<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
>

<channel>
	<title>Rechter - Wynia&#039;s Week</title>
	<atom:link href="https://www.wyniasweek.nl/category/rechter/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.wyniasweek.nl/category/rechter/</link>
	<description>Altijd scherp, altijd spraakmakend</description>
	<lastBuildDate>Fri, 25 Sep 2026 11:38:30 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	
	<item>
		<title>U kunt stemmen wat u wilt, het beleid wordt buiten het stemhokje bepaald</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/u-kunt-stemmen-wat-u-wilt-het-beleid-wordt-buiten-het-stemhokje-bepaald/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-09-22</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gastauteur]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 22 Sep 2026 03:54:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Democratie]]></category>
		<category><![CDATA[EU]]></category>
		<category><![CDATA[NGO's]]></category>
		<category><![CDATA[Rechter]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=93363</guid>

					<description><![CDATA[<p>Door Henk C. Jonkhoff* In de vorige delen van deze reeks over de gewone werkende Nederlander (hier, hier en hier) liet ik zien hoe de rekening van het klimaatbeleid, de energietransitie en de asielopvang regressief neerslaat: hoe lager het inkomen, hoe zwaarder de last. De subsidies voor verduurzaming gaan naar wie de investering al kan [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/u-kunt-stemmen-wat-u-wilt-het-beleid-wordt-buiten-het-stemhokje-bepaald/">U kunt stemmen wat u wilt, het beleid wordt buiten het stemhokje bepaald</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph"><em>Door Henk C. Jonkhoff*</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>In de vorige delen van deze reeks over de gewone werkende Nederlander (</em><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/hoe-goed-bedoeld-beleid-een-nieuwe-elite-schiep-en-de-kosten-deponeerde-bij-de-werkende-klasse/"><em>hier</em></a><em>, </em><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/gl-pvda-en-d66-weten-dat-hun-transitie-agenda-de-lage-inkomens-hard-treft-maar-zetten-die-onbekommerd-voort/"><em>hier</em></a><em> en </em><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/gewone-werkende-nederlanders-hebben-van-het-kabinet-jetten-niks-te-verwachten/"><em>hier</em></a><em>) liet ik zien hoe de rekening van het klimaatbeleid, de energietransitie en de asielopvang regressief neerslaat: hoe lager het inkomen, hoe zwaarder de last. De subsidies voor verduurzaming gaan naar wie de investering al kan voorschieten. De sociale huurwachtlijst groeit terwijl anderen voorgaan. De partij die zegt voor de werkende Nederlander op te komen, wordt gedragen door een klasse die zijn rekening nauwelijks voelt.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Maar er is een vraag die de vorige delen niet volledig hebben beantwoord: waarom verandert er zo weinig, ook als de werkende Nederlander stemt? En waarom worden mensen die daarover klagen door commentatoren en politici zo vaak beschreven als irrationeel, ondoordacht of geïnfluenceerd door desinformatie?</em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Populisme als rationele zelfverdediging</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De Duitse politicoloog Philip Manow onderzocht honderden partijen in tientallen landen over meerdere decennia. Zijn conclusie in <em>Spaltungslinien</em> (2026) is eenvoudig maar radicaal: populistische kiezers stemmen niet tegen hun eigenbelang. Ze verdedigen het juist &#8211; rationeel en doelbewust. Ze zijn sterk afhankelijk van de nationale verzorgingsstaat en de binnenlandse arbeidsmarkt. Open grenzen en economische integratie ervaren zij niet als abstracte kansen maar als concrete bedreigingen voor hun levensstandaard. Hun verzet is geen bekrompen nostalgie maar een weigering om de eigen gemeenschap op te offeren aan een onpersoonlijk financieel systeem.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De vraag is niet of zij gelijk hebben over alle details van het klimaatbeleid of de migratiecijfers. De vraag is of hun onvrede een rationele reactie is op een reëel verlies. Manows antwoord is ja. Dat antwoord is ongemakkelijk voor iedereen die populisme als een pathologie beschouwt &#8211; zoals Voor Ons Nederland (VON), de actiegroep van voormalig VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff, die zichzelf presenteert als verdediger van de democratie, maar op haar website geen woord wijdt aan koopkracht, energielasten of wachtlijsten. VON beschermt de democratie voor wie al aan de knoppen zit.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het is ook ongemakkelijk voor Sander Schimmelpenninck, die in zijn tv-programma en boeken de groeiende ongelijkheid agendeert en de term ‘domrechts’ heeft geïntroduceerd voor kiezers met een smalle beurs die op populistisch rechts stemmen. Schimmelpenninck verklaart dat via irrationele framing, zondebok-politiek en opzettelijke onwetendheid: de kiezer begrijpt zijn eigenbelang niet en laat zich misleiden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Manow zegt het tegenovergestelde: die kiezer begrijpt zijn eigenbelang juist heel goed. Het verschil tussen de twee is niet academisch — het bepaalt of je de werkende Nederlander als patiënt behandelt die gecorrigeerd moet worden of als burger wiens oordeel serieus genomen moet worden. De term ‘domrechts’ is zelf een illustratie van het probleem: hij pathologiseert de kiezer in plaats van zijn onvrede te begrijpen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">De constitutionele Brandmauer</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De huidige wetgeving is grotendeels dezelfde die links zelf in de afgelopen decennia heeft helpen bouwen en vastleggen — in Brussel, in internationale verdragen, in de rechtszaal. Zodra rechts pleit voor het herzien of opzeggen van internationale verdragen en wetgeving, beschouwt links dat als een aanval op de democratie en de rechtsstaat — en plaatst zo een constitutionele <em>Brandmauer</em> tussen het eigen gedachtegoed en de populisten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Die <em>Brandmauer</em> is ook een muur tussen de kiezer en de uitkomst. De poortwachters zijn bekend: rechters, NGO’s en Brussel. Zij bewaken een orde die democratisch tot stand is gekomen &#8211; maar die ondertussen zo ver van de kiezer is afgedreven dat de gewone werkende Nederlander er niet meer in te herkennen is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Er is echter niets onrechtmatigs aan het herzien van wetten en verdragen &#8211; dat is juist hoe democratieën functioneren. Wetten worden gemaakt door gekozen volksvertegenwoordigers en kunnen door diezelfde volksvertegenwoordigers worden gewijzigd. Elke aanpassing wordt bovendien opnieuw getoetst door dezelfde rechters die nu de bestaande orde bewaken. De suggestie dat het willen aanpassen van een verdrag gelijkstaat aan het ondermijnen van de rechtsstaat, is geen juridisch argument — het is een politiek argument vermomd als juridisch argument. Het beschermt niet de democratie, maar de status quo.