Een zuster van Samuel Paty schreef onlangs een boek over haar broer: Le Cours de Monsieur Paty. Minstens het tiende boek over de vier jaar geleden onthoofde leraar. Het verscheen niet toevallig kort voor 4 november, de dag waarop het proces begon tegen acht verdachten van medeplichtigheid aan de moord. De moordenaar zelf, Abdoullakh Anzorov, werd destijds na verzet tegen zijn arrestatie door de politie ter plekke doodgeschoten.

‘Le Cours’, staat voor de cursus maatschappijleer van Paty, waarvan het hoofdstuk over Charlie Hebdo hem noodlottig werd. Zijn zuster Mickaëlle stelt vast dat haar broer door alles en iedereen in de steek werd gelaten, uit angst voor moslimleerlingen en vooral moslimouders. En al werd hij bedreigd, geen collega wilde een stukje met hem omlopen naar huis. Ze ergerden zich alleen maar aan Paty, met name vanwege die spotprent uit Charlie Hebdo in zijn les. ‘Pas de vague’ (‘geen ophef’) lijkt nog altijd het motto op Franse scholen.

Twee verdachten kunnen levenslang krijgen

Het proces tegen de verdachten van medeplichtigheid lijkt interessanter dan de uitspraak zelf – rond 20 december. Er wordt in het speciale hof van assisen een uitgebreid ecosysteem van moslimterrorisme blootgelegd. Neem bijvoorbeeld de enige vrouwelijke en als enige in Frankrijk geboren verdachte, Priscilla Mangel: 36 jaar en op haar zestiende bekeerd tot de islam. Ze wordt ervan beschuldigd de terrorist Anzorov te hebben opgestookt.

In de rechtszaal zit Mangel erbij alsof ze stomverbaasd is dat ze überhaupt voor een rechter moet verschijnen. Net als de andere verdachten, van wie er welgeteld één schuld heeft bekend.

Twee verdachten kunnen theoretisch levenslang krijgen. Dat zijn vrienden van Anzorov, die hem hielpen wapens te kopen en hem naar de school van Paty reden. Zij zijn letterlijk medeplichtig.

Dan staan er twee verdachten terecht die de lont in het kruitvat hebben gestopt, ook wel ‘de videomakers’ genoemd. Zij plakten Paty een schietschijf op de rug, en hen wordt ‘criminele vereniging met een terrorist’ ten laste gelegd.

Eén van hen is Brahim Chnina, een 52-jarige vader van Marokkaanse afkomst. Zijn dochter was degene die de hele zaak in beweging zette, door haar fanatiek islamitische vader leugens over Paty te verkopen: hij zou ‘pornografische afbeeldingen’ van de profeet hebben vertoond en alle moslimleerlingen de klas uit hebben gestuurd. In werkelijkheid was ze niet eens aanwezig. Eind vorig jaar werd ze veroordeeld tot een voorwaardelijke straf, met vijf andere scholieren, die Paty in ruil voor geld hadden aangewezen aan de terrorist.

Brahim Chnina blies de leugens van zijn dochter nog wat op en maakte ze openbaar in een video, die hij onder meer op de site van de grootste moskee van Parijs plaatste. Ook zijn vriend, een zekere Abdelhakim Sefroui, berucht als haatprediker, plaatste een video op internet. Daarin riep hij zijn geloofsgenoten in straffe termen op het ‘misdadige gedrag’ van Paty een halt toe te roepen. Zijn advocaat voert ter verdediging aan dat de moordenaar de video van zijn cliënt ‘niet eens had gezien’. Bovendien zou Sefroui alleen maar disciplinaire maatregelen tegen Paty hebben bedoeld.

Smileys bij foto’s van de onthoofde Paty

Tenslotte zijn er vier verdachten uit de ‘djihadosphère’: leden van militante moslimgroepen op sociale media, met name Snapchat. Het soort adolescenten dat achter de computer droomt van actieve deelname aan de jihad, maar die dromen hoogstzelden verwezenlijkt. Zij zouden Anzorov hebben aangemoedigd en opgestookt. En één van hen plaatste smileys bij foto’s van de onthoofde Paty, die Anzorov meteen on line had gezet.

