Zo zei paus Leo XIV na zijn recente bezoek aan Afrika dat de wereld veel van Libanon kan leren. Volgens de paus is het bij uitstek een land waar de islam en het christendom gerespecteerd worden en waar het mogelijk is om samen te leven en vrienden te zijn.

Een nogal ongelukkig voorbeeld, omdat tijdens de Libanese Burgeroorlog (1975-1990) zo’n 150.000 mensen omkwamen en honderdduizenden Libanezen, vooral niet-moslims, moesten vluchten. Paus Leo benoemde dit bloedige verleden nog wel expliciet, maar benadrukte vooral de onderlinge verhoudingen die sindsdien sterk verbeterd zouden zijn.

De kritiek op de woorden van de paus is niet onlogisch, zeker wanneer we bedenken dat Libanon synoniem is geworden voor sektarisch geweld mede als gevolg van de toename van het aantal moslims. ‘Libanonisering’ is een term die verwijst naar het proces waarbij een stabiele samenleving of staat uiteenvalt in onderling vijandige, sektarische facties met verschillende religieuze of etnische achtergrond. Deze situatie wordt soms ook aangeduid als ‘Balkanisering’ of ‘Zuid-Afrikanisering’, voorbeelden van mislukte multiculturele samenlevingen.

Omzichtige formulering

Voor dit soort conflicten, die kunnen uitmonden in een burgeroorlog, wordt in toenemende mate ook gevreesd in West-Europese landen. De massale immigratie van moslims leidt ertoe dat grote delen van West-Europese steden onleefbaar worden voor niet-moslims. Niet zo gek, want onderzoeken tonen aan dat nogal wat Europese moslims er orthodoxe of zelfs radicale denkbeelden op nahouden. Zo gaf in een onderzoek uit 2013 van socioloog Ruud Koopmans 70 procent van de ondervraagde Nederlandse moslims aan dat de regels van de Koran voor hen belangrijker zijn dan de Nederlandse wetten.

Ook zei de paus dat hij beseft dat in Europa angsten bestaan, maar dat die vaak worden veroorzaakt door mensen die tegen immigratie zijn. ‘Deze mensen proberen anderen buiten te houden’, zo zei de paus, ‘omdat ze uit een ander land komen en een andere religie of een ander ras hebben.’ Deze omzichtige formulering is maar deels waar. Autochtone Europeanen hebben doorgaans weinig moeite met specifiek het land van herkomst of het ras. De problemen die zij hebben met asielmigranten hebben vooral te maken met de massaliteit van de instroom en met twijfel over de vluchtmotieven. Meer specifiek ervaren Europeanen dat de culturele verschillen tussen hen en met name moslims vaak onoverbrugbaar zijn.

De Nederlandse bisschoppen volgen op het vlak van immigratie de lijn van de paus, zoals ze vrijwel altijd de lijn van Rome volgen. Bisschop van Den Bosch Gerard de Korte schreef samen met PKN-scriba Kees van Ekris een open brief aan de Eerste Kamerleden met het verzoek tegen de asielnoodmaatregelenwet te stemmen. De senatoren zouden dit moeten doen uit naam van barmhartigheid en rechtvaardigheid. De nadruk lag vooral op de strafbaarstelling van hulp aan illegalen, of zoals bisschop De Korte het samenvatte: ‘Als mensen in nood zijn, dan mag je verwachten dat de kerken helpen. Zonder enige dreiging van het strafrecht.’

Dat klinkt nobel en er is op zichzelf geen reden om te twijfelen aan de goede intenties van de bisschop. De vraag die echter onbeantwoord blijft in de brief is of immigranten, legaal of niet, gemiddeld gesproken evenveel compassie aan de dag leggen voor degenen die hen een warm welkom bieden. Het lijkt wel of barmhartigheid voor vreemdelingen zo heilig is geworden dat er geen ruimte meer is voor medemenselijkheid voor onbekenden dichter bij huis. De letterlijke ‘naasten’, de mensen die al vele jaren buren zijn en misschien wel problemen hebben met islamitische immigranten, worden voor het gemak even vergeten, zo lijkt het.

Bovendien wordt de vraag uit de weg gegaan of de Syrische en Palestijnse jongemannen die hier als asielzoeker arriveren wel echt op de vlucht zijn voor oorlog. Het lijkt er vaak op dat het betalen van mensensmokkelaars – vooral door families uit de middenklasse – eerder als een economische investering wordt gezien.

Wellicht maken dit soort ‘aardse’ overwegingen geen onderdeel uit van de christelijke leer. Dat neemt niet weg dat de door de kerkleiders gepredikte barmhartige houding in toenemende mate botst met de dagelijkse praktijk. Want wie zijn deze mensen die veelal afkomstig zijn uit landen waar sprake is van christenvervolging en die op advies van mensensmokkelaars massaal hun paspoort weggooien om zo de kans op een verblijfstatus te vergroten? Geen wonder dat de medemenselijkheid van de kerken voor sommigen nogal naïef aandoet. De vraag of bepaalde culturen misschien maar moeilijk met elkaar verenigbaar zijn, mag die überhaupt worden gesteld aan de kerkelijk leiders?

‘Beledigende’ karakterisering

Ook de directe voorgangers van paus Leo onthielden zich van al te kritische woorden over de islam. Uitzondering was paus Benedictus XVI die tijdens een lezing in Regensburg in 2006 de Byzantijnse keizer Manuel II Palaiologus citeerde: ‘Toon mij wat Mohammed voor nieuws heeft gebracht, en je zult daar alleen slechte en onmenselijke dingen vinden, zoals zijn bevel om het geloof dat hij predikte met het zwaard te verspreiden.’

Veel islamitische religieuze leiders en politici reageerden als door een wesp gestoken op deze ‘beledigende’ karakterisering van de islam. In veel islamitische landen werden massale straatprotesten georganiseerd, vergelijkbaar met de Deense cartoonrellen. Het Pakistaanse parlement riep de paus unaniem op om zijn ‘bezwaarlijke uitspraak’ in te trekken.

Omgaan met kritiek is niet het sterkste punt van de islam en zal dat vermoedelijk ook nooit worden. Kritiek op de religie zelf, de interpretatie ervan of op gedragingen van de aanhangers van het geloof, worden steevast gepareerd met beschuldigingen van islamofobie of racisme. Of met agressie. Ook daarin kan de verklaring liggen dat de pausen na Benedictus zelden of nooit waren te betrappen op kritische woorden over de islam. Islamisten maken daar misbruik van.

Dependance van het kalifaat

Intussen gaat de christenvervolging in veel landen onverminderd door. Een recent dieptepunt is Islamitische Staat (IS), een terroristische organisatie die in 2014 grote delen van Syrië en Irak veroverde en daar massaal christenen, jezidi’s en andere niet-moslims over de kling joegen. Daarnaast hadden ze ook nog tijd voor propaganda, zoals het fabriceren van gefotoshopte plaatjes waarop Rome en Vaticaanstad werden afgebeeld als de nieuwe hoofdstad van het toekomstige kalifaat, compleet met wapperende IS-vlaggen.

De leiders van de katholieke kerk hebben er een handje van om de radicale stroming binnen de islam af te doen als de uitzondering, waarbij sommigen zich ook bedienen van het cliché dat het jihadisme weinig met de ‘werkelijke’ islam te maken heeft. Overigens is Rome inmiddels een stuk minder populair bij islamitische predikers die hardop dromen over de verovering van Europa. Steeds vaker worden Wenen, Parijs en Londen genoemd als toekomstige hoofdstad van de Europese dependance van het kalifaat.

De katholieke kerk is een brede kerk. Ook in Nederland houden katholieke gelovigen er een waaier aan opvattingen op na, net als hun niet-katholieke landgenoten. Hun stemgedrag is evenmin afwijkend. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 bijvoorbeeld was de PVV ook onder katholieke kiezers (29 procent) de op afstand grootste partij.

Voor de leiding van de katholieke kerk in Nederland lijkt te gelden dat er vooral een verzoenende houding ten opzichte van de islam wordt voorgestaan. Historisch is dat wat lastig te begrijpen. Katholieken, en ook de oosters-orthodoxe kerken, hebben immers eeuwenlang strijd gevoerd tegen de islamieten. Dat gebeurde in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, maar ook op het Europese continent.

In 1683 versloegen het Heilige Roomse Rijk en het koninkrijk Polen het Ottomaanse Rijk dat de hoofdstad van het aartshertogdom Oostenrijk wilde veroveren, de residentie van keizer Leopold I en de zetel van de Habsburgse monarchie. Dit zogenoemde Beleg van Wenen wordt tegenwoordig vooral in herinnering gebracht in rechtse en nationalistische kringen. De paus en andere geestelijken hoor je er nog zelden over. Het is bijna alsof ze geen slapende honden wakker willen maken. Ook hier zit behoorlijk wat licht tussen de kerkleiding en de volgers, want onder veel Europese katholieken maakt het Beleg van Wenen nog wel degelijk onderdeel uit van het collectieve geheugen.

Houvast

Hoewel het aantal katholieken wereldwijd fors groeit, is er in West-Europa sprake van gestage krimp. Dat geldt ook voor Nederland, waar tegelijk het aantal moslims snel toeneemt: in 2050 zijn het er naar verwachting drie à vier miljoen, vergelijkbaar met het huidige aantal katholieken.

Het lijkt geen al te gewaagde voorspelling dat de islam in Nederland – tenzij zich fundamentele politieke veranderingen voordoen – voor het eind van de eeuw de dominante godsdienst zal zijn. Biedt de verzoenende boodschap van de katholieke kerkleiding dan nog houvast aan de resterende gelovigen? Vroeg of laat zal de katholieke kerk de vraag moeten beantwoorden hoe belangrijk de aanwezigheid van het christendom in Nederland en de rest van het Westen is.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Hoelang nog keert de katholieke kerk de islam de andere wang toe? verscheen eerst op Wynia's Week.

In steeds meer cao’s, bij voorbeeld voor ziekenhuizen, ABN Amro, IKEA en ProRail, staat de mogelijkheid om christelijke feestdagen te ruilen voor een religieuze feestdag naar keuze. Bij andere organisaties kunnen werknemers onder het mom van ‘diversiteitsverlof’ of ‘diversiteitsdag’ een vrije dag opnemen.

Christelijke feestdagen onder druk

Vooral scholen in de grote steden sluiten steeds vaker de deuren tijdens het Suikerfeest. Scholenkoepel Zaam bijvoorbeeld heeft besloten dit jaar alle 23 middelbare scholen in vooral Amsterdam en Zaandam dicht te houden tijdens het Suikerfeest. Onder scholieren in Nederland is de islam de populairste religie. Van de jongeren tussen de 15 en 18 jaar is 15 procent moslim, blijkt uit cijfers van het CBS.

Dat de christelijke feestdagen onder druk staan zie je ook in de naamgeving. Zo is de Kerstborrel – als die al wordt gehouden – steeds vaker omgedoopt tot ‘eindejaarsborrel’. De Kerstvakantie wordt ‘eindejaarsvakantie’. In het jaarrooster van Hogeschool Utrecht werden Kerst en Pasen vervangen door de term ‘nationale feestdag’. Na kritiek besloot het bestuur van de hogeschool de naam terug te veranderen in Kerst en Pasen.

Ook zijn er steeds meer publieke figuren die een pleidooi houden voor het inruilen van christelijke feestdagen voor islamitische feestdagen. Beau van Erven Dorens is de laatste in een rijtje van BN’ers dat deugdzaam wil overkomen door opzichtig de eigen Nederlandse cultuur te verpatsen. De presentator stelde voor Tweede Kerstdag of Tweede Paasdag in te ruilen voor het Suikerfeest. In Amsterdamse en Hilversumse kringen krijgt hij hiervoor ongetwijfeld de handen op elkaar en gaat hij door voor ‘ruimdenkend’ en ‘vrijgevig’. De rest van Nederland zapt maar weer eens weg.