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Hoe de zeggenschap verdween</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De econoom Wolfgang Streeck beschreef in <em>Gekaufte Zeit</em> (2013) hoe westerse overheden de besluitvormingsmacht hebben weggehaald bij het nationale parlement om die afgeschermd te houden van electorale druk. Grote dossiers zijn supranationaal vastgelegd: klimaatbeleid via het Akkoord van Parijs, stikstof via Europese natuurrichtlijnen, migratie via asielregelgeving en mensenrechtenverdragen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">NGO’s vullen de ruimte die overblijft. Urgenda dwong in 2019 via de rechter scherpere klimaatdoelen af. Greenpeace won in januari 2025 een stikstofzaak die het kabinet bindt. De rechtbank Den Haag oordeelde op 28 januari 2026 in de Bonaire-zaak dat de staat onrechtmatig handelt. Telkens hetzelfde mechanisme: een organisatie die niet door kiezers is gekozen, dwingt via de rechter beleid af dat het parlement niet heeft vastgesteld. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Menno Swart laat in <em>Wynia’s Week</em> <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/met-de-geldstromen-van-voor-ons-nederland-zijn-opmerkelijke-dingen-aan-de-hand/">zien</a> dat ook Voor Ons Nederland  dit patroon volgt: één echte oprichter die zijn handtekening zette bij de notaris, vier pr-oprichters op de website, financiering ondoorzichtig tot 2027, en een bestuurlijk netwerk met onderlinge zakelijke banden die nergens worden vermeld. Het is de sociologische kaart van de Brahmin Left in één organisatie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Pro verloor in 2025 de Tweede Kamerverkiezingen (min vijf zetels) en ging in maart opnieuw onderuit bij de gemeenteraadsverkiezingen (min 211 zetels). Maar, <a href="https://www.wyniasweek.nl/pro-krimpt-bij-verkiezingen-maar-deelt-in-het-adviescircuit-de-lakens-uit/">schreef Calvin Schukkink in <em>Wynia’s Week</em></a>, de electorale krimp raakt de beleidsgrip nauwelijks: Pro-gezinde adviseurs en ambtenaren blijven in het adviescircuit de lakens uitdelen. De kiezer stemt de partij kleiner &#8211; het beleidsmemo wordt morgen toch geschreven.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Weggegooid geld en vergeten bruggen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens <em>de Volkskrant</em> wist Rijkswaterstaat al jaren dat bruggen, sluizen en wegen verouderd waren, maar schoof het onderhoud stelselmatig vooruit. De rekening: tientallen miljarden die er niet zijn. Voor de uitkoop van boeren reserveerde het kabinet via de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv en Lbv-plus) samen bijna drie miljard euro; het nieuwe stikstoffonds van het kabinet-Jetten bedraagt circa twintig miljard tot 2035. Een groot deel van dat geld werd niet gericht besteed. Onderzoek van <em>NRC</em>, Follow the Money en Omroep Gelderland liet zien dat 1,8 miljard euro opging aan een vrijwillige regeling waaraan iedere boer boven een lage drempel mocht meedoen. Daardoor meldden zich vooral bedrijven die relatief weinig stikstof op de natuur lieten neerslaan, en bleven de grootste vervuilers weg. Economen berekenden dat elke kilogram vermeden stikstofuitstoot per jaar zo tachtigduizend tot tweehonderdduizend euro kostte. Had de overheid gericht de bedrijven met de meeste neerslag uitgekocht, vooral rond de Veluwe, dan had hetzelfde bedrag ongeveer drie keer zoveel stikstofwinst opgeleverd. Econoom Christian Mulder kwam in <em>ESB</em> tot dezelfde conclusie: per kilo kost de gerichte Lbv-plus ongeveer een derde van de brede Lbv.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een land dat tientallen miljarden uittrekt voor klimaatdoelen en boerenuitkoop maar geen geld heeft voor de bruggen waarover zijn burgers dagelijks rijden, heeft een prioriteitsprobleem. Dat probleem is niet toevallig ontstaan — het is het resultaat van een agenda die buiten het stemhokje is bepaald.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="3067971725" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat links zelf begint te voelen dat er iets mis is, bleek uit de vraag die Joris Luyendijk, voormalig journalist en nu activist voor Oekraïne, stelde bij Tim Hofmans BOOS: waar is links als het gaat over de existentiële dreiging voor Europa? De fixatie op Gaza verhult dat Oekraïne onze directe veiligheid raakt. Lale Gül schreef er ook in <em>De Telegraaf</em> over: niet-linkse mensen kunnen links verwijten dat het structureel meer aan anderen denkt dan aan de eigen burger. In <em>Vrij Nederland</em> verscheen het artikel ‘Identiteit tegenover klassenstrijd: vijf insiders over de rel op links’ — links erkent zelf dat de band met de werkende klasse geknakt is. Het frame van de onredelijke populist begint te kraken, ook bij mensen die zichzelf uitdrukkelijk als links beschouwen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Een stem zonder echo</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><a id="_Hlk240804754"></a>De werkende Nederlander gaat stemmen. Maar zijn stem klinkt in een systeem dat steeds minder gevoelig is voor wat hij zegt. Het klimaatakkoord staat vast. De asielrichtlijnen staan vast. De Europese marktregels staan vast. De rechter bewaakt de grenzen waarbinnen het parlement mag bewegen. De NGO dwingt via de rechtszaal af wat de kiezer niet heeft goedgekeurd. Het adviescircuit draait door, ook als de partij krimpt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De reeks die in deze kolommen verscheen, begon met de vraag: voor wie is de welvaart eigenlijk bedoeld? Manow voegt daar een tweede vraag aan toe: voor wie is de democratie eigenlijk bedoeld? Zijn antwoord is ongemakkelijk voor de gevestigde politiek: voor iedereen. Ook voor de mensen wier stem ongemakkelijk klinkt. Ook voor de mensen die niet in modellen passen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">*<em>Henk C. Jonkhoff is ondernemer. Dit is het laatste deel van de reeks.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk.&nbsp;</em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em>&nbsp;Hartelijk dank!</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/u-kunt-stemmen-wat-u-wilt-het-beleid-wordt-buiten-het-stemhokje-bepaald/">U kunt stemmen wat u wilt, het beleid wordt buiten het stemhokje bepaald</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Jonkhoff-22-september-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Jonkhoff-22-september-2026-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Jonkhoff-22-september-2026.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Jonkhoff-22-september-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Jonkhoff-22-september-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Jonkhoff-22-september-2026.jpg" length="32585" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Les van de stikstofcrisis: Hoog tijd dat Nederlandse rechters zich weer aan de Nederlandse wet houden</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/les-van-de-stikstofcrisis-hoog-tijd-dat-nederlandse-rechters-zich-weer-aan-de-nederlandse-wet-houden/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-08-22</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Arnout Jaspers]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 22 Aug 2026 03:54:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Raad van State]]></category>
		<category><![CDATA[Rechter]]></category>
		<category><![CDATA[Stikstof]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=90393</guid>

