Het woord ‘remigratie’ is op dezelfde manier taboe verklaard. Remigratie uit Nederland komt ook nu voor, is nooit weggeweest, en tot 2025 bestond er zelfs een speciale remigratie-regeling voor gepensioneerde gastarbeiders om dat te stimuleren. Maar wie nu het woord ‘remigratie’ in de mond neemt, aldus links, bedoelt per definitie ‘deportatie’, met alle bijbehorende nazi-connotaties.

Het is duidelijk dat in de Nederlandse politiek over zulke zaken geen rationeel gesprek meer mogelijk is, net als over Israël. De standpunten daarover zijn teruggebracht tot Pavlov-reflexen, en dienen als ijkpunten voor deugen bij de eigen achterban.

Sekse-gelijkwaardigheid

Voor dit debat is Nederland dus te klein, laten we daarom maar eens kijken hoe het gesteld is met de mondiale omvolking – pardon, demografische transitie. Een onderzoek dat onlangs in PNAS Nexus verscheen onder de titel Demographic processes constrain global growth in gender egalitarianism constateert dat de gelijkheid van man en vrouw voor de wet en qua maatschappelijke kansen aan het eroderen is. Ze noemen dat ‘gendergelijkheid’ (gender egalitarianism), maar het betreft dus gewoon sekse-gelijkwaardigheid, want in 99 pro cent van de wereld heeft men geen boodschap aan de transgekte die de westerse woke-kaste teistert.

De onderzoekers baseren zich primair op de World Values Survey, een enquête die elke vijf jaar herhaald wordt in tientallen landen die samen meer dan de helft van de wereldbevolking omvatten. De acceptatie van sekse-gelijkwaardigheid wordt afgeleid uit de antwoorden op drie vragen: recht op gelijke betaling voor gelijk werk; het gelijke belang van een universitaire opleiding en de gelijke geschiktheid van vrouwen als politiek leiders. Uit die antwoorden leiden ze een GRB-score af van 0 tot 100 (GRB = gender role beliefs): hoe hoger de score, hoe hoger sekse-gelijkwaardigheid in dat land in het vaandel staat.

De algemene trend is, dat de mondiale GRB-score licht steeg van 1995 tot 2000, toen een kleine dip had en daarna weer licht steeg, maar over de hele periode 1995 tot 2022 is die eigenlijk nauwelijks veranderd. De resultaten worden pas interessant als je ze uitsplitst naar culturele regio en welvaartsniveau:

We zien dan een vertrouwd beeld: protestants Europa (West- en Noord-Europa) scoorde al hoog in 1995 en is alleen maar verder gestegen. Kort daar achter volgt katholiek (Zuid-)Europa; de hele Engels sprekende wereld doet het ook goed qua sekse-gelijkwaardigheidsopvattingen en Afrika – zowel ten zuiden van de Sahara als het islamitische noorden – hobbelt daar ver achteraan en is sinds 1995 alleen maar verder achterop geraakt. Dat verband is ook evident als je uitsplitst naar welvaartsniveau: hoe armer, hoe meer sekse-ongelijkwaardigheid.

Vruchtbaarheid en ideologie

Maar wat heeft dat met een wereldwijde demografische transitie te maken? De onderzoekers constateren dat de mondiale GRB-score niet gestegen is, ondanks de stijging in de hele westerse wereld inclusief Latijns-Amerika, en verklaren dat zo: ‘Sommige ideologieën worden wellicht meer gereproduceerd dan andere omdat de vruchtbaarheid van individuen geassocieerd is met hun ideologieën en ouders dragen over het algemeen hun ideologieën over aan hun kinderen.’

Het komt er op neer, dat volken die vinden dat vrouwen geen politiek leiders kunnen zijn, minder betaald moeten krijgen en niet naar de universiteit hoeven, meer kinderen krijgen dan volken die wel in sekse-gelijkwaardigheid geloven. En die kinderen worden opgevoed in datzelfde geloof dat mannen en vrouwen niet gelijkwaardig zijn, zodat die ideologie zijn positie versterkt ten opzichte van de gelijkwaardigheidsideologie.

Kanarie in de kolenmijn

Zoals het keurige academici betaamt, maken deze zich vooral zorgen dat dit effect de mondiale groei van gender egalitarianism fnuikt. ‘Voor zover wij weten, is de potentiële impact van vruchtbaarheidsverschillen op mondiale trends in GRB niet eerder onderzocht.’

Dat de mondiale GRB-score niet stijgt is nog het minste probleem, aangezien deze score sterk samenhangt met religie en welvaart. Het geloof in sekse-ongelijkwaardigheid is een kanarie in de kolenmijn voor andere vormen van obscurantisme, intolerantie en persistente armoede. Vaak wordt er voetstoots vanuit gegaan, dat armoede de primaire oorzaak is van al deze, in westerse ogen, ongewenste opvattingen. Helemaal mooi is dan, als je een verhaal klaar hebt over kolonialisme en slavernij waardoor die armoede ook nog eens de historische schuld van het Westen is.

Afrika vruchtbaarder dan het Westen

De armoede is echter de laatste decennia in veel landen spectaculair afgenomen. Het is daarom heel wat aannemelijker, dat culturen die het intellectuele en arbeids-potentieel van de helft van hun bevolking niet benutten, behalve voor koken en luiers verschonen, zich die armoede grotendeels zelf aandoen.

De cultureel bepaalde vruchtbaarheidsverschillen hakken er nu al flink in. Over hun onderzoeksperiode 1995-2022 is het aandeel van Noord-Amerika + Europa in de wereldbevolking geslonken van 20,6 procent naar 16,9 procent. Het aandeel van Afrika steeg in die periode van 12,7 naar 18 procent. Relatief ten opzichte van het Westen is Afrika in een periode van één generatie bijna verdubbeld, zodat ook de GRB-balans flink doorslaat naar de kant van de sekse-ongelijkwaardigheid. Gelukkig is dat ook nog wel een beetje de schuld van het Westen zelf: ‘Recent, Vogl en Freese (andere onderzoekers op dit terrein, aj) leverden bewijsmateriaal dat een hogere vruchtbaarheid onder conservatievere personen heeft bijgedragen aan het feit dat de VS-bevolking minder tolerant is geworden voor het homo-huwelijk en abortus.’

Sinds de Tweede Wereldoorlog en de dekolonisatie is in grote delen van de wereld de welvaart spectaculair gestegen. Extreme armoede, kindersterfte, en aantallen slachtoffers van hongersnoden, epidemieën en natuurrampen namen spectaculair af. Dit alles grotendeels dankzij westerse technologie en medische kennis, internationale handel en ook een beetje door ontwikkelingshulp. Dat resulteerde in een forse daling van de mondiale vruchtbaarheid, wat paste in het naïeve vooruitgangsgeloof dat door data-analist Hans Rosling populair gemaakt is: verhoog de welvaart van de Global South, dan komt alles vanzelf goed.

Ongemakje

Inmiddels weten we, dat de vruchtbaarheid in het Westen en sommige Aziatische landen tot ver onder het vervangingsniveau is gezakt, terwijl die in India en Afrika veel te hoog blijft. Dan kan het gemiddeld wel in orde lijken, maar komen er toch problemen op ons af waarbij klimaatverandering verbleekt tot een ongemakje. En die demografische transitie wordt er bepaald niet onschuldiger op, als veel kinderen krijgen voortaan lijkt voorbehouden aan culturen die basiswaarden als de gelijkwaardigheid van de seksen afwijzen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Culturen die gelijkwaardigheid van de seksen afwijzen krijgen veel meer kinderen. Dat belooft niet veel goeds. verscheen eerst op Wynia's Week.

De Staatscommissie legde haar bevindingen vast in het rapport Gematigde groei (2024), maar één nachtje slapen lijkt voldoende om te beseffen dat het allemaal niet gaat lukken. Het inwonertal van Nederland op 1 april 2026 bedroeg al bijna 18,5 miljoen. Volgens een CBS-prognose van december 2025 overschrijden we in de loop van 2037 de grens van 19 miljoen. Een nog vrij optimistisch scenario voorziet 21,6 miljoen inwoners in 2050.

De bevolking van Nederland bedroeg 10 miljoen in 1950, in 1975 13,7 miljoen en in 2000 15,9 miljoen. Sindsdien is het inwonertal gegroeid naar ruim 18 miljoen. De massa-immigratie is volledig verantwoordelijk voor de recente groei, die sinds 2022 nog versnelde door de oorlog in Oekraïne. Het huidige jaarlijkse migratiesaldo bedraagt bijna 95.000, afgezien van het nageslacht dat de nieuwkomers verwekken binnen de grenzen van postzegel Nederland. In 2022 was het migratiesaldo zelfs bijna 224.000.

Van twee naar acht miljard

Is dat een probleem? Jazeker, de exponentieel toenemende bevolkingsdruk is zelfs het grootste probleem waarmee we kampen, zowel op internationale als op nationale schaal. De overbevolking slokt in Nederland in steeds sneller tempo de landschappen op, verziekt het milieu en de ecologie, verstopt de infrastructuur, blokkeert de woningmarkt en de energievoorziening, sloopt de sociale zekerheid en trekt een te grote wissel op de sociale cohesie, ook omdat de meeste nieuwkomers stammen uit (vooral islamitische) culturele omgevingen die vreemd zijn aan de Nederlandse, hetgeen onder meer leidt tot parallelle samenlevingen in de steden.

In de afgelopen eeuw gingen we mondiaal van twee naar acht miljard mensen, in de afgelopen twee eeuwen zelfs van één naar acht miljard. Elke maand komen er zes miljoen bij. Het groeitempo van de wereldbevolking (nu ongeveer 8,3 miljard) ligt jaarlijks rond de 0,85 procent. Het tempo is wel afgenomen; in 2000 was het nog 1,36 procent.

Belangrijkste oorzaak van dat laatste is de daling van het vruchtbaarheidscijfer (aantal kinderen per moeder). In Europa is het groeipercentage het laagst met circa -0,1 tot 0,1 procent. In Azië (0,6 procent) is India de grote groeier. De groei in Afrika ligt met bijna 2,3 procent en 4,1 kind per moeder bijna drie keer boven het wereldgemiddelde.

Het verband van dit laatste met de migratiegolven richting Europa is evident. Volgens de VN bereikt de wereldbevolking met 10,3 miljard in de jaren 2080 haar piek, terwijl 8 miljard volgens veel onderzoekers overeenkomt met de maximale draagkracht van de planeet, ofschoon de ramingen zowel naar beneden als naar boven sterk uiteenlopen. Dramatisch voedsel- en vooral watertekort liggen in elk geval in het verschiet.

