Bijna duizend hoogleraren betaald door externe financiers

Nederland telt ruim 3.200 hoogleraren (2025) in dienst bij Nederlandse universiteiten. Bijna een derde van deze hoogleraren (ca. 980) bekleedt een bijzondere leerstoel: een leerstoel die niet uit de reguliere universitaire middelen wordt gefinancierd, maar door een externe partij zoals een bedrijf, stichting, fonds of overheidsinstelling.

Bijzonder hoogleraren hebben een leeropdracht voor een bepaalde tijd – vaak 5 of 10 jaar – en zijn niet fulltime in dienst van een universiteit. Ze hebben er dus vaak een baan naast. Verder doen bijzonder hoogleraren hetzelfde als ‘gewone’ hoogleraren: het geven van onderwijs, het doen van onderzoek en begeleiden van promovendi. De noodzaak van bijzonder hoogleraren ligt volgens voormalig OCW-minister Robbert Dijkgraaf (D66) in het feit dat er ‘niche wetenschapsgebieden’ zijn waar weinig tot geen subsidiemogelijkheden voor bestaan. Maar wie betaalt, heeft soms ook een belang bij wat er wat onderzocht – en bij de uitkomsten daarvan.

Bedrijven en organisaties financieren regelmatig wetenschappelijke posities op terreinen waarop zij zelf actief zijn. Soms is ook de hoogleraar die de leerstoel bekleedt bij de financier in dienst. Daarmee ontstaat een potentieel belangenconflict: degene die het onderzoek betaalt, heeft mogelijk ook belang bij de richting en uitkomsten ervan.

Vastgoedlobby

In 2022 kwam een opmerkelijke financieringsconstructie aan het licht rond een bijzondere leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam. Hein Vermeulen, destijds bijzonder hoogleraar Internationale fiscale aspecten van collectieve (vastgoed)beleggingsinstellingen aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), bleek jarenlang – buiten medeweten van de universiteit – gesponsord te zijn door een lobbyvereniging van vastgoedbeleggers, en deed op kosten van deze vereniging onderzoek naar belastingvrijstellingen voor vastgoedbeleggers. Toen de constructie aan het licht kwam, nam Vermeulen ontslag bij de universiteit.

Universiteiten publiceren extern gefinancierde leerstoelen

De affaire leidde tot veel kritiek op het gebrek aan transparantie bij universiteiten waar de hoogleraren worden betaald door het bedrijfsleven. Ook in politiek Den Haag ontstond verontwaardiging. Uiteindelijk besloten alle universiteiten om de extern gefinancierde leerstoelen en hun financiers in kaart te brengen en openbaar te maken.

Hoe onafhankelijk zijn die hoogleraren?

Inmiddels houdt elke universiteit een online lijst bij van alle bijzondere leerstoelen en de externe financiers. Dat biedt transparantie, maar garandeert niet de onafhankelijkheid. Bij verschillende leerstoelen roept de combinatie van financier, hoogleraar en onderzoeksopdracht vragen op. Een aantal voorbeelden laat zien hoe dicht wetenschap en lobby soms bij elkaar liggen.

EY financiert eigen belastingonderzoek

De Universiteit van Amsterdam (UvA) stelde in 2021 de bijzondere leerstoel ‘Belastingheffing digitale economie’ in. De leerstoel is onderdeel van een breder UvA-onderzoeksproject met de titel ‘Designing the tax system for a Cashless, Platform-based and Technology-driven society’. De leerstoel wordt gefinancierd door het grote accountants- en advieskantoor Ernst & Young Belastingadviseurs (EY). Op zichzelf al opvallend, aangezien EY als adviesbureau geld verdient aan fiscale advisering. Onderzoek naar belastingheffing van de digitale economie raakt direct aan hun markt.

De leerstoel wordt bekleed door Daniël Smit, die sinds 2002 bij EY werkt en daar tegenwoordig de functie van ‘Expert belastingheffing multinationals’ vervult. Uit een eerder onderzoek van Follow the Money blijkt dat EY Smit zelf naar voren heeft geschoven als kandidaat voor de leerstoel. Ook zou het kantoor met de UvA hebben afgesproken de leerstoel alleen te financieren zolang Smit deze bekleedt en bij EY in dienst blijft. Zou Smit zijn baan bij EY verliezen, dan zou hij ook zijn positie als hoogleraar kwijtraken. Volgens het onderzoek van FTM zaten bovendien EY-medewerkers in de benoemingscommissie. Kortom, EY financiert de leerstoel, leverde de hoogleraar en heeft invloed gehad op diens benoeming.

Advocatenkantoor financiert eigen klimaatleerstoel

EY is niet het enige grote advieskantoor dat een bijzondere leerstoel financiert. Sinds 2022 bestaat aan de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) de leerstoel ‘Klimaatverandering en Energietransitie’. Deze richt zich op het ‘juridisch kader voor projecten die nodig zijn voor een CO2-neutrale maatschappij.’ Initiatiefnemer en financier is het internationale advocatenkantoor AKD.

AKD heeft naast advocatuur ook een aparte afdeling die publieke en private cliënten adviseert ‘op het gebeid van verschillende ESG-gerelateerde (Environmental, Social & Governance, red.) onderwerpen, zoals klimaatverandering, energietransitie, duurzame energieprojecten, biodiversiteit, circulaire economie, maatschappelijke verantwoordelijkheid en governance.’ Het kantoor heeft dus commerciële belangen op precies het terrein waarop de leerstoel zich richt.

Bijzonder hoogleraar was zelf klimaatadviseur

Ook hier geldt dat de bijzonder hoogleraar een directe professionele achtergrond heeft bij de financier. Marjolein Dieperink was van 2018 tot juli 2024 partner bij AKD. In die functie adviseerde zij grote investeerders over windenergieprojecten. Zo begeleidde zij in 2023/24, terwijl ze dus al bijzonder hoogleraar was, Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) bij de aanbesteding van het offshorewindpark IJmuiden Ver Beta, met een vermogen van twee gigawatt.

Gendergeschiedenis-leerstoel, gefinancierd door feministische organisatie

Niet alleen commerciële kantoren financieren bijzondere leerstoelen. Ook maatschappelijke en ideologisch georiënteerde organisaties doen het. Een voorbeeld is de leerstoel ‘politieke geschiedenis van gender in Nederland’ aan de UvA, ook wel bekend als de ‘Wilhelmina Drucker-leerstoel’. Deze werd in 2009 ingesteld en gefinancierd door Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis. Sinds 2014 wordt deze leerstoel gefinancierd door de Wilhelmina Drucker Fundatie, en sinds 2016 wordt de leerstoel bekleed door Geertje Mak. Mak is historicus, en werkte eerder als onderzoeker bij Lesbische en Homostudies aan de UvA.

De Wilhelmina Drucker Fundatie (WDF), vernoemd naar de radicaal-socialistische feministe Wilhelmina Drucker, wordt voorgezeten door Myriam Everard. Zij heeft een verleden als activist voor de vrouwenbeweging bij de Pacifistisch Socialistische Partij (PSP).

‘LGBTIQ+ workplace inclusion’

Aan de Universiteit Leiden bestaat al tien jaar de bijzondere leerstoel ‘LGBTIQ+ workplace inclusion’. Deze leerstoel wordt bekleed door Jojanneke van der Toorn, die mede de Nederlandse Inclusiviteitsmonitor ontwikkelde en overheidsinstanties adviseert over diversiteit en inclusie.

De Stichting Workplace Pride is initiatiefnemer en financier van de leerstoel. Volgens de eigen missie wil de stichting organisaties, teams en individuen helpen inclusieve werkomgevingen te creëren. Ook KPN zou de leerstoel financieren, hoewel deze bijdrage niet op de universitaire overzichtslijst wordt vermeld.

Ook de politieke achtergrond van de organisatie is opmerkelijk. In de adviesraad van Workplace Pride zitten onder anderen Boris Dittrich en Lisa van Ginneken, beiden verbonden aan D66. Dittrich is tot op heden senator voor de partij. Van Ginneken combineert haar bestuurdersrol bij Workplace Pride met nog vier andere bestuursfuncties.