					<description><![CDATA[<p>Bij elke stikstofrechtszaak die in het nieuws komt, hoor je breed de mantra verkondigen dat &#8216;de rechter alleen maar de overheid dwingt om zich aan de eigen wetten te houden&#8217;. Vaak gevolgd door schimpscheuten tegen de desbetreffende boeren: &#8216;Goed dat de rechter eindelijk eens optreedt tegen die milieuvervuilers.&#8217; De bedoeling is om elke discussie over [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/les-van-de-stikstofcrisis-hoog-tijd-dat-nederlandse-rechters-zich-weer-aan-de-nederlandse-wet-houden/">Les van de stikstofcrisis: Hoog tijd dat Nederlandse rechters zich weer aan de Nederlandse wet houden</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Bij elke stikstofrechtszaak die in het nieuws komt, hoor je breed de mantra verkondigen dat &#8216;de rechter alleen maar de overheid dwingt om zich aan de eigen wetten te houden&#8217;. Vaak gevolgd door schimpscheuten tegen de desbetreffende boeren: &#8216;Goed dat de rechter eindelijk eens optreedt tegen die milieuvervuilers.&#8217;</p>



<p class="wp-block-paragraph">De bedoeling is om elke discussie over zo&#8217;n vonnis buiten de orde te verklaren. Wie kan er met goed fatsoen tegen het handhaven van onze wetten zijn, in de democratische rechtstaat Nederland? Hele volksstammen en veel te veel politici trappen hier in.  </p>



