De regeringspartijen D66, VVD en CDA staan er slecht voor in de peilingen en proberen verkiezingen te voorkomen. Dilan Yesilgöz van de VVD hoopt te kunnen ontsnappen aan gedoogsteun van Jesse Klaver (Pro), want dat is waar ze zich steeds tegen heeft verzet. En Klaver staat behoorlijk sterk, ook al omdat hij een bondje heeft met vakbond FNV, waar zijn politieke vriend Hans Spekman voorzitter is.

Yesilgöz en haar minister van Financiën Eelco Heinen staan nogal alleen, met hun eis om toekomstige bezuinigingen van 6,5 miljard op sociale zekerheid nu al vast te leggen in de begroting. Niet alleen is de linkse oppositie daar tegen, maar voor D66 en CDA hoeft het ook niet echt.

Wat niet helpt voor Yesilgöz: er zijn meevallers, het begrotingstekort valt mee en de 6,5 miljard van de bezuinigde uitkeringen is nu nog niet nodig. Voor de VVD wordt het lastig, ook door interne verdeeldheid tussen Bolkestein-liberalen en de D66-vleugel van de VVD.

Wynia en Van Galen voorzien daarom een politiek moeras: de coalitiepartijen houden elkaar vast uit angst voor verkiezingen en ondertussen is de positie van de grootste oppositiepartij Pro behoorlijk sterk. Tot Prinsjesdag!

Wynia’s Week is er 156 keer per jaar, vaak met video’s en podcast, alles geheel vrij beschikbaar. Dat unieke model wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Als het kabinet-Jetten op Jesse Klaver gaat leunen staat Dilan Yesilgöz te kijk verscheen eerst op Wynia's Week.

Een Syrisch gezin in het Overijsselse Geesteren kreeg deze week voor de vierde keer te maken met intimidatie, er klaarblijkelijk op gericht het gezin weg te krijgen. In Engelen (bij Den Bosch) worden bewoners die sympathiek staan tegenover de komst van een POA in hun plaats (POA betekent procesopvanglocatie, een speciale plek voor jonge, mannelijke asielzoekers) geïntimideerd door andere bewoners die daar fel op tegen zijn. Vooral huishoudens met een poster van Stichting Vluchtelingenwerk zijn het slachtoffer.

‘Moreel leiderschap’

Klaver vindt het allemaal heel erg:

‘Het is te krankzinnig voor woorden wat we de afgelopen dagen hebben gezien. En bovenal gevaarlijk. Mensen die zich niet veilig voelen in hun eigen buurt. Die uit voorzorg maar posters van het raam halen omdat ze bang zijn.’

En het staat allemaal niet op zichzelf, weet Klaver. ‘Al maanden zien we een patroon van intimidatie, bedreigingen, vernielingen en geweld, soms zelfs extreemrechts geweld, rond de opvang van vluchtelingen.’

Dat is heel erg, want we dreigen eraan te wennen, het normaal te gaan vinden. Waar is Jetten, waar het kabinet? Zij zwijgen. Klaver zou het veel beter doen, ‘moreel leiderschap’ tonen. ‘Politieke meningsverschillen mogen nooit ontaarden in het terroriseren van mensen of het intimideren van medeburgers.’

Heeft Klaver ongelijk? In zekere zin niet, natuurlijk. Het bedreigen van een gezin, het bekladden van huizen met scabreuze leuzen is een vorm van intimidatie en geweld, en in een democratische samenleving hebben we met elkaar afgesproken dat we conflicten verbaal beslechten.

Maar het is niet alleen het toontje en dat uit zijn op politiek gewin, dat de post van Klaver zo ongeloofwaardig maakt. Het probleem, van Klaver en van al zijn maatjes op links, is dat hij niet ziet dat het niet voor niets is dat het zo uit de hand gelopen is.

Terechte zorgen

Er zijn weinig politici die daarop wijzen. Donderdagavond zat Caroline van der Plas (BBB) bij Goedenavond Nederland, de talkshow van WNL op de late avond, en zij deed het wel. (Op zo’n moment is het moeilijk niet een beetje van haar te houden.)

Ook zij keurde het geweld af, uiteraard, maar vroeg aandacht voor de terechte zorgen van heel veel mensen, zorgen omtrent hun veiligheid, een betaalbare woning, de sociale cohesie. Bestuurders kunnen daar ‘rapportjes’ (dixit La Van der Plas) tegenover zetten en heel bestuurlijk met landelijke gemiddelden over criminaliteitscijfers komen aanzetten, maar dat telt niet. Het gaat om de gevoelens van gewone mensen in heel gewone wijken, die zich overvallen zien door politici die in hun achtertuin een onderkomen voor minderjarige mannelijke asielzoekers komen plempen.

Er zijn dus twee werkelijkheden, die steeds verder uit elkaar gaan lopen: die van bestuurlijk ingestelde politici, die niet verder komen dan ‘wet is wet’ (dan gaat het over de Spreidingswet, en ineens niet meer over het vuurwerkverbod, bijvoorbeeld), rapporten met cijfers die zouden aantonen dat het allemaal wel meevalt en vervolgens nog wat klagen over rechtse stemmingmakerij – en de werkelijkheid van straten en wijken waar mensen geconfronteerd worden met decennia van wanbeleid. Lees over Engelen en kijk naar de beelden van duizenden Marokkaanse jongens die naar Spaans grondgebied zwemmen, en iedere politicus zou genoeg moeten weten.

Dat niet willen zien en niet willen benoemen, zit diep. Van de week liep een moslim met een machete door Parijs en reed een andere moslim op bezoekers van de Pride in Berlijn in. Ook bij Goedenavond Nederland moest het daar natuurlijk even over gaan, over deze haat tegen de lhbti-agenda. Het was, nota bene, een week waarin de lhbti-gemeenschap zelf aandacht vroeg voor de voortdurende bedreigingen vanuit de moslimwereld.

Maar wat deed WNL? Het liet oude beelden zien van het programma Nieuwsuur die duidelijk maakten dat op de homo-acceptatie op christelijk-reformatorische scholen ook nog niet optimaal is. Alsof, om een gevleugelde uitdrukking van collega Roelof Bouwman te citeren, het de bezorgers van het Reformatorisch Dagblad zijn die gewapend met machetes de Amsterdamse straten onveilig maken.

Steeds hetzelfde liedje

Het is steeds hetzelfde liedje: verbreden, veralgemeniseren, relativeren, een smoes om weg te kijken, en dan gaan klagen over een zwijgend kabinet, met de boodschap dat jijzelf het veel beter zou doen. Dat is geen ‘moreel leiderschap’, maar plat opportunisme gebaseerd op flinterdunne emoties.

Zolang dat doorgaat, gaan we nog heel veel Geesterens en Engelens zien. De mens, zei de Engelse dichter T. S. Eliot, kan niet veel werkelijkheid verdragen. Dat is in z’n algemeenheid vast waar, maar het zou niet voor politici moeten gelden met de verantwoordelijkheid om de migratie, als het grootste probleem van het land, in de buurt van een oplossing te brengen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Geen oplossing voor de asielcrisis, maar wel een geheven vingertje: daar is Jesse Klaver weer verscheen eerst op Wynia's Week.

Zoonlief stuurde even later vanuit een berm langs de weg een filmpje met vuurballen in de lucht, de afweer van het Iron Dome. Het maakte zijn moeder niet rustiger. Later bleken er 22 ballistische raketten vanuit Iran te zijn gekomen, alle neergehaald. Brokstukken van drie ervan vielen binnen onze gemeente Hof HaCarmel. Vandaar de harde knallen. Ook werden er vanuit Jemen weer raketten (twee) afgevuurd.

De ene vergelding volgt de andere op. Iran schoot omdat Israël appartementen van Hezbollah in Beiroet had gebombardeerd, wat weer een reactie was op drones en raketten van Hezbollah die Israël waren binnengekomen, wat weer een reactie was op Israëlische acties aan beide zijden van de Litani-rivier, wat weer enz. enz. Het begin van deze keten moeten we op zijn minst zo’n 80 jaar terug situeren, zo niet nog veel langer geleden.

De door twee Nederlandse burgermoeders en een burgervader uit onuitputtelijke maar uiterst selectieve medemenselijkheid herdachte ‘Nakba’ (sinds wanneer voeren gemeenten buitenlandse politiek?) heeft een prominente plaats in deze keten. De Joodse staat Israël was nog niet uitgeroepen (1948) of Arabische legers verklaarden hem de oorlog. Een misrekening, want de Arabieren wisten de oorlog niet te winnen, met als gevolg dat vele Arabieren die op Israëlisch grondgebied woonden vertrokken, daartoe opgeroepen door hun eigen leiders.