‘Inclusiviteit’ wordt vaak als reden gegeven voor een dergelijk pleidooi. Wat eigenlijk wordt bedoeld: moslims zouden weleens aanstoot kunnen nemen aan christelijke feestdagen. Maar het gekke is, zelfs het gedram van veel islamieten reikte tot voor kort niet zover dat zij een actief pleidooi hielden voor het vervangen van eeuwenoude, lokale feestdagen. We zien hier dus het zoveelste voorbeeld van fanatieke progressievelingen, die hun eigen cultuur te grabbel gooien. Zelfislamisering in optima forma.

Steeds weer de roep om nieuwe privileges

Toch klinkt ook onder orthodoxe moslims de roep om extra privileges op islamitische feestdagen steeds luider. Geef de islamist een vinger en hij pakt je hele hand. Het is al te voorspelbaar: na de aangepaste cao komen de vrije dagen, daarna de roep om de nationale feestdag, vervolgens extra vrije dagen tijdens de ramadan en dan komen de andere islamitische feestdagen aan de beurt. Dan zijn we nog niet klaar, want daarna komen de aanvullende eisen. In Rotterdam bijvoorbeeld hield DENK al meermalen een pleidooi voor gratis parkeren op islamitische feestdagen, want dat is immers ook gratis op Eerste Paasdag, Eerste Pinksterdag en Eerste Kerstdag.

Of het nou gebeurt onder het mom van gelijkheid, anti-discriminatie, gelijkheid van godsdienst of demografische ontwikkelingen, islamisten zullen altijd redenen vinden om de overheid te bewegen tot het vrijgeven van nieuwe privileges. De vraag is wel, ook vanuit praktisch oogpunt: waarom moet er eigenlijk iets worden veranderd? Werknemers kunnen toch al een vrije dag kunnen opnemen? Dat werkt toch prima?

Weg met onze cultuur

De meeste zogenoemde christelijke feestdagen zijn een voortzetting van oeroude seizoensfeesten, waarbij de Zonnewende of de Lente werden begroet. Het christendom, zo’n 1300 jaar actief in onze streken, nam die dagen over en gaf er een christelijke draai aan. In een normale wereld zou je zeggen: deze dagen zijn dusdanig verankerd in de cultuur, daar blijven we met onze poten vanaf.

Maar dat is buiten islamisten, deugende politici, weg met ons-fetisjisten en de linkse kerk gerekend, die er juist genoegen in scheppen de pijlers van de cultuur af te breken. Het ligt in het verlengde van het marginaliseren van het Sinterklaasfeest. Uit angst om voor racist te worden uitgemaakt of uit schuldgevoel, boog het establishment diep voor een klein clubje gesubsidieerde Black Lives Matter-activisten. Het weggeven van Pinksteren en Pasen om in het gevlei te komen bij de orthodoxe islam is een logische volgende stap.

Ooit was het idee dat succesvolle integratie werd bevorderd door gedeelde waarden. Het was slechts een kwestie van tijd tot islamieten de gelijkheid van man en vrouw, de vrijheid van andersgeaarden en de vrijheid van meningsuiting zouden omarmen. Het is opvallend hoe gemakkelijk met name het linkse progressieve deel der natie, christelijk of niet, afstand doet van deze doelen. Universele waarden werden westerse waarden en die werden gedegradeerd tot lokale waarden, tot er amper meer sprake was van het beschermen van deze westerse waarden.

Hoewel de feestdagen een symbolischer functie vervullen, past het weggeven hiervan ook in dit rijtje. Buigen voor de islam is verworden tot veruit de belangrijkste deugd voor een groot deel van het establishment. Alles moet wijken om deze politieke ideologie alle ruimte te geven. Nee, moslims dwingen om samen met de rest van Nederland Kerst te vieren moet je niet willen. Maar het verpatsen van de eigen feestdagen, en het bijkans heilige ontzag voor de ramadan, is het andere uiterste.

Alle religieuze remmen los

Nergens was de obsessie met islamitische feestdagen zo duidelijk te zien als tijdens de ramadan de laatste twee jaar. Gezagdragers als politieagenten vieren geen enkel ander feest zo gepassioneerd, daarin gestimuleerd door een politietop die meer bezig lijkt met diversiteitsdoelen en ‘contact maken in de wijk’ dan met handhaving en het uitoefenen van neutraal gezag.

De enige restrictie die minister David van Weel van Justitie het corps tijdens iftars oplegde, was dat agenten in uniform niet meer mochten voorgaan in het gebed. En dus zagen we dit jaar eindeloos veel voorbeelden van iftars met een sterk religieus karakter waarin men zich keurig hield aan die ene restrictie, maar verder alle religieuze remmen losgingen.

De neutraliteit van een van de belangrijkste organisaties van het land is overduidelijk allang geen prioriteit meer. Geen probleem, volgens de minister, die er op geen enkel moment blijk van geeft de gevaren in te zien van een steeds islamitischer politiecorps. In het laatste Kamerdebat over de wildgroei aan iftars achtte de minister de neutraliteit van het uniform nog steeds ondergeschikt aan een vaag begrip als ‘gedragscode lifestyle-neutraliteit’ die welhaast lijkt verzonnen als smoes om niet aan de oude vertrouwde neutraliteit te hoeven voldoen. Op de vraag waarom de politie zo nodig zelf iftars moet organiseren, mompelde de minister iets over verbinding. Hij noemde het voorbeeld van het politiecorps in Utrecht dat nergens zou worden uitgenodigd en dan maar zelf een iftar organiseerde. Dat terwijl het politiecorps op uitnodiging aanwezig was bij de iftar van de ambassade van Marokko, zoals uit foto’s blijkt.

Na alle privileges die de islam krijgt van deze minister, valt de minimale manier waarop hij omgaat met de religie die het meest te maken heeft met dreigingen extra op. Terwijl steeds meer Joden zich onveilig voelen, deed Van Weel er een zuinig tweetje uit: ‘Als minister van Eredienst wens ik iedereen die Pesach viert een betekenisvol feest.’

Beloning voor moord

Zijn onvermogen om in de oprukkende islam ook maar het geringste gevaar te zien voor de Nederlandse samenleving, past in een decennialange traditie van politici die de Nederlandse cultuur maar al te graag in de uitverkoop doen. Zo deed Karien van Gennip, staatssecretaris van Economische Zaken voor het CDA, in januari 2005 een oproep om in de collectieve arbeidsovereenkomsten vast te leggen dat niet-christelijke gelovigen het recht hebben om twee dagen per jaar betaald vrijaf te nemen op hun religieuze feestdagen.

‘Het jaar 2004 eindigde niet alleen in verwarring, maar leidde ook tot vijandigheid tussen bevolkingsgroepen’, schreef ze enigszins pathetisch. Ze zag in die ‘verwarring’ een extra motivering voor haar initiatief. Ten slotte stelt Van Gennip een twintig jaar oude uitspraak van de Hoge Raad over deze materie ter discussie, omdat daarop ‘in onze multiculturele samenleving wel wat af te dingen’ zou zijn.

De aanleiding voor haar oproep is blijkbaar de moord op Theo van Gogh in 2004 en de nasleep ervan. Onder het mom van de ‘multiculturele samenleving’ beloont Van Gennip de moordenaar van Van Gogh, Mohammed Bouyeri, met extra privileges voor de ideologie van waaruit de moord is gepleegd. Het is de Job Cohen-achtige reflex om een groep orthodoxe moslims ogenblikkelijk tot slachtoffer te maken. Natuurlijk kun je niet iedereen binnen een bepaalde groep verantwoordelijk houden voor de daad van een enkeling. Probleem is dat het wel gebeurt uit naam van de godsdienst, dat het afstand nemen van de daad minimaal is en dat het nooit blijft bij die enkeling.

In 1996 hield toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Hans Dijkstal een pleidooi voor het vrijgeven van niet-christelijke werknemers op hun religieuze feestdagen In 2000 pleitten de Nederlandse moslimorganisaties er gezamenlijk voor het Offerfeest tot nationale feestdag te verklaren. Premier Wim Kok zag meteen ‘de redelijkheid van het verzoek’, maar brandde zijn vingers er verder niet aan.

En natuurlijk hield ook Ahmed Marcouch, gesteund door Job Cohen, een pleidooi voor het vieren van islamitische feestdagen op openbare scholen in zijn stadsdeel Amsterdam-Slotervaart.

Vrijbrief voor islamisten

Het is duidelijk: de bestuurlijke wens om eeuwenoude feestdagen te verpatsen, is niet van vandaag of gisteren. Al in 1995 had de Raad van Kerken plannen om geen twee, maar zelfs drie Nederlandse feestdagen – Tweede Paasdag, Tweede Pinksterdag en Tweede Kerstdag – in te ruilen voor islamitische feestdagen. De christelijke vakcentrale CNV stelde in 2006 voor om één christelijke feestdag weg te geven. Ook de Remonstrantse Broederschap kwam in 2017 met het initiatief om Tweede Pinksterdag in te ruilen voor het islamitische Suikerfeest.

Het inruilen van de christelijke feestdagen voor islamitische zal de segregatie verder doen toenemen. Groepen trekken zich terug in hun eigen omgeving terwijl gedeelde, nationale waarden steeds meer op de achtergrond raken. Bovenal is het een vrijbrief voor islamisten om steeds meer privileges te eisen. Daarmee zullen ze pas stoppen als Pasen en Pinksteren op één dag vallen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Het inruilen van christelijke feestdagen voor islamitische leidt tot een gesegregeerde samenleving zonder gedeelde waarden verscheen eerst op Wynia's Week.

In dat kader werd onlangs op Cvandaag de stelling geponeerd dat Nederland dringend behoefte zou hebben aan zogenoemde ‘huiskerken’. In het Nieuwe Testament, zo luidde de toelichting, kwamen gelovigen gewoon samen in huizen. ‘Geen kathedraal, uitgebreide organisatie of professionele lichtinstallatie. Gewoon mensen rond een tafel om samen te eten, te bidden en voor elkaar te zorgen. De tijd is rijp om die eenvoud opnieuw serieus te nemen.’

Zou het?

Voor talloze Nederlanders – gelovig of niet – is het vaak de eerste toeristische activiteit die ze in een vreemde stad ondernemen: het bezichtigen van een oude kerk, kathedraal of basiliek. Wie zo’n antiek, eeuwenoud godshuis binnengaat, snapt vaak meteen waarom het in zo’n gebouw draait: je ziet het, je voelt het, je ruikt het en je hoort het, zelfs als het er doodstil is. Woorden zijn er meestal niet voor en zijn er – zo weten de liefhebbers – ook niet voor nodig.

Cultuurbarbarij

Op zo’n betoverende religieuze piekervaring hoeft niemand te rekenen bij het bezoeken van kerkgebouwen van meer recente datum. Sterker nog: voor bijkans alle godshuizen die in het naoorlogse Nederland uit de grond zijn gestampt, geldt dat ze passen in het rijtje architectonische misverstanden waartoe ook de galerijflat, het drive-in-huis, de wokkelwoning en het woonerf behoren. En hoe vaak deze ‘eigentijdse’ kerkgebouwen ook ‘Open Hof’ of ‘Ontmoetingskerk’ mogen heten, ze lijken steevast op Noord-Koreaanse gymzalen met een door de koster getimmerde kansel. Dat Gods Geest er zou willen rondwaren lijkt – bijgevolg – onvoorstelbaar. Maar het is dus allemaal nog niet goedkoop, dom en lelijk genoeg en daarom moeten er ‘huiskerken’ komen.

Cultuurbarbarij is in christelijk Nederland helaas geen onbekend verschijnsel. Nog een tweede voorbeeld.