<h2 class="wp-block-heading">Raad van State stelt Nederlandse regelgeving buiten werking</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wat in feite gebeurt: keer op keer vernietigt de Raad van State vergunningen die keurig in overeenstemming met onze wetgeving zijn afgegeven, verwerpt de regelgeving op dat punt, en zet er haar eigen regels voor in de plaats. Zo is Nederland aan het beruchte vogelpoepje gekomen, de ridicule 0,005 mol (0,07 gram) stikstof als ondergrens voor de vergunningsplicht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Raad van State doet dat onder het aanroepen van het onwetenschappelijke voorzorgsbeginsel en hun interpretatie van de EU Habitatrichtlijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In Nederland mogen rechters wetten niet toetsen aan de Nederlandse Grondwet, maar ze beroepen zich aan de lopende band – ook bij migratie  bijvoorbeeld – op internationale verdragen en EU-richtlijnen om  Nederlandse regelgeving buiten werking te stellen. We hebben dat gezien in het PAS-vonnis uit 2019, waarmee de hele stikstofcrisis begon, waarna de Raad van State de stikstoffuik alleen maar verder dichttrok met hun verwerping van de Bouw- en Sloopvrijstelling in 2023 en het verbod op intern salderen (in de voortoets) in 2024, dat in 2026 nog bredere werking kreeg.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">De Raad van State ontleent dat mandaat aan het feit dat EU-recht boven Nederlands recht gaat. Dat we die autonomie als land ooit hebben weggeven aan Europa, en in zekere zin zelfs aan de Verenigde Naties, is een veel breder probleem dan alleen de stikstofwaanzin waar we nu in zitten. Maar nu kijken we alleen in detail hoe dat werkt met het intern salderen, dat de Raad in december 2024 heeft verboden (althans in de voortoets van een project).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Intern salderen houdt in, dat je de stikstofuitstoot van bijvoorbeeld een nieuwe stal met koeien mag wegstrepen tegen de stikstofuitstoot van de oude stal waar je al een vergunning voor had. Als de nieuwe stal minder uitstoot dan de oude, is het netto effect op de natuur positief en hoefde je geen nieuwe vergunning aan te vragen. Dit wegstrepen was onderdeel van een vrij simpele, eerste beoordeling van de milieu-effecten van een project, de zogeheten voortoets.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Waarom mag intern salderen niet meer?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Als een project om wat voor reden dan ook niet door de voortoets komt, kan het pas een vergunning krijgen na een &#8216;passende beoordeling&#8217;, een langdurige procedure waarin allerlei milieuadviesbureaus peperdure rituele dansen gaan doen om aan te tonen dat het project toch geen kwaad kan.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Waarom mag van de Raad van State intern salderen in de voortoets niet meer? Omdat een Ierse milieuclub in 2023 in verzet ging tegen een beslissing van een Ierse rechter om, na slechts een voortoets, een waterzuiveringsinstallatie van een nieuwe woonwijk toe te laten bij een natuurgebied.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als een nationale rechter twijfelt over de interpretatie van de EU Habitatrichtlijn, waaronder zulke kwesties vallen, stelt zo&#8217;n rechter &#8216;prejudiciële vragen&#8217; aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Byzantijnse omslachtigheid</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dus de Ierse rechter vroeg hier: mag je volgens de Habitatrichtlijn (artikel 6, lid 3) in de voortoets meerekenen, dat het rioolwater van die woonwijk gezuiverd wordt voordat het geloosd wordt in een rivier in dat natuurgebied, zodat het &#8216;op voorhand&#8217; uitgesloten is dat dit kwaad kan?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het antwoord van het Europese Hof is van een byzantijnse omslachtigheid waar elk normaal mens migraine van krijgt, en om volstrekt onduidelijke redenen introduceren ze een onderscheid tussen twee soorten schadebeperkende maatregelen: maatregelen die standaard aanwezig zijn in zo&#8217;n project en maatregelen die zijn aangebracht specifiek met de intentie om het schadelijke effect op dat ene natuurgebied in kwestie te verminderen. Standaard maatregelen – het rioolwater van elke woonwijk gaat naar een waterzuiveringsinstallatie – mogen wel meetellen in de voortoets, maar extra maatregelen niet, die moeten een passende beoordeling krijgen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoe de Raad van State hier uit afleidt dat we in Nederland stikstof helemaal niet meer intern mogen salderen in de voortoets is me een raadsel, maar dat laat ik me graag door een echte jurist uitleggen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Nieuw recht</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Maar dit is hoe zulke dingen gaan: een nationale rechter creëert nieuw recht op basis van een antwoord van het Europese Hof op prejudiciële vragen. Over zo&#8217;n kwestie wordt dus geen rechtszaak gevoerd bij het Hof, de tegenpartij wordt niet gehoord, advocaten kunnen geen argumenten inbrengen, het is niet meer dan de vrijzwevende mening van die club rechters in Luxemburg.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar de consequenties kunnen enorm zijn. Ook de Raad van State heeft in 2019 prejudiciële vragen gesteld over de interpretatie van artikel 6, lid 3 in verband met het PAS-systeem om stikstofvergunningen te verlenen, en zag in de antwoorden reden genoeg om het PAS te verwerpen en het land in deze stikstofcrisis te storten.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Toetsing is al gebeurd</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De oplossing voor deze juridische wildgroei is even radicaal als simpel: het moet de rechter in de Grondwet verboden worden om Nederlandse wet- en regelgeving te toetsen aan EU-richtlijnen en internationale verdragen. Rechters moeten concrete gevallen beoordelen op grond van de relevante <em>Nederlandse</em> wetten en regels, punt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dan mag de Raad van State dus geen prejudiciële vragen meer stellen aan het Europese Hof van Justitie om aan Nederlandse regelgeving te gaan morrelen of die zelfs geheel buiten werking te stellen. Nederlandse wetgeving moet in principe aan die EU-richtlijnen en internationale verdragen voldoen, zeker. Maar die toetsing is al dubbel en dwars gebeurd voor een wetsvoorstel wet wordt. Elk wetsvoorstel moet langs de afdeling Advisering van de Raad van State voor het naar de Tweede Kamer gaat. Die debatteren dan over deze wet, waarbij dat advies wordt meegenomen. Als de Tweede Kamer instemt, gaat het nog naar de Eerste Kamer. Die toetst opnieuw of alles formeel klopt. Dat is nota bene het bestaansrecht van de Eerste Kamer. Dan pas wordt een wetsvoorstel een wet, en daarmee moet de kous voor de Nederlandse rechter af zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Is Nederland daarmee immuun geworden voor Europees recht, dat in principe boven het Nederlands recht gaat zolang we EU-lid zijn? Welnee. Burgers en bedrijven kunnen nu naar het Europese Hof van Justitie stappen als ze denken dat ze in Nederland geen eerlijke kans kregen om hun recht te halen, en dat blijft zo na deze wijziging van de Grondwet. Als de Raad van State het PAS en de Bouw- en Sloopvrijstelling en het intern salderen in stand hadden gelaten, omdat ze met hun tengels van de Nederlandse wet af moeten blijven, dan had serieprocedeerder Johan Vollenbroek naar het Europese Hof van Justitie moeten stappen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Logische volgorde </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Hoe dan ook, als de Nederlandse rechter zich voortaan gewoon aan het Nederlandse recht moet houden, brengt dat tenminste enig gezond verstand terug in de rechtspleging. Een procespartij die dan van mening is, dat de Nederlandse wet strijdig is met het Europese recht, stapt naar het Europese Hof en dan mogen die wat vinden van de Nederlandse wet (dat duurt jaren, wat ook mooi meegenomen is). Dat is de logische volgorde, niet andersom: dat Nederlandse rechters al bij voorbaat Nederlandse regelgeving saboteren omdat ze aannemen dat het Europese Hof, als zo&#8217;n zaak er ooit komt, die Nederlandse regelgeving zal afkeuren.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk.&nbsp;</em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em>&nbsp;Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/les-van-de-stikstofcrisis-hoog-tijd-dat-nederlandse-rechters-zich-weer-aan-de-nederlandse-wet-houden/">Les van de stikstofcrisis: Hoog tijd dat Nederlandse rechters zich weer aan de Nederlandse wet houden</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/ArnoutJaspers-22-8-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/ArnoutJaspers-22-8-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/ArnoutJaspers-22-8-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/ArnoutJaspers-22-8-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/ArnoutJaspers-22-8-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/08/ArnoutJaspers-22-8-26.jpg" length="63417" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Milieudefensie heeft ongelijk: klimaatbeleid is een zaak voor de wetgever, niet voor de rechter</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/milieudefensie-heeft-ongelijk-klimaatbeleid-is-een-zaak-voor-de-wetgever-niet-voor-de-rechter/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-05-28</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Lucas Bergkamp]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 28 May 2026 03:50:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Klimaat]]></category>
		<category><![CDATA[Milieudefensie]]></category>
		<category><![CDATA[Rechter]]></category>
		<category><![CDATA[Wetgever]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=83901</guid>

