Jarenlang deden Nederlandse politici een wedstrijdje wie de meeste ontwikkelingshulp gaf, gefinancierd door de belastingbetaler. Nederland betaalt al dertig jaar naar verhouding de hoogste contributie aan de Europese Unie en ook ver boven zijn macht contributie aan de Verenigde Naties. De burgers van Nederland moesten in de jaren 2010-2015 de broekriem aanhalen – ook met grote economische schade tot gevolg – omdat onze politici anders in Brussel gehoond zouden worden omdat ze anderen steeds de maat hadden genomen met hun hoge begrotingstekorten.

Koploper, aanjager…

Het speelt ook weer bij deze kabinetsformatie. Nederland betaalt een hoge prijs voor de peperdure én mislukte ambitie (sinds 2017) om ‘klimaatkoploper’ te willen zijn, met koopkrachtverlies en concurrentieschade tot gevolg. Nederland betaalt een hoge prijs voor de Haagse pretentie (sinds eind 2022) om ‘aanjager’ te willen zijn door miljarden per jaar uit te geven voor Oekraïne. Hoe sympathiek ook: waarom juist wij?

Nederland is ook stikstofkampioen van de wereld, niemand is zo streng met stikstof – met stagnerende bouw en andere economische schade tot gevolg. Logischerwijs is nu het geld op – en nu wil voormalig begrotingskampioen Nederland juist meer uitgeven dan van Brussel mag.

…alleen bij migratie niet.

Zo wordt de kabinetsformatie van het eerste kabinet-Jetten achtervolgd door alle ijdeltuiterij uit het verleden, waar de formerende partijen D66 en CDA overigens beide volop mede voor verantwoordelijk zijn. Kunnen ze over hun eigen schaduw heen springen? Het is twijfelachtig.

Op één punt is Nederland bepaald géén Gidsland: immigratie en asiel. Het volste land van Europa groeit dicht door problemen die samenhangen met vrijwel ongeremde immigratie. Juist daar blijken D66 en CDA tot dusver niet erg geneigd om van Nederland een voorbeeldland te maken, terwijl de meeste burgers dat juist wel graag zouden zien. De buurlanden doen het beter.

We lopen dus voorop als het ons schaadt en blijven juist achter als we er van zouden opknappen om koploper te zijn. Zijn D66 en CDA de juiste partijen om een regeerakkoord te schrijven dat ons van die deugreflex afhelpt? De vraag stellen is die beantwoorden.

De video’s van Wynia’s Week TV (WWTV) zijn ook als podcast te beluisteren. Click HIER

Wynia’s Week bestaat dankzij u, de kijker, luisteraar en lezer. Vooral aan het eind van het jaar vragen we u om weer bij te dragen. Heel graag!

Het bericht ‘Wij Nederlanders betalen een hoge prijs voor de ijdelheid van onze politici’ VIDEO! PODCAST! verscheen eerst op Wynia's Week.

Neem het vorige week gepubliceerde rapport van de WRR, een ‘denktank’ die het kabinet adviseert. Titel: Europese vergrijzing in het vizier. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid ziet, kort gezegd, de Europese vergrijzing als een serieuze bedreiging voor Nederland. Daarom moet minister-president Dick Schoof er bij Europese regeringsleiders op hameren dat zij iets doen aan de dreigende uitgaventsunami die met de vergrijzing gepaard gaat.

Zouden de regeringsleiders in Parijs, Berlijn en Rome het rapport inmiddels hebbenlaten vertalen en met rode oortjes lezen? Zouden Macron, Scholz en Meloni schrikken van hun toekomst die de WRR schetst?

Slecht voorbereid

Dit is er aan de hand: de meeste landen in de Europese Unie zijn niet of slecht voorbereid. Burgers leven langer. Zij krijgen langer een oudedagsuitkering. Ze hebben meer zorg nodig. Tot overmaat van ramp zijn er minder (oudere) jongeren om de economische groei op het vereiste peil te houden.

