Eeuwenlang beijverde Nederland zich voor de vrije zeevaart en daar had de Nederlandse Republiek zelf het grootste belang bij. Niet voor niets had Nederland in de zeventiende en de achttiende eeuw overal in Azië en Afrika forten om de vrije doorvaart voor (vooral) VOC-schepen mogelijk te maken. Later zorgde wereldmacht Groot-Brittannië voor de vrije zeevaart.

Maar de laatste decennia is de almacht van de Verenigde Staten aan het afbladderen en niet alleen China, maar ook regionale machten – zoals Iran – proberen zich in het nieuwe, onzekere krachtenveld versterkt te positioneren. Tegen die achtergrond kan een reeks van andere zeestraten – van de Straat van Gibraltar tot Kaap de Goede Hoop, de Noordpoolroute en de Zuid-Chinese Zee – onderwerp van militaire confrontaties worden, zegt Nuijt.

Nederlands belang voorop

De voor Nederland historische gevechten rond onder meer het Nauw van Calais en de Sont tussen Denemarken en Zweden zijn dus helemaal niet zo uit de tijd als het tot voor kort leek. Overal ter wereld kan de controle over cruciale zeepassages weer inzet van militaire botsingen worden.

Dat komt mede doordat alle vormen van zeetransport veel intensiever zijn geworden. Vaak gaat het om energiedragers, investeringsgoederen en zeldzame grondstoffen die van vitaal economisch belang zijn, stelt Arnout Nuijt, die onder meer de wereldhaven Rotterdam adviseerde.

Nederland moet in het actuele krachtenspel over de macht in de wereld niet proberen boven zijn macht te spelen, zegt Nuijt. Dus dicht bij huis blijven met militaire activiteiten. En in de Europese Unie je niet met alles bemoeien, maar vooral op het eigen belang letten.

Nuijt noemt één voordeel van het mogelijk wegvallen van de Verenigde Staten als vanzelfsprekende NAVO-bondgenoot: de afgelopen decennia werd Nederland – om maar vrienden met de VS te blijven – meegetrokken in invasies in landen als Afghanistan en Irak. De kans dat Nederland daar zonder veel eigenbelang nog aan mee gaat doen, wordt nu mogelijk een stuk kleiner.

Wynia’s Week is er 146 keer per jaar, met iedere week een nieuwe video annex podcast. In totaal gaat het om duizend artikelen, video’s en andere producties. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

WWTV is er ook als podcast. Luister HIER

Het bericht ‘De Straat van Hormuz is maar één van de vele zeestraten waarover gevochten kan gaan worden’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Europese zinsverbijstering

Ja, wie had dat geacht: een links Europa dat zich verheugt op de successen van het afgrijselijke en moorddadige regime van Iran en de VS heeft laat vallen als een baksteen. In de woorden van de Belgische minister van Defensie Theo Francken zijn we terechtgekomen in een wereld waarbij de nieuwe collectieve Europese zinsverbijstering luidt dat ‘de regering-Trump erger is dan de ayatollahs van Teheran’.

Je ziet het ook bij de usual suspects onder de Nederlandse geopolitieke analisten en andere politieke activisten die dag in dag uit op televisie – met toenemend leedvermaak – mogen uitleggen dat ‘we’ nu toch echt de VS uit de NAVO ‘moeten trappen’ of dat ons land iedereen uit de Situation Room moet berechten als oorlogsmisdadigers. En dat allemaal vanwege een onbeheersbare afkeer van de persoon van de Amerikaanse president.

Maar de twijfel omtrent het optreden van Trump groeit onweerlegbaar – ook bij zijn vermeende bondgenoten in Europa. Zo nam de Duitse AfD al eerder afstand van Trumps dreiging om Groenland in te pikken en moeten andere Europese partijen spitsroeden lopen tussen enerzijds sympathie voor de binnenlandse agenda van de MAGA-beweging en anderzijds terughoudendheid jegens een agressieve buitenlandse politiek. Vorig jaar al verloren conservatieve politici verkiezingen in Australië en Canada vanwege hun bewondering voor Trump. En met zijn recente aanval op de paus heeft de Amerikaanse president veel krediet verspeeld bij conservatief Italië, waar premier Meloni tot voor kort gold als één van zijn trouwste Europese bondgenoten.

Nog recenter kon openlijke steun van vicepresident Vance noch van Trump zelf de val van de Hongaarse premier Orbán tegen de verwachtingen in niet voorkomen. Maar schijn bedriegt. De Hongaren lijken eerder de corruptiepraktijken onder Orbán zat te zijn geweest dan gedreven te zijn door een afkeer van de Amerikaanse president. Bovendien heeft het land een parlement gekozen dat voor 100 procent uit rechtse partijen bestaat. Beoogd premier Magyar, een soort Orbán-light, zal de Fidesz-agenda dan ook grotendeels intact laten, maar wel slim mee gaan bewegen (of meestribbelen?) met de EU. Ook hier geldt – gelet op het gejubel onder links – dat door een blinde afkeer van een ‘foute persoon’ sommigen de realiteit volkomen uit het oog verliezen.

Desastreus wensdenken

Maar terug naar de dagdromerij die ons continent wil ontdoen van de VS. De logica en realiteitszin zijn ook hier zoek. Dat op dit moment een breuk binnen de NAVO funest, nee, suïcidaal zou zijn voor Europa, nu de dreigingen in de wereld richting ons continent nog nooit zo groot zijn geweest, wordt lacherig terzijde geschoven. En dat terwijl diezelfde analisten ons jarenlang hebben gewaarschuwd voor dreigingen uit Rusland, China en andere autoritaire regimes en ons hebben aangespoord om ons snel en stevig te herbewapenen. Want we lopen grote kans op oorlog, roepen ze in koor. Dezelfde experts stellen nu het fanatiekst dat we dat allemaal beter zonder de VS aankunnen – iets wat niet anders dan een onverantwoord, populistisch en zwaar polariserend standpunt is.

Het is daarom goed dat het VVD-smaldeel in het kabinet-Jetten zich niet mee laat sleuren door de Europeanistische leer van D66. Uitlatingen in talkshows de afgelopen dagen door onder anderen de bewindslieden Heinen en Karremans waren glashelder: er kan geen sprake van zijn dat we de VS loslaten, noch dat we als Europa onze eigen boontjes zouden kunnen doppen. Dat laatste is immers desastreus wensdenken.

Geen land is de baas in Europa

Daarom is het ook prima dat onze Koning een nachtje bleef slapen in het Witte Huis. Dat is in het belang van ons land. Gelukkig zijn er in Den Haag nog mensen die het hoofd koel houden. Laten we intussen hopen dat de ‘open’ discussie van onze jeune premier met Trump geen schade aan een 250 jaar oude relatie met de VS heeft gebracht.

Ja, Europa wordt – sinds 1945 – gedomineerd door de VS en misschien wel klein gehouden. Maar dat is niet omdat we eigenlijk groot zijn. Dat is omdat we verdeeld, tegenstrijdig, politiek heterogeen, pluralistisch, democratisch en institutioneel inclusief zijn. Met dat laatste bedoel ik dat de EU nog altijd – en gelukkig maar – een consensuspolitiek nastreeft en er niets met een eenvoudige meerderheid van lidstaten doorgedrukt kan worden. Geen land is de baas in Europa en dat moeten we zo houden. Bovendien, een aantal lidstaten heeft juist baat bij een matigende invloed van de VS en Nederland hoort daar eigenlijk ook bij.

Terug naar de dreigingen, waar we al jaren in geuren en kleuren voor gewaarschuwd worden. Laten we even de niet-geografische chokepoints van Europa (de afhankelijkheid van de VS voor wat betreft energievoorziening, wapensystemen, satellieten, IT-applicaties en wat dies meer zij) laten voor wat ze zijn en ons focussen op de concrete geopolitieke bedreigingen die Europa op dit moment moet ondergaan.

In de eerste plaats is dat de Russische dreiging, een fenomeen dat we door de eeuwen heen zien oplaaien, afzwakken, maar altijd weer zien terugkeren. De vervaarlijke Russische beer is een permanent gegeven in de Europese veiligheidsproblematiek. Die dreiging is de afgelopen jaren niet verminderd, integendeel: de openlijke en omvangrijke (overigens grotendeels terechte) Europese steun aan Oekraïne in zijn oorlog tegen Rusland heeft die bedreiging niet alleen bestendigd, maar zelfs meer dan ooit geïnternaliseerd. Echter iedereen weet, zonder de VS kunnen we de Russen nog lang niet de baas.

Dan is alles voor niets geweest

Want als het, wat God verhoede, tot een shooting war tussen Europa en Rusland komt (en de Amerikanen hebben dan hun handen van ons continent afgetrokken), dan zijn we in het gevecht niets zonder optimaal werkende F35s, voldoende Patriot-raketten en input van Amerikaanse satellieten en inlichtingen. Als we in plaats van die dreiging vrede en de-escalatie willen met Rusland, zullen we met Moskou moeten onderhandelen, daar een hoge prijs voor betalen of tegen elkaar uitgespeeld worden.

Europese landen zullen dan weer Russisch gas importeren, steun aan Oekraïne inslikken en de Russische bezetting van de Krim en Zuidoost-Oekraïne moeten accepteren. En dan is alles voor niets geweest. Het alternatief is immers een lucht-, raketten-, cyber-, drone- en zeeoorlog met de Russen, die – zonder Amerikaanse ruggensteun – enorme economische schade op ons continent zal aanrichten, naast een verregaande militarisering van de samenleving en een groeiende mate van vrijheidsbeknotting. Is dat wat links wil? Nee? Dan moeten we koste wat kost de VS te vriend houden.