Een deel werd ook verdreven door het Israëlische leger en sommigen namen op eigen gezag de benen. Hun aantal wordt op 6 à 700.000 geschat. Tegelijkertijd vluchtte een ongeveer even groot aantal Joden uit Iran, de Arabische wereld en Egypte, Libië en Marokko. For the record: naast de al veel langer tussen de rivier en de zee wonende Palestijnse Joden (het Britse mandaatgebied heette tot 1948 immers Palestina), waren het dus lang niet alleen Europese holocaustoverlevenden (Asjkenaziem) die hun toevlucht in de nieuwe Joodse staat vonden, maar ook de voornoemde voor de Islam gevluchte Mizrachim. Ware volksverhuizingen, omvolking avant le mot.

Dagkoersen

Terug naar nu. Trump liet aan het begin van de week voor de zoveelste keer weten dat er binnen een paar dagen een vredesdeal met Teheran zal zijn. Vicepresident Vance vervolgde afgelopen dinsdag met dat het ‘een homerun voor de Amerikanen zou worden’. Wat Israël ervan vindt, doet niet ter zake. Hoofddoel van Trump is de verzekering dat Iran geen nucleaire wapens zal hebben.

Twee eerdere hoofddoelen – vernietiging van het ballistisch wapenarsenaal en verdrijving van het regime – zijn terzijde geschoven. Voor Israël is het slikken of stikken. De militaire afhankelijkheid van de VS is te groot. Een dag later al amendeerde Vance de ‘paar dagen’ tot ‘misschien een week’ of ook wel ‘enkele maanden’.

Het neerhalen van een Amerikaanse helikopter door Iran en de Amerikaanse vergeldingsacties leidden in de twee dagen daarna tot Amerikaanse aanvallen op Iraanse doelen en de dreiging van Trump om het eiland Kharq te bezetten, een vitale hub voor Iran’s olie-export. Het leek op de countdown naar een volledige hervatting van de oorlog. Donderdagavond, kort voor de voetbal-aftrap in Mexico, kwam evenwel de verrassende mededeling dat er een akkoord was, later gevolgd door het bericht dat de oorlog beëindigd is. Details zijn op deze vrijdagmorgen (nog) onbekend. Scepticisme alom. Een nieuwe ‘dagkoers’ of gaat er echt getekend worden?

In het zuiden van Libanon opereert het Israëlische leger ondertussen met één hand vastgebonden op de rug. De strongholds van Hezbollah in Beirut mogen van Trump niet meer worden aangevallen en de acties moeten zich beperken tot het ruimen van Hezbollah’s infrastructuur.

‘Gedurende de afgelopen jaren heeft Hezbollah in een groot gebied een uitgebreid arsenaal van wapendepots en operationele uitvalsbases gebouwd’, zo informeert een in Libanon gelegerde senior security official Ynet Global. ‘Er is geen dorp in het gebied ten zuiden van de “gele lijn” waar we geen bunkers met ammunitie hebben gevonden. Ongezonde hoeveelheden. Militaire bunkers in moskeeën, woningen, ziekenhuizen en scholen. Precies hetzelfde terreurmodel als we in Gaza vonden.’ Nieuw zijn de FPV-drones (first-person view), ook wel kamikazedrones, die inmiddels vijf Israëlische soldaten het leven hebben gekost. De IDF heeft er nog geen goed antwoord op.

Het in november 2024 overeengekomen bestand met Libanon eindigde op 28 februari van dit jaar met de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran. Hezbollah begon vrijwel meteen weer op Israël te schieten. Een nieuw staakt-het-vuren werd op 16 april door bemiddeling van de VS overeengekomen. Het geldt, met een paar tussenstapjes, nog steeds.

Het vechten werd onder het wakend oog van Trump niet gestaakt, maar wel sterk beperkt. Ondertussen wordt er op hoog niveau gesproken tussen Israël en Libanon. Beide regeringen willen niets liever dan vrede, maar het is een gemankeerd overleg omdat de Libanese regering geen gezag over Hezbollah heeft, waarmee een van de strijdende partijen dus niet aan tafel zit. Hezbollah wil bovendien ook geen bestand. De dood of de gladiolen, of toepasselijker: of eenieder 72 maagden of vernietiging van Israël.

In de vaderlandse pers, voor zover toegankelijk via het internet, wordt vrijwel alleen gerept van slachtoffers aan Libanese kant en schendingen door Israël van het bestand en van de Libanese soevereiniteit. Het woord soevereiniteit is in dit verband een lachertje. Hezbollah is een staat binnen de staat en de Libanese regering heeft er geen enkele grip op.

De andere kant van het verhaal blijft buiten beschouwing. Sinds 7 oktober 2023 (of meer precies sinds 8 oktober van dat jaar) ligt het Israëlische grensgebied met Libanon min of meer lam door voortdurende beschietingen, veel materiële schade, duizenden evacuees en een gemankeerde economie. Er zijn in het noorden inmiddels ongeveer 50 Israëlische burgers gedood en tientallen militairen en veiligheidsfunctionarissen. Het is dus geen wonder dat de bewoners in het noorden een bestand zien als uitstel van executie en de regering smeken om door te pakken.

Gaza

Ondertussen is Gaza geen voorpaginanieuws meer. Aan de Israëlische kant van Gaza is het alweer lange tijd rustig. De bewoners van het noorden van het land kunnen er jaloers op zijn. Binnen Gaza is de situatie nog steeds schrijnend. Tussen de gele lijn aldaar en de zee voert Hamas een waar schrikbewind.

Een deze week verschenen rapport van het Mensenrechtenbureau van de VN documenteert honderden gevallen van buitengerechtelijke strafmaatregelen. Standrechtelijke executies, kneecapping (iemand in de knie of in een been schieten), botten breken en in elkaar slaan, alles voor het oog van wie het wil of moet zien. Een groot deel komt voor rekening van Hamas.

Srinivasan Muralidhar, voorzitter van de VN-commissie, lichtte toe dat de gedocumenteerde wandaden plaatsvonden in een ‘environment engineered by Israel, (where) Hamas-affiliated forces have exploited the vacuum created by relentless Israeli attacks and widespread destruction’. Zo te lezen komt bij de VN de gedachte niet op dat wanneer Hamas de wapens zou neerleggen er in Gaza begonnen kan worden met wederopbouw, de introductie van een menselijk rechtssysteem en een economie waardoor er een einde kan komen aan de jarenlange bedeling (internationale hulp).

De oorlog houdt ondertussen Israël intern min of meer bijeen. Een recente studie van de Universiteit van Tel Aviv waarschuwt dat 59% van de bevolking denkt dat polarisatie en onderlinge haat inmiddels de grootste bedreigingen van het land vormen. De belangrijkste tegenstellingen zijn die tussen seculiere en godsdienstige Israëli’s en tussen hen die geloven in het recht van de meerderheid en hen die geloven in de noodzaak van een staatsbestel met checks and balances.

Anders gezegd: de weigering van een belangrijk deel van het orthodoxe volksdeel om te dienen in het leger splijt de bevolking, evenals de vraag in hoeverre de politieke en de rechterlijke macht gescheiden dienen te zijn. Het leger komt al enige tijd manschappen tekort, waardoor het de seculiere Israëli’s nog meer steekt dan voorheen dat veel orthodoxen buiten het leger blijven.

De strijd tussen de spelers in de regeringscoalitie en die van de oppositie begint inmiddels elk greintje beschaving te verliezen. In de herfst zullen er verkiezingen voor de Knesset zijn en het lijkt erop dat het voor beide kampen erop of eronder is. De ongekroonde premier van Israël, Donald Trump, lijkt, afgaande op een bericht in de Times of Israel, inmiddels zijn vriend Netanyahu te laten vallen door publiekelijk te memoreren dat 61% van de Israëli’s hem niet meer als premier wil.

Gelukkige bevolking

Al zo’n 20 jaar wordt me hier gevraagd ‘Waarom blijf je eigenlijk? Je kunt toch zo weer terug naar Nederland?’ Ik mompel dan wat in de geest van: mijn kinderen zijn hier geworteld, ik houd niet van kou en regen, wat moet ik in Amsterdamistan (de enige stad die voor mijn echtgenote in aanmerking zou komen)?

En vooral: ik houd van gelukkige mensen om me heen. Israël bevindt zich, blijkens onderzoek, paradoxaal genoeg in de top 5 van landen met de meest gelukkige bevolking. En voor iemand met een Israëlische achtergrond en een Joodse vrouw en kinderen schrikt het in Europa voortwoekerend antisemitisme dan wel anti-Israëlisme af.