Het goede nieuws is: Nederland is de grote uitzondering. Wij hebben het voordeel van een pensioenspaarvarken met maar liefst 1.500 miljard euro beleggingen. Nederland is Europees kampioen pensioenen. Het geld voor bestaande en toekomstige pensioen ligt al klaar. Andere landen moeten dat nog maar zien te krijgen. Bovendien verloopt de vergrijzing elders in Europa sneller dan bij ons.

Goed gedaan, Nederland, zou je zeggen. Maar de WRR ziet donkere wolken. Andere Europese landen zullen steeds meer hoofdbrekens krijgen om hun begrotingsuitgaven te beheersen. De vergrijzing kan de economische groei drukken. Economische stagnatie dreigt. En Nederland is dan twee keer de klos.

Eén keer omdat Nederland als exportland bij uitstek zaken doet in Europa, zodat er minder te verdienen is. De tweede keer omdat er meer kans is op begrotingsontsporingen, ongeremde staatsschulden, extra politieke druk om de rente laag te houden ook als de inflatie stijgt vanwege bijvoorbeeld krapte op de arbeidsmarkt.

Omdat Nederland het meeste pensioengeld heeft, zijn onze gepensioneerden de grootste verliezers als de inflatie niet wordt beteugeld.

Schrik, schrik

De risico’s zijn duidelijk en urgent. Maar toch knaagt er iets bij het lezen van het WRR-rapport. Het gaf me zo’n nostalgisch gevoel. Een déjà vu. In 1997, kort voor de invoering van de euro, klonken er namelijk ook waarschuwingen voor de Europese bedreigingen voor Nederlandse pensioenen.

Politici schrokken zich een hoedje toen bleek dat in de Nederlandse pensioenwereld grote zorgen leefden over de euro. Zouden de zuidelijke landen met hun reputatie van laks begrotingsbeleid met ontsporende staatsschulden niet de inflatie aanwakkeren? Dat zou de waarde van de euro ondermijnen. En dus de Nederlandse pensioenen treffen waar zij het meest kwetsbaar zijn: oplopende inflatie.

Geloofsartikel

De toenmalige minister van Financiën, Gerrit Zalm (VVD), noemde de zorgen om een hogere ‘euro inflatie’ niet verstandig. Nee, logisch, het kabinet had geen behoefte aan bange burgers. Dat zou het draagvlak voor de ongewisse invoering van de euro alleen maar ondermijnen.

Bovendien is de Europese Unie, voorheen de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (1952), voorheen de Europese Economische Gemeenschap (1958), een geloofsartikel in de Nederlandse politiek. Wie dat in twijfel trekt, plaatst zich buiten de discussie.

En nu begint de WRR er weer over….

Afscheid van de euro?

Niet dat de WRR met een radicale oplossing komt, zoals afscheid nemen van de euro. De regeringsadviseur klampt zich vast aan onderzoek dat Nederland met zijn open, op export gerichte economie meer dan andere landen heeft geprofiteerd van de uniforme Europese markt.

De WRR draait de oplossing om. Nederland moet juist ándere Europese landen overtuigen van ons gelijk. Het is te laat voor die landen om een pensioenstelsel à la het onze op te bouwen, maar andere acties zijn er genoeg.

Hoe zouden Macron, Scholz en Meloni reageren als Dick Schoof hen komt adviseren dat zij hun arbeidsmarkt moeten hervormen? Dat hun werknemers en ondernemers hun productiviteit moeten verhogen. Dat hun kiezers langer moeten doorwerken, zodat de vergrijzing betaalbaar blijft. En dat zij niet moeten proberen de extra vergrijzingsuitgaven te financieren met hogere extra staatschulden.

Ze zullen zeggen: gefeliciteerd Dick. Jouw land is een bofkont. Jij wilt op verschillende terreinen een opt-out van Europese regels, nou, hier heb je al decennia een opt-out. Nederland staat met zijn pensioenen geïsoleerd in Europa, dat weet je. Het kon Mario Draghi als president van de Europese Centrale Bank niks schelen dat zijn ultralage rentepolitiek de Nederlandse pensioenen saboteerde. Het was namelijk de reddingsboei van de andere landen. Zo zal het in de volgende crisis wéér gaan.

Laat pensioenfondsen beleggen in de meest rendabele regio’s

Als Schoof na zijn buitenlandse bezoekjes terug is in Den Haag is hij een ervaring rijker. Met gidsland spelen maak je geen politieke vrienden.

Wat dan wel? Gebruik het pensioenspaarvarken en het vergrijzingsvoordeel van Nederland voor een sterke eigen positie. Kies voor een concurrerend bedrijfsleven. Laat de beleggingsmarkt zijn werk doen. Dus: geef pensioenfondsen alle ruimte om te beleggen in regio’s met hogere groei én rendementen dan in Europa. Stop politieke druk voor pensioenbeleggingen in maatschappelijk projecten in Nederland zonder duidelijk financieel voordeel. En zeg gewoon eens nee als Europa aanklopt voor extra geld voor programma’s met mooie namen maar zonder heldere en realiseerbare doelstellingen.

Europa is namelijk best belangrijk, maar ook best een gevaarlijke politiek-economische plek voor onze pensioenen.

Menno Tamminga  is economisch columnist van Wynia’s Week. Eerder was hij redacteur en columnist van Het Financieele Dagblad en van NRC Handelsblad.  

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Menno Tamminga: Versterk met onze goede pensioenen onze eigen positie en speel geen gidsland verscheen eerst op Wynia's Week.

Zo gerekend trekt Nederland verhoudingsgewijs meer geld uit voor een illusoire strijd tegen bramen en brandnetels dan Duitsland – dat vijf keer meer inwoners heeft – voor de verdediging tegen een echte, buitenlandse agressor. Arnout Jaspers over de peperdure onzin van Nederland Stikstofland, die ook nog eens de eigen voedselproductie bedreigt.

In Noord-Duitsland is de stikstofuitstoot net zo hoog als in Nederland, maar daar is helemaal geen crisis. In Vlaanderen is het een beetje crisis: 60 landbouwbedrijven zullen worden uitgekocht. In Wallonië en de rest van Europa boert men gewoon door. Waar komt die Nederlandse obsessie voor stikstof vandaan en waarom heeft het kabinet daar tientallen miljarden voor over?

In een vorig artikel over de wat de ‘stikstofcrisis’ wordt genoemd wierp ik als hypothetisch voorbeeld op, dat één hondendrol per hectare per jaar al de norm voor stikstofdepositie in ‘overbelaste’ Natura2000-gebieden overschrijdt. Deze overbelasting door honden is geen hypothese meer: Belgische onderzoekers hebben voor natuurgebieden rond Gent berekend dat honden daar 11 kilo stikstof per hectare per jaar achterlaten.

‘We waren verast door die enorme hoeveelheden nutriënten,’ aldus de eerste auteur van deze studie, Pieter de Frenne, in het biologenclubblad Bionieuws. Het is maar wat je ‘enorm’ noemt: dit komt neer op iets meer dan 1 gram stikstof – zeg maar: 1 vogelpoepje – per vierkante meter per jaar.

Ecologen vinden desgevraagd dat u ofwel met uw hond helemaal die natuurgebieden niet meer in mag, of ze moeten aangelijnd blijven, en u moet, net als in de Vinex-wijk, de drollen oprapen en in een plastic zakje mee terug nemen. Het wachten is nog op de ecoloog die eist dat honden in natuurgebieden een luier om moeten, want ook urine bevat veel stikstof.

Nu ook in Vlaanderen

Met dit onderzoek zijn we in Vlaanderen beland, waar het verloop van de stikstofperikelen een treffende gelijkenis vertoont met Gidsland Nederland. De Nederlandse stikstofcrisis was het gevolg van de Raad van State die in 2019 het Programma Aanpak Stikstof (PAS) torpedeerde, in een proces aangespannen door serieprocedeerder Johan Vollenbroek.

In Vlaanderen spanden Natuurpunt en de Limburgse Milieukoepel in februari 2021 een proces aan en was het de Raad voor Vergunningsbetwistingen die hetzelfde deed met de Programmatorische Aanpak Stikstof (PAS). De Vlamingen liepen dus twee jaar achter, maar zijn veel sneller met een definitief plan gekomen: hun Krokusakkoord van 23 februari dit jaar voorziet in het gedwongen sluiten van de zestig meest uitstotende bedrijven, plus een aanbod voor vrijwillige sluiting aan nog 116 bedrijven. Bovendien moet het aantal varkens in Vlaanderen in 2030 met 30% verminderd zijn. Totale prijskaartje: 3,6 miljard euro.

Nederland gaat veel verder

Ook dit zijn forse ingrepen, waar gemor tegen klinkt van Vlaamse landbouworganisaties, maar onvergelijkbaar met de voorgenomen kaalslag in de Nederlandse veeteelt. Hier domineert de legalistische aanpak.

Door de uitspraak van de Raad van State zijn talloze boeren met hun bedrijf in een juridisch niemandsland beland. Vollenbroek probeert zijn juridische zegetocht nu voort te zetten door lokale overheden te dwingen om daar naar de letter van de wet op te gaan handhaven.

In Vlaanderen is er voor gekozen om slechts een klein aantal bedrijven te sluiten die nabijgelegen Natura2000-gebieden het meest belasten met stikstof. Ook in Nederland zou dat al een stuk schelen, maar niks daarvan: elke minieme, potentiële overschrijding van de norm zorgt al voor het ongeldig worden of niet verlenen van de vergunning. Gevolg: duizenden Nederlandse boeren hangt nog steeds gedwongen staking van hun bedrijf boven het hoofd.     

In Wallonië: niets aan de hand

Hoewel de Vlaamse aanpak pragmatischer is, geldt ook daar in wezen het primaat van de Kritische Depositie Waardes (KDW’s): voor elk soort ecosysteem is een exacte grens vastgelegd hoeveel stikstof (en andere nutriënten, zoals fosfor) daar per hectare per jaar mag neerdalen. Is die grens al bereikt of  overschreden (al wordt dat vaker met een model berekend dan gemeten), dan mag er niet één hondendrol per jaar meer bij.

Charmant is ook, dat het Krokusakkoord biologische veehouders vrijstelt van stikstofreducerende maatregelen zoals emissiearme stallen of luchtwassers, die wel verplicht zijn voor reguliere veehouders. Logisch toch? Immers, biologische koeien moeten naar buiten kunnen, dus moet de stal openingen bevatten, aldus belangenvereniging BioForum. 

Omdat Vlaanderen en Wallonië één land vormen, zou je misschien verwachten dat het daar ongeveer hetzelfde geregeld is. Nee dus: in Wallonië wordt voor de vergunningsverlening van geval tot geval in de praktijk bekeken of een landbouwbedrijf schade berokkent aan nabijgelegen natuurgebieden. Uit Wallonië komen geen berichten over uitkoopregelingen of gedwongen bedrijfssluitingen.   

Als Vlaanderen en Nederland al kiezen voor stringente regeldrift, zou je op grond van het veronderstelde nationale karakter verwachten dat in Duitsland de stikstof’crisis’ helemaal tot het kookpunt komt. Echter: niets is minder waar. Onze oosterburen zijn verrassend lankmoedig over overschrijdingen van de Kritische Depositie Waardes in hun natuurgebieden.

Tot het vonnis van de Raad van State in 2019 gold in Nederland, dat als een bedrijf volgens het rekenmodel Aerius minder dan 14 gram stikstof per hectare per jaar liet neerslaan in nabijgelegen Natura2000-gebieden, de zogeheten grenswaarde, er geen milieuvergunning nodig was. Na dat vonnis werd de grenswaarde 0,7 gram per hectare per jaar, een onmeetbaar kleine hoeveelheid.

In Duitsland: geen onteigeningen

In Duitsland heeft een bedrijf pas een vergunning nodig als die berekende depositie 100 gram stikstof per hectare per jaar is. Dus is in Duitsland, hoewel ook daar een sterke eco-lobby bestaat, geen sprake van veehouders onteigenen en de eigen landbouw onthoofden.

Kan het nog ruimer? Jazeker. In Denemarken, toch ook bepaald geen bananenrepubliek en qua ‘duurzame’ energie de lieveling van groenlinkse dromers, is de grenswaarde 700 gram als er geen andere stikstof uitstotende bedrijven in de buurt zijn, en 200 gram in een cluster van zulke bedrijven.

Landbouworganisatie LTO bepleit dan ook om de extremistische grenswaarde van 0,7 gram los te laten en terug te gaan naar de grenswaarde van voor 2019, dus 14 gram. Nee, zeggen Nederlandse ecologen in koor, alleen hier is het water de natuur dermate tot de lippen gestegen, dat er geen gram stikstofdepositie meer bij kan.

Nederland wordt dan steevast opgevoerd als de grote viezerik van Europa, met per hectare de hoogste stikstofuitstoot van alle landen. Nog los van het feit dat die uitstoot de afgelopen dertig jaar al meer dan gehalveerd is door alle innovaties in de landbouw, is dat geen eerlijke vergelijking, zoals onderstaand kaartje van de ammoniakuitstoot in Europa laat zien.

Bron: Pineti3

De uitstoot per hectare is hier zo hoog, omdat Nederland vrijwel geen echt natuurgebied met een lage uitstoot heeft die het nationale gemiddelde omlaag brengt. Duitsland, Frankrijk en Italië hebben dat wel. Het noorden van Duitsland is bijvoorbeeld een gebied groter dan Nederland met eveneens een zeer hoge uitstoot per hectare, en hetzelfde geldt voor het noorden van Italië.

Als Noord-Duitsland en Noord-Italië afzonderlijke landen waren, zouden die Nederland in de Europese ranglijst van viezerikken naar de kroon steken. Dat op zich kan dus geen argument zijn om in Nederland veel strengere stikstofnormen te hanteren dan in onze buurlanden.

Zal het Nederlandse stikstoffonds de komende jaren werkelijk gevuld raken met 25 miljard euro belastinggeld, om onze eigen landbouw goeddeels te liquideren? Waarschijnlijk niet.

Voorspellen is eigenlijk helemaal niet zo moeilijk, als het over de groenlinkse droomwereld gaat. Zodra namelijk de harde realiteit door die bubbel heen prikt, komen de meeste politici – beter laat dan nooit – tot bezinning.

Nu Kiev gebombardeerd wordt, zien we dat gebeuren met energie en defensie: linkse partijen pleiten in de Tweede Kamer voor verhoging van het defensiebudget, een historisch unicum, en eindelijk realiseert men zich hoe funest het is om afhankelijk te zijn van Russisch gas. Onder een acute dreiging kunnen we die scheuren in Groningse huizen weer in perspectief zien, en komt het opnieuw wijd opendraaien van de gaskraan in Slochteren in beeld. In Duitsland is zelfs het terugdraaien van de Atomausstieg bespreekbaar geworden.

Misschien zal de economische fall-out van de oorlog in de Oekraïne al zo ernstig zijn, dat het over de balk smijten van 25 miljard euro om overgevoelige plantjes en vlindertjes voor Nederland te behouden definitief van tafel gaat.

Misschien is er nog een andere crisis voor nodig om politici het realiteitsbesef bij te brengen, dat eigen voedselproductie, net als een geloofwaardige defensie en een betrouwbare energievoorziening, een eerste levensbehoefte is, die je als maatschappij geen speelbal moet laten worden van serieprocedeerders en een fundamentalistische eco-lobby.

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers bericht enkele keren per maand voor Wynia’s Week over mythes, misverstanden en opzettelijke onwaarheden. Steunt u deze onafhankelijke journalistiek? Uw bijdragen zijn van harte welkom op de bankrekening van Wynia’s Week NL94 INGB 0006 3945 08 of HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De stikstof-obsessie was al gekkigheid. Maar helemaal nu er echt crisis is. verscheen eerst op Wynia's Week.