De kans op een breuk met de VS wordt echter wel groter en ook het geduld van Europa kent grenzen. Maar zelfs na een scheuring in de NAVO zullen we de VS nog steeds nodig hebben en betalen we Washington minstens zo’n hoge prijs. In plaats van de NAVO moet er dan een nieuw trans-Atlantisch veiligheidspact worden gesloten, maar dan wel op Trumps voorwaarden. Dat kost ons geld: aan wapens, energie en grondstoffen, maar daarnaast zal het vrijwel zeker ook leiden tot het verlies van Groenland of zelfs Canada aan de VS.

Ons verzetten tegen de VS is waanzin en daar gaat geen Europees land aan beginnen. En, zoals gezegd, er zijn landen die de VS harder nodig zullen hebben voor hun eigen veiligheid dan de EU – denk aan Griekenland ten opzichte van Turkije, of Polen en de Baltische Staten. Trump zal ons, op een verloren achternamiddag en met veel gemak, uit elkaar spelen. Die Europese eenheid is een illusie, die grootmacht komt er nooit.

Noch de luxe noch de tijd voor een vrije keuze

Denk echter niet alleen aan de Russische dreiging, maar ook eens aan veiligheid in zuidelijke en zuidoostelijke richting, onze near abroad oftewel het Europese nabije buitenland: Marokko, Algerije, Egypte, het Midden-Oosten, Turkije, allemaal landen en gebieden die we te vriend zullen moeten houden en die op hun beurt Europa zullen moeten respecteren. Als we geen eenheid en geen sterke militaire macht kunnen projecteren en ook niet aarzelen om die in te zetten, heeft niemand respect voor Europa. Deze landen mogen nooit in de verleiding komen om hun assets (energie, minderheden in Europa, religie, zeestraten) in te zetten als wapens ter ondermijning van Europa.

De Europese veiligheidssituatie vraagt zoveel aandacht en kent zoveel uitdagingen, dat we noch de luxe noch de tijd voor een vrije keuze hebben. Het is simpel, blijf zo dicht mogelijk bij de VS. Maar maak uw riemen vast, nu er een steeds grotere kans op een breuk met Washington ontstaat. Want ons continent wordt niet als bij toverslag die gedroomde wereldmacht waar iedereen respect voor heeft.

Los van de VS gooit Europa zich voor de wolven.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Zonder de VS gooit Europa zich voor de wolven verscheen eerst op Wynia's Week.

Mijn samenvatting van de ideeëngeschiedenis in de lange 20^ste eeuw (1890 – 2010) is dat christelijke denkfouten de opkomst van links mogelijk maakten en dat denkfouten van links de opkomst van de islam mogelijk maakten. Sindsdien zitten we ideologisch in een vacuüm waarin slechts een nieuw puritanisme rondwaart dat gericht is op het uitdrijven van de duivel der kooldioxide. De wetgever is intussen geheel vergeten dat immigratie het belang van het ontvangende land moet dienen, niet dat van mensen van elders.

Defensie-uitgaven niet effectief

Wie zonder geestelijk houvast handelt, glijdt constant uit. Neem de hoofdlijnen van het regeringsbeleid. Vóór het vertrek van Rutte naar de NAVO was de hoofdlijn om ieder jaar miljarden uit te gaan geven om de opwarming van de aarde tegen te gaan, al wisten we dat die uitgaven geen (meetbaar) effect zullen hebben, zoals toenmalig ‘klimaatdrammer’ Rob Jetten eerlijk vertelde, terwijl hij de modernste kolencentrales uitzette. Het ging om het gebaar.

Sindsdien is het nieuwe beleid dat we gigantische – uit de lucht gegrepen – bedragen (x procent van het BNP) gaan uitgeven aan defensie, waar we sinds mensenheugenis op hadden bezuinigd. Dit jaar 26,8 miljard. Gaan die uitgaven wel enig meetbaar effect hebben? Nee, want wij hebben ons denken niet aangepast.

En de grondwet ook niet. Daarin staat dat we de internationale rechtsorde bevorderen. Dus vechten wij alleen als de Verenigde Naties daarmee akkoord zijn. Alleen dan is oorlog volgens het internationale recht immers toegestaan. Maar Rusland heeft een vetorecht in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en kan dus altijd voorkomen dat een oorlog ‘rechtvaardig’ wordt. Dus tegen Rusland deugt ons nieuwe beleid niet.

En hebben we duidelijk voor ogen wie onze vijanden zijn? Het lijkt wel of het regime van de 73-jarige Poetin onze enige vijand is. Iran wil kernbommen maken en ontwikkelde stiekem raketten die ook Europa kunnen bereiken. Alleen Israël en de Verenigde Staten doen daar iets tegen. In Iran zijn islamitische geestelijken de baas. Uit het verleden kunnen we leren dat gevaar niet slechts komt uit de loop van het vijandelijk geweer maar vooral van vijandige ideologieën. ‘Sommige ideologieën vragen niet om begrenzing, tolerantie of acceptatie, maar om confrontatie’, schreef laatst Ehsan Jami, een ervaringsdeskundige die in 2007 het Centraal Comité voor Ex-moslims oprichtte.

Ideologische oorlogvoering de verkeerde kant op

Onze regering huldigt echter het tegenovergestelde standpunt. Die denkt dat in Nederland moslims worden bedreigd. Daarom komt er een Nationale Aanpak Moslimdiscriminatie. De Nationale Coördinator tegen Discriminatie en Racisme mag daartoe zijn imperium mag uitbreiden met een ‘programmaleider’ die: ‘in dialoog met de moslimgemeenschappen zelf, met maatschappelijke organisaties, met onderzoekers, beleidsmakers en lokale bestuurders zal werken aan het ontwikkelen van een gerichte strategie die specifiek ingaat op discriminatie van moslims.’ Moslim lives matter in Nederland gelijk black lives dat doen in de Verenigde Staten.

Ilja Leonard Pfeijffer is gek

De meeste oorlogen vind plaats in het islamitische deel van de wereld. Nu tegen Iran. De kletsende klasse vertelt de Nederlander wat hij daarvan moet denken. Dat leidt tot de vreemdste uitspraken. Zo beweerden de Snip & Snap van het Nederlandse buitenlands beleid – Boekestijn & De Wijk – in hun variété show onlangs: ‘Iraans kernwapen kan stabiliserend werken.’ Tja, alles kan. Laten we iedere dictator voor zijn verjaardag een kernbom geven. Wat kan er mis gaan?

Een andere mediapersoonlijkheid onthult: ‘Ik moet bekennen dat ik tijdens de oorlog stiekem voor Iran was. Zoiets zou ik natuurlijk nooit hardop zeggen of opschrijven, want ik weet ook wel dat het Iraanse theocratische absolutisme nauwelijks onderdoet voor dat in de Verenigde Staten en Israël.’ Aldus Ilja Leonard Pfeijffer. ‘Nauwelijks’ betekent ‘bijna niet’ en dat is hetzelfde als ‘net wel’. Deze verwarde man beweert dat de Verenigde Staten en Israël (net iets) meer theocratisch en absoluut worden bestuurd dan Iran. Kan het gekker? Ja, dat kan.

De onverklaarbare schaamte van Hertzberger

Het Iraanse regime heeft meer onschuldige burgers gedood dan Israëlische militairen deden in Gaza waar de moordenaars zich tussen die burgers verschuilen. Wie in Gaza tegen Hamas demonstreert is levensmoe. Wie in Iran demonstreert krijgt de doodstraf (via ophanging) wegens de misdaad ‘oorlog voeren tegen God’.

Toch kan ex-Kamerlid Rosanne Hertzberger in NRC een column getiteld ‘Ik schaam me voor dit Israël’ schrijven nadat daar een democratisch gekozen parlement besliste over invoering van de doodstraf voor terroristen die moorden plegen met de intentie om het bestaan van de Staat Israël te ontkennen. Daarnaast moeten militaire rechtbanken in de bezette gebieden de doodstraf opleggen aan daders van terroristische aanslagen, tenzij er bijzondere redenen zijn om dat niet te doen.

Zelfs Freud zou haar schaamte niet kunnen verklaren want het vastleggen van strafverzwaringsgronden is het Nederlandse strafrecht niet vreemd. Sterker nog. Hertzberger heeft daar als Tweede Kamerlid zelf vóór gestemd. Het was al mogelijk om bij een terroristisch oogmerk, of deelname in groepsverband, een hogere straf op te leggen. In 2024 kwamen Frans Timmermans en Mirjam Bikker samen met een wetsvoorstel om strafverzwaring ook toe te passen als sprake is van discriminatie. In de Memorie van Toelichting werd expliciet verwezen naar het herhaaldelijk vernielen van het Joods/Israëlische restaurant HaCarmel. Iedereen – op FVD na – stemde vóór.

Bij de behandeling in de Eerste Kamer sprak D66’er Boris Dittrich namens de leden van de commissie voor Justitie en Veiligheid over misdrijven die door haat zijn gemotiveerd. ‘Met dit wetsvoorstel wordt vastgelegd dat de wetgever deze misdrijven dusdanig zwaar vindt dat de straffen moeten worden verhoogd. Zo worden haatmisdrijven en de slachtoffers ervan zichtbaar in het strafproces. Daarvoor is in de Tweede Kamer en ook hier in de Eerste Kamer brede steun.’

Een kwart eeuw na Bin Laden

Maar die steun is alleen voor binnenlandse haat; niet tegen haat vanuit het buitenland. Op 11 september 2001 voerden islamitische terroristen hun aanvallen uit op New York en Washington. We zijn één generatie en ontelbare islamitische aanslagen verder. Dat zijn allemaal haatmisdrijven, maar nog steeds beschouwen we islamisme niet als een vijandige ideologie. We bewapenen ons tegen Poetin, beschermen moslims wier dochters niet met een ongelovige mogen trouwen tegen discriminatie en we strijden tegen klimaatverandering. Wat doen we verder op het internationale vlak? We dringen aan op terughoudendheid, op onderhandelen.