					<description><![CDATA[<p>Dit artikel is geschreven door Lucas Bergkamp, arts en advocaat te Brussel. Hij heeft de Stichting Milieu &#38; Mens bijgestaan in de procedure tegen Milieudefensie. Afgelopen vrijdag diende voor de Hoge Raad het cassatieberoep dat Milieudefensie tegen Shell en de Stichting Milieu en Mens (M&#38;M) instelde. De drie partijen kregen de gelegenheid hun standpunten toe [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/milieudefensie-heeft-ongelijk-klimaatbeleid-is-een-zaak-voor-de-wetgever-niet-voor-de-rechter/">Milieudefensie heeft ongelijk: klimaatbeleid is een zaak voor de wetgever, niet voor de rechter</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph"><em>Dit artikel is geschreven door Lucas Bergkamp, arts en advocaat te Brussel. Hij heeft de Stichting Milieu &amp; Mens bijgestaan in de procedure tegen Milieudefensie.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Afgelopen vrijdag diende voor de Hoge Raad het cassatieberoep dat Milieudefensie tegen Shell en de Stichting Milieu en Mens (M&amp;M) instelde. De drie partijen kregen de gelegenheid hun standpunten toe te lichten. Milieudefensie draaide het bekende verhaal over de klimaatcrisis af, Shell had een sterk, maar nogal technisch verweer. M&amp;M had als gevoegde partij een vrije rol en legde uit waarom klimaatbeleid niet bij de rechterlijke macht thuishoort. ‘Zo heeft Montesquieu het niet bedoeld’, zei de advocaat van de stichting.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Cassatieberoep</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Bij de rechtbank Den Haag trok Milieudefensie in 2021nog aan het langste eind. De rechter legde Shell en diens klanten een emissiereductiebevel op: 45% in 2030. In november 2024 kwam het Gerechtshof Den Haag vervolgens tot het oordeel dat er geen specifiek percentage uit open normen val af te leiden en een bevel aan alleen Shell sowieso geen enkel positief effect op het klimaat zal hebben. Vervolgens ging Milieudefensie in beroep bij onze hoogste rechter, de Hoge Raad.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In zo’n cassatieberoep gaat het alleen nog maar om de toepassing van het recht; de feiten staan vast. Normaal gesproken beslist de Hoge Raad op basis van schriftelijke stukken, maar nu waren uitzonderlijk pleidooien voorzien. Milieudefensie begon, daarna volgde Shell en als laatste kwam de stichting Milieu en Mens, die zich gevoegd heeft aan de zijde van Shell, aan het woord. Deze stichting behartigt de belangen van burgers en bedrijven die geraakt worden door ambitieus klimaatbeleid en de energietransitie en vertegenwoordigt hun belangen in deze procedure. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Omdat partijen voor de Hoge Raad alleen de uitleg en toepassing van het recht ter discussie mogen stellen, zou je verwachten dat Milieudefensie geen tijd zou verkwisten en in detail zou uitleggen waarom het Hof het recht verkeerd begrepen heeft. Dat was duidelijk teveel gevraagd. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het pleidooi van Milieudefensie was beschamend. Ze kregen anderhalf uur om hun punt te maken, maar veel verder dan een klimaatalarmistische litanie en samenzweringstheorieën over de olie- en gassector die ambitieus klimaatbeleid getorpedeerd zou hebben, kwamen ze niet. Over de uitleg van het recht herhaalden ze slechts wat vage suggesties die het Hof al overtuigend verworpen had. Ze willen, vreemd genoeg, dat modelmatige projecties op basis van scenario’s door de rechter als normen worden gezien; alsof het IPCC ons de wet kunnen voorschrijven.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Met de mond vol tanden</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De raadsheren en advocaten-generaal maakten tijdens het langdradige betoog van Milieudefensie nauwelijks aantekeningen; iedereen kent het verhaal inmiddels. Ze hadden wel een voor de hand liggende vraag aan Milieudefensie: ‘Hoe kun je uit de vage, open gevaarzettingsleer en intergenerationele rechtvaardigheid waarop Milieudefensie zich beroept, een specifiek percentage voor emissiereductie voor Shell afleiden?’</p>



<p class="wp-block-paragraph">De advocaten van Milieudefensie stonden vreemd genoeg met de mond vol tanden. Op de vraag kwam nooit antwoord. Veel verder dan wat gemompel over ‘scenario’s’ en ‘in ieder geval een minimumpercentage’ kwamen ze niet. Het was duidelijk dat de klimaatkeizer geen kleren aan had. Vanwege de opwarming zeker, zou je haast denken.</p>



<h2 class="wp-block-heading">‘Cap-and-trade’</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Gelukkig hadden de andere twee partijen zich wel grondig in het recht verdiept. Shell gaf een overzicht van het uitgebreide en veeleisende pakket aan overheidsmaatregelen dat bedoeld is om de emissies omlaag te brengen. Daarin speelt het EU Emissions Trading System (ETS), het Europese handelssysteem voor emissierechten, een cruciale rol. Dat systeem wordt door de EU steeds strenger gemaakt en verder uitgebreid — ETS2 zal ook de individuele consumenten van fossiele brandstoffen gaan raken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het ‘cap-and-trade’-ETS is gebaseerd op het idee dat emissierechten verhandelbaar zijn en daardoor dus uiteindelijk terechtkomen bij de onderneming die er het meest voor wil betalen. Dit principe staat haaks op de eis van Milieudefensie dat Shell een afzonderlijk individueel emissiereductiepercentage opgelegd moet krijgen, want een basisbeginsel van het ETS is juist dat er geen individuele ‘caps’ zijn, alleen een algemeen budget. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Nederlandse rechter als klimaatwereldwetgever </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Om toch nog iets te kunnen redden van de ‘klimaatzaak van de eeuw’ antwoordde Milieudefensie dat ze het eigenlijk niet voor Europa doen (waar slechts 16% van de uitstoot van de klanten van Shell plaatsvindt), maar voor alle landen die nog geen of niet afdoende klimaatwetgeving hebben. Met het door Milieudefensie gevorderde bevel zou de rechter een soort van Shell-klimaatwet voor de hele wereld moeten uitvaardigen, suggereerde Milieudefensie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het was plotseling voor iedereen duidelijk hoe de vork in de steel zit: Milieudefensie wil dat de rechter niet alleen als wetgever-plaatsvervanger in Nederland optreedt, maar als wetgever voor de hele wereld. Een soort klimaatwereldregering in Den Haag dus en dan ook nog van rechters. Milieudefensie vergat erbij te zeggen dat de rest van de wereld de gevolgen van die rechterlijke wet zou moeten dragen en dat dan niet alleen de Nederlandse democratie ‘onder curatele wordt gesteld’, zoals Milieudefensie wil, maar ook de andere landen waar Shell actief is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Om het gebrek aan juridische kracht te verbloemen greep Milieudefensie met regelmaat naar het populistische verhaal om hun eisen kleur te geven, zelfs als iedereen eenvoudig de waarheid zelf kan vaststellen. Zo zei Milieudefensie dat de energietransitie tot ‘meer energiezekerheid’ en ‘goedkopere energie’ zal leiden en bovendien energiecrises voorkomt, terwijl het inmiddels duidelijk is dat de energietransitie de energiezekerheid vermindert, de prijzen fors doet stijgen en steeds meer energiearmoede veroorzaakt. De energietransitie zelf is de energiecrisis geworden waar Milieudefensie de mand van vol heeft.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Milieudefensie klaagde ook eindeloos over de lobby van de olie- en gassector en zogenaamde ‘carbon lock-in’, het voor de hand liggende punt dat investeringen in gas en olie langetermijn-investeringen zijn. Ironisch genoeg heeft Milieudefensie zelf met anti-nucleaire propaganda een ‘nuclear lock-out’ veroorzaakt waardoor de belangrijkste bron van CO2-vrije energie niet beschikbaar is. Milieudefensie wil fossiele energie niet vervangen door betrouwbare kernenergie, maar door onbetrouwbare wiebelstroom die het netwerk destabiliseert en die ook nog peperduur is.</p>