Ook eerdergenoemde Priscilla Mangel hoort tot deze groep, opererend onder het pseudoniem ‘Cicatrice Sucrée’, gesuikerd litteken. Zij had vaak contact met Anzorov en stuurde hem onder meer de cursus van Paty, met de Charlie Hebdo-spotprent. In 2020 kwam Mangel ook met justitie in aanraking, toen het blad overwoog opnieuw spotprenten van Mohamed te publiceren.

‘Charlie Hebdo vraagt er weer om…’, had ze haar moslim-volgelingen getweet. Ook deze verdachten kunnen maximaal 30 jaar krijgen.

In Frankrijk is Samuel Paty niet meer de enige leraar die door een moslimextremist werd afgeslacht: een jaar geleden was de beurt aan Dominique Bernard in Arras.

De Franse Senaat, die eerder dit jaar nog met een rapport over dit soort problemen in het onderwijs kwam, spreekt daarin over de ‘verschrikkelijke eenzaamheid’ van leraren tegenover agressie en bedreigingen. Er gaan al tijden stemmen op om ouders van leerlingen die zich ernstig misdragen hun uitkeringen aan te pakken, maar of dat ooit gaat gebeuren, is zeer de vraag. In ieder geval is er tot nu toe helemaal niets veranderd.

‘We weten waar u woont’

Integendeel. Een dag of tien geleden was er nog ophef over een oorvijg die een lerares in Noord-Parijs kreeg uitgedeeld door een leerlinge, die ze had gevraagd haar religieuze gelaat bedekkende kleding uit te doen.

En vlakbij Parijs werd een lerares bedreigd door moslimleerlingen, omdat ze een cursus gaf over de rol van de hel in poëzie. Volgens die leerlingen is dat blasfemie. Eén van hen adviseerde de lerares goed om zich heen te kijken als ze ’s avonds later naar huis ging: ‘We weten waar u woont.’

*Alexander van der Meer is schrijver, wiskundige en documentairemaker. Dit artikel verscheen op 15 november op Doorbraak.be.

De Franse schrijver-journalist Stéphane Simon reconstrueert in ‘De laatste dagen van Samuel Paty’ minutieus, als in een thriller, de gebeurtenissen tijdens de twaalf dagen voorafgaand aan Paty’s onthoofding door een fanatieke moslim. Het boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 20 en is overal te koop, ook in de winkel van Wynia’s Week.

Het bericht Bij het proces rond de moord op Samuel Paty komt een ecosysteem van moslimterrorisme tevoorschijn verscheen eerst op Wynia's Week.

Chnina vertelde het speciaal met terreurzaken belaste hof dat ook hij zich beschouwt als een slachtoffer van het islamistisch terrorisme, ‘want een van mijn zusters is ooit door jihadisten geronseld om zich in Syrië aan te sluiten bij Islamitische Staat.’ Hij kan tot dertig jaar worden veroordeeld wegens het aanzetten tot moord, wat hij ten stelligste ontkent. Zijn jarenlange voorarrest ervaart hij als ‘de hel’, vertelde hij het hof.

Spotprenten van Allah

Brahim Chnina is de vader van het meisje Zora, een destijds 13-jarige leerling van Samuel Paty wier leugen zijn dood inluidde. Hij verdiende straf, volgens haar, voor het tonen van spotprenten van Allah die eerder waren verschenen in het satirische blad Charlie Hebdo.

Zora werd eind vorig jaar met vijf andere leerlingen van de school van Samuel Paty, in de plaats Conflans-Sainte-Honorine bij Parijs, veroordeeld door een jeugdrechtbank. Ze kreeg anderhalf jaar voorwaardelijk. Haar medescholieren, die Paty’s moordenaar op straat zijn doelwit hadden aangewezen, kregen voorwaardelijke gevangenisstraffen van minstens veertien maanden. De zwaarste straf, een half jaar onvoorwaardelijk, thuis uit te zitten met een enkelband, was voor de jongen die driehonderd euro had aangenomen van de moordenaar. 

Dat was Abdoullakh Anzorov, de zoon van Tsjetsjeense immigranten. Hij stak Paty dood, onthoofdde hem en plaatste beelden daarvan op Snapchat voordat agenten hem enkele minuten later doodschoten.