De draai van links

Streefde het vorige kabinet nog naar gematigde groei met een rem op migratie, het kabinet Jetten wil fors inzetten op arbeidsmigratie, om de tekorten in bedrijfsleven en collectieve sector te compenseren én de klimaattransitie te financieren.

Links heeft aangaande het onderwerp een radicale switch gemaakt. Het rapport The Limits to Growth van de Club van Rome (1972) zag overbevolking al als ecologisch probleem. Die visie is door Europese linkse en groene bewegingen eerst volledig aanvaard, maar vervolgens onbespreekbaar gemaakt of minstens gebagatelliseerd vanwege eigenhandig rondgestrooide ideologische voetangels.

Het huidige onoverkomelijke ongemak hangt direct samen met het migratieaspect. De innerlijke tweespalt kwam zelfs ten tijde van de vorige, migratiekritische regering tot uiting binnen het sindsdien weggevaagde Nieuw Sociaal Contract (NSC). Die partij saboteerde de asielnoodwet van de regering waarvan zij zelf deel uitmaakte, maar hamerde in het politieke centrum tegelijk het hardst op beperking van de bevolkingsgroei. Pieter Omtzigt was zeer positief over het rapport van de Staatscommissie.

NSC wilde een jaarlijks migratiesaldo van 50.000 om de woningmarkt en zorg beheersbaar te houden. GroenLinks-PvdA (inmiddels Progressief Nederland) wees en wijst actieve maatregelen af. Draaitol D66, ooit zeer bezorgd over de bevolkingsdruk, toeterde in de laatste verkiezingscampagne zelfs over tien nieuwe steden. Want ‘Het kan wél!’, een holle echo van Merkels nog hollere ‘Wir schaffen das’ in het asielcrisisjaar 2015.

De Nederlandse overheid is wel bereid om onze agrarische sector en industrie lam te leggen voor een CO2-vermindering die op mondiale schaal vrijwel niets uitmaakt, terwijl de aanpak die althans in Europa qua uitstoot direct zoden aan de dijk zet, namelijk het keren van de massa-immigratie, nog altijd niet effectief kan worden toegepast.

Piramidespel

Maar, net als het tegendraadse dorpje van Asterix en Obelix in Romeins Gallië, is er één Nederlandse club die zich blijft verzetten tegen de almaar toenemende bevolkingsdruk: de Stichting OverBevolking, voorheen de Club van Tien Miljoen. Volgens deze organisatie, die samenwerkt met de Werkgroep Voetafdruk Nederland, ligt een houdbare wereldbevolking niet op acht miljard of meer, maar slechts tussen de twee en drie miljard. Voor Nederland is een bevolkingsaantal van maximaal tien miljoen vereist voor het behoud van kwaliteit van leven en natuur.

Utopie? Wegens de vergrijzing en de navenante zorgbehoefte zijn met ons slinkende geboortecijfer toch massa’s arbeidsmigranten nodig? Nee, dat is volgens OverBevolking een ‘piramidespel’: de migranten worden immers ook weer oud en behoeven ook weer zorg – dus zijn nog meer jongeren nodig, die ook weer oud worden. Enzovoort. Wat dan wel?

De Stichting wil, naast een proactief bevolkingsbeleid en een harde rem op immigratie, inzetten op automatisering, AI, een hogere arbeidsparticipatie en verhoging van de productiviteit. De vergrijzing wordt gezien als een voorbijgaande aanpassingskwestie, overbevolking daarentegen als een permanent en steeds nijpender probleem.

We zien in deze oplossingen weliswaar het wensdenken glanzen, maar er is bij de Stichting OverBevolking zeker behoefte om de ideeën om te zetten in praktische strategie. Vorig jaar bleek echter dat de bereidheid om serieus te zoeken naar oplossingen afwezig is in de Nederlandse provincie van academia. Begin 2025 kwam de Stichting in het nieuws omdat zij een half miljoen euro beschikbaar had gesteld voor wetenschappelijk onderzoek naar bevolkingsdruk en migratie. Geen enkele Nederlandse universiteit wilde de handen aan het onderwerp branden.

Asociaal?

December 2024 beleefde de VPRO-televisiedocumentaire Over bevolking van Pieter Hulst haar première. De film richtte zich inzake de draagkracht van de Aarde vooral op de keuze voor kinderen en de ‘ecologische voetafdruk’. We weten van een onderzoek uit 2017 dat één kind minder in ontwikkelde landen 58,6 ton CO2-equivalenten per jaar scheelt, indien toekomstig nageslacht wordt meegerekend.

Maar rationele argumenten hebben nu eenmaal weinig vat op de kinderwens, die in de kern biologisch bepaald is. We zagen het fenomeen van de verdringing gehuld in een aandoenlijk waas van naïveteit op de Babybeurs die in de documentaire werd bezocht, met een ‘Duurzaamheidsplein’ en groene producten als vrolijk bedrukt ecopapier met afbreekbare hoesjes en doekjes van bamboe. Hoe meer baby’s hoe beter, werd verkondigd, het ging immers om ‘het vieren van de planeet’.

Publieksbioloog Midas Dekkers zag dat anders. In zijn gebruikelijke, laconiek-zwartgallige stijl meldde hij in Over bevolking dat het krijgen van een kind in wezen ‘een asociale daad’ was. Dat hakte erin. Klachten daalden neer op de NPO Ombudsman. Deze oordeelde in april 2025 dat er geen journalistieke misstappen waren begaan. Over tot de orde van de dag: in de tijd dat u deze bijdrage las, zijn er wereldwijd ongeveer 635 mensen overleden en ongeveer 1530 geboren.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Op weg naar 21,6 miljoen Nederlanders in 2050. Want dankzij het taboe op migratiekritiek is ook de overbevolking onbespreekbaar verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze mantra is in dit geval weinig overtuigend. Nederland zit ook electoraal op slot, alsof het nog niet genoeg is dat kwesties als de stikstofwaanzin, de immigratiecrisis en de congestie op het elektriciteitsnet muurvast zitten in politieke dogma’s en procedurele aderverkalking.

Smetvrees voor de PVV

Bij de vorige verkiezing, nog geen twee jaar geleden, kwam de PVV als veruit de grootste partij uit de bus, waarna alle potentiële coalitiepartners er zes maanden over deden om hun smetvrees voor de PVV te overwinnen en een kabinet-Schoof in elkaar werd geflanst dat gewoon Rutte V was.  

Ook deze keer zal de PVV als grootste partij uit de bus komen, maar is Wilders al bij voorbaat door de meeste potentiële coalitiepartners in de ban gedaan. Dan heeft stemmen eigenlijk weinig zin: zo is het bijna onvermijdelijk dat er uiterst moeizaam over links een kabinet in elkaar getimmermanst wordt.

Dan zal nog meer dan voorheen de grootste kiezersgroep zich bekocht en niet gehoord voelen. Het kabinet-Timmermans/Bontenbal/Jetten/Yeşilgöz zal net als het kabinet-Schoof op alle belangrijke, principiële onderwerpen net als het kabinet-Schoof blijven pappen en nathouden, slechts met een ander kleurspoelinkje.

Dus als vanouds zal Nederland in Brussel het braafste jongetje van de klas zijn: nooit de Europese Commissie met breekpunten confronteren, nooit het veto-wapen inzetten, en slechts op kousenvoeten bij andere landen lobbyen voor aanpassing van Europese verdragen via procedures die D66 en GroenLinks-PvdA niet lang genoeg kunnen duren.

Als vanouds zal die coalitie nog verder de fuik in schuifelen van het opgeven van het primaat van de politiek aan activistische rechters en de Raad van State, van nationale soevereiniteit inleveren bij de EU, van verdere onderwerping aan VN-verdragen en hun hypocriete dictatuur van de onbegrensde internationale solidariteit (die immers strikt eenrichtingsverkeer is: het Westen is solidair met de rest van de wereld, maar nooit andersom). Een baan die premier Timmermans op het lijf geschreven is.

Tegenkracht tegen deze uitverkoop van Nederland is uiteraard te vinden op rechts bij PVV, JA21, FvD en BBB, maar ook in VVD en CDA bestaat deze ‘nationalistische’ stroming. Wil een verkiezing werkelijk verschil kunnen maken voor Nederland, dan is het wachten op de oprichting van een fatsoenlijke, seculiere en conservatieve beginselpartij die sociaal-economisch gematigd links is en al die tegenkrachten kan verenigen. Zo’n partij, enigszins analoog aan Giorgia Meloni’s Fratelli d’Italia (FdI) zou wel vijftig zetels kunnen halen, en dan niet vooral als proteststem, maar als echt project voor de toekomst. ‘Nederland op 1’, zoiets?

Twee boegbeelden

Want door het Nederlandse politieke landschap loopt een waterscheiding die nu ook dwars door sommige partijen heen gaat. Kort door de bocht: aan de ene kant de mensen die nog trots op Nederland willen kunnen zijn, en aan de andere kant een brede laag van vooral (volgens henzelf) hoogopgeleiden die vindt dat Nederland eigenlijk wel opgeheven kan worden.

Die tweedeling laat zich symbolisch weergeven door twee boegbeelden. De ene is Sigrid Kaag; iemand die het grootste deel van haar leven buiten Nederland heeft doorgebracht, haar kinderen op Engelse kostscholen deed en thuis waarschijnlijk Arabisch praat met haar Palestijnse echtgenoot, maar die door D66 als een messias werd binnengehaald voor de verkiezingen van 2021. Nog steeds is zij volgens velen ‘de beste premier die Nederland nooit gehad heeft’.

En aan de andere kant van de politieke waterscheiding staat boegbeeld Wierd Duk. ‘Slechts’ een journalist, maar een die door de gevestigde orde zo’n macht wordt toegedicht, dat zowel de Volkskrant als NRC het nodig vonden om in de aanloop naar de verkiezingen pagina’s lang tegen hem van leer te trekken over zijn ontoelaatbare rechtsheid.

Afgelopen week waagde Duk het om bij actualiteitenprogramma Nieuws van de Dag te zeggen dat Nederlandse vrouwen meer kinderen moeten krijgen, omdat we anders uitsterven. Dat gaat uit van een onomstotelijk demografisch feit; bij het huidige geboortecijfer van 1,4 kinderen per vrouw is elke generatie een derde kleiner dan de vorige, en is de oorspronkelijke bevolking eind deze eeuw meer dan gehalveerd. Dat geldt trouwens voor alle EU-landen.