Dat doet de paus traditioneel ook in zijn paastoespraak. Al kwam een New Yorkse priester dit jaar met een tegengeluid: ‘Het christendom is geen pacifistische godsdienst. Het beschermen van onschuldigen is de plicht van iedere christen. Als onderhandelingen de enige manier zouden zijn om conflicten op te lossen, dan zou de paus zijn Zwitserse Garde naar huis moeten sturen en onderhandelaars moeten opleiden om iedereen te ontvangen, die Vaticaanstad binnen wil met een geweer of een bom. Op dit moment wordt iedereen nog als verdachte beschouwd en moet langs metaaldetectoren om de Sint Pieter binnen te mogen’, zei de eerwaarde Gerald Murray die zo weer teruggrijpt op het denken van vóór de verwarde twintigste eeuw.

Telbare en ontelbare slachtoffers

Hij raakt daarmee aan de foute rekensommen die ons dagelijks worden voorgeschoteld. Kranten en omroepen tellen nauwgezet de slachtoffers van oorlogsgeweld. Met aparte vakjes voor vrouwen en kinderen. Ieder slachtoffer is er een te veel is de parmantige boodschap op de achtergrond met als ultieme schandekreet: ‘genocide’.

De denkfout is dat in deze berekening niet de slachtoffers worden opgenomen die gevallen zouden zijn als er geen geweld was gebruikt: De ontelbare slachtoffers van de kogels, bommen en raketten die Hamas, Hezbollah, de Houthi’s en Iran niet af hebben kunnen vuren omdat Israël en de Verenigde Staten hun lanceerinstallaties hebben uitgeschakeld.

Dat Pax Christi, dat jarenlang actie voert tegen gebruik en fabricage van clusterbommen nu niks van zich laat horen als Iraanse clusterbommen neerploffen op woonwijken in Israël is laf en hypocriet. Wie altijd voor preventie is, of het nu gaat om ongevallen, ziekte of misdaad, maar de slachtoffers niet meetelt die door preventief militair ingrijpen worden voorkomen, misleidt bewust.

Arm of dood

Zonder na te denken over een gewijzigde strategie die ingrijpen mogelijk maakt tegen de echte vijand, zal de 26,8 miljard die dit jaar aan defensie wordt uitgegeven ‘nauwelijks minder’ effect hebben op de wereldvrede dan alle subsidies voor Chinese elektrische auto’s, Chinese zonnepanelen en de milieu vervuilende wieken van windmolens bij elkaar hebben op de opwarming van de aarde.

Dat laatste is financiële verkwisting. Daar worden we armer van. De verkeerde militaire strategie hanteren is een ernstiger denkfout. Daar kun je dood van gaan.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Zonder een strategie die ingrijpen mogelijk maakt tegen de echte vijand heeft de 26,8 miljard voor defensie geen effect verscheen eerst op Wynia's Week.

Er ontstond grote ophef en Bolkestein kreeg het verwijt te ‘zwartepieten’. Femke Halsema, destijds fractievoorzitter van GroenLinks in de Tweede Kamer, vroeg zich zelfs af of Bolkestein ‘kierewiet’ was.

Profetische woorden

Anno 2026 klinken de woorden van Bolkestein profetisch. Het antisemitisme is veel erger geworden, met name in de hoofdstad, nu geleid door burgemeester Halsema. Amsterdam werkt aan een ‘Israël-referendum’ dat mogelijk eind dit jaar kan plaatsvinden. Het beoogt erkenning van de ‘genocide in Palestina’ en een boycot van de Joodse staat. De gemeenteraad moet het referendumvoorstel goedkeuren. Amsterdam voert ‘wereldpolitiek’, met de Palestijnse vlag voorop.

Opmerkelijk. Volgens berichtgeving die niet-Amsterdammers bereikt, vieren ratten er feest tussen het niet opgehaalde vuilnis en loopt de financiële schuld op naar 10 miljard euro. Een (kostbaar) referendum leidt ongetwijfeld tot oplopende emoties en méér antisemitisme. Wie tegen stemt, is ‘zionist’. Een pro-Palestijnse activist beklaagde zich onlangs op de Dam dat Hitler ‘het karwei niet kon afmaken’. Uit die sfeer volgt geweld. Hoe kan Amsterdam de wereld reorganiseren terwijl het zichzelf niet kan organiseren?

Hetzelfde fenomeen deed zich voor in de Tweede Kamer. D66-minister Sjoerd Sjoerdsma van Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel besloot eenzijdig UNWRA, de VN-hulporganisatie voor Palestijnen, van 19 miljoen euro te voorzien. De VN-club kreeg geen geld omdat zij is geïnfiltreerd door de Palestijnse terreurorganisatie Hamas. Sjoerdsma kreeg als lid van het minderheidskabinet een meerderheid in de Tweede Kamer, onder voorwaarde geen geld te geven aan UNWRA. De doortrapte Sjoerdsma wilde dat tóch doordrukken, maar stuitte op een boze Kamermeerderheid. Hij bond snel in. Een motie van wantrouwen is gepast.

De islam is in Nederland een groeiende religie, en concentreert zich vooral in de grote en middelgrote steden. Moslims brengen hun eigen cultuur, inclusief conflicten, mee en groeien grotendeels op in een parallelle islamitische cultuur. De Nederlandse overheid probeert die te accommoderen, via ‘goed voorbeeldbeleid’. Zo bezoeken in sommige steden politie-agenten in uniform de iftar, de maaltijd waarmee moslims tijdens de ramadan het vasten verbreken. Dat is al een grensgebied, want de politie moet een neutrale, seculiere positie innemen. De gehele overheid moet dat doen. Maar zij neigt tot buigen, wat moslims opvatten als goedkeuring.

Zo ontstaat een hellend vlak, waarop politiek, onderwijs, cultuur, media en bestuur het proces van islamisering versnellen. De linkerzijde steunt deze trend volop, in de hoop meer kiezers te trekken. Politiek draait uiteindelijk om macht. In Nederland heeft links een potentieel van tussen de 30 en 40 procent van de stemmen, maar geen meerderheid. Verlies van teleurgestelde kiezers uit lagere inkomensgroepen die op rechtse protestpartijen stemmen, wordt met moslimstemmen gecompenseerd. In andere West-Europese landen gaat het net zo: ook links in Duitsland en het Britse Labour zijn afhankelijk geworden van de steun van islamitische kiezers. Die zijn volgend jaar ook cruciaal bij de presidentsverkiezingen in Frankrijk.

Internationaal recht

De oorlog met Iran, en vooral de sluiting van de Straat van Hormuz, laat zien hoe het buitenlandse beleid in West-Europese landen islamiseert. Over de schouders van politici kijkt de allochtone bevolking mee. Europa houdt de boot af. De Franse regering stuurt een vliegdekschip – de Charles de Gaulle – naar de Middellandse Zee, in de buurt van Cyprus, dat volgens de Britse vicepremier David Lammy ‘NAVO-lid’ is, terwijl dat manifest niet het geval is. De Charles de Gaulle krijgt steun van het Nederlandse luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. Evertsen. Dat is mooi, maar in de Middellandse Zee krijg je de Straat van Hormuz niet open.

De ‘vrije doorvaart’ in de zeestraat is een hoeksteen van internationaal recht, dat Nederland verdedigt maar Iran al 47 jaar ongestoord schendt. Premier Rob Jetten stelt dat Nederland meedoet, in samenwerking met andere landen, zodra het er ‘veilig’ is. Maar dan is het niet meer nodig. Spanje maakt het nog veel bonter. De socialistische premier Pedro Sánchez veroordeelde westerse sancties tegen Iran, noemde ze ‘illegaal’ en ontzegde de Amerikaanse luchtmacht toegang tot NAVO-vliegvelden in Spanje. Sánchez kreeg een fikse beloning van Iran: vrije vaart door de Straat van Hormuz. Opmerkelijk: geen enkel land tikte Sánchez op de vingers, terwijl de dwarsligger inzake Oekraïne, de Hongaarse premier Viktor Orbán, hel en verdoemenis uit Brussel oogst.

Bondskanselier Friedrich Merz verklaarde plechtig – als een soort nationale Oberlehrer – dat Duitsland nergens aan meedoet, zelfs niet aan ‘internationale maritieme operaties’ in de Straat van Hormuz: ‘Es ist nicht unser Krieg’. Een overreactie van een land dat in de vorige eeuw twee wereldoorlogen veroorzaakte.

Frankrijk liet zijn echte kleuren zien in de VN-Veiligheidsraad bij een resolutie van Arabische landen in de golfregio, aangevoerd door Bahrein, die gebruik van ‘verdedigende middelen’ goedkeurt om de Straat van Hormuz te beveiligen. Drie permanente leden van de VN-Veiligheidsraad gebruikten hun vetorecht: China, Rusland en (zeer uitzonderlijk) ook Frankrijk. Vervolgens voer een Frans schip door de Straat van Hormuz. C’est typique français. Uiteindelijk dwong Trump de vrije doorvaart af door Iran het mes op de keel te zetten. Het Europees gepiep bracht geen krediet.

Europese schizofrenie

Volgens de Amerikaanse classicus en militair historicus Victor Davis Hanson, verbonden aan de Universiteit van Stanford, is er niet enkel West-Europese verdeeldheid, maar een vergaande vorm van schizofrenie. Europa wil Amerika als bondgenoot, maar niet als het te gevaarlijk wordt. Europa vreest een nucleair Iran, maar wil er zelf niets aan doen. Europa wil dat Amerika het doet, maar zodra iets fout gaat, is Amerika de boeman.

De oorzaak van die weigerachtige houding is de invloed van moslim-immigratie in West-Europa. In een recent interview op YouTube stelt Hanson: ‘In Duitsland bestaat 16 procent van bevolking uit immigranten, velen niet-ingeburgerd. De geïmmigreerde moslims zijn vaak radicaler dan de landen die ze hebben verlaten, en die waren al erg genoeg. Ze willen geen deel zijn van het Westen. Er is een “multiplicatie-effect”. Ze hebben het gevoel dat ze dankzij hun geboortecijfers en toegenomen aantallen snel een grote mensenmassa zullen vormen in hun nieuwe landen. Europese regeringen zijn doodsbang.’

Elke crisis in het Midden-Oosten zet de politieke situatie in West-Europa op scherp. Hanson: ‘Bij pogingen het regime in Iran aan te pakken, wijken zij terug. Steun aan Israël durven ze niet uit te spreken. Oorzaak: de geïmmigreerde gemeenschappen zullen zich keren tegen Europese regeringen en de regeringspartijen krijgen hun stem niet meer’.

Aangezien Europa tegelijkertijd kampt met een zelfgemaakte energiecrisis door het klimaatbeleid en lange tijd in de utopie leefde dat na de val van de Berlijnse muur het ‘einde van de geschiedenis’ was aangebroken, zit het nu ook klem in het buitenlands beleid. Er treedt (zelf)islamisering op, nog in de aanvangsfase, maar al duidelijk zichtbaar.

Ooit was het Nederlands ministerie van Buitenlandse Zaken een topdepartement waar het ‘nationaal belang’ werd vooropgesteld. Nu is het een soort ngo waar ambtenaren (zogenaamd ‘in de lunchpauze’) voor de deur protesteren tegen het beleid van hun eigen minister en gepensioneerde ambassadeurs ingezonden stukken naar NRC sturen om zich op te werpen als verdedigers van de ‘Palestijnse zaak’. Wellicht uit schuldgevoel dat ze het vroeger nalieten. Zelfislamisering ontpopt zich vooral zodra het om Israël gaat. Bij Iran wordt een oogje dichtgeknepen.

Gazastrook aan de Amstel

Voor islamisering is geen 51 procent van de bevolking nodig: het multiplicatie-effect dat Hanson noemt produceert een snellere verspreiding via de politiek-culturele ‘bovenbouw’ van de samenleving. Zichzelf respecterende Nederlandse gemeenten doen ook mee, met uiteraard Amsterdam voorop: als zelfverklaarde Gazastrook aan de Amstel.

Wie was er in 2010 eigenlijk ‘kierewiet’: Frits Bolkestein of Femke Halsema?

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Overal in Europa islamiseert het buitenlands beleid – onder druk van de groeiende groep moslimkiezers verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze voorbereidingen waren al in maart 1935 begonnen toen Hitler bekend maakte dat Duitsland een herbewapeningsprogramma had opgestart en daarmee het Verdrag van Versailles aan zijn laarzen lapte. Ook voerde hij – geheel tegen de afspraak – de dienstplicht in.

De Britten dachten hem aan banden te kunnen leggen door een verdrag te sluiten waarin de Duitsers plechtig beloofden dat hun vloot nooit groter zou worden dan 35 procent van de Britse vloot. Wat een handtekening van Hitler waard was, hadden de Britten ook toen al kunnen weten.

Steun aan coup Spaanse leger

Ook in de binnenlandse politiek gingen de duimschroeven aan: Joodse Duitsers kregen te maken met de Neurenberger wetten die hen feitelijk tot tweederangs burgers degradeerden. De wereld stond er bij en keek er naar.

In 1936 deed Hitler er een flinke schep bovenop. In maart bezetten Duitse troepen het Rijnland, terwijl in dat gebied tussen de Rijn en de Franse en Belgische grens helemaal geen Duitse militairen mochten komen.

In juli van dat jaar gaf Hitler steun aan de coup van het Spaanse leger tegen de wettige regering. Zonder de Duitse hulp was de staatsgreep vermoedelijk mislukt en zou Spanje een bloedige burgeroorlog bespaard zijn gebleven.

Zodra de Olympische Zomerspelen voorbij waren kondigde Hitler een vierjarenplan af: een bewapeningsprogramma om Duitsland in staat te stellen een wereldoorlog te voeren. Want dat er een oorlog zou komen stond al sinds 1926 vast. In dat jaar publiceerde Hitler het tweede deel van Mein Kampf waarin hij luid en duidelijk uitlegde dat Duitsland een wereldmacht moest worden of ten onder zou gaan. Een apocalyptische visie op de wereldpolitiek.

In de nazomer van 1936 was duidelijk dat Duitsland de internationale verdragen negeerde. Het politieke systeem gaf niets om mensenrechten, het land voerde een actieve politiek tegen de democratie en werd geleid door een politicus die diep overtuigd was dat hij het volste recht had om de wereld in een allesvernietigende oorlog te storten.

Uitschakeling nazi-top was mogelijk geweest

Stel nu dat in het licht van deze feiten de Britten en de Fransen hadden besloten om hier een stokje voor te steken. Bijvoorbeeld door in de avond van 11 september (!) 1936 een precisie-bombardement uit te voeren op de Reichsparteitag in Neurenberg. Technisch was dat mogelijk geweest.

Op die avond was het terrein feestelijk verlicht met Albert Speers Kathedraal van Licht, gebouwd met 152 zoeklichten van de Duitse luchtmacht. Dat had twee voordelen: alle Duitse zoeklichten stonden die avond in Neurenberg én het feestterrein was al van verre goed zichtbaar.

Met een dergelijk bombardement hadden de Geallieerden in één klap de Duitse nazi-top én meer dan 100.000 van hun fanatiekste aanhangers kunnen uitschakelen. Daarmee zou de wereld een gruwelijke oorlog zijn bespaard met tientallen miljoenen doden en binnen die oorlog de genocide op de Europese Joden.

Maar dat deden de Geallieerden niet. Ze probeerden de lieve vrede te bewaren, ze sloten nóg meer verdragen met Duitsland. Ze smeekten Hitler om samenwerking, offerden de Oostenrijkers, de Tsjechen en de Slowaken op het offerblok van hun appeasementpolitiek. Zelfs in de zomer van 1939 was de Britse premier Chamberlain er nog van overtuigd dat met Hitler een deal viel te sluiten. Het resultaat is bekend: 50 miljoen doden en een Holocaust.

Achteraf dachten velen – ‘hadden de Geallieerden die avond in september 1936 maar ingegrepen’.

Ook in Iran apocalyptische ideologie

De reacties op het recente Amerikaans-Israëlische ingrijpen in Iran doen vermoeden dat politici – onder wie veel Nederlandse – weinig van de geschiedenis hebben geleerd. Ook Iran is in de greep van een apocalyptische ideologie: net als bij Hitler is heerschappij hun einddoel. Misschien geen Weltherrschaft, maar zeker wel absolute dominantie over de oliebronnen van het Midden-Oosten, de vernietiging van Israël en het zaaien van zoveel mogelijk terreur in de ongelovige rest van de wereld.

Ook in het eigen land vestigden ze een terreurbewind dat het leven van andersdenkenden tot een hel maakt. Vrouwen zijn per definitie tweederangs burgers en worden bij overtreding van de zedenwetten op beestachtige wijze vervolgd.

Om hun ideologie te verspreiden steunden Hitler en Mussolini geestverwanten zoals de moordzuchtige Spaanse dictator Franco. Zo ook de ayatollahs: tal van terreurbewegingen zoals de Hezbollah, de Hamas en de Houtis mogen zich in ruimhartige ideologische, militaire en financiële steun verheugen.

Het beroep op het volkenrecht dat onze eigen premier zo nadrukkelijk communiceerde is een farce. Iran heeft zich de laatste veertig jaar nooit en te nimmer om het volkenrecht bekommerd. De onderhandelingen over het atoomwapen werden tot in het oneindige getraineerd en opgerekt en uiteindelijk trokken ze zich geen snars aan van welke afspraak dan ook. Ze hebben zich tot de tanden toe bewapend en waren hard op weg naar het bouwen van een atoomwapen. Dat hun raketten redelijk kunnen vliegen, hebben ze inmiddels wel bewezen. Of had Israël soms moeten wachten tot Iran wél over een atoomwapen beschikte? Van Kati Piri vermoedelijk wel.

Israël wekt jaloezie Europeanen

De reflex van Europese politici om te wijzen naar het volkenrecht heeft een diepere achtergrond. De soevereine wijze waarop Israël zich de vijanden van het lijf houdt en indien nodig militaire vergelding inzet, wekt de jaloezie op van de tandeloze Europeanen. Zij zijn namelijk in het geheel niet in staat om zichzelf te verdedigen. Wanneer een land in hun midden – Oekraïne – wordt aangevallen door een agressor, zijn ze niet in staat om dat land te hulp te snellen. Ze trekken een zak geld open, maar de hardware én de software moeten nog steeds uit de Verenigde Staten komen.

Dat is het tweede pijnpunt: niemand minder dan de zo geminachte Trump leert niet alleen de Iraniërs, maar ook de Europeanen een lesje. Hij pepert hun in dat het veelbezongen volkenrecht alleen wordt gerespecteerd wanneer de regels en afspraken gedragen worden door een solide militaire macht.

Oorlog begon op 7 oktober 2023

Trumps grote verdienste is dat hij de Europeanen heeft wakker geschud. Maar in plaats van Amerika – desnoods symbolische – steun toe te zeggen, wendden de Europeanen zich verschrikt af. Dat zelfs de Duitsers deze reflex vertoonden is zorgwekkend. Blijkbaar hebben ze nog steeds niet in de gaten dat de NAVO alleen nog te redden valt door mee te doen.

Ook lijken de Europeanen niet te willen begrijpen dat deze oorlog niet op 28 februari 2026 is begonnen, maar op 7 oktober 2023. Met steun en instemming van Iran overvielen terroristen van de Hamas weerloze Israëlische burgers. Op die dag werd de volkenrechtelijke lijn overschreden, niet met het precisie-bombardement op de Iraanse opperste leiders.