<h2 class="wp-block-heading">‘Gevaarlijker dan staten’</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Daarmee was het met het populisme in de rechtszaak nog niet gedaan. Het gevaarlijke gedachtegoed van Milieudefensie bleek misschien wel het best uit de stelling dat ‘privaatrechtelijke entiteiten gevaarlijker zijn dan staten’. Hoe dat kan als die entiteiten exact doen wat de staten eisen en voldoen aan de vrijwillige vraag van consumenten wereldwijd, legde de advocaat niet uit.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De boodschap van Milieudefensie is dat zowel staten als ondernemingen falen en destructief zijn. Maar de politiek van die staten wordt bepaald door de kiezers en consumenten kopen vrijwillig de producten die ondernemingen aanbieden. Milieudefensie zegt dus eigenlijk dat de burger zelf het gevaar is dat ze wil bestrijden. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Emotionele chantage met totalitair karakter </h2>



<p class="wp-block-paragraph">Zoals inmiddels gebruikelijk, voerde de advocaat van Milieudefensie een hele reeks aan artikelen, rapporten en inzichten op die allemaal zouden aantonen hoe erg de gevolgen van klimaatverandering wel niet zullen blijken te zijn. Daarmee zou de noodzaak van het gevraagde bevel aan Shell gegeven zijn. Aansluitend volgde het emotionele beroep op de rechter: ‘Ik richt mij direct tot u … er is een grote rol weggelegd voor rechters.’ Om de wereld te redden uiteraard.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De raadsheren leken onaangenaam verrast door deze emotionele chantage met een totalitair karakter. Zoals Hannah Arendt schreef in haar befaamde werk met de titel <em>De oorsprong van het totalitarisme</em>: ‘Er is geen betere manier om een debat te vermijden dan door een argument los te koppelen van de controle van het heden en te stellen dat alleen de toekomst de verdienste ervan zal uitwijzen.’ Maar welke rechter zou een eiser gelijk geven op grond van het argument dat alleen de toekomst zal bewijzen dat hij gelijk heeft? </p>



<h2 class="wp-block-heading">Milieudefensie oogt vermoeid</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het vertrek van Donald Pols naar Tata lijkt Milieudefensie reddeloos te hebben achtergelaten. De organisatie oogt vermoeid en klonk voor de Hoge Raad als een verwend kind. Dat bleek ook uit het feit dat hun advocaat op nogal doorzichtige wijze Shell woorden in de mond probeerde te leggen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Milieudefensie lijkt steeds meer te gaan beseffen dat ‘de wilde uitspraak’ van de rechtbank Den Haag, om de woorden van oud-advocaat-generaal Spier te gebruiken, een eendagsvlieg was. Dat is slecht nieuws voor de klimaatbeweging die ook rechtszaken aanspande tegen nog eens Shell, ING en de Rotterdamse haven. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Machtenscheiding</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Tegen de achtergrond van het extremisme van Milieudefensie klonken zowel Shell en M&amp;M als de rede zelve. Terwijl Shell zich meer richtte op de juridische punten waarover de Hoge Raad zich moet buigen, plaatste M&amp;M de zaak in een bredere  context. Met name de <em>trias politica</em> en de machtenscheiding kregen daarbij de aandacht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tegenover het jengelende kind Milieudefensie dat de wereld naar zijn hand wil zetten, stond de Stichting Milieu en Mens als de redelijke volwassene. Met een rationeel, juridisch doorwrocht en kort betoog had de Stichting Milieu en Mens het oor van de raadsheren. </p>



<p class="wp-block-paragraph">M&amp;M kon verwijzen naar een zeer recent arrest van het hoogste gerechtshof van Duitsland dat korte metten maakt met klimaatzaken tegen ondernemingen. In dat arrest staat, zonder voorbehoud, zonder kwalificaties en onomwonden, dat klimaatbeleid een zaak is voor de wetgever, niet de rechter. Milieudefensie probeerde het belang van die zaak te relativeren door te verwijzen naar enkele irrelevante verschillen, maar de relevante overeenkomsten sprongen zo in het oog dat die poging tevergeefs was.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="3067971725" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Aan de hand van de <em>trias politica</em> van Montesquieu legde M&amp;M glashelder uit waarom de rechter Shell geen emissiereductiebevel kan en mag opleggen. De collectieve actie is geen remedie voor het falen van het collectief, stelde M&amp;M. Het burgerlijk recht gaat immers over de verhouding tussen burgers onderling en is bedoeld noch geschikt om algemene reglementen uit te vaardigen. Daarnaast is klimaatbeleid een dusdanig complex, ‘poly-centrisch’ en wereldwijd vraagstuk dat nationale rechters aan de oplossing geen bijdrage kunnen leveren.</p>