Niettemin, de reacties van de overkant waren niet mals: pleiten voor meer autochtone (dus vooral blanke) kinderen is het toppunt van racisme, en uiteraard mochten ook verwijzingen naar Lebensborn, het eugenetische fokprogramma van de nazi’s, niet ontbreken. Woke in Nederland vindt eigenlijk dat niet alleen Nederland, maar ook de Nederlander beter opgeheven kan worden. Wij zijn immers nog slechter en schuldiger dan de gemiddelde Europeaan, met ons voormalige koloniale rijk in de West en de Oost, onze hoogproductieve landbouw – de mestput en het slachthuis van Europa, volgens de ecodrammers – en onze energie-intensieve industrie.

Met bijna criminele achteloosheid zien zij aan hoe onze industriële productie in elkaar dondert omdat het ene na het andere bedrijf Nederland ontvlucht voor hoge energieprijzen, verstopte infrastructuur en knellende regelgeving, en die vieze landbouw, die moet ook maar weg. Helemaal stoppen met de voedselproductie werd onlangs serieus bepleit door de modieuze media-econoom Jona Loenen, die meteen bijval kreeg van de modieuze media-politicus Rob Jetten. Dat heet ‘Groene Groei’, een illusie die ook nog door het huidige kabinet beleden wordt.

Zelfbewust optimisme

De hypothetische politieke partij ‘Nederland op 1’ zou radicaal afrekenen met die Weg met Ons!-mentaliteit die uiteindelijk wordt ingegeven door (post-)christelijk schuldgevoel over de westerse cultuur als zodanig, die zich immers middels kolonialisme, slavernij en roofkapitalisme zou hebben verrijkt ten koste van de natuur en de rest van de mensheid. ‘Nederland op 1’ zou ook radicaal afrekenen met het anti-wetenschappelijke en anti-industriële defaitisme van de Groene Groei. Een moderne economie kan niet zonder de productie van kunstmest, plastics, staal, verrijkt uranium en pesticiden – wen er maar aan, Extinction Rebellion.

Hopelijk inspireert dat nieuwe, zelfbewuste optimisme Nederlanders ook tot demografisch optimisme. Meer kinderen krijgen is niet egoïstisch, laat staan fascistisch, het is investeren in de toekomst van Nederland.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Meer kinderen krijgen is niet fascistisch, het is investeren in de toekomst van Nederland verscheen eerst op Wynia's Week.

Is dat nu niet meer zo? Ik denk dat verschillende argumenten van toen om overbevolking te bestrijden nog steeds relevant zijn – ook voor links.

In de jaren zestig was het bij uitstek feministisch om de bevolkingsgroei aan te pakken. D’66 (toen nog met apostrof) pleitte in haar eerste programma voor opname van de pil in het ziekenfondspakket en voor ‘een verantwoorde meningsvorming omtrent het al of niet toestaan van vrijwillige vruchtafdrijving’. Want, schreef D’66, ‘de overheid heeft tot taak ervoor te zorgen dat in ons land de kennis en middelen voor rationele gezinsplanning vrij toegankelijk zijn’. Dat was een gedurfd standpunt in een land waar de confessionelen de dienst uitmaakten.

Halvering van de bevolking

In de jaren zeventig werden ook natuurbehoud en internationale solidariteit in de strijd geworpen als argument tegen overbevolking. PvdA-econoom Jan Tinbergen vond dat Nederland een bijdrage moest leveren aan het terugdringen van milieuverontreiniging en overbevolking in de hele wereld. De bevolking moest terug naar 10 miljoen. Zijn collega Jan Pen (ook PvdA) deed er nog een schepje bovenop. Hij vond 5 à 6 miljoen wel genoeg. Een dergelijke halvering van de Nederlandse bevolking zou evenwel zelfs bij één-kind-scenario à la China pas na 75 jaar in zicht komen.

Beide economen waren lid van de Staatscommissie Bevolkingsvraagstuk, ingesteld in 1972. De regering wilde weten wat een verdere bevolkingsgroei zou betekenen voor de volksgezondheid en het leefmilieu. Hoeveel inwoners kon Nederland aan?

De 38-koppige staatscommissie stond onder voorzitterschap van professor Piet Muntendam. Hij was begin jaren vijftig staatssecretaris van Sociale Zaken geweest in het tweede kabinet-Drees. De staatscommissie nam vijf jaar de tijd om verschillen van inzicht te beslechten. Pen, Tinbergen en D66-senator Paula Wassen-Van Schaveren wilden zich aanvankelijk niet neerleggen bij het eindadvies van de staatscommissie om het aantal inwoners van Nederland ‘stationair’ te handhaven op 12 miljoen.

Muntendam had evenwel ook te maken met de commissieleden Til Gardeniers (KVP) en Hannie van Leeuwen (ARP). Die waren van mening dat de staatscommissie eigenlijk overbodig was geworden omdat het gemiddelde kindertal in 1975 al was gedaald tot 1,5 kind per gezin. Pen en Tinbergen bonden in om te voorkomen dat de staatscommissie uit elkaar zou vallen, maar Gardeniers en Van Leeuwen bleven zich verzetten.

Kort gezegd luidde de diagnose van de staatscommissie dat groei van de bevolking het welzijn van de Nederlanders zou bedreigen. Muntendam pareerde in zijn voorwoord zijn confessionele dissidenten door te wijzen op de ‘denkfout’ dat een gemiddelde vruchtbaarheid van 1,5 kind per vrouw automatisch zou leiden tot krimp. Door immigratie en lage sterftecijfers nam de bevolking ook in de jaren zeventig gestaag (met rond de 80.000 inwoners per jaar) toe.

Nederland was toen al vol

De staatscommissie raamde de behoefte aan nieuwe woningen op 65.000 per jaar. Tussen 1970 en 2000 zou het beslag van de verstedelijking verdubbelen van 8 naar 16 procent van het Nederlandse grondgebied. Daarbij was het ruimtebeslag van wegen niet eens meegerekend.

De ‘belangrijke verarming van flora en fauna’ van de voorbije jaren en de ‘versnippering en vermindering van de open ruimte’ zouden alleen maar toenemen. ‘De 130 vierkante meter natuurterrein en 220 vierkante meter bos die in 1976 per hoofd van de bevolking nog beschikbaar zijn, zullen spoedig als een voorbije luxe gelden.’

De staatscommissie constateerde ‘een belangrijke achterstand’ in het nemen van maatregelen tegen verontreiniging van oppervlaktewateren, chemische afvalstoffen, bodemverontreiniging en afvallozingen. Conclusie: ‘Duidelijk is dat een afnemende bevolkingsgroei op het handhaven van milieukwaliteit en kwantiteit een positieve invloed uitoefent.’

Anders gezegd: natuurbehoud en bevolkingsgroei verdragen elkaar slecht. Het is vreemd dat dit voor de hand liggende argument in de huidige verkiezingscampagne geen rol speelt. Het aankopen van natuurgebieden is het effectiefste instrument voor natuurbehoud. Dat wordt steeds moeilijker, want de politieke partijen bieden tegen elkaar op als het gaat om het bouwen van nieuwe wijken, zelfs nieuwe steden.

Stoppen met arbeidsmigratie

De staatscommissie-Muntendam wilde ook een einde maken aan de arbeidsmigratie. Gastarbeid heeft ‘op de wat langere termijn overwegend negatieve effecten voor zowel het land van herkomst als bestemming. De kans bestaat de stromen werknemers en de van hen afhankelijke personen slechts ten dele tijdelijk zullen blijken te zijn. Wij onderschrijven de door de Regering uitgesproken mening dat Nederland geen immigratieland kan zijn.’

Het tegengaan van arbeidsmigratie vereiste niet alleen een restrictief beleid van de overheid. Werkgevers moesten hun productieproces mechaniseren en de arbeidsomstandigheden in hun bedrijf verbeteren. Daar waren de meesten niet toe bereid; het inhuren van goedkope arbeidskrachten uit arme landen was veel voordeliger.

Waar waren de asielzoekers? Tot 1980 waren er minder dan duizend asielaanvragers per jaar.

Inmiddels telt Nederland ruim 18 miljoen inwoners. In augustus 2022 stelde het vierde kabinet-Rutte een opvolger van ‘Muntendam’ in: de Staatscommissie Demografische Ontwikkeling 2050. De SDO 2050, onder voorzitterschap van Richard van Zwol (CDA), voorspelt dat bij ongewijzigd beleid de bevolking de komende 25 jaar weleens met 3 tot 5 miljoen zou kunnen groeien. Dat vooruitzicht is voor SDO 2050 niet acceptabel: ‘Omdat een scenario van snelle, sterke groei van migratie tot ruimtelijke problemen leidt, tot ongewenste schaarste en ongelijkheid en tot vraagstukken rond het integrerend vermogen van Nederland’.

SDO 2050 liet een onderzoek doen waaruit bleek dat 87 procent van de respondenten niet voor verdere groei van de bevolking is. De commissie zelf gaat niet zo ver, maar kiest voor ‘gematigde groei’. Dat komt neer op halvering van de gemiddelde bevolkingsgroei van de afgelopen jaren. Maar zij constateert wel dat Nederland nu al te maken heeft met knelpunten in de energievoorziening, de mobiliteit en de infrastructuur, de watervoorziening en de volkshuisvesting. Het ruimtebeslag in de landbouw zal toenemen vanwege de verduurzaming, die gepaard gaat met minder intensieve exploitatie. Met andere woorden: Nederland wordt steeds voller.

‘Verontrustend verschijnsel’

Bevolkingsgroei was, zoals D’66 het in 1967 omschreef, ‘een zeer verontrustend verschijnsel’. Wat zouden Hans Gruijters en Hans van Mierlo denken van het D66-plan om tien nieuwe steden te bouwen? We zullen het nooit weten, maar in hun eerste programma lezen we: ‘De woningnood wordt voor een deel veroorzaakt door een onjuiste bezetting van de bestaande woningvoorraad. Maatregelen dienen te worden voorbereid om een beter doorstroming te bevorderen.’

Dit artikel is ontleend aan het boek ‘Ontketend Nederland. Van Provo tot PVV’ dat volgende maand verschijnt bij uitgeverij Blauwburgwal. Inlichtingen voor pers en boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht 1966: toen Nederland nog 12 miljoen inwoners had – en links de overbevolking wilde aanpakken verscheen eerst op Wynia's Week.

Eind 1949 was zelfs de grens van 10 miljoen inwoners gepasseerd. Dat kon zo niet langer, meende Drees. ‘Krachtige bevordering der emigratie’ was dan ook geboden. Hij liet het koningin Juliana herhaalde malen verkondigen in haar jaarlijkse troonrede.