Dat laatste kan ook in kleine dingen zitten, zoals ik deze week op tv zag na afloop van de voetbalinterland Israël-Schotland. De Schotse dames liepen na het laatste fluitsignaal, aangemoedigd door hun aanvoerster, meteen het veld af zonder hun tegenstanders een blik waardig te gunnen, laat staan de hand te schudden. ‘90% bitches’ aldus mijn dochter, ‘al was er één die tijdens de wedstrijd wel wat tegen me zei’. Eén ding is zeker: in Israël hoef ik me in ieder geval geen vermeende oorlogsmisdadiger te voelen.

Willem Dercksen bericht om de paar maanden voor Wynia’s Week over het leven en over de actuele politiek vanuit Noord-Israël.

Wynia’s Week kijkt over de dijken, ook als het om het Midden-Oosten gaat. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht And the beat goes on… Hezbollah, Hamas, Houthi’s en Iran. Bericht uit belaagd Noord-Israël. verscheen eerst op Wynia's Week.

Links lid van de Kamercommissie: ‘Kunt u nu eindelijk eerlijk toegeven dat president Trump de verkiezing van 2020 heeft verloren.’

Rubio: ‘Ik ben hier vandaag voor gesprek over het buitenlands beleid van de president. Wat u ter sprake brengt valt niet onder mijn verantwoordelijkheid.’

Links lid: ‘Maar heeft Trump verloren in 2020, ja of nee?’

Rubio: ‘Ik doe hier niet aan ja of nee. Doe “ja of nee” maar bij spelletjes op de televisie. Ben ik hier in het circus? Zijn de clowns aan het woord? Hebt u niets in te brengen over buitenlands beleid?’

Links lid staat op en loopt uit de vergadering.

Rubio: ‘Bedankt voor uw bijdrage!’

Zo krijgt president Trump volgend jaar de keuze tussen ten minste twee krachtige en getalenteerde politici, zijn vicepresident J. D. Vance of Foreign Secretary Rubio als zijn gewenste opvolger. Bij links zijn de twee kandidaten die nu het best scoren in de peilingen Gavin Newsom en Alexandria Ocasio-Cortez (AOC). Newsom is de gouverneur van Californië die ondernemers en miljonairs in recordtempo wegjaagt met hoge belastingen en duurklimaatbeleid. AOC is aanvoerder van de communistische vleugel van de Democratische Partij.

Natuurlijk heeft die partij ook gerespecteerde (om eens een geliefde term van Trump te gebruiken) senatoren en gouverneurs, maar die durven nu nog geen afstand te nemen van AOC en haar extreem-linkse medestanders. En ook hebben de Democraten nog niet de lessen durven trekken van de gewelddadige anarchie in Amerikaanse binnensteden ten tijde van ‘Black Lives Matter’. Daarom is het niet vreemd dat een deel van de Democratische achterban vaart zonder kompas.

Twintig procent van de Democraten koestert volgens opinieonderzoek zelfs de walgelijke hoop dat een volgende moordenaar die het heeft gemunt op president Trump wél raak schiet. Best mogelijk dat Trumps Republikeinen in november verliezen door onvrede over de inflatie, maar voor de volgende presidentsverkiezingen in november 2028 moet nog veel veranderen willen de Democraten steun verdienen en krijgen.

President Trump moet oorlogen winnen en probeert dat op zijn manier door steeds te spreken over ‘deals’. Op weg naar de volgende ‘deal’ kan hij moeilijk een doorwrochte toespraak houden die regelrecht geschikt is voor opname in een bundel van ‘Great speeches in history’. Welsprekendheid komt van Vance en Rubio, speciaal ook over het verval van West-Europa. Die twee steken in het publieke debat met kop en schouders uit boven hun politieke tegenstanders.

Waarom lukt rechts in Nederland weinig?

Waarom lukt dat ‘rechts’ in Nederland dan niet? Toch lijkt het dat de kiezers in Nederland even dringend weg willen van extreemlinks als in Amerika, want in ons Nederlands opinieonderzoek staan de partijen rechts van de VVD nu al op 61 van de 150 zetels.

Toch blijven Rob Jetten en zijn ministers nog overeind, en dat is niet omdat zij krachtig regeren. De enige sterke politica op links is burgemeester Femke Halsema van Amsterdam, die vol inzet op antisemitisme. Zij weet dat haar partij in Amsterdam de stemmen nodig heeft van alle antisemieten, inclusief de antisemitische moslims, en doet alles wat nodig is om antisemitisme te kweken en vast te houden. Landelijke linkse politici willen haar niet afvallen en gaan mee.

Kort nog meer over antisemitisme omdat het voor het eerst sinds 1940 weer zo belangrijk is in de politiek. Vrijheid van meningsuiting is een groot goed, maar bij voorbeeld roepen ‘From the river to the sea’ is geen bijdrage aan de meningsvorming maar puur antisemitisme. De leus werd immers bedacht door de Egyptische terrorist Yasser Arafat en betekent: ‘Verdrink alle Joden in de Middellandse Zee’.

De New York Times is volop tegen Trump maar verlaagt zich niet door te schrijven over ‘genocide’. Bij ons is dat dagelijks gif bij de NOS en in kranten; bizar en dat niet omdat het Israëlische leger geen fouten maakt – maar omdat het altijd hetzelfde land is dat van genocide wordt beschuldigd. Vaak gaat dat samen met sympathie voor de vijanden van Israël hoewel die slechter zijn dan de Nazi’s (Hitler probeerde zijn misdaden deels verborgen te houden van zijn landgenoten; Hamas is er trots op en belooft herhaling).

Antisemitisme is in Nederland nog veel meer verspreid dan in de VS waar het vooral woekerde aan de universiteiten. En dan zijn er alle economische en culturele redenen, vooral de illegale immigratie, waardoor de gemiddelde kiezer gestaag naar rechts trekt. Maar toch: in het parlement geen nieuwe Pim Fortuyn.

Als zo’n tweede Pim naar voren zou komen, krijgt die het nog lastiger dan Pim zelf in 2002. De planbureaus van de overheid waren toen niet verpolitiekt, en de klimaatgekte nog niet zó besmettelijk onder de ambtenaren. Anno 2026 mogen ambtenaren op de stoep van hun ministerie protesteren zonder dat hun hoogopgeleide secretaris-generaal zijn minister waarschuwt dat het tijd is voor een dienstbevel. Andere ambtenaren voelen zich ‘niet veilig’ en kunnen zo naar believen anoniem afrekenen met iedere leidinggevende die hen niet bevalt – denk aan Khadija Arib. Ook dat kon nog niet in 2002.

Kamerleden van de regeringspartijen houden voor zich of ze wel trots zijn op onze fotogenieke en reislustige minister-president, maar ze hoeven hem ook niet te verdedigen zolang ze de spreektijd kunnen vullen met politiek theater over de dreiging van ‘extreemrechts’.

Wit of blank

Onlangs was er een groot debat over de vraag of er FvD-aanhangers zijn die de woorden ‘wit’ of ‘blank’ hebben gebruikt om hun boosheid te signaleren over verlies van een meer traditionele cultuur. Dat thema krijgt dan volle steun in de media en dus kan links in de Kamer zich richten op wat cynische politici altijd het beste uitkomt: debatten waarbij links het moeiteloos eens is terwijl het de rechtse oppositie verdeelt. Net zo bij de formatie van het vorige kabinet, toen twee maanden kostbare tijd werden verspild aan de vraag of Wilders wel voldoende rechtstatelijk zou zijn.

De triomf deze week van Paus Leo in Spanje laat zien hoe sterk veel Westerlingen verlangen naar een samenleving met meer respect voor de joods-christelijke traditie. Ik zou ook daarom verwachten dat Vance of Rubio (beiden belijdend katholiek) makkelijk winnen in 2028.

Coalitie voor de volgende verkiezingen

Nederland staat er in vergelijking nu heel slecht voor, maar er zou hoop zijn als rechts ruim vóór de volgende verkiezingen een minimumprogram afspreekt voor:

-Per direct gekozen burgemeesters

-Een klein team van eigen medewerkers voor iedere minister om te helpen bij obstructie door ambtenaren (zoals ‘kabinetten’ voor bewindslieden standaard zijn in België. We willen toch geen herhaling van wat Femke Wiersma is overkomen?).

-Opschoning van de twee bedorven planbureaus en nieuwe, integere leiding bij alle partijdig gebleken adviesraden.

-Een einde aan ‘netto nul in 2050’ en vrijval van alle zo gespaarde miljarden voor bij de formatie nader af te spreken reparaties aan politie, gevangenissen, wegennet en zorg.

-Nieuwe directies bij Vluchtelingenwerk en zo nodig ook bij COA en IND die loyaal blijven aan het volgende kabinet, ook wanneer dat illegale immigratie met daarvoor noodzakelijk en – laten we eindelijk eerlijk zijn – hard beleid beëindigt.

Als PVV, FVD, JA21, SGP en BBB zo’n akkoord kunnen sluiten vóórdat de campagne begint zal de VVD kleur moeten bekennen. Dan heeft Nederland eindelijk kans op een meerderheid voor een herstart.

Wynia’s Week is er 156 keer per jaar. De betalende supporters maken dat mogelijk. Doet u al mee? Hartelijk dank!

–

Het bericht Bomhoff: ‘Laat PVV, VVD, FvD, JA21, SGP en BBB voor de volgende verkiezingen een akkoord sluiten voor de herstart van Nederland’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Verhitte discussies over asielzoekerscentra

Het is de afgelopen periode duidelijk geworden dat de instroom van asielzoekers een onderwerp is en blijft dat tot verhitte discussies in ons nationale parlement leidt. Dat verhitte debat in het parlement is een weerspiegeling van de protesten en anti-protesten tegen de opening van asielzoekerscentra. Terwijl de ene groep aanvalt en in brand steekt, probeert een andere groep, zoals Vluchtelingenwerk, om inwoners en vluchtelingen samen te laten eten, zodat er gewerkt kan worden aan ‘meer begrip, sociale samenhang en een inclusieve wijk’.

Wat voor mensen maken deel uit van de anti-azc groep?

Hoe lager de opleiding des te meer weerstand er blijkt te zijn tegen immigratie. Heel erg verwonderlijk is dat niet. Laagopgeleiden moeten met immigranten concurreren om een woning in de sociale-huursector, en vaak ook nog op de arbeidsmarkt. De verandering van de samenstelling van de bevolking door de instroom van immigranten is het meest zichtbaar in wijken waar vooral laagopgeleiden wonen. Zij worden dus ook het meeste geconfronteerd met de veranderingen in normen en waarden die daar het gevolg van is.

Hoogopgeleide mensen hebben daar allemaal niet zo’n last van. Zij wonen in de ‘betere’ wijken waar asielzoekers met een verblijfsvergunning niet zo gauw terecht zullen komen. Zij zullen ook niet gauw door deze statushouders uit hun goed betaalde IT- of advocatenbanen – ik noem maar wat – verdreven worden.

In 2017 vond 53 procent van de laagst opgeleiden dat Nederland een prettiger land zou zijn als er minder immigranten zouden zijn. Als ik de hier en daar grootschalige protesten tegen nieuwe azc’s zie, kan ik me niet voorstellen dat de populariteit van immigranten is toegenomen sinds 2017. De laagst betaalden hebben dus last van de ‘omvolking’ die er in Nederland plaatsvindt.

Omvolking: feit of theorie?

Daar hebben we die term waar Klaver dus zelfs een motie over heeft ingediend in onze Kamer. Omvolking zou je op een neutrale wijze kunnen omschrijven als de langzame, maar zekere vervanging van de autochtone bevolking door migranten.

Dat de ‘autochtone’ bevolking langzaam maar zeker vervangen wordt door burgers met een migratieachtergrond, kun je moeilijk ontkennen. Met het dalend aantal kinderen per Nederlands stel zal deze vervanging alleen maar sneller gaan. Waarom mag je het dan niet over omvolking hebben? Luisteren we even naar onze premier Rob Jetten:

En laat ik ook glashelder zijn over de term omvolking. Dat is geen gewone term. Dat is taal die rechtstreeks uit de donkerste periode van Europa komt. Een complottheorie die mensen wijsmaakt dat bevolkingsgroepen bewust zouden worden vervangen en dat ons bloed zou worden verdund. En dat soort taal hoort niet thuis in ons politieke debat.

Inderdaad, we moeten het niet over een nazistische complottheorie gaan hebben. Maar laat mij nu even een flauwe opmerking maken. Laten we het dan ook maar niet meer over het verplichte ziekenfonds hebben, want dat was een uitvinding van de Duitse bezetter. Bovendien, het feit van de omvolking is toch echt iets anders als een theorie. Een theorie gaat over een mogelijke keten van gebeurtenissen, zoals min of meer impliciet beschreven door Jetten in het net geciteerde fragment.

Jesse Klaver in debat met Lidewij de Vos

Zoals Andrea Speyerbach in Wynia’s Week uitlegt, heeft iedereen zijn eigen uitleg van het begrip omvolking. Dat bleek weer eens toen in het eerder genoemde Kamerdebat Klaver in aanvaring kwam met Lidewij de Vos (FvD) over omvolking. En nee, ik ben geen supporter van FvD, maar ik ben nog minder een supporter van GL-PvdA van Klaver. Laten we naar een deel van het debat luisteren. Ik citeer uit het ongecorrigeerd stenogram:

De heer Klaver (GroenLinks-PvdA):
‘Wat mensen in de samenleving ook boos maakt, volgens mij terecht, is (…) dat er bewust door Forum voor Democratie een begrip als “omvolking” wordt gebruikt, dat er bewust allerlei theorieën uit extreemrechtse kringen worden overgenomen. Dat is een gevaar voor onze democratie. Dat is wat mensen verontrust. Dat is wat mij verontrust. Dat zit ook nog eens in het parlement. (…)”

Mevrouw De Vos (FVD):
“ (…) Als we om ons heen kijken, zien we ook dat de Nederlandse bevolking letterlijk wordt omgevolkt, want er komen mensen naar Nederland die geen Nederlander zijn. Dat maakt dat de Nederlandse samenleving demografisch gezien drastisch verandert. (…) Wij willen Nederland graag Nederlands houden. Het is het goed recht van mensen om dat te vinden.” (…)

De heer Klaver (GroenLinks-PvdA):
“(…) Precies dit! Het is doen alsof het hebben over “omvolking” iets is als zeggen: kijk om je heen; zie wat er gebeurt. Nee! Het is een actieve theorie. (…) Dit gaat niet over de veranderingen in het straatbeeld. Het is een theorie met een naziverleden, waar de complottheorie achter zit dat de witte bevolking heel bewust langzaam zou worden vervangen. Door zo’n begrip bewust te gebruiken, ook weer hier in het Nederlandse parlement, normaliseert u het. Dat is precies wat extreemrechts wil. Het is een gevaar voor onze democratie. Daar trek ik gewoon de streep. Ik vind dat we dat hier allemaal zouden moeten doen.”

Klaver ontkent de ‘kloof’

De Vos heeft het hier dus over het feit van de ‘omvolking’, maar Klaver wil De Vos richting de complottheorie duwen. Dat probeert ze vervolgens te verhinderen, maar ze krijgt de kans niet van de dienstdoende voorzitter. Laagopgeleide mensen ervaren negatieve effecten van de multiculturele samenleving. Hoogopgeleide mensen zien juist de voordelen. Klaver wil dit verschil in ervaring – dat gewoon uit onderzoek volgt – echter ontkennen. Op een vraag van Kamerlid Gidi Markuszower antwoordt hij namelijk:

De heer Klaver (GroenLinks-PvdA):
“(…) We zien in langjarig onderzoek dat de verschillen tussen mensen in Nederland helemaal niet zo groot zijn en dat de waardeopvattingen en zorgen van mensen grosso modo hetzelfde blijven. Onze samenleving is niet gepolariseerd. (…)”

Klaver vertegenwoordigt de Nederlands elite

Waarom wil Klaver de kloof die er in Nederland bestaat tussen mensen die wel en geen last hebben van de multiculturele samenleving ontkennen? Dat kan haast niet anders verklaard worden dan door het feit dat hij vooral de kiezers vertegenwoordigt die positief denken over de multiculturele samenleving, open grenzen en globalisering, namelijk de hoogopgeleiden met een relatief hoog inkomen. Dat volgt uit het Nationaal Kiezersonderzoek. Daaruit blijkt dat GL-PvdA hoogopgeleide kiezers trekt met hoge inkomens. Alleen Volt overtreft GL-PvdA wat die twee eigenschappen betreft, maar Volt is een non-entiteit in de Nederlandse politiek met slechts één zetel in de Tweede Kamer.

Met andere woorden, Klaver vertegenwoordigt de elite in Nederland. Die elite heeft het goed en dan is het voor Klaver natuurlijk beter om te doen alsof er geen problemen zijn. Alles gaat goed: er is geen onbehagen in de wijken waar de laagopgeleide Nederlanders wonen, er is sociale samenhang, iedereen verwelkomt de open grenzen.

Het probleem is, zo zei Klaver letterlijk in het debat, dat er mensen zijn die willen suggereren dat het aanvallen van vrouwen door vluchtelingen te maken heeft met waar zij [de vluchtelingen, HV] vandaan komen. Dit is vergif spuiten in de samenleving. Dat zijn dezelfde mensen die ook de omvolkingstheorie propageren en tot geweld tegen vluchtelingen oproepen.  

VVD laat zich door Klaver de handen binden

Het leidde tot de veel besproken motie-Klaver (28684, nr. 849), die hierboven gereproduceerd staat. Het is een motie waar je niet tegen kunt stemmen, tenzij je natuurlijk bedenkt dat het achterliggende motief van Klaver was om te verhinderen dat alle partijen rechts van de VVD nog politieke invloed kunnen hebben. Die partijen gingen daar zelf niet in mee, maar de VVD wel. De VVD steunde de motie-Klaver.

Daar zal de VVD nog last van krijgen. Ze kan niet naar rechts kijken voor steun. Zo zal de VVD zich moeten laten welgevallen dat potentiële terroristen uit Gaza een studievisum krijgen. Het zal voor de VVD ook lastig worden te pleiten voor het terugzenden van asielzoekers. Over remigratie praten mag immers van de Kamer dankzij Klaver ook niet meer. De VVD heeft nu nog maar twee opties. Optie 1: de stekker uit dit kabinet trekken. Optie 2: net als onder kabinet Rutte3 gebeurde, hopen dat de partijen links van de VVD mee willen in een strenger asielbeleid. Beide opties leiden tot afkalving van de steun voor de VVD.

Dat allemaal dankzij motie-Klaver. Slim gedaan door Klaver.

Wynia’s Week is onmisbaar, ook als thermometer in de Nederlandse samenleving. Onze unieke formule maakt dat mogelijk. Iedereen kan vrijelijk kennisnemen van onze artikelen, video’s en podcasts. De betalende supporters maken dat mogelijk. Doet u al mee? Hartelijk dank!

Het bericht Waarom wilde Jesse Klaver met alle geweld die motie over ‘omvolking’ indienen? (Sssst: om voor de VVD de weg naar rechts af te snijden) verscheen eerst op Wynia's Week.

Tot verbijstering van Haagse politici weten ‘de Belgen’ de toestroom van asielzoekers flink te verminderen. Nederland niet. Waarom? In politiek en bestuur geldt dezelfde wet als in de natuur: de vis begint te rotten vanaf de kop. Slecht bestuur produceert slechte resultaten. Leidende politici die hun klassiekers niet kennen, laten burgers lijden. Met al zijn ‘experts en deskundigen’, claimt Den Haag het grote gelijk maar koerst blindelings richting betonnen muur. Migratie is (al decennia) het voorbeeld.

In Nederland en België dragen de premiers de politieke verantwoordelijkheid: in Nederland Rob Jetten; in België Bart De Wever. Beide zitten geruime tijd in de politiek. Jetten was parlementair medewerker van voormalig D66-leider Alexander Pechtold en De Wever groeide uit tot boegbeeld van de Nieuwe Vlaamse Alliantie (N-VA). In 2013 werd hij burgemeester van Antwerpen en in 2025 premier van het federale België, dus inclusief z’n Franstalige landgenoten.

De Wever populair, Jetten niet

Jetten is volgens peilingen momenteel de meest impopulaire premier van Nederland; De Wever de meest populaire premier van België. Zelfs onder Franstalige kiezers die altijd te horen kregen dat hij een extreme Vlaamse nationalist was. In een voorgaande generatie had Nederland Ruud Lubbers en Wim Kok als premier en België Wilfried Martens en Jean-Luc Dehaene; premiers van hetzelfde type en niveau.

Die verhouding is nu onevenwichtig. De Wever won gezag door bijvoorbeeld te voorkomen dat België alle nadelen zou krijgen van een EU-plan: het deblokkeren van Russische tegoeden (180 miljard), gestald bij Euroclear in Brussel. Dat laatste zou België een enorme schadevergoedingseis kunnen opleveren wegens confiscatie. De Wever voorkwam dat, vanuit isolement, met een uitgekiende strategie, het vinden van bondgenoten en het overtuigen van Duitsland. De Wever kent zijn klassiekers en spreekt diverse talen. Hij groeide uit tot ‘moedigste aller Belgen’, in navolging van de Keltische stamvader Ambiorix. En dat voor de ‘Vlaams nationalist’. De Wever telt mee in Europa.

Hoe zit het met premier Jetten? Honderd dagen is te kort voor een té hard oordeel, maar wat vooral opvalt is een gebrek aan inzicht. Met helder inzicht slaagde De Wever. Jetten reist de wereld. Dankzij de vele selfies lijkt hij erg verliefd op zichzelf. Hij oogt als een ‘kind-premier’, terwijl Nederland in opstand komt tegen de Spreidingswet die zowel asielzoekers als het burgerprotest over Nederland verspreidt. De onvrede groeit, terwijl Jetten de statuur van een vakantiefotograaf aanneemt. Ergo: zijn aanzien (en dat van zijn functie) maken de duikvlucht van een vallende ster. Aangezien hij premier van een minderheidskabinet is, is het gevaar nooit ver weg.

Jetten opereert als koorddanser, terwijl De Wever de architect is van zijn centrumrechtse alliantie N-VA, met voldoende electorale kracht om het politieke landschap in Vlaanderen en België te domineren. Met een kleine 25% in Vlaanderen is N-VA onmisbaar voor coalitievorming in Vlaanderen én België en zet De Wever de koers uit. Het werd een ommekeer, terwijl Nederland politiek is gefragmenteerd.

Kolderiek

België kende, vooral in de jaren tachtig, kolderieke taferelen met dronken prominente Waalse socialisten, die wartaal uitsloegen tijdens de zittingen van de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Een voorbeeld dat ik ooit zelf zag was de Waalse socialist Michel Daerden, federaal minister van verkeerszaken (!), die het parlement stomdronken toesprak. Die tijd is voorbij, al is de nieuwe generatie niet meteen geheelonthouder.

Het verschil tussen De Wever en Jetten is de kwaliteit van ‘inzicht’. Premiers zonder inzicht fabriceren ‘beleid’ zonder uitzicht. De Spreidingswet is een goed voorbeeld. Het lost niets op maar verspreidt het asielprobleem. Veel asielzoekers gooien hun paspoort weg, maar hun mobieltje niet. Foto’s van asielopvang in Van der Valk hotels en cruiseschepen gaan de wereld over: Nederland wordt een populaire asielbestemming.

België voorkomt dat door karige opvang. Zelfs de Vlaamse socialisten, met wie De Wever regeert, steunen de minimale opvang. Frank Vandenbroucke (70), de vice-eerste minister van België, Vlaams socialist in de regering-De Wever, kent de gevolgen van overmatige immigratie. En niet omdat hij een Vlaamse socialist is met calvinistische trekken.

Vlaamse socialisten waren ooit machtig, maar verloren aan de rechterzijde kiezers aan het Vlaams Belang en ter linkerzijde aan de radicaal-socialistische Partij van de Arbeid (PVDA). Een cruiseschip voor asielzoekers zal er in Antwerpen niet snel komen. Daarom gaan ze verderop, naar ‘Hotel Holland’. Logisch, zou ik ook doen. De fout ligt niet in Brussel, maar in Den Haag. De Wever ziet, wat Jetten niet inziet.

Verzet in haarvaten van de politiek

Er zou in België geen enkele steun zijn voor een asielbeleid op z’n Nederlands omdat het verzet al begint in de haarvaten van de politiek. In Vlaanderen wordt ‘identiteit’ bewuster beleefd omdat men ervoor moest strijden, terwijl het in Nederland als vanzelfsprekend wordt ervaren. De Vlaming ziet overmatige immigratie met grote cultuurverschillen als bedreiging voor de eigen identiteit.

Het kiessysteem staat in België dichter bij de burgers dan in Nederland, dat centralistisch vanuit Den Haag wordt bestuurd. Zodra een Vlaamse burger overlast heeft van asielzoekers gaat hij of zij klagen bij de gekozenen, zoals de burgemeester, en bij leden van het Vlaams of federaal parlement. Zij worden gekozen in hun kieskringen waarbij voorkeurstemmen heel belangrijk zijn. Elke Vlaamse politicus met veel voorkeurstemmen gaat dat rondbazuinen, en eist vervolgens een hoge plaats op in de partij en daarna in het parlement. De ‘sterkhouders’ van de partij worden minister in de federale of regionale regering. En de ‘sterk(ste)houder’ premier van België. Wie hoog in de Belgische politiek wil, moet niet tegen de kar van de kiezers rijden.

In Nederland is dat precies andersom. Er is één landelijke kieslijst voor bijvoorbeeld de Tweede Kamer. De kandidaat wordt op de lijst gezet, met dank aan de partijleiding waarbij voorkeurstemmen niet essentieel zijn. Wel mooi meegenomen, maar niet beslissend voor de politieke loopbaan. De lijsttrekker moet het werk doen en vooral goed overkomen op televisie. Dat was het geval bij premier Jetten, en hij voerde een effectieve campagne. Contact met de bevolking is minimaal en vaak geregisseerd. Wat er leeft ‘onder de mensen’ is geen leidraad. De Spreidingswet bewijst dat. Er ontstaat zo een disconnectie tussen wat Den Haag wil (de term: ‘het moet’) en de belevingswereld van gewone burgers.

In België komen tegenwoordig doorgaans ministers in de regering met een ‘record’; een staat van dienst. Dat zijn de ‘sterkhouders’ uit de diverse partijen. Een miskleun zoals met de huidige Nederlandse minister van Volkshuisvesting, Elanor Boekholt-O’Sullivan (50, D66), zou in België niet snel plaatsvinden. Ze werd door ex-minister van Defensie Kajsa Ollongren (D66) benoemd tot luchtmachtgeneraal, weliswaar zonder vliegbrevet, en staat op mislukken in Den Haag. Die benoeming heeft meer te maken met ‘vriendinnetjespolitiek’ dan met goed bestuur.

De asielproblemen waar Nederland nu mee kampt zijn problemen van eigen makelij, zoals ook al bij het energie- en klimaatbeleid, met hoge kosten die de burgers op hun bord krijgen via hogere belastingen. Belgische politici staan doorgaans dichter bij de kiezers en weten waar de eindgrens ligt. Den Haag voelt niets, en ontspoort ongestoord.

Wynia’s Week biedt drie keer per week de achtergronden die u elders zelden krijgt. En dat via een unieke formule: iedereen kan er kennis van nemen, de supporters maken het mogelijk. Doet u al mee?

Het bericht Waarom België met de asielopvang slimmer is dan Nederland verscheen eerst op Wynia's Week.

Als de VVD in oktober zwaar had verloren bij de landelijke verkiezingen dan was zij geen partijleider meer geweest. Het verlies bleef beperkt tot twee Kamerzetels. Aangezien niemand met de PVV wilde regeren, werd de VVD met 18 zetels onmisbaar als tweede regeringspartij. Commentatoren beschouwen de VVD als ‘winnaar’ van de formatie. Is zij nu de onbetwiste VVD-leider?

Progressieve en conservatieve VVD’ers

Iedere politieke partij heeft intern verschillende stromingen. Vanaf de oprichting hebben sommige VVD’ers een voorkeur voor het politieke midden en samenwerking met de PvdA en later ook D66. Andere VVD’ers zien zichzelf eerder als rechts en regeren bij voorkeur met CDA en andere rechtse partijen. De eerste vleugel zou je ‘links’, ‘progressief’ of ‘sociaal-liberaal’ kunnen noemen, de tweede ‘rechts’, ‘conservatief’ of ‘klassiek-liberaal’. Al zijn er ook VVD’ers die zich niet in een van de twee vleugels herkennen, het ‘midden’.

Alle VVD’ers zijn voor een kleine overheid, vrije markt en zelfredzaamheid van het individu. Wel kun je bij een activiteit van milieunetwerk Liberaal Groen leden tegenkomen die raakvlakken hebben met D66 of misschien zelfs met GroenLinks. Partijgenoten die zich herkennen in Frits Bolkestein vind je bij het migratie- en integratienetwerk.

VVD-kiezers zijn misschien eensgezinder dan VVD-leden. Partijleiders met een rechts-conservatieve uitstraling, zoals Pieter Oud (1948-1963), Hans Wiegel (1971-1982) en Bolkestein (1990-1998) wonnen meer verkiezingen dan de sociaal-liberalen Joris Voorhoeve (1986-1989) en Hans Dijkstal (1998-2002). Rutte komt voort uit de D66-vleugel, maar voerde vanaf 2010 consequent rechtse verkiezingscampagnes.

Vanaf het parlementaire jaar 2021-2022 begonnen vooral rechtse partijleden zich af te vragen wat meer dan tien jaar premierschap van Rutte opgeleverd had. Welke partijstandpunten waren daadwerkelijk omgezet in beleid? In 2022 werd een nieuwe subgroep, Klassiek Liberaal, daarvan de spreekbuis. Vermindering van de asielinstroom werd een speerpunt en was voor Rutte in 2023 aanleiding om uit zijn eigen regering te stappen.

Yeşilgöz’ besluit om samenwerking met de PVV niet langer uit te sluiten kwam deels voort uit de overweging dat het onwaarschijnlijk was dat over asiel overeenstemming bereikt kon worden met partijen als D66 en GroenLinks-PvdA. Dit besluit viel goed bij de rechtervleugel. In de linkervleugel en in het midden bestond bezwaar tegen het ondemocratische gehalte (geen interne democratie, Geert Wilders enig lid) van de PVV. Die critici verenigden zich in 2024 in De Nieuwe VVD.

Verschil van mening

Liberalen prijzen zichzelf om hun vermogen om met elkaar van mening te verschillen en elkaar toch te blijven respecteren. Het maakt wel verschil hóe kritiek wordt geuit. Net als bij een huwelijk houd je de vuile was liever binnen. Als je toch naar de media stapt, dan pas nadat je het intern hebt aangekaart.

Frans Weisglas en Ed Nijpels waren ongelukkig met de PVV-samenwerking. Weisglas sprak zich uit op de Algemene Vergadering bij partijcongressen, Nijpels via de media. Na verloop van tijd maakte partijvoorzitter Eric Wetzels (2022-2025) standaard de grap dat de vergadering op tijd afgelopen moest zijn, ‘anders komt Ed te laat bij de talkshow’.

Om die reden sneed Klaas Dijkhoff zich in de vingers door in 2025 medeoprichter en uithangbord te zijn van Voor Ons Nederland, een denktank die met een beroep op de ‘milde meerderheid’ pleitte voor samenwerking van ‘democratische’ partijen. Vooral de VVD-rechtervleugel beschouwde die als een poging om van buitenaf de partij te beïnvloeden, door in campagnetijd te pleiten voor een andere koers dan die van de zittende partijleider.

Radicale partijen

Wie denkt dat Yeşilgöz het verbruid heeft bij vooruitstrevende partijgenoten, vergist zich. Hun kritiek betrof niet haar als persoon, maar haar inhoudelijke keuze om met de PVV samen te werken. En het verbaasde sommigen dat zij in campagnetijd ook GL-PvdA uitsloot, op dat moment de democratische partij met de meeste leden. Daarmee práát je toch eerst, dan blijkt vanzelf wel of de standpunten te veel verschillen.

Yeşilgöz erkende afgelopen zomer dat regeren met de PVV een vergissing was. Op hun beurt erkennen progressieve VVD’ers dat veel partijgenoten het graag met de PVV wilden proberen. Nu ook veel rechtse VVD’ers dat niet voor herhaling vatbaar vinden, is de kous af.

Inmiddels zijn ook de gemeenteraadsverkiezingen achter de rug. De afdeling Amsterdam vormt van oudsher een links-liberaal eiland binnen de VVD. Toch ontging het ook deze ‘paarse’ VVD’ers niet dat de Amsterdamse GroenLinks-lijsttrekker Zita Pels radicale standpunten innam.

Ook op het centrum gerichte VVD’ers vinden dat binnen de fusiepartij de PvdA verdwijnt, GroenLinks domineert en ook radicaler wordt. PVV en Forum voor Democratie (‘ondemocratisch’) moeten principieel uitgesloten worden, met andere partijen praat je eerst. Maar zij erkennen dat samenwerking met de centrumlinkse PvdA gemakkelijker was geweest dan met de huidige tendens binnen de fusiepartij.

Met de PVV wordt niet opnieuw samengewerkt, GroenLinks-PvdA riskeert zichzelf buiten te sluiten. Er is voor VVD’ers minder om over van mening te verschillen.

Asielwetgeving

Op één punt na. Volgens Reinier Geerligs, voorzitter van Klassiek Liberaal, heeft de VVD verkeerd onderhandeld. De Spreidingswet blijft bestaan, terwijl vermindering van de asielinstroom afhankelijk is van de vraag of er in de Eerste Kamer een meerderheid bestaat voor de strengere asielwetgeving. De VVD had erop moeten aandringen dat ook D66- en CDA-senatoren vóór gaan stemmen, of dat er een Plan B is voor als dit niet gebeurt.

VVD’ers van de ‘Wiegel en Bolkestein’-vleugel vonden dat premier Rutte van 2012 tot 2021 niet leverde op aloude VVD-standpunten. Vicepremier Yeşilgöz en fractievoorzitter Ruben Brekelmans moeten dit nu wel doen, bijvoorbeeld op asiel en Box 3. Geerligs: ‘Dilan Yeşilgöz moet een rechts-liberaal profiel vormgeven in een links kabinet.’

Bij de VVD is de fractievoorzitter in de Tweede Kamer doorgaans partijleider. Alleen Hans Wiegel werd na vier jaar ministerschap (Van Agt/Wiegel, 1977-1981) opnieuw lijsttrekker. In het nieuwe kabinet werd Yeşilgöz minister van Defensie. Betekent dit dat fractieleider Brekelmans haar opvolger wordt?

Niemand binnen de VVD ziet dat zo. Voor allebei geldt dat ze net een nieuwe functie hebben gekregen en zich daarin eerst moeten bewijzen. Volgens Bakir Lashkari, die zichzelf tot het midden rekent, heeft de VVD alleen maar een nieuwe fractievoorzitter. Over het VVD-leiderschap zal het congres beslissen.

Vanwege gemeentelijke coalitieonderhandelingen willen weinig bronnen bij naam genoemd worden. Zowel links als rechts zijn er enkelingen die verwachten dat Yeşilgöz niet opnieuw aantreedt. Voor progressieve VVD’ers reden te meer om geen oude koeien uit de sloot te halen.

Brekelmans het vaakst genoemd

Als zij wél partijleider wil blijven, maakte Yeşilgöz het zich moeilijker door een ministerpost te aanvaarden waarvoor zij veel in het buitenland zal verblijven. Brekelmans bewees zich als bestuurder op een ministerie dat aansloot op zijn kennis van buitenland en defensie, maar kan hij zich binnenlandse thema’s eigen maken?

Yeşilgöz is iemand waar je voor of tegen bent. Vincent Karremans ligt goed bij rechtse VVD’ers, maar heeft nog weinig landelijke ervaring. Eelco Heinen wordt gezien als iemand die liever vakminister blijft dan partijleider wordt. Vanwege zijn rustige uitstraling wordt Brekelmans nog het vaakst genoemd als eventuele lijsttrekker. Maar het kabinet zit nog maar een maand, er kan nog veel gebeuren.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Dilan Yeşilgöz heeft het zich moeilijk gemaakt door minister van Defensie te worden. Maar voorlopig blijft ze VVD-leider. verscheen eerst op Wynia's Week.

Daarom maakte hij eerst een kennismakingsreis langs enkele kopstukken, zoals de Duitse bondskanselier Friedrich Merz en de Franse president Emmanuel Macron, naast uiteraard de voorzitster van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, die verheugd is met een ‘Europa-getrouwe’ premier uit Nederland.

‘Nederlands belang’ klinkt vies voor D66

De voormalige D66-leider Hans van Mierlo vond, als grote ziener van zijn tijdsgewricht, dat Nederland in de oksel van Duitsland en Frankrijk moest kruipen. Precies dát deed de eerste D66-premier dan ook, ook al is die oksel zweterig en onfris. Het schuurt vooral tussen beide landen met staatsleiders die het liefst in het buitenland rondreizen. De populariteit van zowel Merz als Macron staat in eigen land op een dieptepunt. Duitsland en Frankrijk zijn kerndeel van het Europese probleem.

Merz ontving Jetten met militair eerbetoon en Macron met een lunch op het Élysée paleis, zodat Jetten beseft wie er in Europa aan de touwen trekken. Invloedrijk in zowel Europa als de VS is de Italiaanse premier Giorgia Meloni, maar zij paste niet in het plaatje, want conservatief. D66 is eigenlijk een ‘Europees kerkgenootschap’ dat alle heil uit Brussel verwacht. Nederland wordt daarbij gezien als ‘deelstaat’ van een federale Unie. Maar een Nederlandse premier moet in Brussel vooral opkomen voor het ‘Nederlands belang’. In D66-gelederen is dat al een vies woord. Een D66-premier die dat verkondigt, vloekt in de kerk.

Nederland is naar verhouding de grootste nettobetaler in de EU. Lidstaat Nederland betaalt 17,8 miljard euro per jaar en krijgt slechts 1,4 miljard euro terug als ‘compensatie’. Voor elke Nederlandse belastingbetaler bedraagt de nettobijdrage aan de EU 1700 euro per jaar. En wat wil de EU? De netto-korting van 1,4 miljard euro schrappen. Wat zegt de huidige D66-premier daarop: ‘Het is niet realistisch deze ingeboekte korting te houden.’ Hij capituleert voordat hij in Brussel arriveert.

In plaats van in Brussel op te komen voor de Nederlandse belastingbetalers, schaadt de Nederlandse premier hen in Brussel, vanuit Europese vergezichten. Een dergelijke premier zou in Frankrijk door boze vakbonden naar het schavot worden meegesleurd wegens volksverraad, maar in Nederland kraait er geen haan naar.

Uitgeperste belastingbetaler

Oud-minister van Financiën Hans Hoogervorst (VVD) en voormalige topman van het ministerie van Financiën Dick Sluimers hekelden deze financiële kloof in een opinieartikel in De Telegraaf (13 februari). Maar er volgde geen enkele reactie, niet van het kabinet noch van de Tweede Kamer. Kennelijk interesseert niemand zich voor de uitgeperste belastingbetaler.

Opmerkelijk, want tegelijk wil het kabinet-Jetten korten op de zorg, de duur van de werkloosheidsperiode bekorten, uitkeringen versoberen en de AOW-leeftijd verhogen. Sociale ingrepen zijn nooit populair. Dit kabinet dient echter niet de burgers van het eigen land, maar die van andere landen. Omgekeerd is dat een onbestaand fenomeen. Als de Nederlandse premier in Brussel niet opkomt voor Nederlandse burgers, doet niemand anders dat.

Holland had in het Spaanse rijk ook geen vetorecht

Aangezien het kabinet-Jetten een minderheidskabinet is, zal het heel moeilijk zijn in de Tweede Kamer steun te vinden voor die sociale ingrepen; links en ook rechts zullen grotendeels tegen stemmen, zij het om diverse redenen. Maak dan nog maar eens een Rijksbegroting voor Prinsjesdag. Eelco Heinen, succes!

Het vetorecht in de EU-besluitvorming is voor D66 een ideologische vloek, maar eigenlijk ook voor het CDA en de huidige VVD. De laatste is zelfs bereid lidstaten die dwarsliggen in het Gemeenschappelijk Buitenlands- en Veiligheidsbeleid (GBVB) hun stemrecht te ontnemen. Zo wil de Nederlandse coalitie ‘Hongarije en Slowakije hard aanpakken’, aldus het regeerakkoord. Hier wreekt zich de onlogische gedachte dat uitbreiding van de EU én haar federalisering een gelijklopend traject is. Het ontnemen van stemrecht van een lidstaat ontneemt de mogelijkheid voor die lidstaat zich ingeval van een existentiële kwestie te verdedigen. Vooral kleine landen zijn er de dupe van. Holland had in het Spaanse Rijk ook geen vetorecht. Onmin resulteerde noodgedwongen in opstand.

Europees kampioen netto-betalen

Gelukkig is er nog een reddingsboei; het vetorecht over de EU-meerjarenbegroting. Schrapping ervan staat niet in het regeerakkoord. Dat zal de wens van de VVD zijn geweest. Geen enkele lidstaat doet moeilijk over marginale verschillen tussen de plussen en minnen van een meerjarenbegroting.

Echter, Nederland betaalt momenteel twaalf keer méér dan het uit Brussel terugkrijgt. Tegelijk is het een grote geldschieter voor Oekraïne, terwijl Spanje z’n snor drukt. Dat rechtvaardigt een premier Jetten die als het ware met de vuist op tafel slaat. Het is echter niet aannemelijk dat hij zich laat gelden. Als ‘kampioen nettobetaler’ komt hij op voor vele landen, maar niet voor het eigen land. Dat zou de Italiaanse premier Meloni niet overkomen; zij zou luidruchtig van zich afbijten en desnoods de hele Europese Raad blokkeren.

De Wever redde het Koninkrijk België

Een lid van de Europese Raad die het spel wel beheerst, is de Belgische premier, de Vlaming Bart De Wever. Hij slaagde erin de Europese Raad in de Euroclear-zaak volledig van koers te doen veranderen. De Europese Commissie kwam met het plan 185 miljard euro aan bevroren Russische tegoeden, gestald bij de financiële instelling Euroclear in Brussel, te gebruiken voor steun aan Oekraïne. De Wever vreesde voor grote financiële risico’s voor België via rechtszaken. Het plan kon juridisch worden geïnterpreteerd als ‘diefstal’, met een financiële aansprakelijkheid van België voor 185 miljard euro.

België ging dwarsliggen in de EU, op zich al een zeldzaamheid. De Wever ging de kopstukken van de EU langs om zijn zaak te bepleiten. Het alternatief zou volgens hem een Europese lening aan Oekraïne zijn.

Hij zorgde eerst voor eenheid in zijn eigen regering, een kunststuk op zich, stelde de Baltische staten en Polen gerust, en kreeg uiteindelijk Merz en Von der Leyen, de Duitse centrale as, aan zijn zijde. Zo wist de Vlaams nationalist De Wever het Koninkrijk België te redden, onder dankzegging van de Koning der Belgen.

Niemand kan van premier Jetten verwachten dat hij het machtsspel in Brussel al op dat niveau beheerst. Maar opkomen voor de eigen lidstaat in Brussel schraagt de legitimiteit van een Nederlandse premier in eigen land, want dat is ook de kerntaak van al zijn collega’s in de Europese Raad.

Wie de ‘Europese purist’ wil uithangen, krijgt misschien de jaarlijkse ‘Internationale Karelsprijs’ in Aken uitgereikt maar wordt in eigen land uitgespuugd. Zeker als hij tegelijk ook nog eens bezuinigt op minderbedeelden, zieken en gehandicapten.

Jetten moet tandjes bijzetten

Dat ‘gezag’ is nodig, zeker als Nederlandse marineschepen naar de Straat van Hormuz zouden worden gestuurd om de ‘vrije doorvaart’ te waarborgen; kernstuk van internationaal recht sinds Hugo de Groot (1583-1645). Zodra Europese landen dat weigeren, ontstaan er flinke Atlantische repercussies, vooral voor de NAVO. Als Europa Amerika laat vallen, gebeurt ook het omgekeerde. Trump: ‘Ukraine, your problem!’

Een permanent lachende premier Jetten maakt geen ‘nieuwe Rutte’. Hij zal tandjes moeten bijzetten in de ‘griezelige’ wereld van de machtspolitiek.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Jetten moet in Brussel opkomen voor het Nederlands belang, anders wordt hij in eigen land uitgespuugd verscheen eerst op Wynia's Week.

Gaat het CDA daar volgende week stemmen mee winnen bij de gemeenteraadsverkiezingen, vraagt SYP WYNIA zich af in deze aflevering van WWTV, in gesprek met PIM VAN GALEN. Dat valt zeer te bezien. Een hele generatie bewindslieden heeft er inmiddels alles aan gedaan om asielzoekers onderdak te verschaffen, maar het ontbreekt aan enige maatregel om de instroom in te perken. Alle kans dat een partij als Forum voor Democratie die daarover aan de bel trekt en op 18 maart in veel gemeenten meedoet, daar voordeel mee gaat behalen.

Waarom is Nederland de duurste?

Bijzonder is dan weer wel dat het CDA in het Europees Parlement samen met radicaal-rechts een meerderheid heeft geschapen voor een betrekkelijk vergaand project om asielzoekers naar landen buiten de EU (‘hubs’) te sturen, als ze niet direct teruggestuurd kunnen worden naar hun herkomstlanden. Opmerkelijk: de VVD in het Europees Parlement werkte aan een meerderheid samen met links en kwam met een uitgeklede versie van het steviger pakket dat door het CDA wordt omarmd en een meerderheid achter zich kreeg. Hoe verkoopt de VVD dat in Nederland?

Verder: is Dilan Yeşilgöz wel werkelijk gesetteld als leider van de VVD? En: Hoe lang pikken Nederlanders het nog dat achtereenvolgende kabinetten zowel de benzine als het aardgas tot de duurste van Europa maken en zo de welvaart van de burgers ondermijnen?

WWTV is er ook als podcast!

Wynia’s Week is er iedere week drie keer, 156 keer per jaar. De donateurs maken dat mogelijk. Doe mee! Hartelijk dank!

Het bericht ‘Hoog tijd dat het kabinet gemeenten geen azc’s meer opdringt, maar zorgt voor minder asielzoekers’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Logisch, zo op het eerste oog. Het premierschap is immers het belangrijkste politieke ambt dat we kennen. Je voldoet dan al gauw aan de voorwaarden die de befaamde historicus Jan Romein tachtig jaar geleden aan het ‘object’ van een ‘goede biografie’ stelde: ‘De beschrevene moet niet maar “een” individu, maar een persoonlijkheid wezen en hij moet in de wereld iets van belang hebben verricht, dat zichtbare sporen heeft nagelaten.’

Geen personen maar processen

Toch verschenen in Nederland tot ver in de jaren negentig van de vorige eeuw hoogstzelden premiersbiografieën. Terwijl je in Britse, Franse, Duitse en Amerikaanse boekwinkels struikelde over de vuistdikke levensbeschrijvingen van prime ministers, presidenten en kanseliers uit heden en verleden, was er in ons land nagenoeg niets.

Hoe kwam dat?

Nederlandse historici, zo is al vaak gezegd, waren decennialang in de ban van het idee dat het verloop van de geschiedenis niet zozeer wordt bepaald door personen, als wel door processen: industrialisatie, (de)kolonisatie, emancipatie, verzuiling, ontzuiling, democratisering, enzovoorts.

Dit wereldbeeld sloot niet alleen mooi aan bij de calvinistische angst – in Nederland wijdverbreid – voor alles wat riekt naar het ‘ophemelen’ van individuen, maar ook, sinds de jaren zestig, bij de feministische weerzin tegen geschiedschrijving met ‘grote mannen’ in de hoofdrol. Voor premiersbiografieën ontstond zo een dodelijk klimaat.

De afgelopen dertig jaar is dat zo grondig veranderd, dat het je soms duizelt.

Het begon in 1996, toen Lambert Giebels een biografie publiceerde van oud-premier Louis Beel: Van vazal tot onderkoning. ‘Zijn boek is te uitgebreid,’ oordeelde parlementair journalist Max van Weezel in Vrij Nederland. ‘Maar Giebels heeft een waardevolle bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van een in Nederland te weinig beoefend genre: de politieke biografie.’

Het hek was van de dam. In de jaren die volgden werden we in hoog tempo getrakteerd op doorwrochte premiersbiografieën, soms tevens dissertaties, over – hou u vast, want de lijst is lang – Hendrik Colijn (twee delen, 1998-2004), Piet de Jong (2001), Willem Drees (vier delen, 2003-2014), Jo Cals (2004), Abraham Kuyper (2006 en nogmaals in 2020), Theo Heemskerk (2006), Pieter Cort van der Linden (2007), Dirk Jan de Geer (2007 en nogmaals in 2012), Joop den Uyl (2008 en nogmaals in 2019), Dries van Agt (2008), Barend Biesheuvel (2011), Pieter Sjoerds Gerbrandy (2014), Willem Schermerhorn (2014), Jan de Quay (2014), Charles Ruijs de Beerenbrouck (2015), Johan Rudolph Thorbecke (2018), Jelle Zijlstra (2018) en Ruud Lubbers (2025).

Soepel in de omgang

Welke premiers – laten we ons gemakshalve beperken tot de periode na 1945 – hebben er eigenlijk nog géén biografie?

Natuurlijk: Jan Peter Balkenende, Mark Rutte en Dick Schoof. Maar die zijn nog onder ons en een afgeronde levensbeschrijving is dan lastig. Over Wim Kok verschijnt eind mei het tweede en laatste deel van zijn biografie Een leven op eigen kracht, geschreven door Diederik Smit en de in 2022 overleden Marnix Krop. De enige naoorlogse premier wiens leven dan nog niet is geboekstaafd, is Victor Marijnen.

Victor wie?

De totaal vergeten Marijnen, een katholieke winkelierszoon die tussen 1963 en 1965 een centrum-rechts kabinet van christendemocraten en liberalen aanvoerde, was volgens zijn lemma in het Biografisch Woordenboek van Nederland weliswaar ‘een uitgesproken voorstander van het harmoniemodel’ die ‘soepel in de omgang’ was, maar politiek slaagde hij aanzienlijk minder. ‘Hij sprak niet tot de verbeelding van het publiek, kwam stug en onzeker over, beschikte nauwelijks over originele ideeën, inspireerde daardoor weinig en kreeg geen overwicht op zijn politieke collega’s, en hij beheerste niet de techniek beleid te verkopen.’

Geen memorabele status

Na de voortijdige val van zijn kabinet, memoreert Gerry van der List in Alle 42 premiers (2010), verdween Marijnen uit het centrum van de politieke macht. ‘De minst bekende en minst opzienbarende Nederlandse premier van na de oorlog kreeg nog wel de kans zijn bestuurlijke capaciteiten te demonstreren. Eerst als voorzitter van het Openbaar Lichaam Rijnmond, daarna als burgemeester van Den Haag. Daar stierf hij op 5 april 1975 in het harnas. Bij zijn begrafenis noemde premier Joop den Uyl hem een innemend mens: “Hij was een samenbindende figuur zonder vijanden.”’

Door alleen te grossieren in ‘harmonie’ en ‘verbinding’ kun je het, net als Victor Marijnen, wel een paar jaar uithouden als premier, maar een memorabele status levert het niet op – zelfs geen biografie. Ook de doorgewinterde polarisator Joop den Uyl wist dat natuurlijk. Rob Jetten is gewaarschuwd.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Als Rob Jetten een memorabele premier wil worden, moet hij één ding in elk geval niet doen verscheen eerst op Wynia's Week.