<h2 class="wp-block-heading">De toekomst van strategische procedures</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In de oorlogskas voor klimaatzaken van de klimaatbeweging zitten tientallen miljoenen euro’s aan subsidies en giften. Dat die zaken voor het klimaat niets doen deert de beweging niet, want de schoorsteen moet daar ook roken. Milieudefensie heeft zelf ook al toegegeven dat ze die rechtszaken niet aanspannen om te winnen, maar om druk uit te oefenen op de politiek en ondernemingen. Een twijfelachtige praktijk, want naast de <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Strategische_rechtszaak_tegen_publieke_participatie">SLAPP-wetgeving</a> is misbruik van recht verboden en hebben procespartijen een waarheidsplicht. De ‘Revolutie met Recht’, zoals Milieudefensie’s advocaat klimaatzaken noemt, verdraagt zich steeds minder met het recht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Na de pleidooien komt er nog een schriftelijke ronde. Het advies van de advocaat-generaal volgt waarschijnlijk in het vierde kwartaal van dit jaar. En dan is ‘het tere vaasje dat democratische rechtsstaat heet’, om met Rutte te spreken, weer in handen van het hoogste rechtscollege. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Eigenlijk heeft dat college een eenvoudige taak: beslissen op basis van de <em>trias politica</em> zoals Montesquieu haar wel bedoeld heeft.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en  columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em> Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/milieudefensie-heeft-ongelijk-klimaatbeleid-is-een-zaak-voor-de-wetgever-niet-voor-de-rechter/">Milieudefensie heeft ongelijk: klimaatbeleid is een zaak voor de wetgever, niet voor de rechter</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/05/LucasBergkamp-28-5-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/05/LucasBergkamp-28-5-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/05/LucasBergkamp-28-5-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/05/LucasBergkamp-28-5-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/05/LucasBergkamp-28-5-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/05/LucasBergkamp-28-5-26.jpg" length="37990" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>De islamisering van de publieke ruimte is te belangrijk om aan ongekozen rechters over te laten</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/de-islamisering-van-de-publieke-ruimte-is-te-belangrijk-om-aan-ongekozen-rechters-over-te-laten/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-03-31</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Benno de Jongh]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 31 Mar 2026 03:52:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Islam]]></category>
		<category><![CDATA[Politiek]]></category>
		<category><![CDATA[Rechter]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=81122</guid>

					<description><![CDATA[<p>Orthodoxe moslims zoeken steeds vaker de rechtszaal op in een poging de speelruimte voor de islam te vergroten. Die ontwikkeling past in een bredere trend waarin de rechter vaker beslist over politieke vraagstukken, of het nou gaat om klimaat, immigratie of burgerrechten. Het gevaar dreigt dat de denkbeelden die botsen met de westerse normen en [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/de-islamisering-van-de-publieke-ruimte-is-te-belangrijk-om-aan-ongekozen-rechters-over-te-laten/">De islamisering van de publieke ruimte is te belangrijk om aan ongekozen rechters over te laten</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Orthodoxe moslims zoeken steeds vaker de rechtszaal op in een poging de speelruimte voor de islam te vergroten. Die ontwikkeling past in een bredere trend waarin de rechter vaker beslist over politieke vraagstukken, of het nou gaat om klimaat, immigratie of burgerrechten. Het gevaar dreigt dat de denkbeelden die botsen met de westerse normen en waarden via juridische weg steeds dominanter worden. &nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading">De visboer en de vrouw met de nikab</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een voorbeeld is de zaak van de visboer in Hoek van Holland. In september 2022 wilde een vrouw in nikab een portie kibbeling bestellen. De winkelier gaf aan dat hij haar niet wilde helpen omdat hij het gezicht van de vrouw niet kon zien. Ze besloot aangifte te doen van discriminatie, maar de officier van justitie ging niet tot vervolging over. Volgens het OM was er geen sprake van strafbare feiten, ook niet nadat de vrouw bleef aandringen. Volgens het OM weigerde de visboer haar niet omdat ze moslima was, maar omdat hij haar gezicht niet kon zien.&nbsp;&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">De vrouw stapte naar het gerechtshof en dat heeft drie en een half jaar later, in maart 2026, bepaald dat justitie de visboer alsnog moet vervolgen voor discriminatie.&nbsp;Het hof geeft aan dat niet alleen de vrouw gebaat is bij duidelijkheid, maar dat het een kwestie is die de hele samenleving aangaat. De wet laat het nu aan de rechter om te bepalen wanneer een winkelier iemand mag weigeren vanwege gezichtsbedekkende kleding. Een zaak maken van het incident kan voor duidelijkheid zorgen, vindt het hof.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat het de gehele samenleving aangaat, daar heeft het hof groot gelijk in. Wanneer de visboer de zaak verliest, dan heeft dat verregaande gevolgen. Nog los van alle veiligheidsaspecten – mogen mensen met bivakmutsen dan ook een winkel binnenstappen? – &nbsp;zal het een vrijbrief zijn voor de islamisering van de publieke ruimte (waar een winkel in juridische zin ook onder valt).</p>