Dat bleef niet zonder gevolgen. Een half miljoen Nederlanders vertrokken in de periode 1947-1957 naar elders. Vooral Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten waren in trek. Aan het emigratieprogramma, zo becijferde Pieter Lakeman in 1999, werd door de Nederlandse staat 540 miljoen gulden uitgegeven, voornamelijk aan reis- en verhuiskosten van de emigranten, maar ook aan propaganda. Dat is, rekening houdend met inflatie, ruim 3 miljard euro. Bevolkingspolitiek mocht kennelijk wat kosten.

Lange christelijke tenen

Het aankaarten van het verschijnsel overbevolking was destijds niet zonder risico’s. Nederland was in grote meerderheid een zeer gelovig en zeer kerkelijk land en grote, kinderrijke gezinnen werden gezien als een teken van Gods zegen. In het interbellum kregen rooms-katholieke echtparen gemiddeld 5,4 kinderen. Gereformeerden waren een goede tweede, met 4,9 kinderen per gezin. Dan kwamen de hervormden (3,7 kinderen) en de onkerkelijken (3,0 kinderen). Met het problematiseren van bevolkingsgroei was het dus oppassen geblazen. Voor je het wist, stond je op lange christelijke tenen.

PvdA-premier Joop den Uyl had in de jaren zeventig het geluk dat de impact van godsdienstige opvattingen tanende was. Ook bleek uit een opiniepeiling van het NIPO dat 77 procent van de Nederlanders wilde dat de overbevolking zou worden beteugeld. En dus ging Den Uyl in 1973 – ons land telde inmiddels 13 miljoen inwoners – vol op het orgel.

‘Op grond van de overbevolking in Nederland, die een groot probleem vormt voor de verbetering of zelfs het handhaven van de kwaliteit van het leefmilieu, dient de overheid een actieve bevolkingspolitiek te voeren,’ zo schreef hij aan de Tweede Kamer. ‘Daartoe stimuleert zij het nemen van maatregelen die een maatschappelijk verantwoorde gezinsplanning mogelijk maken.’

Onderdeel van de campagne was een reeks advertenties van de Stichting Ideële Reclame (SIRE). Daarin hield Paula van Schaveren, senator van regeringspartij D66, aanstaande ouders voor dat twee kinderen per gezin ‘een grens’ was. Althans, als we oog wilden hebben voor ‘problemen als natuurvernietiging, milieuafbraak, uitputting van grondstoffen, enzovoort’. Een paar jaar eerder, in 1970, had een werkgroep van D66 zelfs al gespeeld met de gedachte van verplichte sterilisatie. In elk geval dienden kinderaftrek, kinderbijslag en kindertoeslagen te verdwijnen, vond de werkgroep. Zo’n 17 à 18 miljoen inwoners was ‘het absolute maximum’ voor ons land.

Ook op het punt van immigratie ging de regeringsploeg van Den Uyl op de rem staan. De centrumrechtse coalities die Nederland in de jaren zestig regeerden, waren zeer bedreven geweest in het – op verzoek van ondernemers – aantrekken van zogenoemde ‘gastarbeiders’, die werden ingezet om de lonen te drukken en verouderde industrieën nog een tijdje in leven te houden. Maar, zo verkondigde het kabinet-Den Uyl in 1974 in een nota, ‘het dichtbevolkte Nederland’ diende ‘geen immigratieland’ te worden en uitgangspunt moest zijn ‘de stroom van vreemde arbeiders te beperken’.

Duidelijke taal, en hoewel van dat voornemen weinig terechtkwam, kon je het links niet kwalijk nemen dat ze het punt niet nadrukkelijk op de agenda zetten.

Verraad aan de linkse zaak

Inmiddels telt Nederland niet langer 10 miljoen inwoners, zoals ten tijde van Drees, of 13 miljoen, zoals ten tijde van Den Uyl, maar ruim 18 miljoen. Als de immigratielijn zich doorzet, zo analyseerde emeritus-hoogleraar demografie Jan Latten onlangs, is 25 miljoen inwoners aan het eind van de eeuw geen utopie. ‘Tenzij publiek en politiek in Nederland doorzien dat zelfs “matige” groei alleen haalbaar is door steviger op de immigratierem te trappen dan velen nu nodig vinden.’

Je zou verwachten dat juist de linkse politieke partijen, die in het verleden godsdienstige gevoeligheden en de belangen van werkgevers trotseerden en tóch over overbevolking begonnen, ook nu weer het voortouw nemen en de vraag stellen of we dat willen: 25 miljoen inwoners aan het eind van de eeuw.

Maar juist links is muisstil. Doodsbang voor de zelfkastijdende dominees van de asielindustrie, die met open grenzen boete doen voor hun koloniale erfzonden. Doodsbang – stiekem – ook voor ondernemers en hun hang naar het wereldwijd rondpompen van goedkope arbeid.

Wat een beschamende vertoning. En wat een verraad aan de linkse zaak.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht 25 miljoen Nederlanders in 2100, maar wéér gaat links het in de verkiezingscampagne niet hebben over overbevolking   verscheen eerst op Wynia's Week.

Het leek alsof Omtzigt dat geen prettig vooruitzicht vond. Diverse commentatoren, waaronder in NRC de onvermijdelijke Leo Lucassen, concludeerden dat Omtzigt er racistische opvattingen op nahield. De Leidse hoogleraar beluisterde in diens woorden zelfs de zogeheten omvolkingstheorie. Maar Omtzigt probeerde alleen maar te zeggen dat er een dilemma speelt bij migratiebeleid, namelijk dat als we geen migranten toelaten, Nederland op den duur uitsterft.

Doemscenario

Waarom dat zo is, kunnen we laten zien aan de hand van een voorbeeld dat ook wordt gebruikt door Jan van de Beek, auteur van de bestseller Migratiemagneet Nederland.

Stel in een denkbeeldig land N gaat iedereen op 30-jarige leeftijd werken en met 60 jaar met pensioen. Vervolgens gaat iedereen precies op zijn 90-ste verjaardag dood. Ieder koppel krijgt in dit denkbeeldige land op 30-jarige leeftijd één kind en daar blijft het bij.

Het gevolg is dan dat iedere volgende generatie in omvang de helft is van de vorige generatie. Dat betekent dat er in ieder jaar tegenover één werkende twee ouderen staan. De verhouding van het aantal werkenden ten opzichte van het aantal ouderen noemen we het draagvlak. Die is in dit geval dus gelijk aan 0,5.

Wanneer de bevolkingsomvang iedere 30 jaar nog maar de helft is van de omvang van 30 jaar daarvoor, zal de bevolking van land N op den duur uitsterven. Dat is het doemscenario dat Pieter Omtzigt in de Schoo-lezing voor ogen had.

Demografische krimp betekent ook een relatieve toename van het aantal ouderen. Deze vergrijzing leidt tot hogere kosten voor pensioenen en gezondheidszorg. Kunnen we door middel van immigratie van mensen uit het Midden-Oosten en Afrika de stijgende kosten van de vergrijzing stoppen? Van de Beek schrijft in zijn boek dat er twee redenen zijn waarom dat niet zal lukken. Met de eerste reden ben ik het deels eens, met de tweede reden ben ik het in het geheel niet eens.

Laten we beginnen met de eerste reden. Volgens Van de Beek kosten arbeidsimmigranten uit het Midden-Oosten en Afrika de schatkist per saldo geld. Het is inderdaad een feit dat deze migranten een hoge uitkeringsafhankelijkheid kennen. Maar we kunnen hopen dat dit in de toekomst verbetert. Van de Beek blijkt die hoop niet te hebben. Ik ga er – misschien tegen beter weten in – vanuit dat immigranten zich perfect aanpassen aan de economische en morele sores van het gastland.

De tweede reden waarom immigratie volgens Van de Beek geen oplossing voor vergrijzing kan zijn, is dat ook immigranten oud worden. Zo ontstaat dus weer een nieuw vergrijzingsprobleem. Dat kun je, aldus Van de Beek, ook weer ‘oplossen’ met immigratie, maar je hebt daarvoor wel méér immigranten nodig dan bij de eerste ronde. Van de Beek schrijft dat dit lijkt ‘op een piramidespel, waarbij ook steeds meer nieuwe deelnemers nodig zijn om de piramide overeind te houden’.

Iedere 30 jaar een verdubbeling

We kunnen teruggrijpen naar ons voorbeeld van land N om deze redenering te begrijpen. Stel dat de regering van land N het draagvlak wil verhogen van 0,5 naar 2 en dat zij dit wil bereiken via immigratie van 30-jarigen. Als er oorspronkelijk 1 miljoen autochtone werkenden zijn, zijn er 2 miljoen autochtone ouderen. Er moeten dus 3 miljoen immigranten toegelaten worden om het draagvlak gelijk aan 2 te krijgen. Er zijn dan 4 miljoen werkenden.

Stel nu dat de immigranten ook maar één kind per koppel krijgen. Dan zijn er direct na de eerste immigranteninstroom 2 miljoen jongeren. Dertig jaar later zijn die 2 miljoen jongeren de werkenden, terwijl de 4 miljoen werkenden van dertig jaar daarvoor nu de ouderen zijn. Er moet dus opnieuw immigratie plaats vinden. Maar nu niet van 3 miljoen, maar van 6 miljoen mensen.

Zo verdubbelt iedere dertig jaar het aantal benodigde migranten. Als we aan dat concept vasthouden, is op een gegeven moment de hele wereldbevolking naar land N verhuisd. Je kunt dus de demografie van een land met een afnemende bevolking niet onbeperkt via immigratie naar je hand zetten.

Als je de structurele effecten van vergrijzing wilt tegengaan, moet je als land bereid zijn grote stromen immigranten toe te laten. Dat is niet realistisch, schreef ook migratie-expert Hein de Haas in 2023 in zijn boek Hoe migratie echt werkt. Van de Beek en De Haas – in veel opzichten elkaars tegenpolen – zijn het op dit punt dus eens. Toch denk ik dat ze te pessimistisch zijn. Wat klopt in de redenering van Van de Beek en De Haas is dat we niet door middel van beperkte migratie een soort geboortegolf kunnen opwekken. Die kunstmatige geboortegolf moet dan namelijk steeds groter worden.

Wat we echter wél kunnen bereiken via beperkte migratie is een stabilisatie van het draagvlak op een waarde van 1. Laat in het bovengenoemde voorbeeld in land N geen 3 miljoen, maar 1 miljoen migranten toe. Dan is het draagvlak gelijk aan 1 in plaats van 0,5. Als je iedere periode van 30 jaar 1 miljoen migranten toelaat, stabiliseert vervolgens ook de bevolking.

