf leider werd.

Net als Mark Rutte won De Wever vijf landelijke verkiezingen, waarvan vier als grootste partij. Rutte werd vier keer premier, terwijl N-VA twee keer in de oppositie bleef en 2014-2018 geen premier leverde. Rutte gaf makkelijk standpunten op, maar kon met iedereen opschieten. De Wever was principiëler, maar heeft geen vrienden bij andere partijen. 

‘Van zelfbestuur naar rechts bestuur’

Ooit noemde De Wever België een ‘mislukte natie’. De ironie dat hij als Vlaams-nationalist België gaat leiden ontgaat hem niet, ‘droog water’. Premier worden noemt hij ‘een keus van het verstand, het hart blijft in Antwerpen’.

De combinatie van Vlaams-nationalisme met sociaaleconomische rechtse standpunten maakte N-VA grootste partij, maar heeft ook een nadeel: wie om economische redenen N-VA stemt hoeft geen Vlaams-nationalist te zijn en andersom. Wie de N-VA volgde, kon merken dat de afgelopen tien jaar het rechtse economische beleid zwaarder ging wegen. Misschien omdat de partijleider burgemeester was van havenstad Antwerpen, grootste stad van Vlaanderen en economisch gezien de tweede stad van België?

Wat N-VA voor onmogelijk hield gebeurde afgelopen zomer toch: Walen stemden op politici die het begrotingstekort op orde willen brengen, meer ruimte willen voor ondernemers en de sociale zekerheid willen versoberen. Omgekeerd won De Wever krediet bij Franstaligen door vast te houden aan het voortgezet buitensluiten (cordon sanitaire) tegen Vlaams Belang.

De beredenering lijkt als volgt: een twee derde meerderheid voor staatshervorming zoals N-VA dat wil is onhaalbaar, maar België sociaaleconomisch omvormen kan nu eindelijk wel. Daar profiteert Vlaanderen ook van. Daarvoor moet N-VA nu twee termijnen federaal regeren. Deed De Wever dit niet, dan was hij zijn leven lang beroepspoliticus geweest zonder iets na te laten.

Pieter de Jonge is historicus en publicist.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Bart De Wever eindelijk premier: meer Bolkestein dan Wilders verscheen eerst op Wynia's Week.