Dunne grens tussen wetenschap en lobby

Bijzondere leerstoelen kunnen een belangrijke aanvulling zijn op het wetenschappelijke onderzoek. Wanneer bedrijven, lobbyorganisaties en ideologisch gedreven instellingen de leerstoelen financieren, rijst de vraag waar hun invloed ophoudt. Zeker wanneer de financier ook de hoogleraar levert, betrokken is bij diens benoeming of zelf belang heeft bij de uitkomsten van het onderzoek. Op deze manier wordt de grens tussen wetenschap en lobby of belangenbehartiging namelijk wel erg dun.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Professor kopen: Nederland barst van de extern betaalde leerstoelen. Is dat wetenschap of lobby? verscheen eerst op Wynia's Week.

Het was een zeldzaam moment van brede agrarische consensus. Op dinsdag 13 oktober 2026 presenteerde de Landbouw Alliantie – waarin onder meer Agractie, de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) en de Dutch Dairymen Board (DDB) zich hebben verenigd – een kant-en-klaar alternatief stikstofplan in Nieuwspoort te Den Haag. Met een nuchtere, feitelijke insteek lieten de boeren zien dat er wel degelijk een uitgang bestaat uit de stikstoffuik die het land al jaren verlamt.

Maar nog voordat de inkt van het rapport droog was, werd het plan door het ministerie politiek afgeserveerd. Dat is geen toeval. De politieke ruimte om te kiezen voor een werkbaar alternatief wordt in de kiem gesmoord door de constante dreiging van een industriële juridische machine.

Asymmetrische oorlogvoering

Die machine luistert naar de naam Mobilisation for the Environment (MOB), aangevoerd door Johan Vollenbroek. MOB heeft op dit moment procedures en intrekkingsverzoeken lopen tegen ruim 130 individuele gezinsbedrijven in het buitengebied. De gemiddelde burger leeft in de veronderstelling dat dit een modern epos is van David tegen Goliath; een activist die op zolderkamers met behulp van achteraf toegekende dwangsommen de staat dwingt tot natuurbehoud.

In werkelijkheid is het een asymmetrische oorlogsvoering die louter kan draaien op een constante financiële infrastructuur. Het voeren van 130 gelijktijdige, slepende procedures tegen boeren vereist gigantische financiering vooraf. Griffierechten, milieutechnische rapporten en de uurlonen van gespecialiseerde advocaten moeten immers direct worden afgetikt, jaren voordat een rechter eventueel een symbolische, forfaitaire onkostenvergoeding toewijst.

Het missende puzzelstuk van deze voorfinanciering is onlangs blootgelegd door onderzoeksjournaliste Geesje Rotgers in het vakblad Staf. Omdat de Nationale Postcode Loterij en de VriendenLoterij (beide onderdeel van de Postcode Lottery Group / Novamedia) zich publicitair niet direct kunnen branden aan het gericht aanvechten van agrarische vergunningen, is er een gelaagde filter gecreëerd.

Het geldspoor via de ‘broer-constructie’

De loterijen, die wettelijk verplicht zijn een deel van hun omzet aan goede doelen te schenken, sluizen miljoenen door naar Stichting DOEN. Deze stichting fungeert als het ideologische distributievehikel en ondersteunt op haar beurt weer de initiatieven van Frans Vollenbroek – de broer van Johan.

In mei 2023 richtte Frans Vollenbroek de Stichting Advocaat van de Aarde op. Waar Johan Vollenbroek met MOB in de jaarverslagen de exacte herkomst van donaties onvermeld laat, is Advocaat van de Aarde transparanter. Uit haar financiële verslagen blijkt dat de stichting fungeert als een effectief financieel loket: ze zamelt geld in bij grote filantropische fondsen en sluist dit vervolgens door naar MOB.

In 2025 besteedde Advocaat van de Aarde €371.709 aan projecten, waarvan bijna €260.000 rechtstreeks naar de posten ‘Waterkwaliteit Waddenzee’ en ‘Bestendiging’ van MOB vloeide. Daarnaast werd ruim €66.000 uitgegeven aan een speciaal intake-team dat de juridische procedures voor de milieugroep voorbereidt.

Opmerkelijke financiers

Naast Stichting DOEN duiken er meer opmerkelijke financiers op in dit netwerk rond de gebroeders Vollenbroek:

• Stichting Allemansrecht: Deze stichting is één-op-één gekoppeld aan OSR Juridische Opleidingen, marktleider in het trainen van jaarlijks meer dan 4.500 juristen en advocaten. De winst en dividenden van dit opleidingsinstituut vloeien naar Stichting Allemansrecht, die het geld vervolgens inzet om Advocaat van de Aarde te laten professionaliseren en de procedures tegen boeren te spekken.
• Quote 500-filantropen: Grote particuliere vermogens dragen bij via de Fred Foundation (van miljonair Fred Matser) en de Limelight Foundation (van Adyen-medeoprichter John Caspers)

De dubbelrol van de Stichting Democratie en Media

De onthullingen gaan echter nog een stap verder en raken het hart van de Nederlandse journalistiek. Uit de jaarverslagen blijkt dat ook Stichting Democratie en Media (SDM) de proceskas van de Vollenbroeks spekt met een donatie van €50.000

Hier wringt de democratische schoen op constitutionele wijze. SDM is namelijk een belangrijke minderheidsaandeelhouder van DPG Media. Via een speciaal prioriteitsaandeel bewaakt SDM de onafhankelijkheid en de ideologische identiteit van grote kranten als de Volkskrant, Trouw en het Algemeen Dagblad. Het levert een opmerkelijke dubbelrol op: de kranten die dagelijks opiniërend schrijven over de ‘onvermijdelijkheid’ van het stikstofslot, worden gecontroleerd door een stichting die de activistische slotenmaker financiert.

Het alternatief van de Landbouw Alliantie

Het bestaan van deze kapitaalkrachtige infrastructuur verklaart waarom constructieve politieke uitwegen stelselmatig worden geblokkeerd. Dat is spijtig, want het deze week gepresenteerde rapport van de Landbouw Alliantie, getiteld De oplossing voor het Nederlandse stikstofbeleid, biedt een juridisch en wetenschappelijk onderbouwde uitgang die naadloos aansluit bij de Europese regelgeving.

Het plan van de boerenorganisaties rust op twee concrete pijlers om de vergunningverlening direct vlot te trekken:

1. Invoering van een reële drempelwaarde: De alliantie pleit voor een stikstofdrempelwaarde van 21 mol per hectare per jaar bij vergunningsaanvragen. Hierbij baseren zij zich rechtstreeks op het Duitse model.
2. Significantiestroken: Als alternatief stelt de alliantie ‘significantiestroken’ voor van 250 meter direct rondom stikstofgevoelige habitats. Alleen bedrijven die binnen deze zone uitbreiden of de drempelwaarde overschrijden, hebben een uitgebreide natuurvergunning nodig.

Waarom is dit Europees houdbaar? De Europese Habitatrichtlijn eist dat lidstaten verslechtering van beschermde natuur voorkomen, maar schrijft géén specifieke rekenmodellen of extreme ondergrenzen voor. Nederland hanteert momenteel een uiterst rigide rekenkundige ondergrens van 0,005 mol — een waarde die niet eens feitelijk meetbaar is, maar louter virtueel bestaat in de computerprogramma’s van het RIVM.

Duitsland bewijst dat de Europese Commissie akkoord gaat met een drempel van 21 mol, mits de feitelijke staat van de natuur lokaal goed wordt gemonitord. De Landbouw Alliantie wil de theoretische modelberekeningen dan ook vervangen door feitelijke natuurdoelanalyses en ecologische waarnemingen in de gebieden zelf. Er wordt niet bespaard op natuurbeheer, maar er wordt gericht ingegrepen waar dat aantoonbaar nodig is.

Lobbycratie in optima forma

Dit dossier is de ultieme casestudy van de Nederlandse lobbycratie, een thema dat in Wynia’s Week al eerder is blootgelegd rondom het asieldossier. Het patroon is identiek: niet-gekozen netwerken van ngo’s, private stichtingen en loterijgiganten creëren buiten het parlement om een politieke ’tegenmacht’ via de rechtszaal.

Zodra de sector met een constructieve en Europees legitieme uitweg komt, staat de door de Postcodeloterij mede gefinancierde juridische armada klaar om de uitgang te barricaderen. Een alternatief stikstofbeleid is zeker mogelijk, maar dan zal de politiek eerst de financiële infrastructuur van deze schaduwdemocratie onder ogen moeten zien.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht De Postcodeloterij-miljoenenmachine achter de stikstofblokkade: Hoe de schaduwdemocratie een uitweg probeert te barricaderen verscheen eerst op Wynia's Week.