<h2 class="wp-block-heading">Islam jaagt op dominantie in de openbare ruimte</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Waar islamisten de publieke ruimte kunnen innemen zonder dat de rechter eraan te pas komt, zullen ze dat niet nalaten. Vaak gebeurt dit onder het mom van godsdienstvrijheid of demonstratierecht &#8211; en omdat politici te bang of naïef zijn om grenzen te stellen. Denk aan het massaal bidden en het houden van iftars op centrale pleinen. Of aan het bouwen van nieuwe moskeeën, het laten klinken van de versterkte gebedsoproep en het eisen van speciale bidruimtes bij overheidsorganisaties, onderwijsinstellingen en bedrijven. Terwijl ongelovigen en aanhangers van andere religies zich in de 21ste&nbsp;eeuw zonder al teveel morren aanpassen aan het goede fatsoen of eeuwenoude lokale zeden, menen orthodoxe moslims allerlei privileges te moeten hebben.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoe we zo zeker weten dat orthodoxe moslims op straat bidden om hun dominantie te vergroten? In vrijwel alle islamitische landen is het zeer ongebruikelijk om massaal te bidden of te iftarren op grote pleinen. Sterker nog: deze zaken gebeuren alleen in het Westen en hebben maar één doel: het islamitisch territorium versterken en uitbreiden. &nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Niet alles is wettelijk verankerd en daar maken islamisten gebruik van. Veel wetten zijn gemaakt in vroegere tijden, toen men logischerwijs geen rekening hield met de islam, een ideologie die zowel expansief als normgevend is en dus streeft naar een alomvattende greep op het leven van mensen en een zo groot mogelijke verspreiding. Kwalijk is dat veel politici nu nog steeds doen alsof de islam een soortgelijke godsdienst is als, bijvoorbeeld, het christendom.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Voor de islam buig je nooit diep genoeg &nbsp;</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een positieve uitspraak voor de nikab-draagster en een nederlaag voor de visboer zou wederom een uitzonderingspositie betekenen voor de orthodoxe islam. Maar voor de islam buig je nooit diep genoeg. Nieuwe eisen zullen spoedig volgen. Het is wachten op de roep om het mogen dragen van de nikab en boerka op plekken waar het nu nog verboden is, zoals ziekenhuizen, openbaar vervoer, onderwijs en rechtbanken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In veel gevallen handhaaft de overheid dit verbod nu al niet. Sterker nog: progressieve politici koketteren zelfs met hun ‘rebellie’, zoals Femke Halsema. De Amsterdamse burgemeester zei herhaaldelijk met nauwelijks verholen trots dat ze het lokaal gezag in Amsterdam opdracht heeft gegeven het boerkaverbod niet te handhaven.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Onbedekt klagen bij het gerechtshof mag wel</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het is de vraag of de vrouw die geweigerd werd in de viswinkel zelf aanwezig zal zijn bij de rechtszaak, aangezien de nikab net als andere gezichtsbedekkende kleding in rechtszalen verboden is. Opvallend was dat de vrouw wél aanwezig was bij de behandeling van de zaak in het Haagse gerechtshof. Dat moet zónder nikab zijn geweest, want gerechtshoven zijn de enige plekken waar het boerkaverbod nog wel consequent wordt gehandhaafd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De vrouw mag dus van haar geloof geen kibbeling bestellen zonder gezichtsbedekking, maar mag, als die kibbeling haar geweigerd wordt, zich daarover wel onbedekt beklagen bij het gerechtshof. Dit lijkt op het eerste gezicht vreemd, maar past naadloos in de handelswijze van islamisten voor wie alles geoorloofd is op weg naar het hogere doel. Het past ook binnen het beeld van de orthodoxe islam als politieke ideologie vermomd als religie. Het zou weinig verbazing wekken als er een islamistische organisatie is die haar advocatenkosten vergoedt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Voorbeeld van zo’n organisatie is Muslim Rights Watch Nederland, dat samen met de moeders van enkele handbalsters een&nbsp;zaak aanspande tegen PSV Handbal in Eindhoven. De rechter bepaalde dat drie elfjarige meisjes werden geroyeerd na een conflict over gezamenlijk douchen. De rechter sprak zich niet uit over het conflict zelf, maar vindt dat de meisjes of hun ouders eerst bij PSV in beroep hadden moeten gaan tegen het royement voordat zij naar de rechter stapten. Dat hebben zij niet gedaan.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De drie kinderen werden eind 2025 door PSV Handbal geschrapt als leden, volgens de voorzitter vooral omdat hun ouders zich hadden misdragen. Zij zouden openlijk en luidkeels hebben gescholden. Muslim Rights Watch Nederland zegt dat de moeders zich niet hebben misdragen en het conflict louter draait om het douchen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Discriminatie!</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is waar islamisten telkens naar op zoek zijn: de speelruimte voor de islam vergroten. Het niet toekennen van de uitzonderingspositie wordt consequent als discriminatie getypeerd. Misschien dat deze zaak verloren is gegaan, maar er is tenminste één doel bereikt: moslims als slachtoffer neerzetten. Deze boodschap wordt met grote discipline herhaald, in de hoop dat het grote publiek het vanzelf gaat geloven.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Meeste moslims vinden Koran belangrijker dan de wet</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een rechtszaak is voor de orthodoxen een middel en geen doel op zichzelf. De slag wordt misschien verloren, zolang de oorlog maar wordt gewonnen. Je kunt je afvragen hoeveel eerbied deze islamisten überhaupt hebben voor de Romeinse rechtsbeginselen. Volgens onderzoek uit 2013 van socioloog Ruud Koopmans gaf 70 procent van de ondervraagde Nederlandse moslims aan dat de regels van de Koran voor hen belangrijker zijn dan de Nederlandse wetten. Veel moslims zijn tegen seculiere wetten als het hen uitkomt, maar gebruiken ze op andere momenten even makkelijk om hun doelen te bereiken.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Ontslagvergoeding voor weigeren schudden hand</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In de voorbeelden van de visboer en de handballers gingen respectievelijk het OM en de rechter niet mee in de eisen van de islamisten. Maar dat is zeker niet altijd het geval. Regelmatig komt de rechter de orthodoxe islam wel tegemoet. Zoals in de zaak van de&nbsp;servicemonteur van een brandpreventiebedrijf, die na drie werkdagen werd ontslagen en een ontslagvergoeding van bijna 19.000 euro meekreeg.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De man wilde tijdens werktijd bij klanten kunnen bidden en bovendien niet bij varkens werken. Dat was voor zijn werkgever onacceptabel, aangezien een aanzienlijk deel van de klanten veeboeren waren. De rechter oordeelde dat er sprake is van een verboden onderscheid op grond van geloof. Op zijn vierde werkdag, dus nog tijdens de proeftijd, zegde zijn werkgever de arbeidsovereenkomst op. Daarbij liet het bedrijf weten klanten niet te willen belasten met het beschikbaar stellen van een bidruimte. Het aanbod om tijdens zijn pauze in de bedrijfsbus te bidden, zou de man hebben afgeslagen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een soortgelijke zaak, die ook in 2025 speelde, is mogelijk nog absurder. Een IT-medewerker bij het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) weigerde op zijn eerste werkdag de hand van zijn vrouwelijke teamleider te schudden. Hij werd daarop ontslagen, maar kreeg van de rechter wegens discriminatie alsnog een ontslagvergoeding mee van 34.000 euro.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="3067971725" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">De laatste twee voorbeelden lijken arbeidsconflicten waarbij deze moslims &nbsp;&#8211; wellicht ingefluisterd door handige advocaten – uit waren op snel geld. Wat de werkelijke motieven ook zijn, dit soort uitspraken schept een precedent. Het probleem is niet zozeer dat aanhangers van de islam herhaaldelijk om een uitzonderingspositie vragen, het probleem is het gemak waarmee het establishment hen deze uitzonderingspositie verschaft.<em>&nbsp;</em>Intussen komt het de integratie niet ten goede: ondernemers zullen zich wel twee keer bedenken voordat ze nog een moslim aannemen. