Het betreft beslist geen marginale bladen, radio-en tv-zenders of nieuwssites. In tegendeel, de tv-omroep CNews is de best bekeken en beluisterde in het land. Ook de radiozender Europe1, de zondagskrant Le Journal du Dimanche en het magazine JDNews schilderen de Oekraïense president Volodymyr Zelensky af als een corrupte oorlogshitser met nazisympathieën. Net als de media in Moskou.

Voornoemde Franse bladen en omroepen behoren tot het omvangrijke media-imperium van Vincent Bolloré, een oerconservatieve Bretonse miljardair die ‘zijn’ journalisten in stelling heeft gebracht. En wel voor de conservatieve contrarevolutie die, hoopt hij, na de presidentsverkiezingen van volgend jaar begint onder de nieuwe president Marine Le Pen.

Martelares van het vrije woord

Bolloré’s sterreporter en persoonlijk protégée, volgens Franse kranten, is de Russische journaliste Xenia Fedorova. Ze maakte het met haar pro-Kremlin commentaren echter zo bont, dat Parijs haar eind juli opdracht gaf het land te verlaten. ‘Haar desinformatie in Franse media kwam neer op manipulatie van de publieke opinie. Haar gedrag is strijdig met de fundamentele belangen van de staat,’ zo rechtvaardigde het ministerie van Binnenlandse Zaken het besluit. Haar verblijfsvergunning werd ingetrokken. Fedorova, 45 jaar geleden geboren in Kazan, bevond zich in het buitenland en liet haar advocaat beroep aantekenen.

Haar Franse werkgevers, sympathisanten én het Kremlin betichten, uiteraard, de Franse staat van het schending van het recht op vrije meningsuiting. Ze schilderen de verbannen Russin zelfs af als een martelares van het vrije woord. De links-liberale krant Le Monde, en gematigd-linkse Franse politici, vinden echter dat Fedorova’s verbanning te laat kwam.

Fedorova was gedurende enkele jaren hoofdredacteur van de Russische propagandazender RT France, tot het verbod na de Russische inval in Oekraïne in februari 2022. Ze bleef echter in Parijs, waar ze uitgroeide tot een graag geziene gast in het ultrarechtse mediawereldje waar ze nieuw emplooi vond. Haar verblijfsvergunning werd enkele malen verlengd, maar een Franse perskaart kreeg ze nooit.

Ruim een jaar geleden werd ze niet alleen veelgevraagd als commentator en columniste bij omroepen als CNews, maar trad ze ook toe tot de ‘denktank’ van Bolloré over de herinrichting van de Franse maatschappij mocht Marine Le Pen het Elysée betreden. Het ziet er dan in Frankrijk niet best uit voor sommige categorieën ‘buitenlanders’, maar voor Moskou zou de zege van de vrouw die de annexatie van de Krim goedkeurde mooi nieuws zijn. Voorbij is dan Frankrijks hoofdrol in het verzet tegen Poetins poging tot liquidatie van een onafhankelijk Oekraïne.

Op een gegeven moment, aldus Franse media, vonden de inlichtingendiensten dat de ‘contrarevolutionairen’ te ver waren gegaan. Want Fedorova, mogelijk een ‘agent d’influence’ ten dienste van Poetin, bemoeide zich immers met Franse binnenlandse aangelegenheden, zoals de campagne voor de aanstaande presidentsverkiezingen.

Poetin als ‘man van de dialoog’

De druppel, volgens Le Monde, was haar uitval naar de aanwezigheid van Zelensky bij het militaire defilé op de Champs-Elysées op 14 juli. ‘Hiermee dreigt Frankrijk rechtstreeks militair betrokken te worden bij de strijd in Oekraïne,’ stelde ze in een column, wetend dat veel Fransen als de dood zijn dat hun militairen ooit aan het front belanden. Bij de Eiffeltoren werden eerder vijf lijkkisten aangetroffen, gewikkeld in de Franse driekleur, met daarop gekalkt: ‘Soldats français de l’Ukraine’. Frankrijk vermoedt sterk een Russische desinformatiecampagne.

De vrouw die volgens Le Monde eigenlijk Ksenia Borchik heet, spreekt nooit over de ‘oorlog’, maar over de ‘speciale operatie’, net als Poetin. Alles wat de ‘mainstream media’ schrijven over Oekraïne, zijn leugens. Zo heeft Rusland nooit kinderen uit Oekraïne weggevoerd, maar voor hun eigen veiligheid geëvacueerd. Ze acht Oekraïne geen echte staat en Zelensky een oorlogshitser en marionet van de NAVO. Poetin, daarentegen, is een man van de dialoog.