Autochtonen in de minderheid

De vraag is dan hoe je dit vertaalt naar de Nederlandse situatie. Uit berekeningen die ik in 2022 voor vakgenoten heb gemaakt, blijkt dat het gewenste aantal immigranten per saldo ligt tussen de 35.000 en 100.000, afhankelijk van het aantal kinderen per vrouw. Als men bedenkt dat in Nederland het migratiesaldo de afgelopen drie jaar ver boven de 100.000 heeft gelegen – in 2022 zelfs ruim boven de 200.000 – is in alle gevallen het gewenste migratiesaldo dus lager dan het feitelijke migratiesaldo.

Wat echter hoe dan ook blijft gelden, is dat als het beleidsdoel een stabiele bevolkingsomvang is, bij de huidige geboortecijfers het aandeel van de autochtone bevolking in de loop der tijd zal afnemen. Over honderd jaar zullen Nederlanders met een ‘migratieachtergrond’ dan de meerderheid vormen. De lezer moet zelf maar uitmaken of hij of zij daar blij mee is.

Harrie Verbon was hoogleraar openbare financiën aan de Universiteit van Tilburg. 

De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine meer dan 150 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!   

Het bericht Harrie Verbon: Voor het vermijden van bevolkingskrimp zijn minder immigranten nodig dan wordt gedacht verscheen eerst op Wynia's Week.

Want niet alleen Nederland begint zoetjesaan uit zijn voegen te barsten, ook komen de grenzen in zicht van wat de wereld als geheel qua bevolking aankan. Tussen 1950 en nu verviervoudigde de bevolking van India tot een kleine anderhalf miljard mensen – dat was in datzelfde 1950 bijna 60 procent van de wereldbevolking. Ook de Indonesische bevolking werd vier keer zo groot, terwijl die van Irak zelfs vertienvoudigde. Afrika als geheel groeide met een factor zes van 225 miljoen naar 1,4 miljard mensen. Weliswaar vlakt de groei van de wereldbevolking al sinds de jaren 1970 procentueel af, maar in absolute aantallen groeit ze nog steeds. De verwachting is dat er tot 2050 nog een miljard Afrikanen bijkomen.

Druk op beschikbare middelen

Je hoeft geen Einstein te heten om te zien dat zo’n spectaculaire bevolkingsgroei een enorme druk legt op de beschikbare middelen. Want al die extra mensen moeten eten, zich kleden en een voldoende verwarmd of gekoeld onderdak hebben. Plus productief werk, met alles wat daar bijhoort, om een en ander te kunnen betalen. Je kunt dan ook gerust stellen dat een kind maken nu het ergste is wat je als individu het milieu, het klimaat en je medemensen kunt aandoen. Want elk kind vergroot de al enorme belasting van het milieu, dat dan ook wereldwijd piept en kraakt, zelfs zonder illegale houtkap, ongebreidelde plantageaanleg, roofmijnbouw, corruptie en wanbeheer.

Het mag een wonder heten dat de meeste aardebewoners er, terwijl de wereldbevolking volgens de VN pas in 2085 haar grootste omvang zal bereiken bij ongeveer 10,4 miljard, toch nog op zijn vooruitgegaan. Er is nu minder honger en er leven zowel procentueel als in absolute aantallen minder mensen in de diepste armoede dan een halve eeuw geleden. Bovendien is overal, dus ook in de minst ontwikkelde gebieden, de levensverwachting drastisch toegenomen. Een gemene ziekte als pokken vind je alleen nog in het laboratorium en polio is goeddeels uitgeroeid. Dat heeft alles te maken met de westerse wetenschap en technologie – ten goede én ten kwade.

Zo rond 1900, op het hoogtepunt van het imperiale kolonialisme, kwam de moderne westerse geneeskunde goed op gang. Via goedbedoelende missionarissen, zendelingen en andere idealisten kwamen de vruchten daarvan, zoals effectieve medicijnen, vaccinaties  en betere hygiëne, ook in de koloniën terecht. Daardoor liep vooral de kindersterfte sterk terug. Dat is het goede.

Met de pillen en spuiten strooiden ze evenwel ook de benauwde christelijke moraal over de bevolking uit. Die moraal was obsessief gericht op zieltjes winnen, en zo plaveiden zij per saldo de weg naar de overbevolkte hel: ‘Laat de kindertjes tot mij komen’, had de Heer gezegd, en hoe meer het er waren, hoe beter. ‘Gaat heen en vermenigvuldigt u’, verordonneerde de Bijbel, dus was geboorteregeling, net als in Europa zelf, van de duivel.

Wat ze niet meebrachten, waren de westerse kennis, normen en mentaliteit die voor de sterk groeiende welvaart van Europa en Noord-Amerika borg stonden. Alle zorg ging uitsluitend naar het uitmelken van koloniën en naar het maken en in leven houden van kinderen voor God en als te exploiteren arbeidskrachten. Dat is het kwade.

Jong en arm

Toen de meeste koloniën rond 1960 onafhankelijk werden, ontstond bijgevolg een allegaartje van straatarme, slecht georganiseerde en intern verdeelde landen met een razendsnel groeiende bevolking, die al gauw bijna allemaal tot corrupte dictaturen verwerden of in eeuwige burgeroorlogen verzopen. Daar is inmiddels wel wat aan verbeterd, vooral in zuidelijk Azië. Taiwan is een goed functionerende democratie, en in mindere mate zijn Zuid-Korea,  India en Indonesië dat ook. Maar dat is zelfs in die landen lang niet genoeg om iedereen een fatsoenlijk bestaan te bieden.

Alleen al het voeden van de gargantuaanse massa mensenvlees van de nabije toekomst is een enorm probleem. Sommige experts zien de oplossing in een plantaardig dieet – vlees produceren vraagt veel energie – maar daar zijn eigenlijk alleen fanatieke vegetariërs en veganisten voor te porren. De bulk van de mensheid is jong en woont in arme gebieden, maar heeft wel toegang tot een smartphone. Daarop hebben ze net voor het eerst bijna mogen ruiken aan al die heerlijkheden die wij, rijke westerlingen, zo aangenaam en doodgewoon vinden. ‘Helaas pindakaas jongens, maar jullie zijn te laat, hier is een sloopje bonen en frituur maar wat meelwormen’, daar gaan die miljarden echt geen genoegen mee nemen. Natuurlijk kun je ook overgaan tot het directe recyclen van mensenvlees, zoals in de film Soylent Green uit 1973. Maar iets zegt me dat ook dat geen begaanbare weg is.

Wat kunnen we tegen die achtergrond dan wel doen om, ook in ons eigen belang, te voorkomen dat de nog altijd groeiende Afrikaanse en Aziatische massa’s op drift raken? Het antwoord is: zorgen dat ze voldoende reden hebben om thuis te blijven. Dat wil zeggen dat we moeten werken aan meer bestaanszekerheid en een aanvaardbaar niveau van welvaart en ontplooiingskansen in wat tegenwoordig de Global South heet.

Allereerst zal er heel veel werkgelegenheid gecreëerd moeten worden, ook hoogwaardige. De traditionele economische organisatievormen van derdewereldlanden zijn op geen enkele manier tegen de huidige bevolkingsdruk opgewassen. Er moet in flink tempo verstandig geïndustrialiseerd worden. Dat kan alleen met westerse hulp. Maar het daarin te investeren kapitaal rendeert alleen als we het bestuur verbeteren en corruptie en religieuze dwingelandij in belangrijke mate kunnen smoren. Ruimhartigheid is geboden, maar wel op duidelijke, strikt rationele voorwaarden, en op voet van gelijkwaardigheid.

Minstens zo urgent is het om nu serieus werk gaan maken van geboortebeperking door gedegen basale seksuele voorlichting, het beschikbaar maken van voorbehoedmiddelen en het slechten van seksuele taboes. En druk uitoefenen op al die leiders die hun bevolking nog altijd graag zien groeien, om welke reden dan ook. Alle beetjes helpen, ook als men voorspelt dat de groei er na 2085 wel uit is. Bedenk dat elke verdere groei het mondiale vergrijzingsprobleem op termijn alleen maar verergert. 

Pragmatisme is geboden

Gemakkelijk zal het niet gaan. Hebzuchtige, corrupte elites schudden hun graaimentaliteit niet zo maar af, militiegeboefte vertoont geen neigingen om een cursus boekhouden te gaan volgen en ambitieuze militairen zullen nog lang blijven complotteren met buitenlandse en binnenlandse stokebranden, van IS tot aan Wagner. We zullen ons pragmatisch moeten opstellen en erkennen dat serieuze democratie en mensenrechten vooral iets zijn voor de (verre) toekomst. Voorlopig zijn er nog te veel trauma’s te verwerken en te veel onderlinge, vaak tribale conflicten te bezweren.

En dan is er nog van hoog tot laag het postkoloniale wantrouwen jegens de westerse wereld. En niet te vergeten: de angst om door het Westen niet serieus genomen te worden. Die giftige mix is de bron van het neo-koloniale succes van China in Afrika. Maar dat is voor het Westen geen excuus om niets te doen, want alles wat we nalaten, maakt de al penibele toestand alleen maar erger.  

Tegelijkertijd moeten er ook in het Westen zelf, in ons eigen land dus, dingen gebeuren om onze positie te consolideren en onze zwaar bevochten normen, waarden en welvaart te waarborgen. Het percentage niet-westerse immigranten en hun nakomelingen is inmiddels zo groot, dat Nederland cultureel verkleurt doordat een fors deel van hen slecht is geïntegreerd of onze maatschappij zelfs compleet afwijst. Dat raakt aan het wezen van onze samenleving en bedreigt ons welzijn.

Hoe weren we ons daartegen? In elk geval niet met een baarwedstrijd, want die verliezen we. Europese vrouwen willen echt niet meer dan een à twee kinderen. Fokpremies zullen juist eerder de ongeïntegreerden aanspreken. Wat ook averechts werkt is het ongebreideld verketteren van immigranten à la Geert Wilders. Dat is juist koren op de molen van religieuze geestdrijvers en politieke ruziezaaiers uit de thuislanden, en wie ook maar verder onze samenleving wil destabiliseren.

Wel moeten we de instroom drastisch beperken en alles op alles zetten om waar nodig al ingestroomde migranten alsnog te doen integreren. Daar hebben we tot nu toe bar weinig van gebakken. Toen het nog om kleine minderheden ging, hebben we onder de aegis van respect voor ieders eigen taal en cultuur een gesegregeerde maatschappij vol getto’s laten ontstaan, en juist dáár hebben we nu last van. We moeten stoppen met het doodknuffelen van allochtonen, maar ze juist uit hun isolement halen, deelgenoot maken van de moderniteit en doordringen van de grote voordelen daarvan. Daartoe moet in elk geval de lange arm van een aantal thuislanden voorzichtig maar doortastend worden gebroken. 

Minder vlaggenzwaaierij

Ook in dit opzicht is pragmatisme geboden. Je zou bijvoorbeeld wat minder opzichtig aan letterverering en vlaggenzwaaierij kunnen doen, waarvan we weten dat het juist bij het minder verlichte deel van de moslimbevolking grote weerstand oproept. Dat vinden belangenbehartigers en activisten niet leuk, maar het deel van de bevolking waar het om gaat is te groot om te negeren en we moeten toch echt met elkaar samenleven.

Daar mag dan weer tegenover staan dat de overheid veel minder toeschietelijk wordt als het gaat om extra openbare ruimte die de islam opeist: nee, geen officiële feestdagen, bijvoorbeeld. Nee, geen gebedsruimtes of -pauzes in openbare gebouwen, geen politieafvaardigingen bij iftars, enzovoort. Het doel is om in elk geval de jongeren uit hun vaak beklemmende maatschappelijk isolement los te weken. En als dat paternalistisch klinkt: het zij zo.

Rik Smits is taalkundige en wetenschapsjournalist. 

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de lezers, kijkers en luisteraars. Bent u al donateur? Hartelijk dank! 

Het bericht Hoe overleven we met meer dan tien miljard mensen? verscheen eerst op Wynia's Week.

Voor wie zich bekommert om al de risico’s waar de mensheid mee te maken heeft, lijkt zo’n debat misschien op het geharrewar van de kleine beestjes, die je druk, maar zinloos ziet bewegen als je een steen optilt. Die associatie is echter onterecht. Woorden doen ertoe. Ze zijn onontbeerlijk voor begrip.

Zo weet ik dat iemand die het woord ‘jongeren’ in de mond neemt lariekoek spuit. Er bestaan jongens en meisjes, maar jongeren komen alleen voor in beleidsnota’s. Die gebruiken taal om zaken weg te moffelen. Zij spreken van ‘uitdagingen’ als ze problemen bedoelen en impliceren dat ambitieuze doelstellingen beter zouden zijn dan gewone doelstellingen, hoewel de kans om een ambitieuze doelstelling te halen per definitie kleiner is. Ze zeggen zelfs dat vliegtuigen ‘stiller’ worden, hoewel dat niet kan.

Van vaderland naar thuisland

Dat het belangrijk is om de juiste woorden te kiezen bij het beschrijven van wat er gebeurt, leerde de praktijk steeds weer. Terwijl de Kamer debatteerde, waren twee Zweden na een gevangenenruil met Iran in hun ‘thuisland’ teruggekeerd en bleek ook Wikileaks-oprichter Julian Assange op weg naar zijn ‘thuisland’ Australië, aldus de pers.

Maar in mijn jeugd kende alleen het apartheidsregime in Zuid Afrika ‘thuislanden’. Daar waren wij tegen. Hier hadden we een vaderland. Dat ‘vaderland’ in onze taal plaats heeft moeten maken voor ‘thuisland’ heeft niet alleen van doen met geslachtsomzichtigheid. Vaderland ligt in onze hersenen dicht aan tegen volkslied dat weer ligt opgeslagen vlak bij ongemakkelijke woorden als ‘nationalisme’ en ‘volksaard’.

We hadden het probleem natuurlijk op kunnen lossen door in plaats van ‘vaderland’ het woord ‘geboorteland’ te gebruiken, maar als gevolg van (al dan niet zorgelijke) demografische ontwikkelingen is ook die term beladen geraakt. Van veel landgenoten is Nederland niet het geboorteland. Dus zitten we in ons aller thuisland op tv naar het Nederlandse of het Turkse elftal te kijken. (Maar niet naar het Marokkaanse of Syrische, want die mogen niet meedoen aan het EK). En op straat naar demografische ontwikkelingen.

In het vaderland werd de vreemdeling met argwaan bekeken. Geen wonder, hij was immers vreemd. Dat is precies wat hem onderscheidt van ons. Uit het Hebreeuws kennen we de term sjibbolet, een uitspraak die eenduidig aangeeft of de spreker al dan niet tot een bepaalde groep behoort. Zo liet het verzet in de Tweede Wereldoorlog mensen het woord Scheveningen uitspreken om zeker te weten dat ze geen Duitser waren. En de Friezen weten: ‘Bûter, brea en griene tsiis, wa’t dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries‘ (‘Boter, brood en groene kaas, wie dat niet kan uitspreken, is geen oprechte Fries’).  

Want veel sterker dan kleur, onderscheidt taal ons van de ander. Tegelijkertijd blijkt uit het gedoe over de term omvolking hoe taal de aanpak van immigratie heeft gegijzeld. Al in 1979 stelde de Troonrede: ‘Ons land is vol, ten dele overvol.’ Toch bleef tegengaan van immigratie nog bijna een halve eeuw taboe. Volgens socioloog J.A.A. van Doorn (in 1993) omdat twee onderwerpen verstrengeld waren: het lot van vluchtelingen en de positie van allochtonen. Deze dubbele koppeling maakte volgens hem iedereen die zich progressief noemde op slag kopschuw als iemand over mogelijke overbevolking begon. Want de progressief zag beide groepen als zwak en kansarm en vond daarom dat ze tegen elke prijs moesten worden ontzien.

Die benadering staat haaks op het gegeven dat mensen van nature bang zijn voor vreemdelingen. Maar vrees is zo’n onwelkome gast, dat hij meestal in vermomming verschijnt. Liefst als schuldgevoel. Dat verklaart volgens mij de verschuiving van de aandacht van christelijk Nederland van zending naar opvang van immigranten, die begon in de jaren van dekolonisatie. Met als resultaat dat de wereld hier verandert in plaats van daar.

Woorden wonen in hun context

Net zomin als mensen zijn woorden echter per se gevaarlijk. Dat hangt af van de plek. Mensen wonen in hun ‘thuisland’, woorden in hun context. Luister maar naar de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit: ‘Een plant, dier, of een ander organisme, dat van nature niet in Nederland voorkomt, wordt een uitheemse soort genoemd. Wanneer deze soorten door menselijk handelen in ons land terechtkomen worden ze exoten genoemd. (..) Een klein deel van de exoten voelt zich prima thuis in zijn nieuwe omgeving. Ze kunnen zich vestigen in onze natuur, zich snel vermeerderen en schadelijk zijn voor inheemse soorten. Deze soorten worden invasieve exoten genoemd.’ Maar wie Eritreeërs (al dan niet invasieve) exoten zou noemen, overtreedt de wet. Hij doet aan groepsbelediging.

Of neem het racisme dat al jaren openlijk en welig tiert in de aardappelbranche. In het Convenant Robuuste Aardappelen uit 2017 staan zulke onversneden oproepen tot omvolking dat ze iedere Volkskrant-columnist van zijn bureaustoel zouden doen tuimelen. De traditionele Nederlandse aardappel moet worden vervangen door betere rassen, vindt men daar. En dat is al bijna gelukt. Het Bintje, een ras dat in 1905 door de hoofdonderwijzer Kornelis Lieuwes de Vries uit het Friese Suameer als een kruising van de ‘Munstersen’ met ‘Fransen’ werd gekweekt, is nu vrijwel uitgeroeid. En de kruimige eigenheimer overleeft slechts als scheldwoord.

In taal zie je het pas als je het begrijpt. Zo kennen wij de buurtvader en de wijkagent. Waarom niet de wijkvader en de buurtagent? Omdat wet- en regelgeving precies moet zijn. De wijkagent weet precies dat zijn wijk ophoudt op de hoek van de Julianalaan, want hij moet precies weten wat zijn bevoegdheden zijn. Een buurt daarentegen is niet scherp begrenst. Voor de buurtvader maakt dat niet uit. Hij heeft geen wettelijke status. Je hoeft niet naar hem te luisteren. Dus hij kan met vage taal worden aangeduid.

Hoe belangrijk de keuze van het juiste woord is, weet men in China al lang. Onderdeel van het confucianistisch denken is zheng ming oftewel ‘de correctie der namen’. Onzorgvuldig taalgebruik leidt volgens Confucius tot een glibberig pad waarop ‘moraal en kunst achteruitgaan’ en ‘mensen in hulpeloze verwarring blijven staan.’ 

Gevaarlijke ontwikkeling

In die verwarring stond politiek Nederland stil. Pas met de laatste verkiezingen gingen de oordoppen af. Dat heeft een halve eeuw geduurd. Behalve in tijd is de periode waarin moraal en kunst in Nederland achteruit glibberden ook in aantallen mensen uit te drukken. Toen Nederland in 1979 ‘vol, ten dele overvol’ was, telde het vaderland 14 miljoen inwoners. Vorige maand woonden er in het thuisland bijna 18 miljoen mensen en toen pas erkende Frans Timmermans: ‘Als je iedereen toelaat, dan blaas je de verzorgingsstaat op. Hij wil nu de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen volgen. Die werd geleid door oud CDA-ambtenaar Richard van Zwol, voordat die dit kabinet ging formeren. 

Van Zwol wil de bevolking tot 2050 ‘gematigd’ laten groeien en Nederland voor nog 1 tot 2 miljoen mensen tot ‘thuisland’ maken. Zijn dat geen gevaarlijke woorden? Voor Extinction Rebellion wel, neem ik aan. Die nieuwe Nederlanders stoten stikstof en CO2 uit die wie hier al woont juist moet besparen. Als de uitroeirebellen consistent zijn, kunnen we blokkades bij de grens verwachten, zodra ze terug zijn van vakantie.

Maar zal ik U eens een echt gevaarlijke demografische ontwikkeling vertellen? In 2050 heeft in Nederland de helft van de mensen niet alleen geen ouders meer, maar ook geen broers, zussen of kinderen: een direct gevolg van de vergrijzing en het gestaag dalende vruchtbaarheidscijfer. Daar hoor ik niemand over.

Niet meer binnen zonder kloppen

Wie de kop in het zand steekt ziet demografische ontwikkelingen niet aankomen. Taal kan de mens tot zand dienen. Gebruik van vage woorden is verleidelijk om de werkelijkheid te verdoezelen, maar slechts van een onverschrokken onder de ogen zien der waarheid, hoe pijnlijk die ook wezen moge, is enige verbetering van misstanden te verwachten. In 1993 schreef J.A.A. van Doorn gewoon: ‘Bedenk bevolkingspolitiek primair vanuit de behoeften en belangen van de Nederlandse samenleving, waar enigszins mogelijk aangevuld met royale humanitaire initiatieven.’ Dat gaat de regering nu pas doen.

Er hangt geen touwtje meer uit de brievenbus. Wie binnen wil moet netjes kloppen. En zijn geloofsbrieven aanbieden.

Paul Frentrop was achtereenvolgens journalist, bankier, ondernemer, pensioenbeheerder, hoogleraar en lid van de Eerste Kamer.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Eindelijk een regering die kan omgaan met gevaarlijke woorden verscheen eerst op Wynia's Week.

Dat feit werd in de pers vrij achteloos afgedaan, maar tekent een ingrijpende verandering in de samenleving. ‘Wie geen lieve kinders heeft, weet voorwaar niet dat hij leeft’, dichtte Jacob Cats, al is van zijn hand ook het kortste Nederlandstalige gedicht: ‘Kinderen hinderen.’

De natuur is spilziek

Beide stellingen mogen waar zijn, maar zodra een mens eenmaal kinderen heeft, kan hij slechts gelukkig blijven als hij eerder sterft dan zij. De mens houdt immers het meest van alles van zijn kinderen. De aanblik van een relatief hoog voorhoofd, een rond gezichtje, grote ogen en een kort neusje maakt dopamine vrij, een stofje dat ons zorgzaam maakt. Dit mechanisme is door biologen met de evolutieleer in de hand bij zoogdieren goed te verklaren.

Leven brengt echter droefenis. Want de natuur is spilziek. Levende wezens maken te veel nakomelingen, dat wil zeggen: meer dan nodig is om de soort in stand te houden. Ook dat kan de evolutieleer verklaren. Precies genoeg nakomelingen maken is niet te doen, omdat omstandigheden steeds veranderen. Te weinig nakomelingen maken, betekent dat de soort uitsterft. Dus iedere soort die overleeft, produceert teveel nakomelingen en breidt zich uit, totdat een wal het schip keert. Onvermijdelijk komt het moment dat er te weinig voedsel of ruimte is voor iedereen. Dan volgt oversterfte. De overlevenden gaan weer te veel nakomelingen maken en zo draait de cirkel van te veel leven en veel dood eeuwig door.

De ene soort lijdt daar meer onder dan de andere. Planten, vissen, spinnen en insecten produceren soms wel vele duizenden nakomelingen om er een paar voor de soort over te houden en zien niet om. Zoogdieren doen het wat rustiger aan. Kleintjes, zoals knaagdieren, hebben nog wel veel jongen, maar hoe groter het beest, des te kleiner de kroost.

Bij chimpansees overleeft 20 procent van de jongen het eerste jaar niet. Dat is droevig voor één op de vijf moeders, maar voor de hele groep valt zo’n verlies nog wel te dragen. Bij het ongeveer even zware maar (te?) sterk gespecialiseerde jachtluipaard bereikt slechts 5 procent van de jongen de volwassenheid. Dat is wel heel weinig. Wat betekent het voor de moederliefde als van twintig kinderen er steeds maar één in leven blijft? Als jachtluipaarden konden schrijven, hoe droevig zou hun literatuur wel niet zijn? Hun wereld is een hele harde.

Nog geen 30 jaar oud

Voor de mens daarentegen wordt de wereld steeds zachter. In het stenen tijdperk groeide het aantal mensen op aarde naar schatting met 0,0001 procent per jaar. Daartoe moest de vrouw gemiddeld 2,1 kinderen in leven zien te houden tot die zichzelf weer voort konden planten.

Toen werden vrouwen gemiddeld nog geen dertig jaar oud. Aannemende dat een vrouw in het stenen tijdperk op haar 16^de haar eerste kind kreeg en vervolgens iedere 2,5 jaar weer een, kon ze ruim vijf kinderen baren. Als ze dat inderdaad deed, dan moeten we concluderen dat drie van de vijf kinderen in de oertijd stierven voordat ze de geslachtsrijpe leeftijd bereikten. Hoe dat gebeurde weten we niet.

Nu nog slechts 1,49 kinderen

Volgens de socioloog Marvin Harris was infanticide – de baby dood maken of verwaarlozen – in de hele menselijke geschiedenis waarschijnlijk de meest gebruikte manier om overbevolking tegen te gaan. Inderdaad zien we het thema van de achtergelaten kinderen in tal van mythen en verhalen. Van Mozes in zijn mandje in de Nijl, tot de door een wolvin gezoogde tweeling die Rome stichtte en Hans en Grietje aan toe.

Anno 2023 heeft de Nederlandse vrouw gemiddeld geen 5 maar 1,49 kinderen. Mede omdat ze de kinderwens steeds later in vervulling laat gaan. De gemiddelde leeftijd waarop Nederlandse vrouwen hun eerste kind krijgen is 30,3 jaar. Ook daar naakt een record. Jaar in jaar uit steeg die leeftijd. Vorig jaar voor het eerst niet meer. We lijken aan asymptoot te naderen en de weg daar naartoe is opvallend snel afgelegd. In 1972 was de gemiddelde leeftijd waarop een vrouw haar eerste kind kreeg nog 24,5 jaar.

Die veertien jaar uitstel sinds de oertijd (waarvan zes sinds 1972) maken dat er voor het eerst in de menselijke geschiedenis eigenlijk geen overtollige kinderen meer zijn. Dat nieuwe feit verandert de mens. Bestond er in vroeger eeuwen altijd huiver om teveel emotie op een pasgeborene te richten, omdat de kans zo groot was dat het kind zou sterven, nu is die breidel weggenomen. Dopamine en genetisch gefundeerde gevoelens van liefde voor het kind kunnen vrij baan krijgen. We zien een paradox zich voordoen: de totale omvang van de liefde voor kinderen in de maatschappij is toegenomen bij een relatieve daling van het kindertal. Er is meer liefde per kind beschikbaar.

Dat is te beschouwen als één van de vele zegeningen van de vooruitgang, dat proces dat we in onze dagelijkse besognes zo vaak over het hoofd zien. Toenemende kinderliefde is een kwalitatieve verbetering van het leven, die de veelal op cijfers geconcentreerde onderzoekers ontgaat.

Maar anderen niet.

‘Kinderpardon’

In de politieke arena wordt het surplus aan menselijke liefde voor het kind gretig misbruikt. De voorstanders van veel immigratie, bijvoorbeeld, doen dat al jaren. Hoewel immigranten uit de aard der zaak meestal volwassen mannen zijn, worden schattige kindertjes ingezet om hun zaak te bepleiten.

Herinneren wij ons nog de vriendelijke Mauro Manuel? Hij werd geboren in het olierijke Angola en in 2002 door zijn moeder alleen op een vliegtuig naar Europa gezet. Aanvankelijk ving zijn halfzus hem hier op, maar na een half jaar meldde Mauro zich op tienjarige leeftijd als alleenstaande minderjarige asielzoeker. Hij voldeed natuurlijk niet aan de regels. Maar in 2011 trad Mauro op in verschillende televisieprogramma’s en in oktober 2011 werd na een Kamerdebat over zijn individuele geval besloten dat hij mocht blijven. In de volgende formatie kwamen de PvdA en de VVD een ‘kinderpardon’ overeen. Alle familieleden van een kind dat in zijn eentje vooruit was gestuurd werden voortaan beloond met een verblijfsvergunning.

Een nog veel groter effect dan de moeder van Mauro bereikte in 2015 de destijds 45-jarige Syriër Abdullah Kurdi toen hij besloot met een gammel bootje vanuit Turkije de zee op te gaan en zijn vrouw en twee kinderen mee te nemen. Zijn gezin overleefde dat niet. De man is bij mijn weten nooit aangeklaagd voor dood door schuld, maar de foto van het lijkje van zijn 3-jarige zoontje Alan, aangespoeld op een strand, schokte velen, onder wie de Duitse kanselier Angela Merkel. Die overtrad daarop ongestraft Europese verdragen en liet miljoenen immigranten binnen. Ja, de liefde voor kinderen is een sterke kracht.

Kinderen worden apart geteld

Sinds 7 oktober vorig jaar wordt deze liefde ook ingezet in het publieke debat over Gaza. De voorlichters van Hamas melden de wereldpers dagelijks niet alleen het aantal overledenen in Gaza, maar daarbij ook specifiek het aantal overleden kinderen. Om het leed daar te begrijpen is die tweedeling van slachtoffers naar leeftijd niet noodzakelijk. Of de slachtoffers mannen of vrouwen zijn wordt ook niet vermeld. Dat kinderen wel apart worden geteld, kan niet anders bedoeld zijn dan om emoties op te roepen. En dat werkt.

De vooruitgang heeft de morele opmaak van de westerse mens dusdanig veranderd dat het overlijden van een kind hem nu veel meer raakt dan het overlijden van een volwassene. Op zich is dat geen slechte zaak. Zolang we maar weten wat we doen.

Paul Frentrop was achtereenvolgens journalist, bankier, ondernemer, pensioenbeheerder, hoogleraar en politicus – tot juni 2023 als zelfstandig lid van de Eerste Kamer.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht De overmaat aan menselijke liefde voor het kind wordt gretig misbruikt verscheen eerst op Wynia's Week.

Afgelopen maandag 15 januari verscheen het rapport van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050. De titel is helder: Gematigde Groei. De bevolking groeit nu te hard door immigratie – is de teneur – en daar moet verandering in komen. Het rapport wil ‘handelingsperspectieven’ aanreiken aan de politiek hoe de immigratie verminderd kan worden. De immigratie moet zich binnen bepaalde ‘bandbreedtes’ gaan bewegen.

Laaggeschoolde arbeidsmigratie is onwenselijk

Allereerst: het is goed dat dit rapport er is. Tijdens de presentatie sprak minister Hugo de Jonge enkele woorden. Hij had zelf ‘een aantal keren ervaren dat als je aangeeft dat demografie in potentie best een disruptief thema is voor de manier waarop we samenleven’, je al snel ‘de wind van voren krijgt’. Demografie wordt als ‘een heel erg rechts thema gezien’, aldus De Jonge, ‘als je vindt dat je het moet beïnvloeden dan is dat heel erg rechts kennelijk.’ Aan die stemming doet dit rapport iets, simpelweg door er te zijn. Als zoveel mensen uit verschillende hoeken van de maatschappij een heel rapport volpennen over demografie – dat alles rijkelijk gelardeerd met tabellen en grafieken – dan normaliseert dat natuurlijk thema’s als demografie en bevolkingsgroei door immigratie.