In een korte serie inventariseerde Calvin Schukkink voor Wynia’s Week de reeks van pressiegroepen die de massale migratie naar Nederland gaande houden. De eerste vier afleveringen leest u hier, hier, hier en hier. In dit afrondende artikel: de lobbycratie achter de voortgaande immigratie is overal en is diepgeworteld in de Nederlandse politiek. Hoezo ‘grip op migratie’?

Eind februari van dit jaar schreef de koepelorganisatie Universiteiten van Nederland (UNL) samen met de Economic Boards (hierover straks meer) en de CEO’s van een aantal grote bedrijven – zoals Ahold Delhaize, Bol.com, Just Eat Takeaway, Marktplaats, Booking.com en Picnic – een brief aan het zojuist aangetreden kabinet-Jetten.

De opstellers verklaarden dat Nederland verwikkeld is in een ‘slag om talent’ en dat er ‘divers en internationaal talent’ nodig is om die slag te winnen. Volgens de briefschrijvers moet het bedrijfsleven daar ‘ruim baan’ voor krijgen en moet ook het ‘internationale karakter’ van het hoger onderwijs behouden blijven. Universiteiten zouden meer autonomie en regie moeten krijgen over de instroom van buitenlandse studenten.

Het is niet zomaar dat deze bedrijven en organisaties vragen om ander of beter beleid. In het geval van de UNL, de Economic Boards en enkele andere partijen is sprake van een zeer nauw en stevig netwerk dat voortdurend de politiek weet te beïnvloeden.

Te beginnen bij de rol voor de Universiteiten van Nederland (UNL) – de koepelorganisatie dus van alle Nederlandse universiteiten. Sinds juni 2024 is Caspar van den Berg voorzitter van de UNL. Van den Berg heeft zijn voorzitterschap enige tijd gecombineerd met zijn Eerste Kamerlidmaatschap voor de VVD.

Van den Berg heeft in het verleden vaker namens alle universiteiten gepleit voor meer ‘internationaal talent’. Niet alleen de werving ervan: hij ondersteunt ook het behouden van deze ‘internationals’ voor de arbeidsmarkt. Het is niet onwaarschijnlijk dat hij een kort lijntje heeft naar de huidige onderwijsminister Rianne Letschert van D66. Letschert was rector magnificus – men noemde haar de ‘rector of diversity’ – van de Universiteit Maastricht. In die rol pleitte ze al voortdurend voor internationalisering, verengelsing en het ‘diverser’ worden van de universiteit.

Economic Boards van Nederland

Van den Berg was een van de grote pleitbezorgers van de ‘nationale talentstrategie’ die nu in Den Haag wordt uitgerold. Dat is een samenhangende visie om binnenlands en internationaal talent aan te trekken, te ontwikkelen en te behouden. Daarvoor pleitte hij samen met de Economic Boards van Nederland – 19 regionale netwerken van grote bedrijven, kennisinstellingen en politiek bestuurders die met elkaar overleg voeren over hoe de regio ‘beter’ gemaakt kan worden.

Neem de Economic Board van Utrecht: die bestaat onder meer uit burgemeester Sharon Dijksma (Pro), wethouder van Utrecht Susanne Schilderman (D66), wethouder van Amersfoort Willem-Jan Stegeman (D66), directeuren van de Universiteit Utrecht, Hogeschool Utrecht en Nyenrode, gedeputeerde André van Schie (VVD), KNMI-hoofddirecteur Maarten van Aalst en Rabobank-bestuurslid Janine Vos.

Beroepslobbyist

Van den Berg werkt vooral nauw samen met de voorzitter van de Economic Boards Nederland Michiel Dijkman. Dijkman heeft een rijk cv: zo heeft Dijkman ruim 7 jaar lang gewerkt bij de Europese tak van Samsung. Later was hij lid van de raad van bestuur bij Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationalisering in het onderwijs. En tot heden is hij ook lijsttrekker voor het CDA in Zuid-Holland, bestuurslid van Media Campus NL (de mediaorganisatie die bestaat uit NPO, RTL, Ster, Beeld & Geluid), voorzitter van de ledenraad van Rabobank in Rotterdam, afgevaardigde voor het ‘Healthy Cities Network’ van de WHO én afgevaardigde van de Davos Baukultur Alliance van het WEF van Klaus Schwab. Dijkman weet wel het een en ander van lobbyen.

De grote bedrijvenlobby van VNO-NCW heeft ook een groot aandeel in het ijveren voor arbeidsmigranten. Voormalig voorzitter Ingrid Thijssen stond bekend als de ‘meest invloedrijke lobbyist van Nederland’. In 2022 deed ze nog de uitspraak dat ‘er geen tomaat op je bord ligt zonder arbeidsmigranten’. Ze heeft ook hard geijverd voor het behoud van de omstreden 30-procentregeling voor expats.

‘Young Global Leader’ als voorzitter VNO-NCW

Sinds 1 mei 2026 is Coen van Oostrom de voorzitter van VNO-NCW. Hij is al sinds 2011 betrokken bij het globalistische WEF: hij was begonnen als ‘Young Global Leader Alumni’ en is nu lid van de stuurgroep van ‘Net Zero Carbon Cities’.

Ook zit Van Oostrom in de raad van de European Council on Foreign Relations (ECFR), een internationale denktank die tot doel heeft om ‘een veilige ontmoetingsplaats te bieden waar beleidsmakers, activisten en opinieleiders ideeën kunnen uitwisselen’. Vanuit Nederland zitten ook Sigrid Kaag (D66), Kati Piri (Pro), Lilianne Ploumen (Pro) en Karien van Gennip (CDA) in de ECFR. Allemaal politici uit de pro-globalisatie en pro-immigratiehoek.

Rol voor LTO Nederland

De agrarische sector – waar relatief veel (goedkope) buitenlandse werknemers actief zijn – heeft eveneens een aandeel in het pleidooi voor meer arbeidsmigranten. Met name voor LTO (Land- en Tuinbouworganisatie Nederland) is een grote rol weggelegd. In een ouder interview met de ABU zei voormalig LTO-voorzitter en oud-CDA’er Sjaak van der Tak nog dat ‘arbeidsmigratie een noodzaak is en blijft om onze economie draaiende en onze welvaart op peil te houden’.

In hetzelfde interview pleitte Van der Tak er zelfs voor dat tegen de wil van de gemeenteraad in moet worden gezorgd voor huisvesting voor arbeidsmigranten: ‘Toen ik burgemeester van Westland was, hadden we als College van B&W zeventien mogelijke huisvestingslocaties voorgesteld. Die werden allemaal afgewezen door de gemeenteraad. In dat soort gevallen moet de provincie zijn verantwoordelijkheid nemen om in te grijpen. Want ook arbeidsmigranten […] hebben recht op goede huisvesting.’

Spin in het web: Van Gool

Centraal in de ‘huisvesting voor arbeidsmigranten’-lobby staat overigens de invloedrijke arbeidsmigratie-ondernemer Frank van Gool over wie Wynia’s Week al eerdere enkele malen berichtte, zoals hier. Van Gool was of is niet alleen groot in het binnenhalen van buitenlandse arbeid, maar inmiddels ook in het onderbrengen van die buitenlandse werknemers. Hij heeft nauwe banden met politiek en media.

Zo is Van Gool als lid (dan wel voorzitter) van de Raad van Toezicht ook weer betrokken bij de een jaar geleden opgerichte ‘anti-populistische’ beweging ‘Voor Ons Nederland’ van VVD-prominent Klaas Dijkhoff en enkele (andere) ex-campagnevoerders van de VVD, aangevuld met politici van andere partijen, onder wie Van Gools medewerker Gert-Jan Segers, die als leider van de ChristenUnie nog gekant was tegen arbeidsmigratie.

In het Comité van Aanbeveling van de beweging van Dijkhoff en Van Gool zit ook Lodewijk Asscher, die als PvdA-minister van Sociale Zaken juist nog – zij het vergeefs – ijverde voor de inperking van arbeidsmigratie.

Pikant: acht jaar geleden nam de Tweede Kamer de breed gesteunde motie-Dijkhoff van de toenmalige VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff aan, waarin de regering om onderzoek naar de bevolkingsgroei en immigratie werd gevraagd. Die motie legde de basis voor de staatscommissie-Van Zwol, die ruim twee jaar geleden pleitte voor ‘grip op migratie’.