In de kolommen van de Bolloré-bladen of aan de stamtafels van CNews krijgt de Russin niet of nauwelijks tegenspraak (twee gelijkgezind geachte journalisten die dat wél durfden, werden dezer dagen meteen ontslagen, volgens de nieuwszender Franceinfo). In tegendeel, ze krijgt er bijval van politici en intellectuelen die niet per se tot het ultrarechtse kamp behoren.

Vier van hen braken onlangs in JDNews een lans voor overleg met Poetin, die best voor rede vatbaar zou zijn. Een van hen, Philippe de Villiers, noemde Zelensky een ‘kleine nazi’ die nooit de Champs-Elysées had mogen betreden. Een ander, Luc Ferry, oud-minister van Onderwijs, vindt Poetin weliswaar een dictator, maar ook iemand die ‘erg populair is in brede lagen van de bevolking’.

Veel Franse politici, van rechts tot links, zijn altijd in meer of mindere mate russofiel geweest. De Gaulle was de bekendste. Later deden presidenten als Jacques Chirac, Nicolas Sarkozy en Emmanuel Macron er alles aan om Poetin te paaien. Kort na zijn aantreden in 2017 ontving Macron hem met pracht en praal in Versailles en zag zich lang als Poetin-fluisteraar.

Vandaar dat de beschuldigingen van ‘poutinophilie’ aan het adres van Marine Le Pen nooit echt aansloegen, ze was immers een van de velen. Ze zei, bij hun ontmoeting, in 2017 in Moskou, hem te ‘bewonderen’, waar haar concurrent op rechts Eric Zemmour vond dat Frankrijk ‘een Poetin’ nodig had.

Geen blijk van solidariteit

De uiterst linkse presidentskandidaat Jean-Luc Mélenchon beschuldigt sinds jaar en dag de NAVO van agressie tegen Rusland. Een kenner van de Frans-Russische relaties, de journaliste Elsa Vidal, schreef in haar boek La Fascination Russe dat de socialistische president François Hollande zich als een van de weinigen nooit illusies heeft gemaakt over Poetins ware aard en intenties.

De inval in Oekraïne heeft de Franse russofilie ernstig beschadigd, maar zij leeft dus nog voort in de ultra- conservatieve media die doorgaans vooral de pijlen richten op het multiculturalisme en de niet-westerse immigratie.

Daar vonden ze Marine Le Pen aan hun zijde, die echter nooit de lijn van Fedorova en haar Franse collaborateurs volgde. Verzoeken aan haar adres om een blijk van solidariteit met de uitgewezen Russin bleven dan ook onbeantwoord. Ze kijkt wel uit. Zo’n gebaar zou haar immers terugduwen in de rechts-extremistische hoek waaruit ze zich tracht te ontworstelen. Met succes; ze gaat met grote voorsprong aan kop in de peilingen voor de presidentsverkiezingen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Buitenkans voor Moskou: in Frankrijk is radicaal-rechts fan van Poetin en is radicaal-links tegen de NAVO verscheen eerst op Wynia's Week.

Natuurlijk zou dat – als het waar is – goed nieuws zijn: de verschrikkelijke Russische oorlog tegen Oekraïne kan niet snel genoeg ophouden en idealiter volgt er regime change en krijgen we democratie in Moskou. Maar hoe realistisch zijn deze analyses? Doen we massaal aan wensdenken of is het politieke spin?

Nog even volhouden

‘Wat Poetins overwinningsparade zegt over Rusland in oorlog’, ‘Russen geloven niet langer in Poetins propaganda’, ‘Poetins paranoia was duidelijk zichtbaar tijdens de parade in Moskou’ en ‘Poetins geheime plan voor na de oorlog’ zijn zomaar wat koppen uit de internationale pers. De Britse Telegraph meldde dat Xi en Kim-Jong-Un verstek lieten gaan op het feestje van Poetin en dat hij er maar bekaaid af zou zijn gekomen met figuren als Lukashenko van Belarus, de koning van Maleisië en de president van Laos.

En diverse Nederlandse en Vlaamse media meldden vorige week dat Poetin zijn bunker bijna niet meer uit zou durven uit angst voor een staatsgreep, althans volgens een niet nader gespecificeerd ‘Europees’ inlichtingenrapport. Tegelijkertijd waren er berichten dat de Zweedse militaire inlichtingendienst de Russische economie ziet instorten.

Nog even volhouden dus, we zijn er bijna. Als er inderdaad een politieke boodschap aan ons – Europese burgers – in deze berichtgeving schuilt is, dan is het die wel.

Tja, het nieuws is voorspelbaar en we horen dit soort analyses al jaren. En daarom is het altijd goed om te factchecken. Is het bijvoorbeeld echt een signaal dat de Chinese en Noord-Koreaanse leiders verstek lieten gaan op 9 mei? Nee, zeker niet: Xi kwam alleen in 2015 en 2025 naar respectievelijk de 70- en 80-jarige herdenkingen, dus zijn afwezigheid dit jaar valt prima te verklaren.

Is er dan niets aan de hand in Rusland? Toch wel. Vladimir Poetin verliest zijn greep op Rusland, scheef ook The Economist in één van de betere, meer genuanceerde analyses vorige week. Ruim vier jaar na de Russische aanval op Oekraïne kun je natuurlijk haast niet anders verwachten. Maar het Britse blad ziet hooguit subtiele veranderingen, zoals een verschuiving in het taalgebruik van de Russische politieke en zakelijke elite. Daar wordt niet meer gesproken over ‘onze oorlog’ of ‘onze problemen’, maar als ‘zijn oorlog’ en ‘zijn problemen’.

Valse verwachtingen

Dat is natuurlijk geen rebellie. Poetins regime kan lang overleven en heeft nog altijd het monopolie op geweld, zo waarschuwt het weekblad. Poetin heeft zijn greep dus nog niet verloren, maar die begint wel te slijten. The Economist trekt een vergelijking met het schaakspel. Poetin zou last hebben van Zugzwang, een situatie waarbij elke zet die je nog kunt doen je eigen positie alleen maar verslechtert. Maar dat maakt Poetin juist gevaarlijk, omdat hij enorme schade kan aanrichten door bijvoorbeeld de repressie in eigen land op te voeren, door het starten van nóg een oorlog of door harder uit te halen naar Oekraïne.

Ook Ruslandkenner Mark Galeotti waarschuwt tegen valse verwachtingen. In The Spectator omschreef hij de vermeende dreiging van een staatsgreep tegen Poetin als onbetrouwbare of zelfs gemanipuleerde informatie (dodgy intelligence – in Groot-Brittannië hebben ze daar slechte ervaringen mee). Hij wijst in dat verband ook naar het Zweedse rapport dat in zijn ogen de druk op de Russische economie zwaar overschat.

Wanhopig verlangen naar einde oorlog

Waar hebben we dit soort rapporten aan te danken? Volgens Galeotti leeft er onder Europese politici een wanhopig verlangen naar een wonderbaarlijk einde (een deus ex machina) van de Oekraïne-oorlog. Het is volgens hem zeker niet de eerste keer dat een Europese inlichtingendienst opschrijft wat politici graag willen horen. Maar we moeten echt gaan oppassen, zegt hij, nu de NAVO volgens hem gesprekken zou hebben gevoerd met film- en televisieproducenten in de hoop de publieke opinie verder te kunnen beïnvloeden.

Die honger onder Europese leiders naar een snelle afloop van de Oekraïne-oorlog is logisch. De steun aan het land – hoe noodzakelijk ook – kost ons miljarden aan belastinggeld en heeft ons een uitzichtloos en kostbaar hybride conflict met Moskou opgeleverd. Het is niet voor niets dat er meer en meer stemmen in Europa opgaan om het contact met Poetin te herstellen. Denk bijvoorbeeld aan de opmerkingen van de Belgische premier Bart De Wever en onlangs van de voorzitter van de Europese Raad, António Costa, die – nadat hij zijn woorden had moeten nuanceren – nog altijd bevestigde dat er uiteindelijk met de Russische leider gesproken zal moeten worden.

Intussen evolueert het slagveld verder. Het jaarlijkse Russische lente-offensief is volkomen mislukt, al slagen de Russen er hier en daar in een klein beetje op te rukken. Maar de Oekraïners heroveren weer andere stukjes en beide partijen houden elkaar nog steeds in evenwicht – wat voor het kleinere Oekraïne natuurlijk absolute winst is. Intussen is de Oekraïense capaciteit voor zogenaamde deep strikes in het Russische achterland – tot wel 1500-2000 kilometer ver – nog meer gegroeid. Dat betekent dat niets meer veilig is in Europees Rusland, tot in de Oeral aan toe. Diverse belangrijke doelen, zoals wapenfabrieken, luchtmachtbases en olie-installaties, zijn al door de Oekraïners beschadigd – maar niet vernietigd.

De Russen gaan intussen onverdroten door met massale drone- en raketaanvallen op Oekraïense doelen. In dit opzicht – ook al zijn de Oekraïense aanvallen nog niet zo massaal als de Russische – slaagt Oekraïne er langzaam in om het gat te dichten. Wel weet het land de Russische aanvoerlijnen inmiddels tot op 100-120 kilometer diep achter de frontlijn te verstoren met nieuwe, lastig te onderscheppen Hornet-drones.

Rusland is niet verslagen

Een andere ontwikkeling is de opkomst van rijdende drones – zogenaamde UGV’s (unmanned ground vehicles) – waarvan Oekraïne er volgens eigen zeggen maar liefst 25.000 zou hebben besteld. Die wil het land uiteindelijk massaal inzetten als een soort cavalerie om haar eigen soldaten – waarvan het er eigenlijk te weinig heeft – te sparen en stukjes land te heroveren op de Russen. Ongetwijfeld zullen ook de laatstgenoemden met een dergelijk wapen of tegenmaatregelen voor de dag komen. Een technologische voorsprong is in deze oorlog doorgaans van korte duur.

Het moge duidelijk zijn, Rusland is geenszins verslagen en zal op korte termijn ook niet instorten. Het land is bovendien nog steeds in staat om het Iraanse regime van drones en onderdelen te voorzien. Zelf laat Rusland zijn dronefabrieken – bijvoorbeeld die in de Speciale Economische Zone van Alabuga in Tatarstan – flink uitbreiden, want hoe hoog de productie van drones ook moge zijn, de Oekraïners weten ze bijna allemaal neer te halen.

Rusland boert goed dankzij hoge olieprijs

Bovendien genereren Russische olie en gas meer geld op de wereldmarkt dan de afgelopen jaren. Het land boert immers goed als de olieprijs bijvoorbeeld boven de 60-70 dollar per vat ligt. Die prijs schommelt al enkele maanden rond de 100 dollar per vat en vanwege de problemen in de Perzische Golf is de verwachting dat de prijs nog lang hoog zal blijven.

Oekraïne doet intussen verwoede pogingen om die voor Poetin welkome hogere prijzen deels teniet te doen met aanvallen op de Russische olie- en gasinstallaties. Ook wordt de Russische schaduwvloot wereldwijd meer en meer gehinderd door inspecties, inbeslagnames en zelfs af en toe door een Oekraïense aanval, zoals enkele maanden geleden in de Middellandse Zee gebeurde. Maar het is niet genoeg. De olie-exporten van het land daalden volgens persbureau Reuters in april slechts 7%, terwijl de opbrengsten verdubbeld zouden zijn – dankzij de hoge olieprijs.

Beide partijen hebben hun oorlogskas stevig weten te spekken, want inmiddels mag Oekraïne eindelijk de geplande enorme financiële steun van de EU gaan ontvangen. Het land heeft ook nieuwe vrienden gemaakt onder de kapitaalkrachtige Golfstaten. Die zitten te springen om ervaring en producten op het gebied van drones en luchtverdediging.

Het einde van de oorlog is dus niet in zicht en zolang er geen harde, concrete aanwijzingen zijn van de val van Poetin of andere grote veranderingen in Rusland, is het zaak voor Europa om zich voor te bereiden op gesprekken. De oorlog duurt immers te lang en kost ons allemaal veel te veel – om over het menselijk leed maar te zwijgen.

Wees realistisch

Laat de uitkomst van de oorlog – een langdurige wapenstilstand in Oekraïne – daarom vooral realistisch zijn en laten we niet uitgaan van onhaalbare doelen zoals het volledig verslaan van Poetin, het opdelen van Rusland of zelfs het heroveren van al het verloren Oekraïens terrein.

NAVO- en/of EU-lidmaatschap zit er op dit moment niet in voor het heldhaftige Oekraïne, maar we moeten het land wel ‘dichtbij ons’ houden en blijven ondersteunen – ook in vredestijd. Daarom is een zwaarbewapend en neutraal Oekraïne, dat alleen op lange termijn het EU-lidmaatschap (of iets dat daar sterk op lijkt) kan verwerven, nog altijd het best haalbare resultaat.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Rusland staat niet op instorten. Europa moet realistisch zijn, Oekraïne blijven steunen en zich voorbereiden op onderhandelingen verscheen eerst op Wynia's Week.

Wierd Duk zegt dat het uiteenvallen van de BoerBurgerBeweging (BBB) hem in zoverre verbaast, dat de nieuwe leider, Henk Vermeer, vaak verstandige dingen zei die best op één lijn zaten met de nu gepasseerde kandidaat-leider Mona Keijzer. Syp Wynia veronderstelt toch een cultuurverschil en vraagt zich af of het wel ooit een goed idee was om Keijzer te vragen als boegbeeld van BBB. Wierd dicht Mona Keijzer overigens goede kansen (’20, 25 Kamerzetels’) toe als ze mede met behulp van andere BBB’ers zou willen proberen een partij op te richten en de nieuwe leider van rechts te worden.

‘Totale krankzinnigheid’

Duk noemt het ‘van een totale krankzinnigheid dat er nu een kabinet aantreedt dat in bijna alle opzichten met de rug naar de samenleving staat, zelfs naar de eigen kiezers’. ‘Hoe kun je gelijktijdig niets doen aan de massale immigratie, waardoor je ook niets doet aan de woningnood en ga je wel bezuinigen op de zorg en de sociale zekerheid terwijl je de privileges van de nieuwkomers – zoals sociale huurwoningen voor statushouders – niet aantast? Dan wordt die landelijke overheid daarbij ook nog eens gesteund door lokale overheden, die graag een azc in hun gemeente willen hebben. Waardoor de overheid in oorlog raakt met de eigen burgers.’

Wierd Duk is kritisch op Forum voor Democratie, dat omstreden kandidaten op de gemeenteraadslijsten heeft staan, maar dicht die partij op 18 maart goede kansen toe. Omdat FvD anders dan de concurrentie op rechts wel in veel gemeenten meedoet en anders dan PVV en BBB al langere tijd niet wordt geplaagd door onrust in de eigen gelederen. En de verkiezingen van 18 maart, die zouden wel eens over de Spreidingswet (van azc’s) kunnen gaan.

‘Russischsprekend Oekraïne naar Poetin’

Waar moet een houdbare deal aan voldoen om een einde te maken aan het uitzichtloos ogende bloedvergieten in Oekraïne? Wynia en Duk zijn het in grote trekken eens. Wynia: ‘Rusland krijgt het overwegend Russischtalige deel van Oekraïne dat ze al grotendeels in handen hebben, in ruil voor keiharde toezeggingen dat Moskou de onafhankelijkheid van de rest van Oekraïne accepteert.’ Duk: ‘En het Westen zal moeten accepteren dat een land als Rusland een eigen invloedssfeer wil. Zoals de VS en China die ook hebben.’

Wynia’s Week is ook te beluisteren als podcast

Wynia’s Week is er 156 keer per jaar, dikwijls met video’s en podcasts. Een abonnement is gratis. Wynia’s Week wordt namelijk volledig gedragen door de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Wierd Duk: ‘Het is krankzinnig dat we met Rob Jetten een kabinet hebben dat met de rug naar de samenleving staat’ verscheen eerst op Wynia's Week.

President Trump is in ieder geval duidelijk. Op zijn Truth Social-account schreef hij: President Zelensky of Ukraine can end the war with Russia almost immediately, if he wants to, or he can continue to fight.  

Top is bevestiging van een onderhandelingsresultaat 

Hoewel dat formeel ontkend wordt – alleen Oekraïne zelf zou beslissingen over het eigen gebied kunnen nemen – is er voorafgaand aan de top in Alaska door de onderhandelingsteams van Rusland en de VS een gedetailleerd akkoord in elkaar getimmerd, inclusief een kaart, waarop staat aangegeven welk gebied Oekraïne zal moeten afstaan. De kaart werd president Zelensky overhandigd tijdens zijn bilaterale gesprek afgelopen maandag in het Witte Huis. 

Het is nooit de officiële versie, maar topontmoetingen vinden niet plaats, zonder dat vooraf overeenstemming is bereikt, in ieder geval op hoofdlijnen. Elke diplomaat weet dat een top de bevestiging van een onderhandelingsresultaat is, niet de onderhandeling zelf. 

Ondanks principiële bezwaren van de Europese ‘begeleiders’ op zijn bezoek aan Washington – Poetin mag niet beloond worden voor de schending van internationaal recht – lijkt Zelensky bereid de Land for Peace-deal te accepteren. De belangrijkste reden is de (eindelijk) door de VS toegezegde veiligheidsgaranties. De Europeanen, de ‘coalition of the willing’, dienen volgens Trump de ‘eerste verdedigingslinie’ te vormen. Maar: ‘We will give them very good protection – very good security. That’s part of it.’ 

Tijdens het komende trilaterale overleg met Poetin en Trump – waar het overleg zal plaatsvinden moet nog worden bepaald – zal Zelensky uiteindelijk bij het kruisje tekenen. Wellicht met nog wat grenscorrecties, maar dat is het dan.  

Vrees voor een nieuw München ’38 

Vervolgens moet het akkoord waarschijnlijk nog in een referendum aan de Oekraïnse bevolking worden voorgelegd – althans, dat zou volgens de Grondwet van het land een voorwaarde zijn voor gebiedsafstand – maar dat zal geen spaak in het wiel steken. Uit recente polls bleek dat de overgrote meerderheid in Oekraïne bereid is gebied af te staan om een eind aan de oorlog te maken. 

Niet alleen de Europese begeleiders van Zelensky in Washington zien bezwaren. Ook veel mainstream media laten zich negatief uit. Sommige spreken zelfs van een nieuw München ’38, toen Chamberlain accepteerde dat Duitsland Sudetenland bezette, in de veronderstelling dat hij daarmee een verdere veroveringszucht van Hitler zou stoppen. Ook Poetin zal het volgens deze media niet laten bij de Donbas. Hem wordt toegedicht de USSR en wellicht zelfs het Tsarenrijk in ere te willen herstellen.  

Daarbij gaat men voorbij aan de afschrikkingsmacht van de NAVO. Poetin is niet gek en heeft geen zelfmoordneigingen. Hij zal een NAVO-land niet aanvallen. Dan krijgt hij via art. 5 de VS op z’n dak, nog steeds de veruit grootste militaire macht in de wereld. Dat geldt ook voor een aanval op Oekraïne. Veiligheidsgaranties van de VS voor Oekraïne zijn een onlosmakelijk onderdeel van de Land for Peace-deal. 

Een onrealistisch scenario   

Met de deal komt er een einde aan de onverkwikkelijke oorlog in Oekraïne. Deze had nooit plaats mogen vinden. Daarover zullen geschiedenisboeken vol worden geschreven. Dat is echter achteraf. Maar ook in het begin van de oorlog waren er nog mogelijkheden voor een vergelijk. Bijvoorbeeld het akkoord van Istanboel, waar Poetin veelvuldig aan refereert, maar dat door toedoen van de Amerikanen (met als spreekbuis de Britse premier Johnson) werd getorpedeerd. Daarvoor waren er de twee Minsk-akkoorden, waar Zelensky zich niet aan hield. En daarna nog het plan-Kissinger. Kissinger pleitte in zijn rede in Davos tijdens het World Economic Forum voor het afstaan van de Krim aan Rusland, het instellen van de Donbas als bufferzone en bescherming van de rest van Oekraïne door een lidmaatschap van de NAVO.  

De Democraten onder president Biden wilden daar niet aan. Men wilde (laten) doorvechten tot de Russen uit Oekraïne verdreven waren en hoopte zelfs dat een dergelijke nederlaag ‘regime change’ in Rusland zou opleveren. Een van het begin af aan onrealistisch scenario. Een wensdroom, gespeend van historisch besef en realpolitiek inzicht. Met als consequentie honderdduizend (of meer) doden, oorlogsinvaliden, ontwrichte gezinnen en een grotendeels vernielde infrastructuur. 

De Democraten – en hetzelfde geldt voor de meeste Europese leiders én de Europese media – gingen voorbij aan of bagatelliseerden de Russische ziel. Vraag een willekeurige Rus wat hij vindt van de ‘militaire operatie’ in Oekraïne en u krijgt steevast als antwoord dat Oekraïne bij Rusland hoort. De gemiddelde Rus kent de geschiedenis van zijn land. Hij weet dat de oorsprong van het Russische Rijk in Kiev ligt. Daar begonnen Griekse monniken het orthodoxe geloof te verspreiden. Dat werd officieel de staatsgodsdient toen grootvorst Vladimir I van Kiev zich in 988 liet dopen.  

In de loop der tijd is het orthodoxe geloof een onlosmakelijk deel geworden van de genoemde Russische ziel, van een nationale identiteit die de overgrote meerderheid van de Russen sterk voelt. Ik heb dat mogen ervaren in de tijd dat ik als wnd. Consul Generaal van Nederland in Sint Petersburg woonde. De Rus is trots op zijn land en heeft er, in tegenstelling tot wat vaak in het Westen wordt beweerd, geen enkele behoefte aan om westerse waarden en normen over te nemen. Sterker nog, na het mislukte avontuur van Jeltsin met invoering van een op westerse leest geschoeide markteconomie, heeft men z’n bekomst van ons ‘model’. Poetin – zo voelen veel Russen – heeft hen daarvan verlost, de economie weer op poten gezet en de Russische eigenwaarde hersteld. 

Novorossiya 

In het spraakmakende interview dat Tucker Carlson (februari 2024) had met de Russische president besteedde Poetin driekwart van de tijd aan een bloemlezing over de Russische geschiedenis. Poetin stelde dat de oorsprong van Rusland, Oekraïne en Belarus ligt in het middeleeuwse rijk Kievan Rus’ (gesticht in de 9de eeuw met Kiev als centrum). Hij noemde de doop van vorst Vladimir in 988 als gemeenschappelijk fundament van het orthodoxe en culturele erfgoed. Volgens hem vormt dit het bewijs dat Oekraïne en Rusland één historisch volk zijn, zonder wezenlijke scheiding. 

Het bevestigt nog eens het Russische sentiment, dat Oekraïne – althans het oostelijke deel Novorossiya – een onlosmakelijk deel van Rusland is. Dat Gorbatsjov in de chaos na de implosie van de Sovjet-Unie Oekraïne als zelfstandig land accepteerde en de Krim met havenstad Sebastopol waar de Russische vloot lag (en weer ligt) – weggaf, werd en wordt door de meeste Russen als puur landverraad gezien. 

Weinig keus 

Tegen deze achtergrond werd het gesprek tussen Trump en Poetin over een wapenstilstand en een vredesregeling in Alaska gevoerd. Wat Poetin betreft een tweeëenheid. Niet eerst een wapenstilstand en dan onderhandelen, zoals Zelensky en de meeste Europese landen wilden. Nee, Poetin wil een vredesregeling, voordat hij instemt met een wapenstilstand. Want de tijd werkt zoals gezegd in zijn voordeel. Als hij de Donbas niet via onderhandelingen krijgt, gebeurt dat militair. De Russen rukken snel op en zullen naar verwachting eind van de zomer de gehele Donbas hebben veroverd. 

Zelensky heeft dus weinig keus. Hij kan de oorlog, zoals Trump zegt, onmiddellijk beëindigen. Doet hij dat niet, accepteert hij de Land for Peace-deal niet, dan gaat het vechten door, echter zonder uitzicht op een overwinning. Het is dan slechts een kwestie van tijd voordat de oorlog beslecht is. Dus goedschiks of kwaadschiks, Poetin krijgt zijn zin. Oekraïne – of althans het Novorossiya deel – keert terug in de moederschoot.  

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!   

Het bericht Vanwege de Amerikaanse veiligheidsgaranties zal Zelensky het vredesakkoord van Trump en Poetin uiteindelijk accepteren  verscheen eerst op Wynia's Week.

Moeten we zo niet concluderen dat de Russen, 36 jaar na de Val van de Muur, alsnog de Koude Oorlog hebben gewonnen? Ze hebben immers, tachtig jaar na het begin van de Koude Oude Oorlog, alles en iedereen in het Westen uit elkaar gespeeld: ruzie tussen de VS en de EU, ruzie binnen de EU, ruzie binnen de Navo en veel binnengehaald in de oorlog tegen Oekraïne. En dat alles nog voor de ‘vredesbesprekingen’ over Oekraïne goed en wel zijn begonnen.

Het arme Oekraïne kreeg in 2008 nog een wortel voorgehouden door de toenmalige Amerikaanse president, George Bush jr.: het land mocht lid worden van de Navo. En nu: De Amerikaanse president Donald Trump eist herstelbetalingen van Oekraïne na de Russische oorlog tegen Oekraïne en het Westen. Hoe cynisch is dat? Oekraïne wordt behandeld zoals Duitsland na de Eerste Wereldoorlog: als een schuldige dader, als een te vernederen verliezer.

En hoe moeten we naar de Europese leiders kijken? Meewarig, met leedvermaak, met mededogen – of met medelijden? En hoe doet Mark Rutte het eigenlijk als secretaris-generaal van de Navo, vrolijk als altijd?

Drie jaar geleden spraken Wierd Duk en Syp Wynia ook over de oorlog in Oekraïne, toen nadat de Russische krijgsmacht net begonnen was aan de massale opmars. Die video (en podcast) kunt u hier vinden.

Wierd Duk is historicus, was correspondent in Rusland en in Duitsland, schreef over Nederlandse politiek en is verslaggever bij De Telegraaf. Bij Uitgeverij Blauwburgwal verscheen zijn boek Wierd Duk in Nederland.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u al mee?  Hartelijk dank!

Het bericht Poetin en Trump verdelen Europa zoals de Europeanen in Afrika de buit verdeelden verscheen eerst op Wynia's Week.

Ook Donald Trump kreeg al meermalen het rechtstreekse verwijt fascist te zijn, onder meer van zijn voormalige chef-staf John Kelly, wat tegenstreefster Kamala Harris in een interview beaamde. Prompt reageerde een getergde Trump op 28 oktober op een campagnebijeenkomst in Georgia met ‘She’s a fascist, OK? She’s a fascist’.  

Knokploegen 

Maar wat willen al die lui daar nu eigenlijk mee zeggen? Gezien de verschrikkelijke ervaringen met het fascisme in de vorige eeuw, mag je toch verwachten dat zo’n afgrondelijke beschuldiging niet lichtvaardig gebruikt wordt. Dat lijkt evenwel niet het geval. Alle reden dus om eens goed te kijken wat fascisme eigenlijk inhoudt, waarom het zo verwerpelijk, danwel gevaarlijk is, en wie er in this day and age inderdaad een fascist mag heten.  

Het twintigste-eeuwse fascisme kreeg voor het eerst vorm in de armoe en de wetteloze wanorde die onmiddellijk na het eind van de Eerste Wereldoorlog in Italië heersten. Vier maanden na de wapenstilstand van 11 november 1918 richtte de opkomende politicus Benito Mussolini in Milaan de Fasci di Combatimento op, de ‘strijdgroepen’. Dat waren feitelijk knokploegen, gevormd door voornamelijk verbitterde, zich tekort gedaan voelende veteranen, die desnoods met harde hand moesten zorgen voor herstel van orde en gezag in het land, discipline moesten afdwingen en de communisten de pas moesten afsnijden.  

Hier zien we meteen wat de kern van het fascisme is: een van militarisme doordrenkte, autoritaire politieke beweging met orde, discipline en gehoorzaamheid aan de boven je gestelden als kernwaarden, met als doel om binnen de alomvattende hiërarchie die zo ontstaat de verrotte maatschappij te vervangen door een revolutionaire heilstaat.  

Hoe dat moet, weet alleen de charismatische Leider aan de absolute top, die daarbij wordt geholpen door de partijelite vlak onder hem. Iedere burger heeft op die manier zijn eigen, nauw omschreven plekje in de sociale piramide. Dat is de diepere achtergrond van de beruchte tekst jedem das seine op de toegangspoort van concentratiekamp Buchenwald: Zelfs de gevangenen hadden hun eigen verdomhoekje, dat hun mishandeling rechtvaardigde. 

Permanent paranoïde 

Zo’n strakke, alomvattende ideologie is automatisch totalitair. Ze bepaalt en regelt ieders positie en hele leven, tot achter de voordeur en in de slaapkamer toe. Het fascisme moet niets hebben van het in Europa gangbare verlichtingsdenken, met zijn nadruk op het individu en zijn rechten, plichten en verantwoordelijkheden. Rechten heb je alleen ten opzichte van degenen die lager op de ladder staan, plichten alleen ten aanzien van je superieuren.  

Verantwoordelijkheid is enkel iets om mensen op af te rekenen, willekeur regeert, en het recht van de sterkste. Een fascistische samenleving is er een van likken naar boven en trappen naar beneden. Van halsstarrig op je strepen staan als het kan en anderen een loer draaien als je daarvan beter wordt. Dat maakt elke fascistische beweging permanent paranoïde, verraad ligt altijd op de loer.    

Radertjes 

Er bestaan in een fascistische maatschappij ook helemaal geen individuen, alleen radertjes in een alomvattend organisme, het volk. Voor mensen die buiten de boot vallen of zich daar plaatsen, is geen ruimte, net zo min als voor concurrerende ideologieën en hun aanhangers. Dat zijn per definitie gevaarlijke volksvijanden. Maar ze zijn, of ze nu van binnenuit opereren of een van buiten komende dreiging vormen, wel nuttig en nodig om de discipline te handhaven en de neuzen dezelfde kant op te houden. En mochten ze er niet zijn, dan worden ze eenvoudig verzonnen.  

De fascist speelt altijd op de man. Wat telt is niet wat iemand doet of kiest, maar wat je achtergrond is en je status in het collectief – dingen waar je zelf niets aan kunt doen. Dat geldt ook voor het volk als geheel. Dat volk is in de fascistische optiek een mystiek lichaam met een eigen, in de Leider belichaamde wil, waarvan de eerbiedwaardige of superieure status ten opzichte van andere volkeren geschraagd wordt door een of andere herkomstmythe.  

Fascistisch Italië beriep zich op de Romeinen, Duitsland zocht het in een veronderstelde band tussen Blut und Boden, waarbij die bodem ook die van Oekraïne betrof, het veronderstelde land van herkomst van de oer-Germanen, de Ariërs. Dat was mede waarom de nazi’s zo hardnekkig Lebensraum im Osten wilden zoeken. Dat oosten kwam hun eenvoudig toe. 

Honger naar aandacht 

Een paranoïde, op semimilitaire leest geschoeide en grondig gelijkgeschakelde maatschappij onder een Leider met een heilsopdracht is even levensgevaarlijk als rampzalig gebleken. Helaas is daar weinig van geleerd, want echt heel goed ziet het er op dit vlak momenteel niet uit. Noord-Korea is een klip en klaar voorbeeld van een fascistische staat in onze tijd. Maar China, waar Xi zich positioneert als de onaantastbare grote Leider is een randgeval met steeds meer totalitaire trekken. Ook Rusland lijkt onder Poetin aardig op weg, net als tot op zekere hoogte Venezuela.  

Maar Trump? Dat ‘loathsome piece of shit and his cult of MAGA fascists’ kan weliswaar een ramp voor Amerika en Europa betekenen, maar de ambitie om zich als fascistische Leider te profileren, heeft hij niet. Al was het maar uit luiheid. Trump wordt slechts voortgejaagd door een onverzadigbare honger naar aandacht. Hij wil gloriëren, stunten, toegejuicht worden en dan lekker een potje gaan golven. Zelfs zijn ideologie, MAGA, oogt eerder nostalgisch reactionair dan revolutionair. 

Rik Smits is taalkundige en wetenschapsjournalist.  

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Is Trump nou echt een fascist? verscheen eerst op Wynia's Week.