Zelfs voor de grootste atheïsten staat het als een paal boven water: de in 1637 gepubliceerde Nederlandse vertaling van de Bijbel is een literair monument van de allerhoogste orde. Omdat de toenmalige Staten-Generaal het project bekostigde, is het pronkstuk bekend komen te staan als de ‘Statenbijbel’. Miljoenen Nederlanders groeiden de afgelopen eeuwen met deze Bijbelvertaling op, en putten er in moeilijke momenten troost uit. En wat te denken van de talloze Nederlandse schrijvers en dichters die aan de Statenbijbel hun gevoel voor taal, stijl en compositie ontleenden?

Scala aan literaire vormen

Toen Jan Wolkers in 1959 in het literaire tijdschrift Tirade zijn eerste verhalen publiceerde, meenden sommige critici dat hij – om zo goed te kunnen schrijven – vast vele jaren in stilte had geoefend. ‘Niets was minder waar,’ zei Wolkers in 1988 in een lezing op de Buchmesse van Göteborg, ‘maar ik liet het maar zo’.

‘Hoe had ik,’ vervolgde Wolkers, ‘kunnen uitleggen dat mijn voorbereiding op het schrijverschap eigenlijk al prenataal een aanvang had genomen? Dat ik tot aan mijn zeventiende jaar, toen ik het ouderlijk huis verliet, niet zozeer gesticht was door een heilsboodschap als wel onderwezen in de wetten van dramaturgie, poëzie en dialoog. Dat ik dagelijks als het ware gebombardeerd was met een scala aan literaire vormen. Dat de kennis van de mens mij met de paplepel ingegoten was. En dat ik, nog voordat mijn eerste baardharen doorkwamen, al alles afwist van incest, sodomie, broedermoord, het gruwelijkste bedrog en het verachtelijkste verraad. Maar dat ik toch door de Bijbel, door die godsdienstige opvoeding, geleerd heb om alles zinvol te beleven en te zien. Om te leven alsof ik onsterfelijk ben terwijl ik me er tezelfdertijd van bewust ben dat ik ieder moment in de aarde weg kan zakken om voor eeuwig tot stof terug te keren.’

Een calvinistische jeugd met dagelijkse lezing uit de Statenbijbel was volgens Wolkers het beste wat hem als schrijver in spe was overkomen. Op zo’n juweel zullen de Nederlandse kerken dus wel uitermate zuinig zijn, zo zou je – zelfs als buitenstaander – kunnen denken.

Tutoyerende Jezus

Maar niets is minder waar. De meeste protestantse kerken schakelden in de jaren vijftig van de vorige eeuw over op een modernere vertaling, verzorgd door het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG). Maar omdat ook die versie van de Heilige Schrift al gauw weer ouderwets werd bevonden, zag in 2004 de zogenoemde ‘Nieuwe Bijbelvertaling’ (NBV) het licht.

Resultaat van dit ‘interconfessionele’ project? Het persoonlijk voornaamwoord ‘gij’ bleek te zijn gesneuveld – Jezus tutoyeerde voortaan zijn discipelen – en Jakob en Esau ‘weenden’ in het 33ste hoofdstuk van Genesis niet meer bij hun weerzien, maar lieten, alsof ze zojuist de finale van The Voice hadden gewonnen, ‘hun tranen de vrije loop’. Ook bleek het zesde van de Tien Geboden getransformeerd van het plechtige ‘Gij zult niet doodslaan’ tot de dienstaanwijzing ‘Pleeg geen moord’.

‘De Bijbel,’ zo concludeerde Rob Schouten in Trouw, ‘is in deze vertaling verwerkt tot hapklare brokken voor de bijdetijdse lezer. Voordeel is dus dat we het voortaan makkelijker begrijpen, maar tegen inlevering van een flinke portie verbijstering, huivering en ontzag.’ Maar verbijstering, huivering en ontzag, waren die drie dingen nu niet juist het unique selling point van het Woord van God?

Niet veel goeds

Al in 2021 verscheen een ‘verbeterde versie’ van de Nieuwe Bijbelvertaling met liefst 12.000 wijzigingen: de ‘NBV21’. Ondertussen werd in 2010 – Jan Wolkers hoefde het gelukkig niet meer mee te maken – ook een ‘revisie’ van de monumentale Statenvertaling gepubliceerd: de ‘Herziene Statenvertaling’ (HSV).

Aan de vruchten herkent men de boom, zo luidt een bekend bijbels principe: ‘Iedere goede boom brengt voort goede vruchten, en een kwade boom brengt voort kwade vruchten.’ Gelet op de hedendaagse bouwkundige en literaire voortbrengselen van kerkelijk Nederland kan dat niet veel goeds betekenen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Het is niet aardig om te zeggen, zo vlak voor Pasen, maar behalve kleiner wordt kerkelijk Nederland ook steeds dommer, goedkoper en lelijker verscheen eerst op Wynia's Week.

Na zes weken college begon de vastentijd. De cafetaria en alle water coolers op de campus leeg en dicht, en een verzoek aan de christelijke stafleden om de meegebrachte lunch op hun werkkamer op te eten. Ik was nieuwsgierig naar het vasten, heb het twee dagen geprobeerd, maar toen opgegeven. Zwaar, wanneer je werk bestaat uit college geven en met studenten spreken.

Geen spanningen tussen moslims en christenen

Ik heb daar respect aan overgehouden voor de moslims die het vasten vier weken volhouden. ’s Morgens heel vroeg opstaan om te ontbijten en dan de hele dag met een droge keel. Natuurlijk dat zij uitzien naar de iftar-maaltijd. Ik heb in Bahrein in 2003 op uitnodiging drie of vier iftars meegemaakt, en vorig jaar toen we er met vakantie kort terug kwamen, nog weer een paar.

In Bahrein bestaan politieke spanningen tussen sjiieten (meerderheid) en soennieten (minderheid, maar met meer macht), niet tussen moslims en christenen (15 procent van de bevolking). Aan de universiteit kwamen vrouwelijke studenten vaak op hakken en met geplakte wimpers en kohl-ogen (voordeel van het dragen van een abaya in de klas is dat er meer werk werd gemaakt van ogen en voeten) naar me toe om te zeggen dat islam en christendom veel gemeen hebben en dat Jezus na Mohammed de belangrijkste profeet is.

We gingen vorig jaar op vrijdag naar de mis in de nieuwe ‘Cathedral of our lady of Arabia’, gebouwd op een stuk grond dat gedoneerd was door de koning. Paus Franciscus droeg er de mis op in 2022. Al in 2003 kon het christelijke koor, waar mijn vrouw in zong, overal optreden, en ik herinner me een kerstdiner in een hotel waar de sjeiks vrolijk meezongen met I’am dreaming of a white Christmas.

In Nederland bestaan er politieke en culturele spanningen tussen moslims en de niet-moslim meerderheid, die een dreiging ziet voor haar cultuur. Maar nu heeft de meerderheid een wel heel vreemd slagveld uitgekozen: de iftars. Opeens is er grote opwinding over een paar agenten die in uniform een iftar hebben bijgewoond.

Ik heb in mijn woonplaats op uitnodiging van een Turkse kennis twee jaar geleden een iftar bijgewoond in een ruimte die de gemeente gratis ter beschikking had gesteld. Genoeg redenen ook in Gouda om bezorgd te zijn over honderden werkloze Syrische jonge mannen in het nieuwe grote asielcentrum bij het park vlakbij ons huis waar mijn vrouw ’s avonds niet meer alleen wil wandelen, en over fatbikes die alle regels overtreden. Maar toch niet over de vraag of de gemeente een rekening voor de iftar-zaal had moeten sturen en of er misschien een of twee agenten in uniform hadden aangezeten?

Fout zijn de contrasten

Premier Rob Jetten ging ook al naar Gouda voor een iftar in de gemeentelijke schouwburg. Fout is dat op zichzelf helemaal niet – integendeel, hij is premier voor iedereen – maar heel erg fout is het contrast dat Jetten schept door de volgende maandag 16 maart een bijeenkomst te organiseren met Joodse Nederlanders en dan niets meer te zeggen dan dat hij hun angst en verdriet om de aanslagen op Joodse scholen en synagogen deelt. ‘Een teleurstellend gesprek. Wij mochten op de foto’, zei voorzitter Herman Loonstein van de aangevallen Joodse school.

Het gaat om de contrasten. In december voorstellen om het Kerstfeest op school te vervangen door ‘Midwinterfeest’ en in maart hartelijk meedoen met de iftar. Toestaan dat jonge mannelijke asielzoekers uit het islamitische Midden-Oosten misschien wel liegen over hun leeftijd en daarna hun hele grote familie (inclusief toegevoegde ‘pleegkinderen’) helpen met huis en uitkeringen, maar tegelijk Nederlandse jongeren dwingen om tot hun dertigste jaar bij hun ouders te blijven wonen want de huizen zijn vergeven.

Rechters die ‘from the river to the sea’ een acceptabele politieke uitspraak vinden, hoewel dat een citaat is van Yasser Arafat die daarmee bedoelde ‘alle Joden de Middellandse Zee in’, terwijl tegelijk de veroordeling van Geert Wilders voor ‘meer of minder Marokkanen?’ stand hield bij de Hoge Raad.

Eisen aan onze moslim-landgenoten

Vijftig jaar geleden kwamen twaalfduizend Vietnamese vluchtelingen naar Nederland. Dat verliep zonder politieke spanningen. Het waren hardwerkenden katholieken en boeddhisten. Nu koersen we af op 2,8 miljoen moslims in Nederland in het jaar 2050. Tweehonderdvijftig keer zo veel als destijds de Vietnamese bootvluchtelingen en met een andere culturele achtergrond. Dat brengt eisen met zich mee aan iedereen, dus ook aan onze moslim-landgenoten. Ten minste:

1. Neef-nicht huwelijken verbieden met dna-controle en straf op overtreding.
2. Geen antisemitisme in het onderwijs en sluiting van scholen bij herhaalde overtreding.
3. Geen kinderbijslag bij spijbelen.
4. Geen bijstandsuitkering voor wie geen Nederlands wil leren.
5. Geen politieke verstrengeling van gebed en demonstratie, dus geen demonstratief bidden op straat.
6. Wetswijziging zodat gemeenten en woningbouwcorporaties eisen kunnen stellen aan tuinonderhoud en aan façades van woningen.
7. Wetswijziging zodat de lokale politie onder toezicht van de burgemeester vertrouwelijk kerken en moskeeën kan checken op extremisme, antisemitisme en propaganda tegen de islam.

Verheugen op de iftar

En als we dan ook zeker weten dat Kerstmis niet wordt verbleekt tot Midwinterfeest, dat Zwarte Piet Sinterklaas blijft assisteren, en de Gouden Koets weer rijdt op Prinsjesdag, dan kunnen de 17 miljoen niet-moslims zich verheugen wanneer hun moslim-landgenoten hen uitnodigen voor een iftar.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Als Rob Jetten de Joodse gemeenschap beter zou beschermen, zou hij ook wel een iftar kunnen bezoeken verscheen eerst op Wynia's Week.

Ook kerken vormen steeds vaker het decor van de iftar. Dit jaar zien we onder meer iftars in kerkgebouwen in plaatsen als Amsterdam, Groningen, Woerden, Gorssel, Wilnis en Bathmen. Vaak zitten er organisaties achter die zich presenteren als een interreligieuze dialooggroep of ondernemersvereniging, maar van wie de verdere verspreiding van de islam het belangrijkste streven is. In sommige gevallen zijn de iftars het initiatief van kerken zelf of betaalt de gemeente mee.

Een iftar voor vrouwen

Op 8 maart wordt in Groningen in de Akerk, de op een na grootste kerk van de provincie, een iftar georganiseerd. Initiatiefnemer is Stichting De Noordelijke Horizon, die ook al de protestantse buurtkerk De Fontein in dezelfde stad overtuigde om een islamitische maaltijd te houden. De gemeente Groningen draait op voor de kosten van de iftar in de Akerk, waar al jaren geen erediensten meer worden gehouden. De kerk in het stadscentrum wordt tegenwoordig gebruikt voor fototentoonstellingen, whisky-proeverijen en concerten. En nu dus voor bijeenkomsten in het kader van de ramadan.

Op de website van Stichting De Noordelijke Horizon lezen we dat de iftar wordt georganiseerd op Internationale Vrouwendag ‘om vrouwen een stem te geven’. Met een dergelijk statement kom je alleen weg in een omgeving waar het voor links-progressieven onmogelijk is om enig gevaar te zien in een orthodoxe ideologie, ook al gaat die rechtsreeks in tegen de waarden waar je zegt voor te staan. Wie de lijn doortrekt, komt van vrouwenrechten vieren tijdens een islamitisch religieuze maaltijd vanzelf uit bij het lidmaatschap van de Islamitische Republiek Iran van de UN Women Rights Commission. Dat zijn twee kanten van dezelfde medaille.

Iftars in kerken is een nieuw fenomeen. De opkomst ervan leidt tot de nodige discussie in kerkelijke kringen. Zo zegt Cees Rentier, predikant-directeur van de Stichting Evangelie & Moslims, in het YouTube-programma Uitgelicht! dat christenen zulke maaltijden niet zelf zouden moeten organiseren. ‘Het is ongepast. De islam is een godsdienst die heel nadrukkelijk “nee” zegt tegen de bijbel en het christelijk geloof. Moslims leren van jongs af aan dat de Bijbel is vervalst.’

‘We vinden het onbestaanbaar, zeker dit jaar in de lijdenstijd in de weken voor Pasen, dat je als kerk actief meedoet om in jouw gebouw een activiteit te organiseren waarin de Koran wordt gereciteerd.’ Rentier ziet dat er vaak aanhangers van de Turkse Gülen-beweging bij betrokken zijn. Volgens de predikant denken deze Gülenisten dat ze meer kans hebben christenen te bekeren tot de islam dan ongelovigen en is dat een van de redenen dat er steeds vaker iftars worden georganiseerd in kerken. ‘Je schept als kerk verwarring. Doe dat niet. Als moslims je uitnodigen in hun eigen gebouw, is dat een ander verhaal.’

SGP: islam is antichristelijke godsdienst

De SGP is het hiermee grotendeel eens. ‘De islam is een antichristelijke godsdienst waarin wordt ontkend dat Jezus de Zoon van God is’, zegt Tweede Kamerlid Diederik van Dijk. ‘Dit staat volstrekt haaks op de christelijke boodschap. Kerken die de loopplank uitleggen naar de islam hebben blijkbaar geen idee waarvoor zijzelf staan én geen idee waarvoor de islam staat. Dat is schokkend en verdrietig.’

De SGP vindt het bepaald geen overheidstaak om islamitische feesten te subsidiëren of te faciliteren, zegt Van Dijk. ‘De overheid zegt neutraal te willen staan tegenover religie en dit staat er haaks op. Tijdens de iftar wordt bijvoorbeeld beleden dat alleen Allah aanbeden mag worden (Shahada). Zo’n iftar lijkt dus wel heel inclusief, maar sluit juist uit. Ik heb ook nog nooit meegemaakt dat de overheid kerstdiensten subsidieert of zo. Integendeel.’

Potsierlijke propaganda

Niet iedereen is zo kritisch als Rentier en Van Dijk. In een land met talloze kerkgenootschappen, inclusief allerlei kleine, zelfstandige lokale gemeenten en groeperingen, is het geen wonder dat er niet één consistente lijn valt te ontdekken. De voorstanders zien geen enkel probleem met bijvoorbeeld islamitische gebeden in hun kerkgebouw. Hun beweegredenen kunnen we intussen wel dromen. Net zoals bij alle ambtelijke iftar-promotie en de landelijke ramadanjournalistiek zijn de woorden ‘verbinding’, ‘ontmoeting’ en ‘bezinning’ nooit ver weg.

Wat ook opvalt is dat in de eindeloze stroom aan propaganda altijd nog even plechtig wordt uitgelegd wat de ramadan precies inhoudt: (‘Een iftar is een maaltijd tijdens de ramadan, die wordt gevierd als de vasten na zons­ondergang wordt gebroken.’) Die telkens herhaalde bijsluiter van de gebruiken binnen de islam begint zo langzamerhand iets potsierlijks te krijgen. Het werkt wel: de kans is groot dat veel Nederlanders inmiddels meer weten over de ramadan dan over Pinksteren.

In het Gelderse plaatsje Gorssel staat men te popelen om dadels en harira te eten terwijl een volle kerk luistert naar de gebeden uit de Koran. ‘De organisatie is in handen van de lokale moslimgemeenschap in samenwerking met de Protestantse Gemeente Eefde-Epse-Gorssel, de stichtingen Gouden Generatie en Acacia, die eerder in omliggende dorpen een iftar-maaltijd hebben mede-georganiseerd. Bij de start van de iftar in de protestantse kerk wordt een korte soera uit de Koran gereciteerd. We vieren samen de verbinding tussen culturen.’

Er zijn nooit kerstmaaltijden in moskeeën

Deze ‘verbinding’ komt echter vooral van één kant, van wederkerigheid is nauwelijks sprake. Jawel, iedereen is welkom, maar waarom worden er nooit kerstmaaltijden in de moskee georganiseerd? En waarom zijn daar nooit passages uit de Bijbel te horen? Het antwoord laat zich raden en is hierboven al gegeven door Rentier en Van Dijk: De islam heeft niets met andere religies, ook niet met het christendom. Sterker nog: het christendom dient volgens de orthodox-islamitische leer bestreden te worden waar het kan. Het levende bewijs zien we al eeuwen tot de dag van vandaag. In Nigeria, maar ook in veel andere landen in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Midden-Afrika, worden christenen massaal afgeslacht. Voor het overgrote deel zijn de daders orthodox-islamitische terreurgroepen.

Daar komt bij dat het zo demonstratief vieren van de ramadan – op pleinen, in kerken, met gebeden in bijzijn van notabelen – veel minder te zien is in islamitische landen zelf. Net als het bidden op straten en pleinen, heeft het openlijk gebruiken van de iftar-maaltijd als doel de publieke ruimte van de westerse wereld te veroveren. Het strooien van woorden als ‘verbinding’ heeft effect: het telkens dieper buigende gezag in de vorm van de lokale politiechef, burgemeester of predikant prikt maar al te graag een vorkje mee. De foto van de breed lachende burgemeester, toevallig altijd aan de zijde van een tevens lachende jonge moslima met hoofddoek, wordt gretig verspreid op social media en in kranten.

Katholieken stellen kerk minder vaak open voor iftar

Opvallend is dat in Nederland de meeste iftars in links voelende kerkgemeenten worden gehouden en veel minder in katholieke kerken. Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat de katholieken, en ook de Oosters-Orthodoxe Kerken, een eeuwenlange strijd hebben moeten voeren tegen de islamieten. Dat gebeurde op het Europese continent, in Midden-, Zuid- en Oost-Europa en ook in het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Zo is het Beleg van Wenen ‘slechts’ drie-en-een-halve eeuw geleden. Het Heilige Roomse Rijk en het Koninkrijk Polen versloegen in 1683 het Ottomaanse Rijk dat de hoofdstad van het aartshertogdom Oostenrijk wilde veroveren, de residentie van keizer Leopold I van het Heilige Roomse Rijk en de zetel van de Habsburgse monarchie. Hoewel deze Slag bij de Kahlenberg in de westerse geschiedenisboekjes geen al te prominente plek meer inneemt, maakt het in veel katholieke kringen nog wel degelijk onderdeel uit van het collectieve geheugen.

Baby-jihad

De smadelijke nederlaag in 1683 wordt geregeld aangehaald door imams als iets dat in de toekomst rechtgezet gaat worden. Ze noemen daarbij vaak expliciet dat dit niet zozeer gaat gebeuren met behulp van wapens, maar door infiltratie in het politieke systeem en, belangrijker nog: met demografische middelen. Deze zogenoemde ‘baby-jihad’ of ‘het veroveren van Europa via de baarmoeder’ is al in volle gang.

Een groot deel van de Europese bevolking neemt de woorden van deze islamitisch geestelijke leiders bloedserieus. Dat kan niet worden gezegd over het overwegend progressieve establishment en de links voelende kerkgemeenten, zeker niet in Nederland. Dat er steeds vaker kerken in de brand worden gestoken in onder meer Frankrijk en Italië en geregeld filmpjes opduiken van islamitische immigranten die katholieke kerkdiensten verstoren of het kerkinterieur vernielen, zal ook niet bijdragen aan de wens om de kerk open te stellen voor islamitische rituelen.

Dat neemt overigens niet weg dat er vanuit Vaticaanstad ook geregeld met zoete woordjes wordt gestrooid over de islam. Zo heeft de Dicasterie voor de Interreligieuze Dialoog een boodschap uitgebracht voor 2026 waarin het samenvallen van de islamitische vastenmaand en de christelijke Veertigdagentijd wordt benadrukt als een ‘voorzienige samenloop’.

Gereformeerden zien gevaar van de islam wel

Maar binnen de Nederlandse christelijke kerk zijn de gereformeerde gemeenschappen in de Biblebelt het felst gekant tegen de dreigende dominantie van de islam. In de Hervormde gemeente van Katwijk was men er bijvoorbeeld niet van gediend dat islamistische demonstranten een pro-Israël-viering onmogelijk wilden maken, hetgeen tot een vechtpartij leidde. Opvallend was ook de rol van de politie, die als ‘derde partij’ zichtbaar moeite had om voor zichzelf te bepalen wie tegen wie te beschermen.

Behoud van de eigen cultuur wordt als ‘vies’ gezien in veel links-progressieve kringen. Hoewel dat misschien minder geldt voor veel christelijke Nederlanders, zien uitgerekend de progressief-christelijke voorlieden in de islam een bondgenoot. Het ontkerkelijkte Nederland heeft weinig kaas gegeten van de betekenis van religie voor wie religieus is en al helemaal voor wie orthodox religieus is. In de chritelijke wereld vormen orthodoxe, en zeker fundamentalistische gelovigen een kleine minderheid, maar in islamitische kring ligt dat heel anders. Voeg daar het schuldgevoel van het calvinisme aan toe en je begrijpt dat grote delen van links-progressief en kerkelijk Nederland niet zijn opgewassen tegen een masculiene cultuur als de islam.

Heilige oorlog

De islamisering van Nederland is in een stroomversnelling geraakt, net als in bijna alle andere westerse landen. De iftars in kerken zijn daar het zoveelste bewijs van. Veel Nederlanders halen hun schouders op en slikken woordjes als ‘verbinding’ en ‘ontmoeting’ als zoete koek. Zij weigeren te zien dat voor islamisten het reciteren van de Koran op christelijke plaatsen de zoveelste gewonnen slag is in een heilige oorlog.

Dit is het twintigste deel uit een serie van Benno de Jongh over de (zelf)islamisering van Nederland.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Links voelende kerk geeft oprukkende islam vrij spel bij het veroveren van de publieke ruimte verscheen eerst op Wynia's Week.

‘Voor veel politici in Europa is religie een probleem waar we van af moeten. Dus ja, het is moeilijk om aandacht te vragen voor religieuze vervolging bij wie zo denkt.’ Volgens EU-lobbyist Marcela Szymanski zien we daar de gevolgen van: ‘Ook in Europa worden christenen bewust geminoriseerd. Kerstmarkten worden wintermarkten, kerststallen verdwijnen en “zalig kerstfeest” wordt “fijne feestdagen”.’

Marcela Szymanski lobbyt in Europa om de wereldwijde vervolging van christenen onder de politieke aandacht te brengen. Ze is tevens medeauteur van het jaarlijks dikker wordende rapport over godsdienstvrijheid van de internationale katholieke hulporganisatie Aid to the Church in Need (ACN), ook wel bekend als Kerk in Nood. Szymanski ziet een duidelijke lijn in de oorzaken van religieuze vervolging.

‘Vervolging start vaak bij een autocraat. Meestal een man. Dat kunnen regeringsleiders zijn of de leider van een jihadistische groep of het hoofd van een kartel. Iemand met meer geld en wapens dan zijn buren. Mensen met uitstraling die andere mensen kunnen begeesteren zijn voor hen een bedreiging. Eerst zal een autocraat proberen die aan zijn kant te krijgen. Ze kunnen aan zijn tafel zitten, zijn luitenant worden, maar ze moeten wel de leider erkennen en doen wat hij zegt. Wie daar niet in meegaat, moet op de een of andere manier geëlimineerd worden.

‘Religieuze leiders hebben zonder wapens of macht vaak een mobilisatiekracht waar een autocraat enkel kan van dromen. Wie hem niet steunt, is zijn tegenstander en als het niet lukt die tegenstanders in te lijven, zullen ze hen op de een of andere manier elimineren. Dat wil niet zeggen dat ze onmiddellijk vermoord worden.

‘Er is een breed pakket aan maatregelen mogelijk. We zien dat in de praktijk, zoals een regering die wetten maakt, gericht tegen specifieke religies of groepen. Kinderen van die religie mogen bijvoorbeeld geen hogere studies volgen. Dochters zijn niet vrij te trouwen met wie ze willen of worden ontvoerd en uitgehuwelijkt zonder dat je er iets aan kan doen. Elders maken ze het moeilijk om buitenlandse steun te krijgen, zoals in India. Visa van missionarissen worden niet vernieuwd. Allemaal kleine maatregelen die de kerken zachtjes moeten doen wegkwijnen.’

Soms komt het geweld niet van groepen of van de regering, maar van medeburgers, toch?

‘Je mag de manipulatie door autocraten niet onderschatten. Groepen worden subtiel of minder subtiel aangezet om anderen aan te vallen. De autocraat wast zijn handen in onschuld. Hij kan internationaal zeggen dat mensen blijkbaar zeer gehecht zijn aan hun religie. Uiteraard kan hij daar niet zomaar iets aan doen. Zo gaat dat in Pakistan. Op die manier schakel je groepen uit en blijf je internationaal min of meer respectabel. Van buitenaf ziet het eruit alsof de vervolging uit de gemeenschap komt, maar eigenlijk is ze gefaciliteerd door de overheid. Al is het maar door daders niet of amper te vervolgen, politie die niet ingrijpt; er zijn veel manieren.’

Zijn er regio’s waar meer problemen zijn dan in andere?

‘Een groot aandachtspunt is dat het jihadisme de Sahara oversteekt. Het komt uit Syrië. Ging vandaar via Turkije naar Libië, vandaar naar Niger, Mali, Burkina Faso en zo naar de hele regio. Dat zijn vaak zwakke staten. Net daar herleeft Islamitische Staat. In veel van die landen was er al een grote moslimbevolking, maar er waren geen echt grote problemen met andere bevolkingsgroepen en andere religies. Senegal, bijvoorbeeld, dat was voor het overgrote deel moslim, maar verdraagzaam naar christenen en andere religies. Vandaag niet meer. Ze zijn bang voor de extremisten in de omringende landen en passen zich aan.’

Nigeria is nu af en toe in het nieuws. Daar is een groot deel van de bevolking christen, hoe kan het dat zij vervolgd worden?

‘Nigeria is half om half moslim en christen. Dat gaat over heel veel mensen, ongeveer 100 miljoen van elke groep. Maar je hoeft geen minderheid zijn om vervolgd te worden. Dat is nieuw in ons rapport. Je kan niet meer spreken over vervolging van minderheidsgroepen. Wel worden groepen geminoriseerd. Dan wordt er met allerlei middelen voor gezorgd dat de meerderheid niet meer aan de bak komt in het bestuur, in het leger, de media, nationale sportteams, overal. De meerderheid wordt uitgesloten.

‘Eigenlijk zien we dat ook gebeuren in het Westen met christenen. Ze worden ingeperkt en behandeld als een minderheid. Overheden vermijden te christelijke uitspraken zoals ‘zalig kerstfeest’ of verwijzingen naar christelijke feesten of symbolen. Ze spreken over ‘fijne feestdagen’ en kerstmarkten worden ‘winterpret’. Zo wordt het christelijke subtiel verwijderd uit de maatschappij, uit de media, uit de politiek. Terwijl een groot deel van de bevolking nog altijd christelijk is.’

Is China het ergste land om als christen te leven?

‘China is natuurlijk een bijzonder geval. Niet enkel de vrijheid van religie staat er op het spel, geen enkel mensenrecht wordt er nog gerespecteerd. Er zijn heel strenge regels voor religies. Sinds kort is het verboden om over religie te spreken met een minderjarige. Laat staan dat je hen mee mag nemen naar een religieuze dienst.

‘Er zijn negen katholieke seminaries in China. Maar volgens een nieuwe wet mogen die elk maar vijf seminaristen aannemen per jaar. 45 voor heel China per jaar. De bedoeling van dat beleid is om de kerk binnen twee generaties uit te roeien. Wat ze doen, is de ondergrondse kerken nog dieper onder de grond duwen. In China, Noord-Korea en Eritrea is het een regelrechte ramp om christen te zijn. Daar is er voor christenen geen enkele hoop.’

Als motor voor vervolging wordt vaak gesproken over ‘religieus nationalisme’. Wat wordt daarmee bedoeld?

‘Etno-religieus nationalisme noemen wij dat. Het is een soort opgelegde dominantie van één enkele religie. India is een goed voorbeeld. Niet iedereen is er hindoe, maar ze wíllen wel dat iedereen er hindoe is. Hetzelfde geldt in landen als Pakistan. Je bent geen echt Pakistani als je geen moslim bent. Die voorwaarde van burgerschap zorgt voor vooroordelen tegen iedereen die niet tot de ‘juiste’ religie behoort.

‘In India ontnemen ze je eigenlijk je recht om je te ontwikkelen zoals je dat wil. Je verliest je recht op gezondheidszorg en studeren, je mag niet trouwen met wie je wil, je mag niet wonen waar je wil. Dat overkomt je als je geen hindoe wil worden. Het is nog erger voor wie zich bekeert van hindoe naar christen.’

Waarom blijft het in Europa zo stil daarover?

‘In de westerse maatschappij is het niet meer in om te geloven en nog minder om voor je geloof uit te komen. Die normalisatie van ongeloof maakt het makkelijk om de goede aspecten van geloof te negeren. Ze zijn a priori niet belangrijk. Het lijkt interessanter om te spreken over de bevrijding van religie dan de vrijheid van religie. Religie is het probleem. Je moet daarvan af zien te geraken. Wie zo denkt, ligt niet wakker van religieuze vervolging.’

Is het dan helemaal onbespreekbaar?

‘In de Europese politiek is het toxisch om over christenen te spreken. We proberen bij EU-parlementariërs of -commissieleden ter sprake te brengen dat je voorwaarden kan inbouwen als je spreekt met landen als Pakistan over handel. Als je dan het woord ‘christendom’ gebruikt, dan stopt het. Dat kan niet. Onmogelijk.

‘In het Europees Parlement is het nog het ergst. Je kan het woord ‘christen’ er niet in amendementen of resoluties krijgen. Dat kan niet. Het moet altijd ‘voor alle religies’ gelden. Expliciet antisemitisme of moslimhaat vermelden is geen probleem, maar daarnaast geldt ‘en alle andere religies’. Je kan ze niet overtuigen om de formulering ‘antichristelijke haat of geweld’ te gebruiken. Ze doen het niet. Maar er is wel degelijk antichristelijk geweld, ook in Europa. Sommige landen houden daar data over bij en daar zie je een toename. Maar veel landen hebben geen data. Dat maakt ze blind voor christelijke vervolging.’

U bent lobbyist, maar wat wil u dan bereiken bij Europese politici?

‘In Europa is het belangrijk dat er opnieuw een speciaal gezant komt. Officieel is dat de Speciaal Gezant voor de bevordering van de vrijheid van godsdienst of overtuiging buiten de EU. Dat is belangrijk omdat die de vervolging van christenen systematisch binnenbrengt in het beleid. Maar elke keer als de post vacant komt, moeten we aandringen dat er toch opnieuw iemand benoemd wordt.

‘Het voordeel is ook dat wij dan een vast aanspreekpunt hebben. Nu moet ik elke keer opnieuw op zoek naar wie wel en wie niet bereid is om te luisteren naar ons verhaal. Over die moorden, aanvallen, verplichte huwelijken en landroof. Nu is er opnieuw niemand. Enkele Europese landen hebben zelf een diplomaat die dat volgt; Denemarken, Duitsland en Nederland bijvoorbeeld. Het is dus mogelijk. Wereldwijd zijn er eigenlijk maar twee landen echt actief bezig met de vrijheid van religie. Dat is de VS ,die onderzoeksrapporten maken over landen en regio’s, en Hongarije. Die hebben een minister die dat volgt.’

De christendemocraten zijn toch de grootste fractie in Europa?

‘Die zijn erg veranderd in de loop der jaren. Er zijn bereidwillige luisteraars, zoals Manfred Weber, voorzitter van de EVP-fractie. Maar hij heeft ook een goed politiek instinct, dus hij geeft zijn overtuiging weleens op. Dan zijn er nog zo’n vier of vijf waarmee ik een goed contact heb. Vooral uit Oost-Europa. Je ziet echt een specifiek profiel, vaak uit families die verhalen kennen van vervolging onder het communisme. Voor westerse EU-parlementsleden is het blijkbaar moeilijk.’

U sprak net over de VS en Hongarije als landen die aandacht hebben voor christenvervolging. Maar maakt dat uw zaak niet moeilijker? Vervolging van christenen is een rechts onderwerp.

‘Ja, daar willen we dus niet in meegaan. Ik ken goede katholieken in de socialistische partijen, uit Italië bijvoorbeeld. Bij Grieken zijn er ook orthodoxe christenen of andere denominaties bij linkse partijen. Politieke partijen zoeken naar wat ze in hun politieke lijn kunnen inpassen. Het lijden van andere christenen interesseert hen niet. Voor mij is het moeilijk om met rechtse partijen te werken omdat dan alle andere deuren dichtgaan. Ik vind makkelijk gehoor bij een partij als AfD, maar dan bereik ik niemand meer van de andere partijen. Dat is erg moeilijk werken.

‘Ons perspectief is de slachtoffers. Wij willen de ervaringen van slachtoffers doorgeven. We vliegen bisschoppen in met ervaring met geweld. Het probleem is dat je ook altijd wel een geestelijke vindt zonder ervaringen, maar met een overtuiging die een partij beter past. Politici zijn vatbaar voor iemand die hen gelijk geeft.’

Is dat zoals in Nigeria? Dat is door Donald Trump wereldnieuws geworden. Maar dan hoor je zeggen dat het uit de context gerukt is en door hem politiek wordt gebruikt.

‘Politici zeggen dan dat niet enkel religie zorgt voor geweld. Dan komen ze met het zinnetje dat me altijd heel kwaad maakt: “Het is een complexe situatie.” Het land Nigeria is zo goed als vierkant. In het midden daarvan gebeuren elke dag gruwelijke moorden met machetes, mensen worden er levend verbrand. De aanvallen zijn er meedogenloos.

‘Dat het “complex’ is zeggen ze ook over de Fulani, een Afrikaans volk in de Sahel. Ze noemen die aanvallen “clashes”. Dat is dan een slapende man die wordt aangevallen. Zijn huis en vee wordt verbrand en hij wordt vermoord of op de vlucht gejaagd. Wat gebeurt hier? Grote vee-eigenaren zetten de Fulani in om een uit een regio met 90 procent christenen de bewoners te verdrijven en het land in te nemen. Dat ze dat land ook deel willen maken van de islamitische republiek, dat wordt dan verzwegen.

‘Ondertussen moeten christenen vluchten, ze hebben geen huis, geen school, geen inkomsten. De getuigenverhalen zijn bloedstollend. Het is een terugkerend patroon in de hele regio: brutaal geweld dat christenen op de vlucht jaagt. Verlichte westerse politici zeggen dan dat dialoog de oplossing is. Dialoog met wie? De enige moslim die je ooit in het dorp ziet, komt om je te vermoorden.’

Je hoort ook wel dat de klimaatverandering de oorzaak is voor het geweld in Nigeria.

‘Klimaatverandering past beter in het discours van sommige partijen. Je hoort soms ook zeggen dat er toch ook moslimdoden vallen. Maar misschien kan het interessant zijn om te kijken naar de intenties van de dader in plaats van naar de religie van het slachtoffer. Die dader ging naar een kerk, schreeuwde “allahu akbar”, onthoofde er de mannen en stak daarna de school en de kerk in brand. Dat is een duidelijke boodschap naar iedereen in de buurt die geen moslim is, in dit geval christen: loop weg of we vermoorden je.’

*Pieter Bauwens is journalist. Dit interview verscheen eerder op Doorbraak.be, de Vlaamse opiniewebsite waarvan Bauwens hoofdredacteur is.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht EU-lobbyist Marcela Szymanski: ‘In de Europese politiek is het toxisch om over christenvervolging te spreken’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Wie denkt aan Nederlandse protestanten – in het bijzonder aan gereformeerde protestanten – denkt al gauw aan ruzies, afsplitsingen en scheuringen. A.J. Klei (1924-2008), de befaamde kerkredacteur en columnist van Trouw, kon er prachtig en met veel gevoel voor detail over vertellen. In zijn bundel De koningin is lekker hervormd! (1992) onderscheidde hij maar liefst tien soorten gereformeerden. ‘Wanneer er geen gekrakeel is in de kerk,’ luidde zijn lijfspreuk, ‘is het daar de dood in de pot’.

Klei zou dan ook met grote belangstelling de recente verwikkelingen binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken hebben gevolgd. Zo’n zeventig van de ongeveer 180 plaatselijke gemeenten van dit kerkgenootschap, met in totaal 66.000 leden, willen voor zichzelf beginnen. Ze vinden het niet goed dat sommige, meer progressieve gemeenten binnen het genootschap ruimte geven aan vrouwelijke predikanten en een iets lossere omgang hebben met (‘praktiserende’) homoseksuele kerkleden.

Fusies in plaats van ruzies

Hoewel de troebelen binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken anders zouden kunnen doen vermoeden, zijn protestantse kerkscheuringen de laatste decennia schaars geworden. In plaats van ruzies zijn er steeds vaker fusies. Zo gingen de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk in 2004 samen op in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). In 2023 vond de hereniging plaats van de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt en de in 1967 daarvan afgescheiden Nederlands Gereformeerde Kerken. Het is zeker niet ondenkbaar dat deze nieuwe fusiekerk zich op den duur aansluit bij de PKN.

Het universum van A.J. Klei wordt kleiner en kleiner. Toch lijkt zijn credo nog steeds geldig. Want de protestantse kerkgenootschappen die de laatste tijd zo gretig aan het fuseren zijn geslagen, verkeerden in veel betere conditie toen ze er nog lustig op los scheurden. Gekrakeel, zo lijkt het, is typisch voor kerkgenootschappen die in bloei staan; samenwerking zoeken gebeurt vooral wanneer er sprake is van dalende ledentallen, vergrijzing en futloosheid.

Ook met de onderhandelingen die aan protestantse kerkfusies voorafgaan, is iets opmerkelijks aan de hand. Op conflicten uit het verleden wordt dan dikwijls op nogal melodramatische wijze teruggeblikt. De betrokkenen hebben steevast erg veel moeite, erg veel pijn en erg veel verdriet ervaren en zouden soms zelfs ‘kapot’ zijn gegaan aan de ruzies.

Maar dat kan natuurlijk nooit het hele verhaal zijn. Elke sociologiestudent weet dat er ook altijd veel plezier wordt beleefd aan scheuringen – of het nu gaat om politieke partijen, winkeliersverenigingen of kerkgenootschappen.

Want hoe gaan die dingen? Elke organisatie telt mensen die heilig overtuigd zijn van hun eigen kwaliteiten, maar die steevast worden genegeerd zodra er baantjes en functies worden verdeeld. In een protestantse context valt te denken aan gemeenteleden die graag ouderling, diaken, organist of redacteur van de kerkbode zouden willen worden, maar daar nooit voor worden gevraagd. Zodra een kerkverband scheurt, ontstaat een nieuwe constellatie met nieuwe vacatures en nieuwe kansen.

Oudste vorm van democratie

Daar kwam in vroeger tijden nog bij dat orthodoxe protestanten hun overtollige energie niet kwijt konden aan bijvoorbeeld sportbeoefening, toneelspel, dansen of andere ‘wereldse’ vormen van vermaak. Het tot ver achter de komma uitvechten van theologische geschillen bood velen een welkom alternatief. Dat de zaken vervolgens nogal eens uit de hand liepen, had mede te maken met de omstandigheid dat in protestantse kring geen pausen en bisschoppen bestaan die theologische machtswoorden kunnen spreken.

Het is de vraag of protestanten zich daarvoor moeten schamen. Met hun kerkenraden, classes, synodes en andere vormen van gedecentraliseerd bestuur introduceerden de door Johannes Calvijn geïnspireerde kerken in de zestiende eeuw ‘de oudste vorm van democratie in Europa, in een tijd dat die als politiek concept nog helemaal niet bestond’, schreef NRC-columnist J.L. Heldring in 2005.

Een beetje meer begrip en respect voor de kerkscheuringen uit heden en verleden zou om al deze redenen helemaal geen kwaad kunnen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht Hoera, de gereformeerden scheuren weer. Want wanneer er geen gekrakeel is in de kerk, is het daar de dood in de pot verscheen eerst op Wynia's Week.

Nederlanders die regelmatig in de Bondsrepubliek vertoeven, beroepshalve of tijdens vakanties, zeggen vaak dat al die akelige clichés en vooroordelen over Duitsers eigenlijk helemaal niet kloppen. Dat wil zeggen: ze zijn heus niet zo luidruchtig, brutaal, dikdoenerig, autoritair en arrogant als vaak wordt beweerd.

Maar, wordt daar dan dikwijls aan toegevoegd, één gemeenplaats over Duitsers klopt wél: ze zijn tamelijk humorloos. Niet dat je ze helemaal nooit ziet lachen, want dat valt reuze mee, maar een goede Duitse grap of een komische Duitse anekdote? Nee, nooit van gehoord. Wie kent een Duitse John Cleese, een Duitse Jerry Seinfeld of een Duitse Hans Teeuwen?

Werken op feestdagen

Deze observaties staan enigszins op gespannen voet met de Duitse hang naar feestdagen. In Nederland hebben we er officieel elf, maar er bestaat bij ons geen wet waarin is vastgelegd dat werknemers op bepaalde feestdagen vrij hebben. En dus gaan veel Nederlanders op Goede Vrijdag en Bevrijdingsdag gewoon naar hun werk.

Dat is een opvallend verschil met Duitsland. Daar geldt op officiële feestdagen een grundsätzliches Beschäftigungsverbot, verankerd in het Arbeitszeitgesetz. Ook hebben Duitse deelstaten het recht om eigen feestdagen vast te stellen. Veel Duitsers hoeven zodoende niet te werken op bijvoorbeeld 6 januari (Heilige Drei Könige), 31 oktober (Reformationstag) en/of 1 november (Allerheiligen). Zoals in de meeste Europese landen is ook de Dag van de Arbeid (1 mei) in de Bondsrepubliek een gesetzlicher Feiertag.

Als gezegd: in Nederland zijn we niet zo van de feestdagen. Er wordt vooral veel en vaak over gezeurd en gezanikt. Zo zou het gebruiken van woorden als Pasen, Hemelvaart en Kerst ‘achterhaald’ zijn. Eerder dit jaar koos de Hogeschool Utrecht er daarom voor om de termen te verwijderen van het jaarrooster, en alleen nog de vermelding ‘nationale feestdag’ te gebruiken. 

Ook nu Kerst in aantocht is, gaan er binnenkort vast weer stemmen op om iets te doen aan de vermeende misstand dat acht van onze elf officiële feestdagen uit de christelijke traditie stammen. Dat is, zo heet het dan, ‘niet meer vol te houden’ in een ontkerstend land als Nederland.

Hoezo achterhaald?

Het is een curieuze redenering. Want als de christelijke traditie achterhaald is, hoe achterhaald is dan wel niet het nóg oudere concept om er een erfelijk vorst op na te houden en om diens verjaardag collectief te vieren? Dat gebeurde – zeker in het Midden-Oosten – al ver vóór het begin van onze jaartelling. Toch hoor je zelden iemand beweren dat Koningsdag moet worden afgeschaft. 

Bovendien: als religieuze tradities met te weinig aanhangers teruggedrongen moeten worden uit het openbare leven, hoe moet het dan – het is maar een voorbeeld – met onze agenda’s?

Januari is genoemd naar Janus, de Romeinse god van doorgangen en poorten en maart naar de Romeinse oorlogsgod Mars.

Mei is waarschijnlijk genoemd naar de Griekse moedergodin Maia en juni naar Juno, de Romeinse beschermgodin van de vrouw, het huwelijk en de geboorte.

Dinsdag is waarschijnlijk genoemd naar Thingsus, de Germaanse god van de volksvergadering en woensdag naar de Germaanse oppergod Wodan.

Donderdag is genoemd naar Donar, de Germaanse god van de donder en vrijdag naar Freya, de Germaanse godin van de vruchtbaarheid, de liefde en de wellust.

Zaterdag tenslotte is genoemd naar Saturnus, de Romeinse god van de landbouw.

Kinderachtige sentimenten

Griekse, Romeinse en Germaanse goden en godinnen worden al sinds jaar en dag door aanzienlijk minder Nederlanders aanbeden dan de christelijke God van Kerst, Goede Vrijdag, Pasen, Hemelvaartsdag en Pinksteren. Toch hoor je nooit iemand pleiten voor het introduceren van andere namen voor de maanden en de dagen van de week.

Dat doet vermoeden dat het de voorstanders van het schrappen van christelijke feestdagen om iets heel anders gaat. Het etaleren van kinderachtige antichristelijke sentimenten. Of – zeker als wordt gepleit voor het inruilen van christelijke feestdagen voor Nationale Klimaatdag, Keti Koti of het Suikerfeest – om politieke hypercorrectheid. Laten we de kerstdagen niet aan dergelijk gemeier opofferen.  

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht Moeten Kerst en andere ‘achterhaalde’ christelijke feestdagen worden ingeruild voor Nationale Klimaatdag, Keti Koti en het Suikerfeest? verscheen eerst op Wynia's Week.

Zes broers van zijn vader werden onthoofd. Dat vertelt, in een persoonlijk gesprek, een seminarist die in Duitsland tot priester gewijd wil worden. Het gebeurde in Irak, in Alqosh, vlakbij Mosul. Alqosh is een van de weinige Aramese nederzettingen die nog over zijn in de Vruchtbare Halve Maan, het gebied van de Levant tot de Perzische Golf. De Aramezen zijn de directe afstammelingen van de oude volkeren die ooit de grote beschavingen in het Midden-Oosten vormden.

Aramees was de lingua franca in deze regio toen Jezus Christus daar predikte. Het wordt daarom beschouwd als de ware oorspronkelijke taal van het christendom, ook al zijn de evangeliën in het Grieks geschreven; dat had daar destijds – meer nog dan het Latijn – de status van een wereldtaal. De liturgie, dat wil zeggen de taal van de mis, is een modernere vorm van hedendaags Aramees. De Arameeërs noemen zichzelf Suroye, Syriërs. Tot aan de islamitische verovering was het christendom niet alleen de belangrijkste religie; de (as)Syro-Arameïsche cultuur domineerde de hele regio die nu als het hart van de Arabische wereld wordt beschouwd.

De desinteresse van het Westen

Tegenwoordig leeft de meerderheid van de Arameeërs in de diaspora. De christelijke exodus uit het Midden-Oosten is niet pas in het derde millennium na Christus begonnen. De Armeense genocide, die tijdens de Eerste Wereldoorlog de opkomst van het nieuwe Turkije begeleidde, was al een voorbode. Minder bekend is dat de Armeense genocide slechts één episode was in de uitroeiing van het christendom in zijn bakermat. De genocide op de Pontische Grieken, die aan de Zwarte Zeekust woonden, duurde tot 1923. De Grieken in Cappadocië en langs de Middellandse Zeekust, en ook de Syrisch-Arameïsche christenen, ondergingen een soortgelijk lot. Deze handelwijze omvatte niet alleen bloedbaden en dodenmarsen, maar ook de systematische vernietiging van kerken en cultureel erfgoed. Het verleden van de christelijke minderheid moest uitgewist worden.

Tot op de dag van vandaag ontkent Turkije al deze genocides. Het is veelzeggend dat er geen internationaal proces tegen de oorlogsmisdadigers heeft plaatsgevonden in Turkije, hoewel die verslagen mogendheid tijdens de Vredesconferentie van Parijs werd aangespoord om de oorlogsmisdadigers te vervolgen en uit te leveren. Dat stond wel degelijk op de planning. Het had een voorbode kunnen zijn van de Processen van Neurenberg. Als gevolg van het ontoereikende internationale juridische kader konden de daders zich vrij bewegen – zelfs binnen het Duitse Rijk – en het Verenigd Koninkrijk liet een aantal van de verantwoordelijken vrij in ruil voor Britse krijgsgevangenen.

De desinteresse vanuit het Westen voor vervolgde christenen kent dan ook een lange geschiedenis. De negentiende-eeuwse Krimoorlog kwam nog voort uit het conflict tussen Frankrijk en Rusland als beschermers van het Heilige Land. Tegenwoordig haalt het Westen de schouders op wanneer er wéér een kerk ontploft of plattelandsbevolking wordt afgeslacht. De daders, zo zeggen ze, zijn auto’s en milities. Zelfs de machtige kardinaal Pietro Parolin schreef de oorsprong van de christenvervolging in Nigeria niet toe aan religieuze, maar aan ‘sociale’ problemen. Christenvervolging – een puur sociaal probleem dat kan worden opgelost met wat meer welvaart, betere arbeidsomstandigheden en hogere pensioenen?

De vraag waarom het christendom vandaag de dag de meest vervolgde religie ter wereld is, heeft een nare bijsmaak. Het roept de wedervraag op: waarom staan de islam, het hindoeïsme of het boeddhisme niet bovenaan? Vooral in het geval van de islam is het duidelijk dat er een internationale moslimlobby bestaat die met oliedollars wordt gefinancierd. Toen de Rohingya-moslims in Myanmar werden vervolgd, was dat een internationale mediagebeurtenis die ook de Duitse politiek beïnvloedde. Er werd van alle kanten druk uitgeoefend op het Zuidoost-Aziatische land. Een dergelijke reactie zien we niet bij christenvervolging in het Midden-Oosten.

In Europa zijn de preken nu niet van de lucht. Bondsdagleden van de AfD hebben moeten aanhoren dat de CDU zich haar ‘christelijke thema’ niet laat afnemen door de AfD. De AfD, zo laat de CDU weten, wil slechts één groep helpen; de ‘democratische partijen’ daarentegen willen iedereen helpen – inclusief moslims. De boodschap is dat je je verdacht maakt als je over christenvervolging begint zonder ook over moslims te praten. Moslims lijden immers ook onder islamitische terreur. Hoezeer het morele kompas hier zijn richting kwijt is, blijkt uit het feit dat er zonder moslims vrijwel geen christenvervolging in het Midden-Oosten zou zijn. Maar als alle christenen zouden verdwijnen, zou islamitische terreur nog steeds bestaan. De vraag wie verantwoordelijk is, is taboe. Moslims staan uit principe altijd achter hun geloofsgenoten, maar in het Westerse denken wordt al te veel steun aan christenen beschouwd als bevooroordeeld, chauvinistisch.

Europa denkt politiek – niet cultureel

Maar wie beschermt de christenen in de wereld als het Westen het niet doet? De kerken in het Oosten verbazen zich er telkens over dat het Westen hen vergeten is, of eigenlijk terzijde heeft geschoven. Zij zelf zien hun christelijke broeders in het Westen, ondanks laïcisme, secularisatie en atheïsme, nog steeds als natuurlijke bondgenoten. Ondanks alle teleurstellingen. Voor hen is migratie alleen een laatste redmiddel. Want de verdrijving en uiteindelijke vernietiging van het christendom is openlijk het doel van de fanatici; een exodus is dan een nederlaag. Vooral omdat kleinere etnische groepen weten dat ze hun eigenheid en erfgoed binnen een paar generaties kunnen verliezen als ze bijvoorbeeld in de VS, Australië of Centraal-Europa gaan wonen. Zonder de culturele verbondenheid met hun thuisland zullen hun kleinkinderen al geassimileerd zijn. Dan is over een paar decennia ook het Aramees, net als het Latijn, een taal die alleen in de mis voortleeft.

Het grote misverstand: terwijl de islamitische wereld zichzelf in wezen niet als een politieke gemeenschap ziet – het falen van het pan-Arabisme is hiervan het duidelijkste voorbeeld – doet het Westen dat wel. De islamitische wereld ziet zichzelf veel meer als een culturele gemeenschap, terwijl het ‘Avondland’ dit inzicht is kwijtgeraakt. De christen in de wereld wordt niet beschouwd als een medechristen, zelfs niet als een verre buur, maar als lid van een politieke, etnische of religieuze minderheid. Dit zijn denkpatronen en categorieën die buiten het Westen onbekend zijn. Sterker nog, het zijn categorieën die zelfs een Europeaan uit de vroegmoderne tijd vreemd zouden voorkomen.

Alleen bij vrome christenen vinden we zo’n culturele mentaliteit tegenwoordig nog wel terug. Die zien de Kerk nog steeds als een universele instelling, die door Christus verbonden is met elke gelovige. Er zijn echter geen echt ‘christelijke’ politici meer in Europa. Het feit dat de EU zelf haar oorsprong vindt in het katholicisme van Charles de Gaulle en Konrad Adenauer als verbindend element, terwijl de chimerisch vervormde nakomeling daarvan nu antichristelijk is en elke culturele eigenheid ontkent, is de grote ironie van de Europese geschiedenis. In Brussel denken mensen in politieke categorieën, niet in culturele, en zeker niet in religieuze.

Het veelgeciteerde concept van ‘mensenrechten’ kun je cynisch misbruiken, zo zien we niet alleen in de confrontatie van christelijke slachtoffers met moslimmeerderheden in de Bondsdag. Ook elders overheerst de politieke toon. In Oekraïne, de strategische bondgenoot van het Westen, mogen geen mensenrechtenschendingen plaatsvinden, ook niet op religieuze gronden. De Oekraïens-Orthodoxe Kerk, onder het gezag van het Patriarchaat van Moskou, wordt door Kiev beschouwd als een vijfde colonne van de vijand. De regering-Zelensky ziet haar als medeplichtig aan oorlogsmisdaden. Het Holenklooster van Kiev werd bij decreet geconfisqueerd en in augustus 2024 heeft de overheid de kerk als organisatie verboden, onder verwijzing naar de aanhoudende oorlog met Rusland.

Hypocrisie op alle fronten

Dat dit flagrante schendingen van de godsdienstvrijheid zijn, willen Brussel en andere Europese landen niet graag erkennen. De Europese Commissie legde uit dat Oekraïne ‘buitenlandse inmenging door Rusland via een religieuze organisatie wil voorkomen zonder gewone kerkleden te vervolgen’. Dus geen christenvervolging: kerken kunnen verboden worden, en dat heeft helemaal geen gevolgen voor de gelovigen. 13 procent van de Oekraïense burgers behoort nog altijd tot deze kerk.

In Syrië erkent het ooit christelijke Westen ondertussen een voormalige leider van al-Qaida en het al-Nusra Front als de president en bevrijder van het land. Ooit gezocht als terrorist – de CIA loofde een beloning van 10 miljoen dollar uit voor informatie – rolt het Westen nu de rode loper voor hem uit. Als Ahmed al-Sharaa neemt hij de Europese leiders voor zich in; zijn nom de guerre, al-Julani, zie je nog maar zelden. De overgebleven christenen zijn zich er waarschijnlijk terdege van bewust hoe het onder een jihadistisch regime toegaat, terwijl Europa, in een volkomen misplaatste roes, juichte over de omverwerping van het gehate Assad-regime – een regime waaronder christenen tenminste in relatieve veiligheid konden leven, terwijl de situatie in de door islamisten gecontroleerde gebieden heel anders was.

Ook hier geldt: niet de culturele of zelfs morele verplichtingen waar het Westen zo graag mee pronkt in handvesten, resoluties en verklaringen, maar alleen coalities en allianties geven de doorslag. Assads Syrië was een Russische bondgenoot. Men accepteert dus een islamist als een noodzakelijk kwaad. Volstrekt onduidelijk blijft in hoeverre Europese belangen erbij gediend zijn dat het christendom in zijn thuisland wordt vermoord, of dat er nieuwe golven vluchtelingen op gang komen. Maar de Turken mogen, net zoals vroeger, vrijelijk hun gang gaan in het Midden-Oosten. Erdogans invasie van Noord-Syrië is een onderwerp dat slechts sporadisch in de westerse media opduikt.

Schandelijk in de steek gelaten

De tragedie van Armenië duurt, net als die van Syrië, voort. Toen Azerbeidzjan Nagorno-Karabach binnenviel, kon Europa niet adequaat reageren. Azerbeidzjan is zelfs geïnfiltreerd in politieke partijen als de SPD en de CDU. De olierijkdom van de Kaspische Zee maakt dit mogelijk. In tegenstelling tot zijn geostrategisch belangrijke buurland beschikt Armenië niet over dergelijke rijkdommen. Bovendien beschouwen Ankara en Bakoe zichzelf als nauwe bondgenoten vanwege historische, religieuze en culturele banden. Azerbeidzjan kon rekenen op de steun van zijn grote broer toen het Nagorno-Karabach binnenviel en ook Armenië zelf bedreigde. De christelijke Armeniërs werden uit Nagorno-Karabach verdreven en de controle over vitale toegangswegen naar Armenië ging verloren.

Armenië voelde zich vooral in de steek gelaten omdat het juist een pro-westerse politicus, Nikol Pashinyan, als nieuwe premier had aangesteld. Traditioneel is het land nauw verbonden met Rusland. De verloren oorlog om Nagorno-Karabach in 2020 maakte dit vertrouwen in Rusland kapot. Dat Armeniërs opnieuw verdreven werden uit hun voorouderlijke gebieden bracht de natie tot de ontdekking dat ze nu weer voor haar voortbestaan moest vechten. Het feit dat uitgerekend Moskou een staakt-het-vuren instelde en vredestroepen naar de regio stuurde, was een bittere pil voor westers georiënteerde journalisten. De beweegredenen van Vladimir Poetin speelden een grotere rol dan de erkenning dat het Westen opnieuw had gefaald.