De commentatoren in de media zijn, met uitzondering van de nuchtere militairen, niet veel meer dan een stoet gemankeerde kleinkinderen van GBJ Hilterman. Pompeus en gewichtig geven ze met geaffecteerde stem lucht aan hun minachting voor de ordinaire Amerikaan Trump en de agressieve Israëli.

Het lijkt ze ten enenmale te ontgaan dat Trump inmiddels kans heeft gezien om een einde te maken aan het schrikbewind van Maduro in Venezuela en samen met Israël korte metten heeft gemaakt met de Hamas en Hezbollah. Hopelijk volgt binnenkort het communistische wanbestuur op Cuba.

Drie vliegen in één klap

Het lijkt deze talkshow-strategen eveneens te ontgaan dat Trump met zijn oorlog in Iran minstens drie vliegen in één klap kan slaan. Rusland is alle steunpunten in het Midden-Oosten kwijt. De islamisten wereldwijd zijn hun grote bondgenoot Iran kwijt. Met een fundamentele regime change en controle over de straat van Hormuz, kan Trump naar believen de Chinese oliekraan open- maar ook dichtdraaien. Kortom: een grondige herziening van de geopolitieke situatie in het nadeel van een aantal uiterst vervelende regimes.

Wie denkt dat oorlog niets oplost, heeft niet veel begrepen van politiek en al helemaal niets van geschiedenis.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Trump en Israël leren niet alleen de ayatollah’s in Iran een lesje maar ook de tandeloze Europeanen verscheen eerst op Wynia's Week.

Ondertussen wordt het Iraanse regime met een vernietigende militaire operatie op de knieën gedwongen. Het 15 puntenplan van de VS is weliswaar afgewezen, maar via de ‘mediators’ Pakistan, Egypte en Turkije wordt vernomen dat het Iraanse regime snel een staakt-het-vuren wil om te voorkomen dat er een volksopstand uitbreekt en het regime ten val wordt gebracht. Regime change is overigens niet de belangrijkste reden van de operatie. Iran mag geen atoombom krijgen, is het adagio. De directe aanleiding voor de operatie zou dan ook intelligence zijn geweest dat Iran ‘was weeks away from enriching enough uranium to produce a low-level nuclear device — one that could be handed off to a proxy’.

De tweede aanleiding was dat ‘Iran walked out of Geneva. Steve Witkoff and the American team got the middle finger in the final meeting’. Het bleek niet mogelijk om via onderhandelingen te voorkomen dat Iran de beschikking krijgt over een atoomwapen.

Verschuivende posities

Er stond dus nogal wat op het spel. Als een terroristische staat, die al jarenlang verkondigt Israël van de kaart te willen vegen en die via z’n proxies de Iraanse revolutie over de hele wereld wil verspreiden, het atoomwapen in handen krijgt, kunnen de gevolgen desastreus zijn. Zeker als dat atoomwapen met de ballistische raketten waarover Iran (dankzij China) beschikt, een bereik heeft tot aan het Verenigd Koninkrijk toe. Dat zagen we deze week met het afvuren van twee ballistische raketten op Diego Garcia: een eiland in de Indische Oceaan, dat op 4000 kilometer van Iran ligt. Het is een strategische basis – voorheen Brits, maar recent overgedragen aan Mauritius – waar de VS bommenwerpers, nucleaire onderzeeërs en torpedobootjagers met geleide raketten stationeren.

Dat was even schrikken voor de Europese leiders, die tot dan toe niets met de oorlog in Iran te maken wilden hebben. Het was opeens niet meer een ‘ver van mijn bed show’. Ze hadden net een uitnodiging van president Donald Trump afgeslagen om te helpen de Straat van Hormuz open te houden. Als wraak voor de Amerikaanse en Israëlische actie had Iran die vaarroute afgesloten.

Voorzichtig verschoven de posities en ondertekenden 22 landen (waaronder de meeste Europese) een verklaring dat zij bereid waren bij te dragen aan passende maatregelen om de vrije en veilige doorvaart door de Straat van Hormuz te garanderen en veroordeelden zij de Iraanse aanvallen op de buurlanden en de blokkade van de zeestraat. Tot concrete maatregelen als bijvoorbeeld het sturen van mijnenjagers – Iran heeft in de Straat van Hormuz tientallen mijnen gelegd – leidde het nog niet, maar het is wel een teken dat men nu inziet welke belangen op het spel staan.

Hoewel de VS en Israël het vuile werk opknappen, ziet een steeds grotere groep landen dat de Iran-oorlog wel degelijk ook hun oorlog is. Dat ook zij er baat bij hebben dat het bewind in Teheran geen atoomwapens krijgt, dat het ballistische rakettenprogramma van Iran wordt beperkt en dat het land verboden wordt nog langer z’n proxies in te zetten voor een wereldwijde revolutie. Over schending van het internationale recht wordt weinig meer vernomen. Wel zijn er steeds meer zorgen over de olieprijs die tot grote hoogte is gestegen. Europa is nog steeds voor ongeveer 20 procent van z’n olie-import afhankelijk van Saoedi-Arabië en de Golfstaten, die met een afsluiting van de Straat van Hormuz niet meer onze komt opkomt. Voor veel Europese landen, inclusief Nederland, geldt specifiek dat ook veel van ons gas uit de Golfregio komt, met name uit Qatar.

De one million dollar-vraag is hoe deze moderne kruistocht tegen het Iraanse regime zal aflopen. Gaan de mullahs een akkoord tekenen met de VS en wat staat er in zo’n akkoord? Zal het regime overleven of komt er een verlossing voor het onderdrukte Iraanse volk?

Mogelijk compromis

Het 15 puntenplan van president Trump is duidelijk een openingszet. Niet verwacht mag worden dat Iran met alle punten akkoord zal gaan. Maar een compromis wordt door de ‘mediators’ voor mogelijk gehouden.

Punten met kans op acceptatie zijn naar verluidt:

• Extra IAEA‑inspecties en transparantie, zolang Iran zijn recht op een civiel nucleair programma behoudt.
• Beperkte uraniumverrijking op laag niveau voor civiele doeleinden, eventueel met een deel van de brandstofvoorziening in het buitenland georganiseerd.
• Afspraken over maritieme veiligheid en vrije doorgang in de Straat van Hormuz, eventueel met financiële compensatie via tol‑ of transitregelingen.
• Een formeel staakt‑het‑vuren en het terugschroeven van indirecte confrontaties, als ook Amerikaanse en Israëlische aanvallen stoppen en sancties substantieel worden verlicht.

Punten met praktisch geen kans:

• Volledige ontmanteling van alle verrijkingscapaciteit op Iraans grondgebied (de facto opgeven van het nucleaire programma).
• Vergaande en afdwingbare beperkingen op het ballistische raketprogramma, dat Iran expliciet als afschrikmiddel tegen VS en Israël beschouwt.
• Beëindiging van steun aan alle regionale proxy‑groepen (Hezbollah, milities in Irak, Jemen, Syrië).
• Voorwaarden die in de ogen van Teheran neerkomen op een ‘totale overgave’ of structurele asymmetrie (permanente eenzijdige inspectierechten zonder duidelijke, duurzame opheffing van sancties).

Verdere escalatie

De kans op een akkoord is derhalve het grootst met een sterk aangepast compromis: beperkte nucleaire en raketbeperkingen plus inspecties, in ruil voor veiligheidsgaranties en omvangrijke opheffing van de sancties.

Het alternatief voor een akkoord is verdere escalatie met vergaande gevolgen, zowel voor het Iraanse regime als voor de regio. Trump zou kunnen besluiten grondtroepen in te zetten en de Perzische Golf te bezetten, of zelfs om door te stoten naar Teheran en het mullah-bewind uit de weg te ruimen. Ondertussen zal grote schade worden toegebracht aan de olie- en andere infrastructuur in Iran en dankzij de Iraanse ballistische raketten wellicht ook in de regio. Belangrijke olie- en gasinstallaties in de Golfstaten zijn al vernietigd.

Trump heeft het Iraanse regime een ultimatum gesteld van 5 dagen. Daarna kan alles weer anders worden.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Escalatie of toch een compromis: hoe lang kan het met de mullahs en met Trump nog alle kanten op? verscheen eerst op Wynia's Week.

Iedereen die in de laatste maanden publiekelijk vraagtekens plaatste bij de lage vulgraad, kreeg te horen rustig te kunnen gaan slapen en dat alles onder controle is. Vervolgens beginnen de VS en Israël een oorlog tegen Iran en sluit dat land de Straat van Hormuz af. Zo’n 20 procent van alle olie en al het gas dat in de wereld wordt verbruikt moet door de Straat van Hormuz. Maar dat gaat voorlopig even niet. De gasprijs in Europa is omhooggeschoten. Voor ons kon dat allemaal niet op een ongelukkiger moment gebeuren.

Accijnsverlaging lokt nog hogere prijsstijging uit

Als de wereld plotseling verstoken blijft van 20 procent van de benodigde olie en gas moet het prijsmechanisme evenwicht tussen vraag en aanbod herstellen. Doordat vraag en aanbod van olie op korte termijn niet al te prijsgevoelig zijn – in het jargon van economen: de prijselasticiteit van vraag en aanbod is relatief laag – is een forse prijsstijging waarschijnlijk om het evenwicht te herstellen.

De prijsstijging lokt extra productie uit van velden die niet rendabel zijn bij de prijzen die voor de militaire acties golden, maar wel bij de huidige, hogere prijzen. Tegelijkertijd drukt de prijsstijging het verbruik. Wanneer overheden hun burgers tegen de hogere prijzen beschermen door bijvoorbeeld accijnzen of andere belastingen op brandstoffen te verlagen, dan belemmeren ze in feite het drukkende effect dat van de hogere prijzen uitgaat op het verbruik.

Ik bedoel dit niet onvriendelijk, maar dat u door de hogere prijzen de benzine en de gasrekening niet meer kunt betalen, is precies de bedoeling. Als we daarvoor gecompenseerd worden via een accijnsverlaging frustreert onze overheid feitelijk het evenwichtsmechanisme waardoor de prijsstijging nog groter uitvalt. Maar ja, je wilt de mensen niet in de kou laten zitten. Dan moet de vermindering van het verbruik maar plaatsvinden in landen waar overheden niet bereid of niet financieel bij machte zijn om burgers te compenseren…

Landen die zijn aangesloten bij het Internationaal Energie Agentschap brengen een deel van hun strategische oliereserves op de markt om de prijsstijging te drukken. Het probleem daarbij is dat die reserves niet oneindig zijn, maar vooral dat de hoeveelheid olie die dagelijks kan worden vrijgegeven om logistieke en fysieke redenen beperkt is. Dat extra dagelijkse aanbod is bij lange na niet voldoende om de circa 20 miljoen vaten olie die elke dag door de Straat van Hormuz worden vervoerd te compenseren.

Hoe erg kan het worden met die prijzen? Alles hangt af van hoe lang de Straat van Hormuz afgesloten blijft. Er is de Amerikaanse president alles aan gelegen om de duur van de sluiting zo kort mogelijk te laten zijn. De Amerikaanse kiezers zijn sowieso geen liefhebbers van militaire avonturen waarbij Amerikaanse jongens en meisjes omkomen en van een hoge prijs aan de pomp houden ze al helemaal niet. Naarmate de vijandelijkheden en de hoge olieprijs langer aanhouden, ziet het er slechter uit voor Trump en zijn partij bij de tussentijdse verkiezingen in november.

Europa kwetsbaarder dan de VS

Voor Europa staat er ook veel op het spel, of eigenlijk nog meer. De Amerikanen zijn min of meer zelfvoorzienend in olie en zij exporteren gas. De prijsstijgingen vormen een schok voor hun economie, maar verliezers en winnaars houden elkaar min of meer in evenwicht. Dat is bij ons wel anders. Wij zijn netto-importeur, en fors ook. Daardoor zijn de prijsstijgingen niet alleen een schok voor onze economie, we worden er ook collectief armer door.

Voor gas geldt dan ook nog eens dat de prijzen regionaal sterk kunnen verschillen. De Europese gasprijs ligt op het moment van schrijven zo’n 80 procent hoger dan aan het begin van dit jaar, de Amerikaanse zo’n 20 procent láger. Het laat zich raden wat dat doet met onze concurrentiepositie.

Als Rusland minder gas levert stijgt de prijs nog verder

De LNG-import vanuit Qatar, die nu stilligt door de problemen in de Straat van Hormuz, voorzag in minder dan 10 procent van het verbruik in de EU. Als het wegvallen daarvan tot zo’n heftige prijsreactie bij ons leidt, wat gaat er dan gebeuren als er nog een deel van de aanvoer wegvalt?

De EU betrekt ondanks alle sancties nog altijd 10-15 procent van het gebruikte gas uit Rusland. Poetin heeft onlangs gezegd dat hij de markten in Azië interessanter vindt dan de Europese. Landen als China, India, Pakistan, Japan en Korea zijn grotere afnemers van Qatarees gas dan de EU, dus die landen hebben eigenlijk meer last van het sluiten van de Straat van Hormuz en hebben daarom vast wel oren naar het kopen van extra Russisch gas.

Als de wereld voorlopig verstoken blijft van zo’n 20 procent van wat mondiaal wordt verbruikt, dan kunnen de prijzen van olie en Europees gas nog verder oplopen. Mochten de Russen vervolgens de gasverkopen aan sommige EU-landen verminderen of stopzetten, dan zal de prijs voor Europees gas nog aanzienlijk verder stijgen. Dit alles is slecht nieuws voor de Europese industrie. Vooral de energie-intensieve industrie heeft het zwaar te verduren.

De producten van de chemische industrie vormen de basis voor andere maakindustrieën. We willen voor veel goederen in toenemende mate onafhankelijk zijn van andere landen. Dan moet het minimaal op peil houden van de productie in de chemie hoge prioriteit genieten, zou je denken. Niet dus. De productie van de chemie is na de forse stijging van de Europese gasprijs in 2021 en 2022 behoorlijk gedaald. De productie in onze en de Duitse chemie, bijvoorbeeld, is nu zo’n 30 procent lager dan een aantal jaren geleden. Het huidige productieniveau in Duitsland is ongeveer gelijk aan het niveau van dertig (!) jaar geleden.

Typisch Europa

Ik sluit af met twee observaties. De eerste is dat het voor de electorale kansen van de Republikeinen bij de verkiezingen in november cruciaal is dat de oorlog snel wordt beëindigd en de olieprijs daalt. Dat hoef je Trump geen twee keer te zeggen, dus hij zal er alles aan doen om de oorlog snel te beëindigen en de olieprijs naar beneden te krijgen. Ook zal hij geen gelegenheid voorbij laten gaan zonder te proberen de olieprijs naar beneden te praten.

Ten tweede, als de olie- en onze gasprijs hoog blijven, krijgt de Europese economie een gevoelige tik. Voor Europa is het daarom zo mogelijk nog belangrijker dat de sluiting van de Straat van Hormuz snel ten einde komt dan voor de VS. In dat licht was het verzoek van Trump interessant om Europese steun bij het opheffen van de sluiting van de zeestraat. Europese overheden moesten daar niets van hebben en Trump heeft inmiddels gezegd dat hij het alleen wel afkan. In de discussie in Europa heb ik helemaal niets gehoord over het economische belang dat wij hebben bij de heropening van de Straat van Hormuz. Onbegrijpelijk en ook weer typisch Europa. Laat de Amerikanen de kastanjes maar uit het vuur slepen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Europa heeft meer belang bij de Straat van Hormuz dan de VS, maar laat de Amerikanen de kastanjes weer uit het vuur slepen verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar nood breekt wet of necessitas frangit legem, zoals De Groot zou zeggen, want zijn voertaal was Latijn. Zijn beroemdste werk is De iure belli ac pacis (Over het recht van oorlog en vrede) uit 1625. En wij kennen natuurlijk zijn pleidooi voor de vrije toegang tot de zee: Mare Liberum uit 1609.

Ons gas moet langs Hormuz

We zitten nu in de situatie dat Iran schepen dreigt te beschieten die door de Straat van Hormuz olie en gas naar Westerse landen willen brengen en dat de Amerikaanse president bondgenoten heeft gevraagd of ze willen helpen om die belangrijke doorgang veilig open te houden. Onze nieuwe premier was net op bezoek bij zijn Duitse ambtsgenoot en die wees dat verzoek botweg af met als argument: Dit is niet onze oorlog. Wij zijn hem niet begonnen. Onze premier was minder uitgesproken: Er lag geen concreet verzoek, maar in de huidige situatie leek het hem niks.

Toevallig hadden we net een schip naar een andere zee gestuurd om onze bondgenoten te helpen beschermen tegen aanvallen vanuit Iran, dus de argumentatie van zijn Duitse collega kon onze premier moeilijk overnemen. En het is nog maar kort geleden dat Nederland een strategische samenwerking met Qatar is aangegaan om in onze aardgasbehoefte te voorzien nu we Slochteren wegens te grote risico’s hebben gesloten. Dat gas moet langs Hormuz. Daar zal toen toch wel over zijn nagedacht? Toch is het duidelijk dat de Nederlandse regering niet staat te trappelen om onze bondgenoten te helpen om de Straat van Hormuz veilig te stellen.

In deze omstandigheden achtte ik een beroep op het vernuft van De Groot gerechtvaardigd. Hij bleek vriendelijk bereid mij te woord te staan, maar was met andere dingen bezig dan de beslommeringen hier op aarde, dus hij vroeg mij eerst om de feiten: ‘Wat is de reden dat de Amerikanen en Israëli’s oorlog met Iran voeren?’

Recht op een atoombom

Hun doel is te voorkomen dat Iran nucleaire wapens bouwt, antwoordde ik. Daar is de Iraanse regering al lange tijd in het geniep mee bezig. In 2002 onthulde Israël het bestaan van nucleaire faciliteiten bij Natanz en Arak wat in tegenspraak was met het Verdrag tegen de Verspreiding van Kernwapens en datzelfde jaar deed Iran – ook in strijd met dat verdrag – een nucleaire test. In 2009 werd bekend dat er nog een geheime fabriek voor de verrijking van uranium was gebouwd onder een berg, vlak bij de voor sjiieten heilige stad Qom.

Sindsdien is er zonder succes met Iran onderhandeld. Het laatste aanbod was dat Iran gratis nucleaire brandstof zou krijgen voor elektriciteitscentrales, maar Iran wil zelf uranium kunnen verrijken, ook tot het niveau dat (alleen) voor bommen nodig is. Wij hebben recht op het maken van een atoombom, meent het regime.

Een theocratisch regime

Hugo de Groot leek niet geïmponeerd door het in zijn tijd op aarde onbekende fenomeen van kernsplitsing. Mogelijk wordt in het hiernamaals kennis over ontwikkelingen in de fysica algemeen gedeeld. ‘Ius arma genicida’, mompelde hij, ‘omnes nationes? Er zijn nu toch bijna tweehonderd landen op de wereld? Dat lijkt mij niet verstandig.’

Hij stelde een tweede vraag: ‘Is de regering van Iran gestoeld op een wettelijke basis?’ Het is een theocratisch regime, dat de eigen bevolking gruwelijk onderdrukt, antwoordde ik. ‘Theocratisch?’ zei De Groot met een meewarige glimlach, ‘Experientia docet, ervaring is de beste leermeester.’ Ik begreep onmiddellijk wat hij bedoelde. Hij had tijdens de Nederlandse onafhankelijkheidsoorlog al voorspeld dat een bestand met Spanje de interne godsdiensttwisten zou doen oplaaien en dat gebeurde.

De strijd ging officieel over het vraagstuk van de predestinatie, maar in feite over de vraag of de kerk of de staat de baas was. Volgens de strikte Franciscus Gomarus was de kerk de baas. Volgens Jacobus Arminius de staat. De Groot had in vele geschriften Arminianen verdedigd die voor religieuze tolerantie ijverden, en van mening waren dat de staat het hoogste gezag was en dus boven de kerk stond. ‘Cogitationis poenam nemo patitur,’ mompelde hij, niemand behoort te lijden uit straf voor zijn gedachten. Dit rechtsprincipe dat men niet vervolgd kan worden om wat men gelooft vormt de basis van de vrijheid.

Stel alles in het werk om de vrijheid te herwinnen

De Groot citeerde vervolgens Seneca: ‘Hostis est quisquis mihi non monstrat hostem. Een vijand is ieder die mij de vijand niet wijst.’ En vervolgde met: ‘Wij kunnen vaststellen dat wij hier te maken hebben met een verderfelijk regime dat de vrijhandel over de zee probeert de belemmeren. Dan is het de plicht van alle landen die van die vrijhandel afhankelijk zijn om alles in het werk te stellen om die vrijheid te herwinnen. Facta non verba. Geen woorden, maar daden. Ik ga ervan uit dat de Hoogmogende heren van de Staten Generaal van de Verenigde Republiek het hier allemaal over eens zijn. Dulcia non meruit, qui non gustavit amara. Hij verdient het zoete niet, die ’t bittere niet heeft gesmaakt.’

Hij zette zijn hoed weer op en maakte aanstalten om afscheid te nemen. Ik wilde nog vertellen dat onze regering anders denkt en dat we geen republiek meer zijn, maar zag daar maar van af. Het is immers ongepast om de hemelse vrede te verstoren. Hier op aarde echter, moet zo nu en dan worden ingegrepen. Daar hebben wij nu net een marine voor.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Hugo de Groot over de Straat van Hormuz: Militair ingrijpen noodzakelijk en gerechtvaardigd verscheen eerst op Wynia's Week.

Het is (bijna) lente. Deskundigen in het Internationaal Recht schieten als narcissen uit de grond. Over de aanval van Iran door Israël en de Verenigde Staten hebben ze hun eenvoudig oordeel klaar. Het ene land mag het andere alleen aanvallen uit zelfverdediging. Of met een mandaat van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Daarvan is geen sprake. Dus Israël en de Verenigde Staten overtreden het internationaal recht. Punt.

Antwoord gevonden, discussie gesloten. Hoogstens volgt: ‘Nog vragen?’ De deskundige voelt zich sterk. Mocht iemand zin hebben om de discussie verder te zetten, dat hij maar probeert. Succes zal hij niet oogsten.

Recht en macht

En toch héb ik nog vragen. Is het bijvoorbeeld heel erg dat het internationaal recht nu en dan wordt overtreden? Het was nooit anders. De wereld is er niet door vergaan. Het internationaal recht blijft een kruispunt waar recht en macht elkaar ontmoeten.

Neem de Veiligheidsraad. Vijf landen hebben er een vetorecht: Frankrijk, China, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Niet om juridische, maar om pragmatische redenen. Op het moment dat ze hun vetorecht verwierven, waren ze de machtigste naties ter wereld. Het op machtsverhoudingen gebaseerde vetorecht betekent dat een oorlog tegen Iran, tenzij dat land zelf een aanvalsoorlog start, volgens het internationaal recht onmogelijk is. Het vetorecht van Rusland, biedt immers een waterdichte garantie.

Anders uitgedrukt: internationaal recht kan rust en bezinning brengen bij conflicten. Maar het is niet intrinsiek rechtvaardig en hoeft evenmin altijd het laatste woord te hebben.

Een verdere vraag is er ook over de wreedheid van het internationaal recht. Stel dat wijlen ayatollah Khamenei niet zo’n leuke man was. Dat hij tienduizenden van zijn eigen burgers doodde ‘voor de goede zaak’. Misschien is dat wel waar. Moet de wereld hem dan laten begaan omdat het internationaal recht als de ultieme scherprechter fungeert? Zijn alleen langetermijnmaatregelen, zoals bijvoorbeeld een economische boycot, mogelijk?

Die interpretatie zou getuigen van een legalistische rechtsopvatting. De wet primeert omdat hij de wet is, dura lex, sed lex. Zoals wetten in Amerika ooit oplegden dat er bussen waren voor zwarten en bussen voor blanken. Tenslotte was er voor iedereen een bus. Iedereen voelt aan dat dit niet klopt.

Billijk en goed

De Romeinse jurist Publius Iuventius Celsus (circa 67-circa 130) zag recht als de kunst van het billijke en het goede: Ius est ars aequi et boni. Leg daar het huidige internationaal recht naast, en op drie punten is er een probleem.

Om te beginnen gaat het niet om een ars, een kunst, maar om een pragmatisch normenapparaat dat in een wereld waar macht en geldzucht drijvende krachten zijn, de allerergste ontsporingen probeert te vermijden.

Aequi: is het internationaal recht billijk, als het stelt dat rechtsregels belangrijker zijn dan mensenlevens?

Boni: het oorlogsrecht probeert niet het goede te vinden, maar het slechtste te vermijden. Waarbij de vraag rijst of procedureregels daar altijd toe in staat zijn.

Formalistische bepalingen hebben in dit geval twee nadelen. Ze wekken de indruk sterk te zijn. Welke onverlaat zou het immers aandurven een prestigieus systeem als het internationaal recht te tarten? De mens zit echter anders in elkaar. Donald Trump bijvoorbeeld. Maar zijn anderen beter? Vladimir Poetin zou in de Veiligheidsraad ongetwijfeld zijn vetorecht hebben gebruikt. Iran helpen nu het oorlog is? Natuurlijk doet hij dat niet. Juridisch is hij er niet toe verplicht. En, wat hij elders ten overvloede heeft bewezen, hij is geen vredesduif die het internationaal recht een warm hart toedraagt, maar een cynisch machtspoliticus.

Het tweede nadeel is dit. Formalistische normen maken van een jurist een regelneef. Terwijl de norm zelf onrechtvaardig kan zijn. Thomas van Aquino (1225-1274) achtte tirannenmoord onder bepaalde omstandigheden toelaatbaar. Als onder meer een redelijke hoop op succes bestaat, het algemeen welzijn erdoor wordt gediend en de tiran in kwestie een usurpator is. Voor Thomas primeerde het gevormde geweten op de brute rechtsregel.

Acheruitschrijdend inzicht

In die zin betekent het huidige oorlogsrecht, waarbij de expert zich als een zuivere logicus gedraagt, een achteruitgang tegenover verfijnde analyses uit de dertiende eeuw. Een vorm van achteruitschrijdend inzicht. Pas op, ik heb daar zelfs begrip voor. Pragmatisme, waar het internationaal recht blijk van geeft, is soms noodzakelijk.

Maar maak het, overigens niet meteen afdwingbare, internationaal recht ook niet groter en heiliger dan het is.

*Kerkjurist Rik Torfs is emeritus-hoogleraar en oud-rector van de Katholieke Universiteit Leuven. Dit artikel verscheen eerder op Doorbraak.be

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Internationaal recht is niet per definitie rechtvaardig en hoeft evenmin altijd het laatste woord te hebben verscheen eerst op Wynia's Week.

Saoedi-Arabië is naast de grootste exporteur van aardolie ook de grootste islam-exporteur ter wereld. En dan niet zomaar een islam, maar de meest puriteinse, onverzoenlijke vorm van islam die er voorhanden is: het wahabisme. Geestelijken van deze stroming steunen de Saud-familie al sinds de achttiende eeuw in haar heerschappij en kregen in ruil verregaande privileges.

Het wahabisme is de bekendste vorm van het salafisme, dat de Koran en de levens­geschiedenis van de profeet Mohammed letterlijk interpreteert. Doelwit van deze soennitische salafisten zijn niet alleen afvalligen, joden en christenen, maar zeker ook de sjiieten, die in Iran de staatsgodsdienst vormen.

Wereldwijde verspreiding

Sinds het begin van de jaren zestig, maar vooral sinds 1979, heeft Saoedi-Arabië zijn omvangrijke oliegelden ingezet om het wahabisme wereldwijd te verspreiden: in de islamitische wereld, maar ook in landen met groeiende islamitische minderheden, zoals in West-Europa.

Het jaar 1979 was traumatisch voor de ­familie Saud. In Iran kwam na een opstand tegen de westers gezinde sjah de sjiitische geestelijkheid aan de macht. De revolutie van de ayatollahs sprak ook in de soen­nitische wereld tot de verbeelding. Mede geïnspireerd door de revolutie in Iran werd in 1979 de heilige stad Mekka in Saoedi-Arabië bezet ­onder leiding van radicale geestelijken, die de Saud-familie wilden afzetten.

Eveneens in 1979 viel de Sovjet-Unie Afghanistan binnen, waarop de Saoedische overheid én Saoedische particulieren met instemming en steun van de Verenigde Staten een tegenmacht opbouwden. Deze mudjahedien werden opgeleid op door Saoedi-Arabië betaalde islamitische scholen (madrassa’s) in Pakistan. Een deel van hen zouden zich later als Taliban tegen de Amerikanen keren. Ze wonnen, uiteindelijk.

De belangrijkste bondgenoot van de ­Taliban was Al-Qa’ida, een terreurbeweging opgericht door de Saoedische miljardairszoon Osama bin Laden. Hij keerde zich tegen het Saoedische bewind omdat die Amerikaanse ongelovigen en hun wapens op Arabische ‘islamitische’ grond had genood. De meeste Al-Qa’ida-terroristen die in 2001 vliegtuigen kaapten en die lieten neerstorten in New York en Washington, waren Saoediërs.

In reactie op de gebeurtenissen in Iran en Mekka in 1979 kwam er in Saoedi-Arabië een conservatieve zuivering op gang: de geestelijkheid kreeg meer macht en geld, bioscopen gingen dicht. De gevolgen zouden ver buiten Saoedi-Arabië voelbaar zijn.

De wereld kreeg te maken met de grootste islamiseringsgolf sinds de dagen van de profeet Mohammed. Met Saoedische oliemiljarden werden overal ter wereld moslims aangezet om een orthodoxe versie van de (soennitische) islam aan te hangen, wahabitische voorschriften te volgen (mannen en vrouwen gescheiden, mannen met baard, vrouwen zoveel bedekt als mogelijk), zoveel mogelijk ruimte voor de islam te creëren en waar mogelijk de islamitische wet (sharia) te introduceren.

Steun voor de Moslimbroederschap

Er zijn betrouwbare schattingen van tien jaar geleden dat ­Saoedi-Arabië sinds 1979 – soms samen met andere Golfstaten – minstens 100 miljard dollar heeft gestoken in het verspreiden van de Saoedische staatsislam, vaak onder het mom van liefdadigheid. Dat geld kwam deels van de overheid, al dan niet via de Muslim World League. Deze in 1962 opgerichte semi-staatsinstelling moest het wahabisme over de wereld verspreiden, door prediking, door boeken, met de oprichting en de exploitatie van moskeeën, islamitische scholen, universiteiten, tv-kanalen en het sponsoren van universitaire leerstoelen.

Sinds de Moslimbroederschap in 2012-2013 in Egypte aan de macht was, is de vriendschap tussen het Huis van Saud en deze beweging voorbij, maar de broederschap genoot de voorgaande decennia ook ruime steun van de Saoedische overheid en Saoedische particulieren. De Moslimbroederschap heeft grote invloed (gehad) in Noord-Afrikaanse landen, maar bijvoorbeeld ook in Turkije. Daar zijn de islamitische organisatie Milli Görüs – ook actief in Nederland – en de AK-partij van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan te beschouwen als vruchten van de Moslimbroederschap.

De Saoediërs en andere Golfstaten waren eerder ook de stille vennoten van de Moslimbroederschap bij het islamiseren van West-Europese landen: de bouw van moskeeën, het verkrijgen van privileges als gebedsruimtes en het succesvol introduceren van het begrip ‘islamofobie’, dat de islam en moslims structureel voorstelt als slachtoffers van achterstelling en discriminatie. De ‘hoofddoeklobby’ die zou moeten leiden tot het accepteren van hoofddoeken bij de Nederlandse politie (en boa’s), wordt met reden ook in verband gebracht met de aanhoudende lobby van de Moslimbroederschap.

Het is vooral het verschil in werkwijze dat Moslimbroeders en wahabisten/salafisten kenmerkt. De broeders zijn bereid de democratie en de rechtsstaat in te zetten voor het hogere islamistische doel, de wahabisten zijn com­promisloos. Nederlandse uitreizigers naar ­­Syrië – onder meer om Islamitische Staat (IS) bij te staan – kwamen dan ook uit de invloedssfeer van ­wahabitische moskeeën.

De wahabitische renaissance heeft vooral sinds de Iraanse revolutie van 1979 en de Saoedische reactie daarop gigantische wereldwijde effecten gehad. Grote delen van Zuid-Azië en Zuidoost-Azië zijn islamitisch geradicaliseerd en hebben islamitisch recht geïntroduceerd, de rechtsstaat ingeperkt en onvrijheid gebracht. Zowel in ­westerse landen en het Midden-Oosten als in landen als Maleisië en Indonesië is het leven en het straatbeeld wezenlijk veranderd door islamitische kleding, moskeeën, verbod van alcohol en entertainment.

De wahabitische missie werd in Nederland al direct zichtbaar in de jaren tachtig. De Saoedische liefdadigheidsorganisatie Al Haramain – later bekend geworden door het steunen van terreur – nestelde zich in 1986 in de Amsterdamse moskee El Tawheed. De Saoedische Al Waqf-­organisatie vestigde zich in 1988 in Eindhoven (Al Fourqaan-moskee). In 1990 volgde de As-Soennah Moskee in Den Haag. In Eindhoven en Amsterdam werden vanuit de wahabitische moskeeën ook al snel islamitische scholen ­opgericht. Deze en andere radicale moskeeën zijn veel in verband gebracht met terroristische groeperingen als de Hofstadgroep en met jongeren die omwille van de ‘heilige oorlog’ uitreisden naar Tsjetsjenië, Kasjmir, Pakistan, Irak en Syrië.

De hamvraag luidt of het islamitisch terrorisme van de laatste decennia niet alleen aan de terreur door Iran, maar zeker ook voor een groot deel te wijten is aan de wereldwijde verspreiding van Saoedisch gedachtegoed (en oliedollars). Daarover verschillen de meningen in zoverre, dat sommigen denken dat ook andere omstandigheden daarbij een rol hebben gespeeld.

Voedingsbodem voor terreur

De staat Saoedi-Arabië verborg zich achter goede doelen. Maar een mantelorganisatie van de Saoedische staat als de World Assembly of Muslim Youth (WAMY) wordt wel degelijk rechtstreeks in verband gebracht met de financiering van terroristische activiteiten in het buitenland.

De Saoedische machthebbers en hun invloedrijke onderdanen hebben met hun (indirecte) steun en het leggen van een intolerante religieuze voedingsbodem hoe dan ook een belangrijke basis gelegd voor wereldwijde terreur, van Nigeria tot Somalië, van Pakistan tot Spanje en van Bosnië tot België.

Terwijl het Westen Saoedi-Arabië steeds is blijven steunen als anker van stabiliteit, is het realistisch om de leiding van dat land ook in hoge mate verantwoordelijk te houden voor oorlog en onrust, zowel in buurlanden als in delen van Azië en Afrika – en Europa.

Die oorlogen, de terreur en de onrust zijn op zichzelf weer een bron van voortgaande emigratie van miljoenen mensen naar Europa. Vaak gaat het bij die migratie om moslims die door Saoedi-Arabië aangescherpte denkbeelden meenemen. Het Saoedische bewind verspreidde de afgelopen halve eeuw intolerantie en schiep een voedingsbodem voor onvrijheid en terreur en heeft zo ook westerse samenlevingen ontwricht.

Maar al te vaak heeft ­Saudi-Arabië, zoals met IS in Syrië en Irak, uiteindelijk moeten strijden tegen groepen die uit de eigen wahabitische kweekvijver komen en die aanvankelijk met geld en wapens werden ­gesteund. Andere wahabitische tovenaarsleerlingen keerden zich ook tegen het ­regime.

Het is eigenlijk onbegrijpelijk dat westerse landen het Saoedische regime steeds door dik en dun hebben gesteund, vaak met inzet van eigen mensenlevens. Als het al verstandig was, ging het vaak om het kortetermijnbelang of zelfs particulier belang – wapencontracten bijvoorbeeld – waarvoor op de lange termijn een hoge prijs wordt betaald.

Nauwe betrekkingen met Nederland

Nederland onderhoudt nauwe betrekkingen met het Saoedische bewind, wegens handels­relaties en – in het kielzog van de Verenigde Staten – als geallieerde. In de jaren tachtig reisden toenmalig premier Ruud Lubbers en de ministers Hans van den Broek en Onno Ruding (alle drie van het CDA) al naar ­Saoedi-Arabië om wapenorders binnen te halen. In 2006 reisde CDA-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot naar Saoedi-Arabië om de leiders daar te sussen na de ophef over de Deense ­Mohammed-cartoons. In 2014 had minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans (PvdA) zullen afreizen om een dreigende Saoedische boycot naar aanleiding van een sticker van Geert Wilders te voorkomen. Timmermans ging niet en van de boycot werd niets meer vernomen.

Als de actuele Amerikaans-Israëlische oorlog tegen de Islamitische Republiek Iran leidt tot de val van de ayatollahs, zal dat net als in 1979 in Saoedi-Arabië met argusogen worden gevolgd. En wellicht niet zonder gevolgen blijven.

Iran als schrikbeeld

Er is immers niets dat de familie Saud zoveel angst aanjaagt, als een geslaagde omwenteling in één van de buurlanden. Wat de buren, hoe gehaat eventueel ook, kan overkomen, kan de Saoedische monarchie immers ook overkomen. Vandaar dat de Saoediërs eerst weliswaar de islamitische Broederschap ondersteunden, maar zich tegen de Broederschap keerden toen die in Egypte via een volksopstand en met behulp van verkiezingen de macht grepen (om vervolgens weer door een militaire coup naar huis en naar de gevangenis te worden gestuurd).

Vandaar dat de Saoediërs in 1979 toen de Iraanse volksopstand en de machtsgreep van de shia-ayatollahs oversloeg naar Saoedi-Arabië de familie Saud een soenitische missie over de hele wereld begon en zo de basis legde voor terreur, tot in de Verenigde Staten – en ‘9/11’, binnenkort 25 jaar geleden – aan toe.

Alle kans dus dat als een eventuele, nota bene door bondgenoot Donald Trump vanuit de VS aangejaagde machtswisseling in Iran in Saoedi-Arabië niet zonder gevolgen zal blijven, waarbij het onder meer de vraag is of de Saoedische banden met Washington en het Westen op langere termijn wel zo warm blijven.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Islamitisch Iran is natuurlijk een terreurstaat. Maar hoe zit het met Saoedi-Arabië? verscheen eerst op Wynia's Week.