Nu staan acht meerderjarige verdachten terecht, onder wie de 52-jarige Brahim Chnina. Op 7 oktober 2020 had hij Facebook, WhatsApp en andere sociale media overladen met scheldpartijen tegen ‘die schooier Paty’. Deze had Zora, een van zijn zes dochters, voor twee dagen van school gestuurd omdat ze die ‘zogenaamde leraar’ de les had gelezen. Paty had alle moslimleerlingen de klas uitgestuurd, volgens Chnina, zodat hij aan de anderen de Mohammed-cartoons kon tonen. Dat was een leugen. Paty had leerlingen slechts de kans geboden om het lokaal even te verlaten, of de andere kant op te kijken.

Bovendien was Zora niet bij de les aanwezig. De directrice van het collège du Bois-d’-Aulne, sinds vorige maand vernoemd naar Samuel Paty, had haar geschorst wegens wangedrag. Paty, die 47 mocht worden, had daar niets mee te maken.

Een hetze die aanzette tot moord

Het meisje loog dus om haar straf een nobel trekje te geven. Haar moeder en vader geloofden haar en kwamen afzonderlijk verhaal halen bij de directrice. Vader Brahim begon op sociale media een hetze die, volgens de aanklacht, een van zijn honderden volgers, Abdoullakh Anzorov, aanzette tot de moord. Die vond plaats negen dagen na Chnina’s eerste van haat vervulde boodschappen op sociale media.

Daarop vermelde hij ook de naam en het adres van Paty’s school. Chnina destijds: ’U heeft nu de naam en het adres van die leraar om hem te zeggen: STOP.’

Een bekende van de politie

In het boek De laatste dagen van Samuel Paty, uitgegeven bij Blauwburgwal, schetst schrijver-journalist Stéphane Simon hoe Chnina tegen de directrice helemaal losgaat tegen de ‘islamofoob’ Paty. Hij eist het onmiddellijke ontslag van ‘die schooier’. Weigert de directrice, dan dreigt hij moslims overal in Frankrijk op te roepen om voor de school te demonstreren. Gezien de link met de Mohammed-cartoons, die leidden tot het uitmoorden van de redactie van Charlie Hebdo in 2015, een ernstige bedreiging.

De directrice weet niet dat zij een ‘bekende van de politie’ voor zich heeft. De in het Algerijnse Oran geboren Chnina heeft in zijn jonge jaren in Frankrijk een gevangenisstraf uitgezeten wegens diefstal, bedreiging en de invoer van drugs. Later kreeg hij te maken met beschuldigingen van oplichting en vrouwenmishandeling.

Een zelfbenoemde imam

In de rechtszaal, waar de twee zusters van Samuel Paty steeds aanwezig zijn, glimlachte Brahim Chnina naar familieleden op de publieke tribune. Hij werd kort na Paty’s dood opgepakt. Het proces gaat tot medio december door.

Chnina is de bij het Franse publiek ‘bekendste’ verdachte, meer nog dan de islamistische activist Abdelhakim Sefrioui (65) die eveneens de aanklacht van aansporing tot haat ontkent. Hij verscheen donderdag voor het eerst in de rechtszaal. Ook Sefrioui, een zelfbenoemde imam, was een bekende van de politie. Hij werd al jaren in de gaten gehouden wegens onder meer het organiseren van protesten bij openbare scholen tegen het verbod op het dragen van ‘islamitische’ kledij. Hij was het, volgens de aanklacht, die Chnina adviseerde hoe in heel Frankrijk moslims op te jutten tegen Samuel Paty.

Sefrioui werd geboren in de Marokkaanse stad Fès, Paty’s moordenaar was een vluchteling uit Tsjetsjenië. De dader en de belangrijkste verdachten, onder wie de twee jongens die Anzorov zouden hebben geholpen bij de voorbereiding van de aanslag, wat ze ontkennen, zijn dus ‘afkomstig uit de immigratie’, volgens het Franse cliché. De enige vrouw onder de acht verdachten is de tot de radicale islam bekeerde Française Priscilla Mangel. Ze zou tot kort voor de moord online contact hebben gehad met Anzorov. Haar voorlopige hechtenis is geschorst.

On-islamitische lesstof

In zijn boek onthult Stéphane Simon dat de Franse immigratie-autoriteiten lang aarzelden alvorens de clan-Anzorov asiel te verlenen. Hun verhalen over vervolging waren nogal ongeloofwaardig, zeker omdat de pater familias na zijn ‘vlucht’ voor langere tijd naar Tsjetsjenië was teruggekeerd alvorens naar Frankrijk te vertrekken.

Ook vroegere collega’s van Samuel Paty zijn elke dag in de rechtszaal te vinden. Zij staan pal voor de verdediging van de vrijheid van meningsuiting in het onderwijs, aldus een van hen tegen persbureau Reuters.

Zulke ferme uitspraken steken pijnlijk af bij de dagelijkse realiteit. Want een onderzoekscommissie van de Franse Senaat concludeerde onlangs dat tijdens de eerste drie maanden van dit jaar op Franse scholen ruim 1100 incidenten hebben plaatsgevonden ‘waarin religie en de scheiding van kerk en staat een rol speelden’. Vertaling: moslimleerlingen maakten bezwaar tegen on-islamitisch geachte lesstof. De senatoren betreuren ‘de eenzaamheid’ van onderwijzend personeel tegenover allerlei bedreigingen en constateren dat sinds de moord op Paty steeds meer leraren gevoelige zaken liever laten rusten dan de toorn van jonge moslims te trotseren. Een beschuldiging van islamofobie kan immers ernstige gevolgen krijgen.

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Na de moord op Samuel Paty vrezen Franse leraren de toorn van jonge moslims verscheen eerst op Wynia's Week.

Vorige week (12 december, red.) heeft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding het dreigingsniveau verhoogd van 3 (aanzienlijk) naar 4 (substantieel). Er is dus ‘een reële kans’ dat in Nederland een aanslag zal plaatsvinden. In Limburg, waar kerstmarkten in ondergrondse grotten worden gehouden, zal de beveiliging worden opgevoerd. Ook in de RAI in Amsterdam, waar je ‘in het winterparadijs de ultieme winterbeleving kunt ervaren in een oceaan van lichtjes’, mogen de bezoekers extra controles verwachten.

Op de journaals zag je de gebruikelijke straatinterviews. ‘Ja, vervelend’, zeiden de aangesprokenen, ‘maar het leven gaat gewoon door.’ En zij vervolgden hun weg. De bedreigde burger haalde zijn of haar schouders op en ik vroeg mij af wat ‘een reële kans’ betekent. Een ondergrondse grot lijkt me een ideaal doelwit voor een jihadist of een andersoortige aanslagpleger. ‘Eindeloze ijspret’ in de RAI spreekt misschien minder aan.

Nooit meer helemaal normaal

Hoeveel aanslagen er per jaar voorkomen worden, krijgen we nooit te horen, maar het schijnt ‘een substantieel aantal’ te zijn. In de wereld van de terrorismebestrijding behoren reëel en substantieel tot de woorden die in het openbaar geen nadere uitleg behoeven. In 2004, na de moord op Theo van Gogh, heb ik ermee te maken gehad. Als vriend van Theo moesten de gordijnen dichtblijven, ook overdag, en op straat werd je geacht goed om je heen te kijken. Vrij snel vergat je deze voorschriften en ging je over tot de orde van de dag. Het eerste teken dat alles weer normaal leek, kwam pas toen een keer onbezorgd werd gelachen.

Dat was twintig jaar geleden. Toch is het nadien nooit meer helemaal normaal geworden. Onlangs las ik De laatste dagen van Samuel Paty van de Franse journalist Stéphane Simon, dat in vertaling is uitgekomen bij uitgeverij Blauwburgwal. Paty was de leraar geschiedenis aan het Collège du Bois d’Aulne die in 2020 werd onthoofd door een jihadist, omdat hij in een les over de vrijheid van meningsuiting ook twee satirische cartoons had getoond met de profeet Mohammed als onderwerp.

In veel opzichten is de moord op Paty schokkender dan die op Theo van Gogh. Vorderend in het boek van Simon werd ik overvallen door dezelfde misselijkheid die mij ook trof toen ik Theo op straat zag liggen met een mes in zijn buik. De onpasselijkheid bleef, toen hij een paar dagen later doodsbleek lag opgebaard onder een wit laken.

Waarom is de moord op Samuel Paty dan mogelijkerwijs nog erger?

Omdat de aanloop daartoe is omgeven door een opeenstapeling van leugens, laster en lafheden die de mens toont op zijn allerslechtst. Paty werd door zijn vijanden van van alles en nog wat beschuldigd, terwijl hij juist vreselijk zijn best deed om iedereen met respect te behandelen en moslimleerlingen nog extra te ontzien. Telkens bleek dat zijn tegenstanders totaal niet geïnteresseerd waren in wat zich werkelijk in die bewuste les had afgespeeld, maar dat in hun zieke hoofden Paty moest uitgroeien tot een islamhatende duivel die gedood diende te worden.

Wangedrag

Tijdens de les over de vrijheid van meningsuiting – die staat gewoon voorgeschreven in het onderwijsplan van de overheid – gaf Paty zijn (moslim)leerlingen de mogelijkheid de klas te verlaten. De klacht dat hij de profeet had beledigd, na een paar dagen binnengekomen, werd nota bene geuit door een leerling die helemaal niet bij de les aanwezig was geweest, omdat zij om andere redenen (wangedrag) door de schoolleiding was geschorst. Maar de ouders van het afwezige meisje zagen in de les van Paty een welkome aanleiding om hun gram te halen. Zo werd de aandacht voor de misdragingen van hun dochter verplaatst naar de vermeende blasfemie van Paty.

Al snel liep de zaak uit de hand. De Franse overheid stak geen hand uit en moslimorganisaties waren, zonder zelf enig onderzoek te doen, spoedig bereid Paty als schuldige aan te wijzen. In een naargeestige sfeer van bedreigingen lieten ook een paar angstige leraren hun collega vallen. Slechts twee medeleraren wilden Paty nog veilig naar school brengen. Tenslotte kwam de zaak onder het oog van een Tsjetsjeense zeloot. Die kocht een pistool en een paar messen. Hij wachtte bij de school en betaalde een paar moslimleerlingen om aan te wijzen wie Paty was. Daarna liep hij achter de leraar aan en onthoofdde hem. De politie schoot de dader dood. Die kreeg later in Tsjetsjenië een heldenbegrafenis.

Allahoe akbar!

Nog weinig leraren van toen werken bij de school. Van het plan om de school naar Paty te vernoemen is weinig terechtgekomen en ook het beoogde standbeeld voor Paty staat er niet. Overigens werd twee maanden geleden in Arras nog een Franse leraar doodgestoken door iemand die ‘Allahoe akbar!’ riep. Over deze moord is nog geen boek geschreven.

Fijne feestdagen gewenst en bedenk dat er altijd nog een dreigingsniveau 5 bestaat.

Deze column verscheen op 19 december 2023 in de Volkskrant.

*Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.

Wynia’s Week is jarig! Bent u al donateur? Doneren kan op verschillende manieren. Hartelijk dank!

Het bericht In veel opzichten is de moord op Samuel Paty schokkender dan die op Theo van Gogh verscheen eerst op Wynia's Week.

Mohammed-cartoons werden zijn dood

Samuel Paty werd drie jaar geleden in een voorstad van Parijs onthoofd door een jonge Tsjetsjeense moslim, die vervolgens door de politie werd doodgeschoten. De dader werd beïnvloed door Syrische jihadisten en werd opgestookt door de vader van een leerling van Paty. Die leerling, ene ‘Zora’, loog over wat er gebeurd zou zijn in een les van Paty, waarbij islamitische kinderen in de gelegenheid werden gesteld om de klas te verlaten terwijl Paty cartoons van de profeet Mohammed toonde.

‘Aanval op de Franse waarden’

De leugens van ‘Zora’ brachten een hetze op gang, die Paty niet overleefde. De schok was groot, temeer omdat de moord als een aanval op de Franse nationale waarden wordt gezien. Het boek werd geschreven door de journalist en tv-maker Stéphane Simon. Het is een minutieuze reconstructie van de laatste twaalf dagen van het leven van Paty, die het beste voor had met zijn leerlingen, maar een eenzame dood stierf: op aanwijzingen van enkele van zijn leerlingen, nota bene.

‘De laatste dagen van Samuel Paty’ van Stéphane Simon is een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal in Amsterdam en kost 20 euro (geen verzendkosten) en is overal te koop of te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Uitgeverij Blauwburgwal. Kijk HIER.

Het bericht ‘Het begon met een leugen en leidde tot een brute moord’ verscheen eerst op Wynia's Week.