Verder snijdt het rapport een paar belangrijke thema’s aan. Bevolkingsgroei door laaggeschoolde arbeidsmigratie is onwenselijk. Het heeft geen zin om mensen te importeren die in Nederland zaken moeten produceren die we vervolgens weer exporteren. Als ik het kort mag samenvatten in mijn eigen woorden: prima als je voor heel Europa tomaten wilt produceren, maar niet als je de mensen die je nodig hebt om ze te plukken moet importeren. En al helemaal niet als je die mensen moet uitbuiten in allerlei slechte contracten met gedwongen winkelnering in de vorm van dure en slechte huisvesting. Dus laat die tomaten dan door een robot plukken. Of ga ze kweken in een warm land. Zo zijn er nog een paar thema’s die deels ook al te lezen waren in Grenzeloze Verzorgingsstaat. Je kunt vergrijzing niet oplossen met immigratie is er één van.

Hugo de Jonge zei nog iets opmerkelijks. Hij vertelde dat hij tijdens zijn ministerschappen er tegenaan liep, dat we de bevolkingsgroei niet konden bijbenen. Met huizen bouwen bijvoorbeeld. ‘Nederland groeit veel harder dan we kunnen hebben.’ Dat zei hij tijdens de persconferentie en herhaalde hij later één-op-één nog eens. Met deze bevolkingsgroei loopt de zaak vast. En dat klopt natuurlijk. Nederlandse burgers zijn daar dagelijks getuige van. En velen zijn er ook slachtoffer van, als het gaat om zaken als woningnood.

Het rapport van de Staatscommissie onderkent dat. Teveel immigratie is niet goed, is de boodschap. Er moet een gulden middenweg gevonden worden. En dat is volgens de Staatscommissie ‘gematigde groei’. Er moeten richtgetallen en bandbreedtes komen voor immigratie.

Hadden we het maar eerder gedaan

Wat ook belangrijk is – in psychologisch opzicht – is dat immigratie wordt gepresenteerd als iets dat de overheid moet proberen te sturen. Immigratie is in Den Haag lang impliciet en expliciet gepresenteerd als een soort natuurverschijnsel. Als iets dat ons overkomt. Als iets dat niet te sturen is. Want Brussel. Want internationale verdragen. De Staatscommissie zegt eigenlijk tegen de politiek: jullie moeten aan de bak. Jullie moeten aan de knoppen gaan draaien. En wij – van de Staatscommissie – bieden jullie politici ‘handelingsperspectieven’. En dan mogen jullie – de politici – de keuzes maken.

Gaan de politici dit doen? Ik ben er niet helemaal gerust op. Een derde opmerkelijke opmerking van Hugo de Jonge maakt duidelijk waarom. ‘Oh, hadden we hier maar 10 jaar geleden al [iets] mee gedaan’, verzuchtte hij, ‘want dat had echt het allerbeste moment geweest om te kunnen sturen.’ Om vervolgens de Staatscommissie te verontschuldigen dat de politiek dan ook 10 jaar geleden de opdracht had moeten geven.

Bevolkingsgroei heeft negatieve welvaartseffecten

Aan de ene kant heeft Hugo de Jonge gelijk: zijn woningbouwopgave – van bijna één miljoen woningen! – was bijvoorbeeld een stuk kleiner geweest als politici 10 jaar terug actief de immigratie hadden afgeremd.

Maar aan de andere kant is het wrang dat Hugo de Jonge deze opmerking maakte. Want bijna een halve eeuw geleden – in 1977 – hadden we ook al zo’n rapport. De Commissie-Muntendam vertelde de politiek toen: een grotere bevolkingsomvang geeft geen economische (schaal)voordelen. Logisch, want landen met een grote bevolking zijn niet rijker dan landen met een kleine bevolking.

Daarbij – waarschuwde de Commissie-Muntendam – leidt bevolkingsgroei in een dichtbevolkt land als Nederland wel tot allerlei negatieve welvaartseffecten. Daarbij gaat het vooral om wat we nu de ‘brede welvaart’ noemen: natuur, landschap, milieu, noem maar op. Er moest daarom volgens de Commissie-Muntendam gestreefd worden naar een min of meer constante bevolkingsomvang. Immigratie moest zowel op de korte als de middellange termijn geen noemenswaardig effect hebben op de demografische ontwikkeling.

Het verschijnen van Gematigde Groei roept bij mij dan ook – naast de reactie ‘goed dat dit normaliserende rapport er is’ – drie vragen op.

De eerste vraag is: waarom kiezen voor ‘gematigde groei’? Waarom niet voor nulgroei? We hebben een klein en vol land. Nu al is er strijd om al die verschillende functies – wonen, natuur, landbouw, recreëren – te realiseren met zoveel mensen op een postzegel. Meer mensen betekent in dit opzicht een groter probleem.

Immigranten die slecht integreren blijven lang of permanent

Daarnaast: een migratiesaldo van bijvoorbeeld 50.000 klinkt niet veel, maar je moet je realiseren dat hiervoor jaarlijks bijna 200.000 immigranten door Nederland moeten ‘stromen’. In Grenzeloze Verzorgingsstaat lieten we zien dat juist de immigranten die goed scoren op integratie vaak snel weer weg zijn. Andersom hebben immigranten die slecht integreren de neiging om lang of permanent in Nederland te blijven.

Dat gaat dan om alle denkbare integratie-indicatoren: nettobijdrage aan de schatkist, inkomen, uitkeringen, toeslagen, schoolprestaties, opleiding, zorg, jeugd, criminaliteit, culturele afstand, gemengd huwen, noem maar op. We noemden dat de ‘omgekeerde welvaartsmagneet’. Hoe gaat Nederland die negatieve zelfselectie bij remigratie voorkomen? Dat lukt ons tot op heden namelijk totaal niet.

De tweede vraag is: gaat de politiek nu wel écht iets met dit rapport doen? Het advies van de Commissie-Muntendam – immigratie dient geen effect te hebben op de bevolkingsomvang – werd in de wind geslagen. De bevolking groeide sinds dat rapport van bijna 14 miljoen toen naar bijna 18 miljoen nu. Vier miljoen mensen er bij, waarvan maar liefst drie miljoen met een migratieachtergrond! De Commissie-Muntendam is op dit punt volledig genegeerd.

Het verschil tussen nu en toen is wel dat de electorale druk enorm toeneemt. In Duitsland groeit de AfD als kool. In Italië is Meloni gekozen. In Frankrijk wordt Marine Le Pen wellicht de volgende president. De Deense PvdA voert al jaren een strikt asielbeleid. In de voormalige zogenaamde ‘humanitaire superpower’ Zweden zwaait nu een rechtse regering de scepter. In België peilen migratie-kritische partijen als Vlaams Belang en N-VA hoog. In Nederland won de PVV de verkiezingen en peilde recent op een derde van de kiezers! Tja, dan schuif je als politicus toch iets minder nonchalant zo’n rapport over immigratie en bevolkingsgroei de la in.

Juist asielmigratie heeft grote negatieve gevolgen

De derde vraag is: gaan die ‘handelingsperspectieven’ de politici wel voldoende handvatten bieden? Op asiel heeft de regering weinig grip – geeft de Staatscommissie al toe – en ook in de toekomst zal migratie pieken kennen. En juist asiel en de daaruit volgende gezinsmigratie hebben grote negatieve gevolgen voor Nederland. Opleidingsniveau, schoolprestaties, arbeidsparticipatie en inkomen zijn doorgaans laag. Uitkeringsafhankelijkheid, toeslagen, culturele afstand en criminaliteit zijn doorgaans hoog. De achterstanden zetten zich door bij de tweede generatie.

Wat zou het advies aan de regering zijn om de negatieve gevolgen van asiel in de toekomst te voorkomen, vroeg ik Van Zwol, voorzitter van de Staatscommissie. Enigszins tot mijn verassing antwoordde hij onder meer dat de Staatscommissie voorzichtig was met het woord ‘sturen’. Ik dacht dat het hele rapport eigenlijk een opdracht was aan de politiek: ‘ga immigratie sturen!’ Maar bij asielmigratie blijkt dat toch niet zo te zijn!? Heel opmerkelijk, want de Staatscommissie geeft bij studie- of arbeidsmigratie wel duidelijke adviezen of handelingsperspectieven. Helaas was het antwoord op mijn ‘asielvraag’ wollig en weinig concreet. En dat is eigenlijk wel logisch, want uitgerekend bij asiel is een fundamentele beleidsomslag nodig om te kunnen sturen.

Het hele rapport ademt ‘sturen van immigratie’ uit. Dit sturen kan men realiseren door internationale verdragen als het VN-vluchtelingenverdrag aan te passen. Bijvoorbeeld zorgen dat asielzoekers van buiten geografisch Europa hooguit bij uitzondering en bij wijze van gunst asiel mogen aanvragen. Zorgen dat we als land kunnen sturen op het interne verkeer van personen binnen de EU. We moeten vooral ook sturen op het nationale eigenbelang van Nederland: díe mensen binnenlaten die iets bij kunnen dragen en de rest – zeer begrensd en beslist – buitensluiten.

Met wortel en stok de EU in

Om dat voor elkaar te krijgen moeten we eerst het laaghangend fruit plukken; zie de door Hans Roodenburg opgesomde maatregelen die we nu al kunnen nemen om immigratie te beperken. En een nieuwe regering moet ook met wortel en stok de EU in. Heel veel EU-landen hebben inmiddels barstende koppijn van asiel. Het vrije verkeer van personen leidt in alle uithoeken van de EU tot uiteenlopende problemen, van leegloop tot woningnood. Daar moet die nieuwe regering over in gesprek. Praten. Bondjes smeden met andere lidstaten. Dat is de wortel.

Daarnaast moet er ook op de achtergrond een stok achter de deur staan. Hoe fijn is het dan dat wij als grondlegger van de EU – ons uittreden zou een ramp zijn voor de Unie – en als grote nettobetaler letterlijk en figuurlijk enorm veel wisselgeld hebben. Dat moeten we uit puur nationaal eigenbelang veel harder uitspelen. En dat harde uitspelen zal overigens voor de hele EU goed zijn, immers veel landen worstelen met hetzelfde probleem: niet selectieve en slecht stuurbare immigratie. Laat Nederland eens progressief zijn en hierin voorop lopen. En dan ligt die ‘sturing van immigratie’ misschien wel in het verschiet.

Jan H. van de Beek is wiskundige en antropoloog en promoveerde op de geschiedenis van het economisch onderzoek naar het Nederlandse migratiebeleid. Hij is een van de auteurs van het rapport ‘Grenzeloze Verzorgingsstaat’, hier te downloaden. Hij werkt nu aan een actueel boek over bevolkingsgroei en migratiebeleid in het Nederland van nu en straks.

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillig betaalde abonnementen van de lezers. Doet u al mee? Doneren aan Wynia’s Week kan HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Staatscommissie is te voorzichtig: ook de asielmigratie moet stevig worden ingeperkt verscheen eerst op Wynia's Week.