Twee jaar na de motie kondigde Dijkhoff aan uit de politiek te stappen. Nadat hij dat begin 2021 daadwerkelijk deed kreeg hij meteen functies in de onderneming van Frank van Gool en nam zijn nieuwe lobby- en campagnebureau opdrachten aan van Van Gool, onder meer bij het bewerken van gemeenten om onderdak voor arbeidsmigranten mogelijk te maken.

Veel van de hiervoor genoemde organisaties zijn in verschillende mate betrokken bij de succesvolle lobby voor verdere ‘internationalisering’ van Nederland. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het debat rondom de voor expats zeer aantrekkelijke 30-procentregeling. Expats hoeven over 30 procent van hun inkomen geen belasting te betalen. Op een gemiddeld jaarsalaris scheelt dat enkele duizenden euro’s aan belasting.

Met name op de woningmarkt levert dat expats een groot voordeel op. Makelaarsvereniging NVM rapporteerde in 2025 dat internationals, mede vanwege de expatregeling, ‘met hetzelfde bruto inkomen een hogere hypotheek kunnen krijgen dan niet-internationals’.

Versobering expatregeling teruggedraaid

Pieter Omtzigt, toen nog een van de populairste Kamerleden, pleitte voor het stevig afbouwen van de expatregeling. Hij stelde de bekende 30-20-10-regeling voor, die in 2023 in de Tweede Kamer werd aangenomen. De politieke plannen voor het versoberen van de expatregeling kregen echter veel kritiek vanuit de grote bedrijven. Toenmalig ASML-topman Peter Wennink dreigde met het verhuizen van zijn bedrijf. Toenmalig VNO-NCW-voorzitter Ingrid Thijssen noemde de 30-procentregeling ‘onmisbaar’ voor de kenniseconomie.

In 2024 draaide kabinet-Schoof, dat nota bene juist het mandaat van de kiezer kreeg om de migratiestromen en vergaande verengelsing te beperken, de versobering terug. De onbelaste vergoeding voor expats zal wel vanaf 2027 naar 27 procent dalen.

Lobby tegen de taaltoets

Een ander succesverhaal is dat van de Wet Internationalisering in Balans (WIB) van oud-Onderwijsminister Robbert Dijkgraaf. Deze wet was in het leven geroepen om de internationalisering in toom te houden vanwege de aanhoudende woningnood, verengelsing van opleidingen en de druk op toegankelijkheid voor Nederlandse studenten.

Onder de WIB zou de minister meer mogelijkheden krijgen om anderstalige trajecten te begrenzen en internationale studentenstromen te reguleren. Daarnaast moesten universiteiten met de nieuwe wet aantonen waarom een bepaalde opleiding Engelstalig is, en niet Nederlands – de zogeheten Toets Anderstalig Onderwijs (TAO).

Hier moesten de VNO-NCW en de koepelorganisatie Universiteiten van Nederland (UNL) niets van hebben. In een reactie op het wetsvoorstel van de WIB adviseerde de VNO-NCW om de Nederlandse taaleis te schrappen. De UNL reageerde met ‘zorgen’ over de uitvoering van de TAO en het ‘verlies van de voordelen van internationalisering’.

Ook acht provincies riepen kabinet-Schoof op om de WIB ‘af te zwakken’. Ze vrezen dat het vertrek van buitenlandse studenten het hele onderwijsaanbod in de provincie kan ‘verschralen’ omdat opleidingen niet rendabel zouden zijn met louter binnenlandse instroom.

Tweede Kamer haalt de taaltoets van tafel

Enkele universiteiten lieten door het SEO onderzoeken wat de economische gevolgen zouden zijn van de WIB. De conclusie: de economische impact van minder internationale studenten in de Randstad zou een bbp-verlies betekenen van 3,9 tot 4,8 miljard euro.

Met die gegevens gingen de universiteiten en de media aan de haal. ‘Miljardenverlies samenleving bij inperking internationale studenten,’ klinkt een nieuwsbericht van de Universiteit Utrecht en Universiteit Leiden. BNR kopte: ‘Daling buitenlandse studenten kost Nederland miljarden, waarschuwen universiteiten’. Het leidde tot nieuwe debatten in de Tweede Kamer. In mei 2025 nam de Tweede Kamer een motie aan om de TAO voor bestaande opleidingen uit de WIB te halen.

Beleid ten gunste van verdere ‘internationalisering’

De Nederlandse bevolking laat voortdurend weten alle vormen van migratie te willen beperken. Daartegenover staat een machtige lobby die baat heeft bij internationale studenten en arbeiders. Niet alleen de uitzendorganisaties, maar ook de Nederlandse universiteiten, Economic Boards en werkgeversorganisatie VNO-NCW weten met succes beleid te realiseren dat juist gericht is op verdere ‘internationalisering’ van Nederland.

Samengevoegd met de eveneens succesvolle lobby’s voor asiel, studiemigratie en gezinsmigratie staat dat haaks op de wens van kiezers en van de staatscommissie Van Zwol en op wat er door de regering en de volksvertegenwoordiging met de mond wordt beleden.

Maar de lobbycratie blijkt sterker dan de democratie: van grip op migratie is in Nederland geen enkele sprake. Wat de Nederlanders willen lijkt uiteindelijk nauwelijks een rol te spelen. Sectorale en particuliere belangen wegen zwaarder.

Wynia’s Week kijkt verder als anderen aarzelen. Steunt u deze onafhankelijke journalistiek? Hartelijk dank!

Het bericht De immigratielobby is sterker dan de kiezers: er wordt niets nagelaten om Nederland ‘internationaler’ te maken verscheen eerst op Wynia's Week.

Voor alle vormen van migratie is er in Nederland een heel actieve lobby, stelt Van de Beek. Al die lobby’s samen zijn machtiger dan de uitslag van verkiezingen. Bovendien kunnen die pressiegroepen (zoals VluchtelingenWerk, asieladvocaten, universiteiten, uitzendbureaus, grote bedrijven) gebruik maken van internationale wetgeving en rechters die genegen zijn extra immigratie te steunen.

Daar komt nog eens bij dat zowel linkse als christelijke lobby’s met name asielmigratie en illegalen door dik en dun steunen, zowel in als buiten het parlement. Al met al kan de bevolking wel minder immigratie (vooral van asielmigranten) willen, maar de lobbycratie blijkt sterker dan de democratie.

Daar betaalt Nederland een hoge prijs voor, stelt Jan van de Beek. Want als Nederland geen koploper maar een achterblijven is qua asielbeleid, lopen asielzoekers buurlanden voorbij en gaan ze naar Nederland. En wat is het geval: het strengere België heeft al wel minder asielzoekers, Nederland niet. Het kabinet-Schoof functioneerde nauwelijks en het kabinet-Jetten is niet overtuigend als het gaat om de inperking van immigratie. Die verlamming maakt Nederland wel tot koploper, maar dan van extra immigratie, vooral van mensen uit verre landen zonder veel vooruitzichten op integratie en werk.

Van de Beek voorziet diverse scenario’s. In Noord-Europese landen hebben kiezers migratiekritische partijen aan de macht gebracht. In Nederland gaat het ook die kant op, juist omdat regerende politici niets bereiken. Maar andere scenario’s zijn ook denkbaar, zoals overheden en rechtbanken die zich nog minder dan nu al het geval is van de bevolking aantrekken.

Wynia’s Week is er het hele jaar door, 156 keer per jaar, met iedere week nieuwe video’s en podcasts. De donateurs maken dat mogelijk. Doe mee! Hartelijk dank!

Het bericht Jan van de Beek: als je in Europa niet meedoet aan strenger asielbeleid krijg je juist extra asielzoekers verscheen eerst op Wynia's Week.

Onlangs besteedde Wynia’s Week aandacht aan een burgerinitiatief dat de Nationale Postcode Loterij in de huidige vorm wil verbieden. Meer dan drie miljoen Nederlanders spelen maandelijks mee in deze loterij. Velen doen dat niet alleen in de hoop op een prijs, maar ook vanuit de gedachte dat zij daarmee sympathieke, maatschappelijke projecten steunen.

De werkelijkheid is dat de loterijorganisatie is uitgegroeid tot een omvangrijke financier van links politiek activisme. Dit wordt pijnlijk duidelijk binnen het asieldossier. Terwijl de opvang onder zware druk staat, bemoeit een kapitaalkrachtig netwerk van private organisaties zich intensief met de politieke besluitvorming in Den Haag.

Grootschalige lobbycampagne

Toen het parlement zich in 2025 boog over de Asielnoodmaatregelenwet, leek de wens van een grote meerderheid van de Nederlanders om de asielinstroom in te perken te worden omgezet in concreet beleid. Maar direct kwam een netwerk van maatschappelijke organisaties in beweging. Onder leiding van kapitaalkrachtige ngo’s werd een grootschalige lobbycampagne opgezet om de wet in de Eerste Kamer te blokkeren. Met succes, want de wet werd uiteindelijk in de senaat weggestemd.

Om te begrijpen hoe een coalitie van maatschappelijke organisaties de slagkracht heeft om zo’n landelijke campagne te voeren, moet gekeken worden naar de financiële infrastructuur. Het voeren van een dergelijke lobby vereist aanzienlijke middelen. De overheid mag wettelijk geen subsidie verstrekken aan organisaties die lobbyen tegen haar eigen beleid. Dat Stichting VluchtelingenWerk Nederland (VWN) desondanks over de financiële middelen beschikt om op het hoogste politieke niveau invloed uit te oefenen, is grotendeels te danken aan de geldstroom vanuit de Nationale Postcode Loterij.

Hoewel diverse fondsen een rol spelen in dit netwerk, treedt VWN telkens op als de centrale coördinator. De organisatie stond aan de basis van de brandbrieven en de petitie met 117.000 handtekeningen die aan de Eerste Kamer werd aangeboden. Voor haar wettelijke taken, zoals de opvang en begeleiding van asielzoekers, ontvangt VWN overheidsgelden die aan strikte projectvoorwaarden zijn gebonden. Daarnaast is er echter een structurele, jaarlijkse bijdrage van maar liefst 10 miljoen euro van de Postcode Loterij. Het cruciale kenmerk van deze loterijbijdrage is dat deze ‘ongeoormerkt’ is. De organisatie mag deze miljoenen volledig naar eigen inzicht besteden, zonder (overheids)restricties.

De Postcode Loterij fungeert hiermee als de private vermogensbeheerder van de asiellobby. Wie de lijst van ondertekenaars en bondgenoten van de petities analyseert, stuit op een repeterend patroon: een aanzienlijk deel van de organisaties die de asielwetten succesvol hebben bestreden, wordt structureel gefinancierd met miljoenen uit de loterijopbrengsten.

Binnen het brede bondgenootschap ‘Stop de Asielwetten’ vallen direct enkele miljoenenstromen op. Naast de vaste 10 miljoen euro voor VWN, ontvangt Amnesty International – dat de senaat intensief voorzag van juridische bezwaren – structureel ruim 3,1 miljoen euro per jaar. De ‘vredesorganisatie’ PAX en het Kansfonds, dat weer radicalere organisaties financiert, krijgen respectievelijk 2,5 en 2,25 miljoen euro per jaar van de loterij. Ook partijen als Defence for Children en Dokters van de Wereld worden jaarlijks met een half miljoen euro gesteund om lobbybrieven te sturen.

Wanneer de balans wordt opgemaakt van het totale palet aan loterijpartners dat zich bezighoudt met asielrecht en het via juridische procedures aanvechten van het grens- en uitzettingsbeleid, gaat het om een structureel miljoenennetwerk. Dit kapitaal biedt de ngo’s een langdurige financiële onafhankelijkheid die de politieke slagkracht in Den Haag garandeert.

Publicitair succes

Om te begrijpen hoe deze financiële verwevenheid zo groot heeft kunnen worden, moeten we terug naar het oprichtingsjaar van de Postcode Loterij: 1989. In haar boek De mannen van de droomfabriek (2015) beschrijft Ineke Holtwijk treffend de beginjaren van de loterij. Oprichter Boudewijn Poelmann zocht destijds naar ideologische partners, maar stuitte op een cultuurkloof. Veel gevestigde goede doelen vonden een commerciële marketingaanpak destijds ongemakkelijk of zelfs taboe.

VluchtelingenWerk Nederland was destijds nog een bescheiden organisatie, maar het bestuur zag wél de potentie van een commerciële samenwerking. Poelmann begreep dat de problematiek rondom kwetsbare groepen het emotioneel goed doet bij het publiek. Dit leidde in de winter van 1989 tot de allereerste grote gezamenlijke campagne: de Kinderkerstloop.

Hoewel de loop destijds door aanhoudende regen en kou in het water viel, was het publicitaire succes enorm. Met drie prime time uitzendingen op de publieke omroep wist de Postcode Loterij zichzelf in één klap op de kaart te zetten als een maatschappelijk betrokken organisatie. De volledige opbrengst ging naar VluchtelingenWerk. Het bleek het fundament van een historische symbiose: de loterij en de vluchtelingenorganisatie hebben elkaar in de decennia die volgden in feite wederzijds groot gemaakt.

Inmiddels is de situatie totaal veranderd. Zoals Wouter Roorda al eerder in Wynia’s Week constateerde, is VluchtelingenWerk inmiddels uitgegroeid tot een omvangrijk instituut dat diep in alle haarvaten van de Nederlandse asielketen zit. Voor haar reguliere taken ontvangt de organisatie miljoenen aan overheidsgeld.

De politieke slagkracht van deze organisatie reikt tot diep in het bestuurlijke centrum van de macht. Zo is voormalig D66-Kamerlid Sjoerd Warmerdam de directeur Public Affairs en Strategie van de organisatie, terwijl oud-D66-minister van Justitie Winnie Sorgdrager de Raad van Toezicht voorzit. Dankzij de steun van een netwerk van asiel- en mensenrechtenadvocaten is VluchtelingenWerk in staat om het gewenste asielbeleid via de rechter af te dwingen op het moment dat de politiek niet meewerkt.

Omdat de overheid geen belastinggeld verstrekt voor politieke trajecten tegen haar eigen beleid, vult de Postcode Loterij dit gat op. Het gaat hier om een bewuste ideologisch gemotiveerde strategie, bedoeld – zoals Poelmann in 2018 vertelde aan Trouw – om een ‘tegenmacht’ te financieren. Desnoods buiten het parlement om, via de rechter.

Bedrogen burgers

Onder de Nederlanders die in meerderheid vinden dat de asielinstroom moet worden ingeperkt, zullen zich ook veel van de drie miljoen deelnemers aan de Postcode Loterij bevinden. Zij kopen maandelijks trouw een lot in de veronderstelling dat zij zo bijdragen aan sportveldjes, natuurbehoud of armoedebestrijding. De werkelijkheid is dat de Postcode Loterij met het geld tevens organisaties financiert die een strenger asielbeleid actief tegenhouden.

Daarmee is de cirkel rond: burgers kopen aan de voordeur een lot voor het goede doel, maar financieren via de achterdeur de blokkade van de politieke koerswijziging waarvan ze massaal voorstander zijn.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Wie meespeelt in de Postcode Loterij financiert linkse activisten die een strenger asielbeleid tegenhouden verscheen eerst op Wynia's Week.

Broers wil een einde maken aan de ‘onethische’ activiteiten van de Nationale Postcode Loterij (NPL). ‘Meer dan drie miljoen Nederlanders nemen niet alleen deel in de hoop op een geldprijs, maar ook onder sociale druk en uit angst om dit geld mis te lopen. De Postcode Loterij is immers de enige loterij waarbij deelnemers achteraf vernemen dat hun postcode in de prijzen had kunnen vallen,’ zo meldt de website van het burgerinitiatief. ‘Dit systeem stimuleert ongelijkheid en draagt bij aan problematisch gokgedrag. Daarnaast worden consumenten geconfronteerd met agressieve reclamecampagnes en ongewenste post. Wij pleiten daarom voor een verbod op de huidige opzet van de Postcode Loterij. De loterij mag blijven bestaan, mits zij een alternatief systeem ontwikkelt waarin de prijstoekenning niet langer afhankelijk is van de woonlocatie van de deelnemers.’

En inderdaad: het is de nachtmerrie van elke ex-deelnemer dat de straatprijs op de eigen postcode valt, net nadat je hebt opgezegd. Toch is de kans op een grote prijs bij de NPL niet groot: ongeveer één op 3,5 miljoen voor een prijs van 100.000 euro. Het zijn vooral de kleine of promotionele prijzen, zoals handdoeken of korting- en voordeelbonnen, die de binding versterken: zo wordt het brein ‘beloond’ en blijven deelnemers ‘klaar voor de grote klap’ – die bijna nooit komt.

Complexe verstrengeling

Het opzegproces bij de NPL is ingewikkeld. Het consumentenprogramma Radar deed al eens uit de doeken dat je meerdere keren wordt verleid om te blijven meespelen. Telefonisch opzeggen is lastig: mensen worden langdurig in de wacht gezet met mededelingen als ‘probeert u het later nog eens’. Als je eindelijk iemand aan de lijn krijgt, wordt een script gevolgd dat aanbiedingen combineert met het inspelen op de angst voor het missen van een grote prijs.

De complexe verstrengeling met de politieke en filantropische elite maakt de NPL een uniek instituut. De loterij is niet alleen een kansspel, maar ontwikkelt zich steeds meer tot de drijvende kracht achter wat wel de ‘schaduwstaat’ van ngo’s wordt genoemd.

Organisaties met ideeën en doelstellingen die niet in overeenstemming zijn met de progressieve ideologie van de NPL, gericht op klimaat, migratie en sociale rechtvaardigheid, maken nauwelijks kans op financiële steun van de zogenoemde Toekenningenraad. Daarnaast speelt het strategisch personeelsbeleid een grote rol. Oud-bewindslieden en kopstukken van gesteunde ngo’s rouleren vaak naar toezichthoudende functies binnen de loterij, waardoor de lobbykracht in Den Haag en Brussel nauwelijks is te weerstaan.

Het selecteren van goede doelen die financiering ontvangen, is een streng gestructureerd proces, opgetuigd om de schijn van willekeur te vermijden. Toch is de selectie ideologisch gekleurd. De ‘Postcode Lottery Group’ voert via haar management de eerste screening uit. Novamedia is de private eigenaar en bedenker van het loterijconcept, terwijl de Postcode Lottery Group in internationaal verband fungeert als de operationele vlag waaronder de diverse nationale loterijen worden beheerd. De organisatie beoordeelt of een aanvrager past bij de missie van de loterij en of deze aansluit bij de thema’s die de NPL belangrijk vindt.

De loterij werkt vooral met meerjarige partners. Nieuwe organisaties kunnen niet zomaar een aanvraag indienen; ze moeten vaak eerst jarenlang aantonen dat ze ‘impact maken’ binnen de relevante thema’s. De Toekenningenraad brengt advies uit over de verdeling en beslist over eventuele verlengingen of eenmalige bijdragen.

De positie van de doorgewinterde politieke veteraan Paul Rosenmöller, voorzitter van de Eerste Kamerfractie van GroenLinks-PvdA, illustreert de nauwe verwevenheid tussen politieke macht en privaat loterijgeld. Rosenmöller zit in de Toekenningenraad die beslist over de verdeling van de circa 378 miljoen euro die de NPL in 2025 en 2026 uitdeelt. Hoewel de Raad van Bestuur uiteindelijk de besluiten neemt, gebeurt dat op basis van het advies en met goedkeuring van de Toekenningenraad.

Minder kansspelbelasting

Stichting DOEN ontvangt in 2026 de hoogste bijdrage, ongeveer 24,3 miljoen euro, inclusief het Buurtfonds. Via DOEN worden veel kleinere, vaak activistisch ingestelde start-ups gefinancierd. Daarnaast ontvangen organisaties als Oxfam Novib, Artsen zonder Grenzen, Natuurmonumenten, Unicef en WNF elk een stabiel bedrag van circa 13,5 miljoen euro. Via extra projectbijdragen, onder de noemer ‘Droomfonds’, wordt daarnaast structureel geld geïnvesteerd in links-activistische organisaties als Urgenda en Milieudefensie.

In november 2024 nam de Tweede Kamer een motie aan waarin het kabinet werd verzocht in kaart te brengen wat de verschillende opties en uitvoeringsimplicaties zijn voor tariefdifferentiatie in de kansspelbelasting. Het doel was om loterijen die een groot deel van hun opbrengsten aan goede doelen schenken, zoals de NPL, te ontzien bij de geplande verhoging van de kansspelbelasting naar 37,8 procent per 2026.

Opvallend was dat de steun voor deze motie niet alleen kwam van de linkse partijen, maar ook van VVD, JA21 en BBB. Laatstgenoemde partijen steunden de motie vooral om de lokale verenigingen en breedtesport te ontzien. Daarnaast zagen zij in de differentiatie een kans om de belastingdruk op de loterijdeelnemers te matigen.

Onaantastbare status

Dit wierp een interessant licht op onaantastbaarheid van de Nationale Postcode Loterij, die er kennelijk in slaagt om partijen met totaal verschillende achtergronden en agenda’s samen in één kamp te krijgen. Politici voelen zich gedwongen om de NPL te ontzien omdat elke ingreep in de werkwijze direct wordt vertaald naar: ‘Dan krijgen de sportclubs en de voedselbanken minder geld.’

Dit is het ‘gijzelmiddel’ dat ook bij het burgerinitiatief van Rick Broers centraal staat. Hoewel een verbod op de NPL politiek onhaalbaar lijkt, zit de winst in het doorbreken van de stilte. Want wanneer op 12 mei zou blijken dat het burgerinitiatief voldoende wordt ondersteund – de lat ligt bij 40.000 handtekeningen – dan komt het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer. Voor het eerst wordt de Nationale Postcode Loterij dan niet alleen beoordeeld op haar vriendelijke tv-spotjes, maar ook op het harde mechanisme dat haar macht financiert.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Eindelijk discussie over de twijfelachtige praktijken van de Nationale Postcode Loterij verscheen eerst op Wynia's Week.

De druk werd deze keer vooral uitgeoefend op regeringspartij CDA, in de senaat een van de grotere fracties. Daarbij was een prominente rol weggelegd voor de Raad van Kerken, een landelijk samenwerkingsverband van negentien christelijke kerken en organisaties, waaronder de protestantse PKN en de rooms-katholieke kerk. De wetsvoorstellen, aldus voorzitter Derk Stegeman van de werkgroep Vluchtelingen van de Raad van Kerken, ‘maken het leven van mensen zonder papieren nog onveiliger en sluiten hen verder uit van basisvoorzieningen zoals zorg en hulp’.

Herhaling van zetten

Het was in veel opzichten een herhaling van zetten, die deed denken aan de behandeling van het zogenoemde kinderpardon in 2019. Bij monde van toenmalig staatssecretaris Mark Harbers (VVD) kondigde het derde kabinet-Rutte toen strenger asielbeleid aan, dat aanvankelijk ook leek te worden gesteund door coalitiepartner CDA.

Tot de kerkelijke asiellobbyisten in actie kwamen. Voormalig CDA-senator en voorzitter van de Haagse Bethelkapel Rein Willems – die toen kerkasiel verleende aan een Armeens gezin – noemde het asielstandpunt van zijn partij ‘onbarmhartig’. Mede dankzij CDA-Tweede Kamerlid Madeleine van Toorenburg – nu asielwoordvoerder van het CDA in de Eerste Kamer – gingen de christendemocraten vervolgens om en dwongen ze samen met D66 en ChristenUnie een verruiming van het kinderpardon af. Het leidde ertoe dat honderden kinderen, die eerder uitgeprocedeerd waren, alsnog een verblijfsvergunning kregen.

Kerkasiel is al vele jaren een beproefd pressiemiddel van de asiellobby. Het werd in 1975 voor het eerst succesvol ingezet bij 182 Marokkaanse gastarbeiders die aanvankelijk van de overheid geen permanente verblijfsvergunning kregen. Sinds november 2024 bivakkeert een uitgeprocedeerde Armeense familie in kerkelijk centrum Open Hof in Kampen. De overheid staat vrijwel machteloos, want tijdens godsdienstoefeningen is het de politie niet toegestaan om gebedshuizen te betreden.

Kansfonds voor illegalen

Een opvallende rol bij de asielperikelen in het CDA is weggelegd voor Theo Bovens, voormalig commissaris van de koning in Limburg en sinds 2023 fractievoorzitter in de Eerste Kamer. In januari 2014 trad hij aan als voorzitter van Kansfonds, een stichting die zich naar eigen zeggen inzet voor ‘de 1 miljoen mensen die geen thuis hebben’.

Kansfonds financiert in dat kader ook initiatieven voor illegalen, zoals het programma ‘Een thuis zonder papieren’, dat in 2024 werd ondersteund met maar liefst 1,7 miljoen euro, bijna 19 procent van het totale budget van de stichting.

In februari van dit jaar trad Bovens plotseling af als voorzitter van Kansfonds. Net op tijd om bij de stemming in de Eerste Kamer over de asielwetten van Marjolein Faber – onder meer bedoeld om illegaliteit voortaan strafbaar te stellen – niet te kunnen worden beschuldigd van een dubbelrol.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Wat maakt het CDA altijd weer gevoelig voor de moralistische praatjes van de asiellobby? verscheen eerst op Wynia's Week.

Vluchtelingenwerk Nederland

Een van de grootste en meest invloedrijke organisaties op het gebied van asielmigratie is het in 1979 opgerichte Vluchtelingenwerk Nederland (VWN). Wat opvalt aan Vluchtelingenwerk is dat het een organisatie met een dubbele rol is. Enerzijds houdt ze zich bezig met het begeleiden van asielzoekers bij hun asielprocedure en daarna ook met hun vestiging in gemeenten en met het verzorgen van inburgeringscursussen en integratieprogramma’s. Daarvoor krijgt de organisatie veel overheidssubsidies: in 2024 kreeg VWN volgens de jaarstukken ruim €107 miljoen van gemeenten, ministeries en de Raad voor Rechtsbijstand. Ruim driekwart van de inkomsten van VWN is afkomstig van de overheid. Ook de Nationale Postcodeloterij is een vaste financier met ruim €10 miljoen per jaar.

(Over de financiering van VWN en de verwevenheid met de overheid heeft econoom en auteur Wouter Roorda eerder geschreven. Lees zijn stuk hier)

Aan de andere kant doet Vluchtelingenwerk Nederland veel op het gebied van collectieve belangenbehartiging en beleidsbeïnvloeding in Nederland en Europa op het gebied van asielzoekers en vluchtelingen. Dat doet VWN vooral door te lobbyen. Dat beaamt VWN ook zelf: ze noemt het lobbyen op haar website ‘een belangrijk onderdeel van ons werk’. Op de webpagina legt Vluchtelingenwerk stap voor stap uit hoe het te werk gaat in het beïnvloeden van de politiek: ‘We kijken eerst of we er met de betrokken uitvoeringsinstanties uitkomen: zien jullie het ook zo? Kunnen we het oplossen? (…) Lukt het niet op uitvoeringsniveau, dan volgt stap twee: het ministerie.’ VWN-lobbyist Sander Laban vertelt daarna dat als het ministerie niet luistert, stap drie wordt gezet: ‘De politieke lobby bij de Tweede Kamer.’

Lobby Vluchtelingenwerk werkt uitstekend

Uit de praktijk blijkt dat die lobby uitstekend werkt. Zo noemt Vluchtelingenwerk op de webpagina uit 2022 zelf enkele lobbysuccessen uit die tijd: een lobby tegen het wetsvoorstel om asielvergunningen te verkorten in 2019, het in stand houden van rechtsbijstand aan asielzoekers in 2020 en een aangenomen motie voor het terughalen van Afghaanse tolken naar Nederland in 2021. Maar ook daarna heeft VWN successen behaald met lobbyen. In 2023 drong de organisatie bij de IND en het ministerie van Justitie en Veiligheid er met succes op aan om een spoedprocedure in het leven te roepen voor gezinshereniging van Palestijnen in Nederland.

Lobbyen voor de Spreidingswet

Met het COA en de VNG heeft Vluchtelingenwerk er ook voor gelobbyd dat de controversiële Spreidingswet is aangenomen. In 2023 deed toenmalig COA-bestuursvoorzitter en oud-VVD’er Milo Schoenmaker een ‘dringende oproep’ aan de Tweede Kamer om de Spreidingswet te behandelen en aan te nemen. Het invoeren van deze wet was volgens hem en Vluchtelingenwerk ‘ronduit noodzakelijk’ en ‘essentieel voor menswaardige asielopvang’.

In het regeerakkoord van kabinet-Jetten wordt voor de toekomst een nóg grotere rol weggelegd voor VWN: ‘Wij willen dat VluchtelingenWerk, in samenwerking met het COA en de IND, op alle (asielopvang-)locaties actief kan zijn en daarmee ook het COA en de IND ontlast bij de asielprocedure.’

Kinderrechten

Over de boeg van kinderrechten wordt ook voortdurend gelobbyd voor onder meer het in stand laten van de Spreidingswet en ruime regels ten aanzien van gezinshereniging. Daar maakt de Werkgroep Kind in azc zich hard voor: een samenwerkingsverband van Defence for Children, Save the Children, Stichting de Vrolijkheid, Vluchtelingenwerk Nederland, INLIA Foundations en UNHCR (de VN-Vluchtelingenorganisatie).

In een brief aan de woordvoerders asielbeleid van de Tweede Kamer en toenmalig Asielminister Faber van 9 september 2024 maakte de Werkgroep korte metten met de asielplannen van Faber: de asielstop zou ‘juridisch onhoudbaar’ en ‘zeer zorgelijk’ zijn. De beperking van gezinshereniging zou volgens de Werkgroep in strijd zijn met het VN-Kinderrechtenverdrag, en de versobering van asielopvang ‘desastreus voor kinderen’. De Spreidingswet zou vanuit het oogpunt van opvang voor kinderen juist in stand moeten blijven.

Asieladvocaten

Evident is dat Vluchtelingenwerk aardige lijntjes heeft met Den Haag. En met de regering onder leiding van D66 al helemaal: voormalig D66-Kamerlid Sjoerd Warmerdam is nu directeur Public Affairs en Strategie van Vluchtelingenwerk, en nog steeds lid van D66. Voormalig D66-minister van Justitie en voormalig staatsraad van de Raad van State Winnie Sorgdrager is voorzitter van de Raad van Toezicht. Naast de politieke lijntjes heeft Vluchtelingenwerk ook steun van grote asiel- en mensenrechtenadvocaten om het gewenste asielbeleid, als de politiek niet meewerkt, via de rechter af te dwingen.

Commissie Strategisch Procederen

In 2014 heeft Vluchtelingenwerk de Commissie Strategisch Procederen (CSP) opgericht. De CSP is een samenwerkingsverband waarin asieladvocaten, -wetenschappers en Vluchtelingenwerk kennis delen en zaken aanspannen om benadeelde asielzoekers of vluchtelingen te helpen. Dat doen ze tot aan de hoogste Nederlandse en EU-rechters. Het doel van deze Commissie is, aldus CSP-projectleider Sadhia Rafi, om ‘op een structurele manier het Nederlandse beleid via rechtspraak te beïnvloeden.’

Asieladvocaat Prakken d’Oliveira

In de Commissie Strategisch Procederen zitten enkele grote asieladvocaten. Twee asieladvocaten die recentelijk tot aan het Hof van Justitie en de Raad van State hebben geprocedeerd namens de CSP zijn Flip Schüller en Marq Wijngaarden. Beiden werken voor advocatenkantoor Prakken d’Oliveira, dat bekend staat om het vertegenwoordigen van linksextremisten (Volkert van der Graaf, RaRa, RAF), aanklagers in de Wilders-zaak, de terrorist Samir A. en andere leden van de Hofstadgroep. Verschillende advocaten bij Prakken d’Oliveira hebben ook een verleden bij Vluchtelingenwerk: advocaat Marq Wijngaarden is tot op heden lid van de Adviescommissie Asiel van VWN, en ook advocaten Isa van Krimpen en Larab Mohammad hebben eerder bij VWN gewerkt.

Daarnaast komt het vaker voor dat Prakken d’Oliveira rechtszaken voert samen met of ondersteund door Vluchtelingenwerk. Zo wisten beide partijen bij het Europese Hof van Justitie vorig jaar af te dwingen dat Nederland sneller moet beslissen op asielaanvragen, en kregen ze het in februari 2025 bij de rechtbank Amsterdam voor elkaar dat toenmalig Asielminister Faber de subsidie voor Vluchtelingenwerk niet mocht verminderen.

Vereniging Asieladvocaten en -Juristen Nederland

Prakken d’Oliveira-advocaat Wil Eikelboom is dan weer voorzitter van het bestuur van de Vereniging Asieladvocaten en -Juristen Nederland (VAJN) – een vereniging voor professionals die gespecialiseerd zijn in asielrecht en vreemdelingenrecht. De VAJN, die het hoofdkantoor op enkele straten afstand heeft van Prakken d’Oliveira, lobbyt met allerlei adviezen en reacties voor de instandhouding van ruimhartig asielbeleid. Zo schreef de VAJN bij monde van voorzitter Eikelboom als respons op de Asielnoodmaatregelenwet van Faber dat ‘ze (Faber) niet alleen lak heeft aan grondrechten, maar dat ook de uitvoerbaarheid en het effect van haar beleid haar kennelijk niets kunnen schelen’.

In februari 2025 schreef de VAJN een reactie op de internetconsultatie van het EU-Migratiepact. Ze adviseerde daarin tegen de invoering van het tweestatusstelsel, het beperken van gezinshereniging en rechtsbijstand en het verkorten van de beroepstermijn voor asielzoekers. Logisch, want waarom zouden asieladvocaten voorstander zijn van iets dat hun verdienmodel bedreigt?

Opmerkelijk is dat de Commissie Strategisch Procederen van Vluchtelingenwerk ook een nauwe band lijkt te hebben met de rechterlijke tak van de Raad van State, waar ze zelf voortdurend procederen voor asielzoekers en andere migranten. Zo was Hanna Sevenster, voorzitter van de Vreemdelingenkamer van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (= de kamer die het laatste en daarmee beslissende oordeel geeft in vreemdelingenzaken), aanwezig bij de jubileumviering van het tienjarig bestaan van de Commissie Strategisch Procederen. Bij deze viering ‘feliciteerde’ Sevenster de CSP met het grote aantal successen in de gevoerde zaken. De Commissie draagt volgens Sevenster ‘enorm bij aan het kanaliseren van juridische vragen en aan de kwaliteit van de procesvoering zowel in Nederland als bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg.’

Asiellobby bepaalt asielbeleid

Vluchtelingenwerk Nederland drukt als uitvoeringsorganisatie én als belangenbehartiger en beleidsbeïnvloeder een zwaar stempel op het algemene asielbeleid in Nederland. Met overheidsgeld en vrij directe lijntjes naar parlement en regering lukt het Vluchtelingenwerk c.s. vaak om het gewenste beleid uitgevoerd te krijgen. Mocht de politieke wind echter niet waaien zoals gewild, dan staan vooraanstaande asieladvocaten en -wetenschappers klaar om langs de (bevriende) rechter het gewenste resultaat te behalen. Niet de Asielminister, maar de asiellobby bepaalt het asiel- en vluchtelingenbeleid.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Achter het ruimhartige vluchtelingenbeleid van Nederland schuilt een machtige asiellobby verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit ‘NGO-complex’ is nauw verweven met de overheid, maar bestaat uitsluitend uit linkse organisaties en wordt meebetaald door loterijen en stichtingen. De banden met linkse politieke partijen zijn warm – en die met het koningshuis ook.

Daarover gaat deze video-annex-podcast van SYP WYNIA in gesprek met WOUTER ROORDA. Roorda is expert op het gebied van het NGO-complex. Van zijn hand verschijnt later dit jaar een uitputtend boek over hoe de linkse schaduwmacht grote invloed heeft in een land waar de meeste burgers zich helemaal niet verwant voelen met linkse partijen en linkse actiegroepen. Het NGO-complex is ook in die zin een ondermijning van de democratie.

Een miljard – en meer

Wouter Roorda schat dat er jaarlijks minstens een miljard euro aan belastinggeld gaat naar op het oog uiteenlopende clubs als Oxfam-Novib en Milieudefensie, die in de praktijk nauw met elkaar verweven zijn, allemaal opkomen voor het klimaat, asielmigratie en de multiculturele samenleving en ageren tegen een land als Israël. Ze worden geleid door draaideurpolitici: vandaag nog activist en lobbyist en morgen Kamerlid of minister. Een paar voorbeelden: Diederik Samsom (PvdA) en Stientje van Veldhoven (D66), de nieuwe klimaatminister.

Behalve het miljard (of meer) van de overheid is er de financiering van het NGO-complex door loterijen (de Postcodeloterij met name, een monopolist met een overheidsvergunning, bestuurd door vooral linkse politici) en stichtingen (zoals de Stichting Democratie en Media, mede-eigenaar van media als De Volkskrant, Algemeen Dagblad, Trouw en Het Parool en RTL Nederland).

De loterijen en de stichtingen dragen ook honderden miljoenen bij aan het NGO-complex. Verder komt er geld binnen van Amerikaanse miljardairs en van de Europese Commissie in Brussel, die jaarlijks miljarden stopt in de Europese versie van het NGO-complex.

Opvallend is de radicalisering die de afgelopen decennia is opgetreden in de groeperingen van het NGO-complex. Dat weerhoudt het koningshuis er niet van warme banden te onderhouden met zowel de Postcodeloterij als de actieclubs van het NGO-complex.

Het koningshuis doet mee

Zo opent koningin Máxima eind deze maand het nieuwe hoofdkantoor van Oxfam-Novib, een van de leidende elementen binnen het NGO-complex, geleid door PvdA-politicus Michiel Servaes. Bij deze bijeenkomst wordt onder meer ‘activisme’ bewierookt. Máxima opende in 2018 ook al het nieuwe hoofdkantoor van de zogenaamde ‘Goede Doelen Loterijen’ – een belangrijke hoeksteen van het NGO-complex.

Pikant is dat het ‘Oranjefonds’ waar de koninklijke familie zich aan heeft verbonden, in 2002 werd opgericht om de aandacht weg te trekken van het debacle van het huwelijkscadeau voor Willem-Alexander en Máxima, dat gewijd had zullen zijn aan ‘de multiculturele samenleving’. Daar kwam te weinig geld op binnen om de rekeningen te kunnen betalen. Het Oranjefonds wordt nog steeds grotendeels betaald door loterijgeld.

Wynia’s Week TV is er ook als podcast

Wynia’s Week is er drie keer per week. Doet u mee?. Hartelijk dank!

De boeken van Wynia’s Week verschijnen bij Uitgeverij Blauwburgwal. U kunt ze HIER bestellen

Het bericht Het NGO-complex: hoe rijke actiegroepen een linkse schaduwmacht vormen die Nederland meeregeert. WWTV! verscheen eerst op Wynia's Week.

Is Eelco Heinen werkelijk zo zuinig of willen de VVD en hijzelf vooral uitstralen dat het beleid zuinig is? Waarom neemt de VVD genoegen met een begrotingstekort van 2,1 procent, terwijl we tijdens de eerste Rutte-kabinetten nog tot 0 procent de broekriem moesten aanhalen?

Wie is CDA’er Tom Berendsen en welke rol gaat hij spelen in de buitenlandse politiek, terwijl tegenwoordig de premier op dat terrein de baas is? Gaat Jetten hem de kaas van het brood eten? Waarom wilde Dilan Yeşilgöz per se naar Defensie, terwijl dat ministerie lange tijd weinig geliefd was onder politici?

En wie zijn de vertrouwelingen van Mark Rutte in het nieuwe kabinet? Dat is relevant, want we weten dat het kabinet van Jetten letterlijk de boodschap van Rutte vanuit Brussel wil uitvoeren, namelijk bezuinigen op pensioenen, zorguitgaven en uitkeringen? Wordt er bezuinigd op de zorg omdat die te duur wordt of omdat we de NAVO-norm van Donald Trump gaan uitvoeren? Is dit kabinet drie keer D66, of is het toch meer drie keer VVD?

Maar vooral: waarom haalt D66-leider Jetten enkele meer of minder omstreden partijgenoten terug naar Den Haag om ze minister te maken? Kijk daarvoor ook alvast naar dit artikel dat Wouter Roorda enkele jaren geleden schreef en waaruit beoogd klimaatminister Stientje van Veldhoven tevoorschijn komt als een klassiek geval van lobbycratische draaideurpolitiek. Lees, kijk en luister!

WWTV is ook te beluisteren als podcast.

Wynia’s Week is er drie keer per week, met duizend verhalen, video’s en podcasts per jaar. Dat is allemaal vrij toegankelijk, dankzij de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht PIM & SYP: Wie won de kabinetsformatie, is het de VVD of toch nog D66? verscheen eerst op Wynia's Week.