De toenadering van Jerevan tot de EU en de VS levert momenteel vreemde resultaten op. Net als Oekraïne kampt Armenië met de repressie van organisaties die zich tegen de regering of het Westen verzetten – of er simpelweg kritiek op uiten. De afgelopen maanden zijn meer dan twintig aanhangers van de kerk, en ook kritische journalisten en commentatoren, gearresteerd. Aartsbisschop Mikael Ayapahyan is al veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf wegens vermeende ‘oproepen tot omverwerping van de constitutionele orde’. Aartsbisschop Bagrat Galstanyan, die massaprotesten leidde tegen het besluit van de regering om grensdorpen af te staan, zit sinds juni in voorarrest. Bisschop Mkrtich Proshyan van Aragatsotn zit eveneens in voorarrest. Premier Pashinyan lijkt zelfs de Katholikos van de Armeense Kerk – het hoofd van de kerk – te willen vervangen.

Ook hier is geen spoor te bekennen van het Westen en de verheven westerse idealen op het gebied van mensenrechten. Opnieuw is het dominante verhaal dat de Armeens-Apostolische Kerk optreedt als een Russische agent. Dit verhaal heeft aanhang gekregen in grote delen van Europa en de westerse invloedssfeer, en wordt gebruikt om oppositieleden zwart te maken. Terwijl de regering openlijk probeert de grootste kerk van het land te onderdrukken, organiseerde ze – geheel in lijn met haar ‘democratische ideologie’ – een gebedsontbijt voor christelijke, joodse, islamitische, jezidi, Assyrische en andere gemeenschappen. Premier Pashinyan gebruikte het evenement om de Armeense traditie van ‘religieuze tolerantie’ te benadrukken.

De mensenrechtenorganisatie Christian Solidarity International (CSI), die probeerde met de gevangenen in Armenië te praten, kreeg geen toegang. John Eibner, de voorzitter van de organisatie, legde deze politiek-religieuze verschuiving uit: ‘Een van Azerbeidzjans belangrijkste voorwaarden voor vrede is dat de Armeens-Apostolische Kerk, die historisch altijd solidair is geweest met de bevolking van Nagorno-Karabach, daarmee ophoudt.’ Opnieuw: het christendom en christenen worden gebruikt als politieke instrumenten.

Christenen in het nauw

Iets soortgelijks doet zich voor in India, dat zo’n wereldwijde markt is dat Europeanen niets te maken willen hebben met kopgeld voor wie een priester vermoordt, verkrachtingen van nonnen, sancties tegen christelijke organisaties of het in brand steken van kerken. In China treedt het communistische apparaat nog steeds repressief op tegen de ondergrondse kerk, via bureaucratische intimidatie en zelfs openlijke schending van internationale overeenkomsten. Een expliciet voorbeeld is de benoeming door de staat van katholieke bisschoppen die het ideologisch met de regering eens zijn, zelfs zonder goedkeuring van het Vaticaan.

Het modewoord ‘mensenrechten’ wordt ook in Europa zelf alleen als gepast gezien wanneer het politieke doeleinden dient. In Finland verscheen voormalig minister van Binnenlandse Zaken Päivi Räsänen op 30 oktober voor de derde keer voor de rechter. De vrome christen had in juni 2019 kritiek geuit op het LGBT-evenement ‘Pride 2019’. Zij had geciteerd uit de Brief aan de Romeinen. De politie ondervroeg haar vanwege haar christelijke overtuiging. Zowel de rechtbank als het Hof van Beroep spraken de politica unaniem vrij. Desondanks tekende het Openbaar Ministerie opnieuw hoger beroep aan. Naast Räsänen wordt ook de lutherse bisschop Juhana Pohjola aangeklaagd voor het publiceren van een tekst van Räsänen waarin zij het christelijke standpunt over seksualiteit en het huwelijk uiteenzet. In beide gevallen wordt de zaak vervolgd wegens ‘aanzetten tot haat tegen minderheden’.

Dat christenen momenteel een echte minderheid vormen die wereldwijd wordt vervolgd en geopolitiek onder vuur ligt omdat ze geen goede lobby heeft, is een waarheid als een koe.

* Marco Gallina studeerde geschiedenis en politicologie in Verona en Bonn. Dit artikel verscheen eerder in Tichy’s Einblick. Vertaling: Willy Hemelrijk.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom! 

Het bericht Het christendom is de meest vervolgde religie ter wereld. Maar het hypocriete Westen weet niks beters dan consequent zwijgen verscheen eerst op Wynia's Week.

In de laatste vergaderweek van de Tweede Kamer vóór het gisteren ingegane verkiezingsreces, had er in een klein zaaltje een interessant overleg plaats. Het onderwerp dat in deze vergadering van de commissie Onderwijs aan de orde was, beloofde niet iets heel erg spannends: dat was het ‘funderend onderwijs’.

‘Verontrustende dingen’

Maar het geval wilde dat Nieuwsuur in twee uitzendingen uitgebreid aandacht had besteed aan de wijze waarop het bijzonder onderwijs – en dan in het bijzonder het islamitisch en reformatorisch onderwijs – invulling geeft aan het vak ‘burgerschapsvorming’. Daar gebeurden allerlei verontrustende dingen, meende Nieuwsuur te kunnen signaleren.

De kern van de kritiek: het religieuze onderwijs bewijst wel lippendienst aan ‘onze democratische waarden’ (vrijheid, gelijkheid, verdraagzaamheid), maar die uitlatingen verhullen vooral dat deze scholen waarden uitdragen die haaks op die democratische waarden staan. Vrouwen zijn er niet gelijkwaardig aan de man, homo’s niet aan hetero’s, zo heet het.

Kamerleden wierpen de bevindingen van Nieuwsuur voor de voeten  van de kersverse demissionaire staatssecretaris van Onderwijs, de VVD’er Koen Becking. En die zegde geschrokken toe dat hij de Onderwijsinspectie opdracht zal geven om via een zogeheten ‘themaonderzoek’ alle islamitische en reformatorische scholen kritisch te bekijken op het uitdragen van die ‘waarden van de democratische rechtsstaat’.

Dit is interessant. Na de moord op Pim Fortuyn, in mei 2002, toen een ‘verweesde samenleving’ op zoek ging naar ‘gedeelde waarden en normen’ om chaos te voorkomen, is een nieuw vak ontstaan: het vak burgerschapsonderwijs, vastgelegd in een wet uit 2021. Dat vak staat niet op het rooster, naast vakken als wiskunde en geschiedenis, maar bepaalt welke waarden het gehele onderwijs moeten doortrekken. Die waarden zijn de progressief-liberale waarden van politici die een meerderheid in de Kamer hadden, politici van partijen als VVD, D66, GL-PvdA, SP, Partij voor de Dieren.

Een specifieke interpretatie

De kern van deze geloofsbelijdenis is dat iedereen mag zijn wie hij is en dat je mag houden van wie je wilt. Anders dan deze gelovigen willen is deze belijdenis niet neutraal en vanzelfsprekend, maar een keuze voor een specifieke interpretatie van ’democratische waarden’, die velen in Nederland niet delen. Zij zien de excessieve vrijheid die in deze belijdenis wordt gepropageerd juist als de grootste bedreiging van een democratische samenleving, en beroepen zich daarbij op getuigen uit een klassieke traditie die al zo’n 2500 jaar oud en beproefd is.

Dat de overheid bij wet bepaalt dat álle scholen in Nederland specifieke ‘democratische waarden’ via een nieuw vak moeten uitdragen, is natuurlijk in strijd met de vrijheid van onderwijs, zoals vastgelegd in artikel 23 van de Grondwet. Die vrijheid geeft ouders de mogelijkheid scholen te stichten waar onderwijs wordt gegeven dat in overeenstemming is met hun levensbeschouwing, hun geloofsovertuiging, hun visie op het goede leven. Die scholen hebben dus een bepaalde ‘grondslag’, die de docenten moeten delen en die in het onderwijsmateriaal terugkomt.

Een hoffelijke regeling

Voorheen was de overheid zeer terughoudend in het opleggen van specifieke waarden. Politici dachten nog een beetje klassiek-liberaal, zo zou je kunnen zeggen. De samenleving is divers: de bewoners van dit mooie land verschillen hartstochtelijk van mening over de vraag wat het goede leven is. Voor die verschillen moet ruimte zijn. De overheid maakt niet zelf een keuze voor een specifieke visie op dat goede leven, maar faciliteert het naast elkaar bestaan van al die verschillen. Zij bemoeit zich niet met de opvattingen zoals die binnen verschillende gemeenschappen leven. De vrijheid van onderwijs is zo’n hoffelijke regeling voor de eigen keuzes van burgers, binnen de kaders van de wet. Het gebruik van vrijheden mag niet tot het uitoefenen van geweld leiden.

Het ene, laatste en grote gebod

Die hoffelijke en wellevende ordening van de maatschappelijke diversiteit is echter onder druk komen te staan door artikel 1 van de Grondwet, dat discriminatie en ongelijkheid tot de laatste en enige grote zonde heeft uitgeroepen, tot de laatste waarde die wij in Nederland nog met elkaar delen – nadat in mei 2002, en later met de moord op Theo van Gogh (november 2004) duidelijk was geworden dat we eigenlijk niets meer met elkaar deelden.

Tot in de jaren onder Paars (1994-2002) stond artikel 1 nevengeschikt naast de andere klassieke grondrechten, tegenwoordig (zo bleek ook deze week weer tijdens het commissiedebatje in de Tweede Kamer) zijn de vrijheid van religie, van meningsuiting en van onderwijs ondergeschikt aan het ene, laatste en grote gebod tot ‘gelijkheid’. Artikel 1 biedt de overheid de mogelijkheid om klassieke vrijheden aan de kant te schuiven en een bepaalde interpretatie van ‘democratische waarden’ dwingend op te leggen en daarmee te voorzien in een bepaalde behoefte aan ‘gedeelde waarden’.

Islamitisch onderwijs

De omslag van de klassieke naar de progressieve positie, en de onmiskenbare ideologische verharding van de kant van de overheid, heeft natuurlijk alles te maken met de opkomst van het islamitisch onderwijs. Nieuwsuur presenteerde de uitzendingen van de afgelopen week nadrukkelijk als een vervolg op het onderzoek dat het programma eerder had gedaan naar ‘informeel onderwijs’: de weekendscholen waar islamitische kinderen waarden kregen bijgebracht die haaks staan op westerse waarden, en waar kinderen werden geïnstrueerd om vooral niet in de Nederlandse samenleving te integreren.

Maar onze buiging voor het afgodsbeeld van de gelijkheid verhindert ons deze stand van zaken duidelijk en eerlijk te benoemen. Als we die islamitische scholen kritisch gaan bekijken, dan ook de christelijke zondagsscholen – waar lieve juffrouwen al tweehonderd jaar aan oppassende kindertjes uitleggen dat God van ze houdt en dat zij hun naaste moeten liefhebben als zichzelf.

Het is zoals collega Roelof Bouwman deze week twitterde: ‘Geen gerichte kritiek durven hebben op de islam (want “racistisch” en “islamofoob”), dus doen we maar of Andries Knevel net zo erg is.’

Wees specifiek

Het is duidelijk dat vormen van onderwijs waarin kinderen een fundamentele afkeer van de Nederlandse samenleving wordt bijgebracht, waarin wordt opgeroepen om niet mee te doen en je in een ghetto te verschuilen tot het moment dat je de macht kunt grijpen, moeten worden tegengegaan. Maar doe dat dan ook gewoon, heel specifiek en gericht, en creëer niet een sfeer van wantrouwen door honderdduizenden Nederlanders bij voorbaat in het progressief-liberale beklaagdenbankje te zetten.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Laat de christelijke zondagsscholen niet lijden onder het gevaar van het islamitisch weekendonderwijs verscheen eerst op Wynia's Week.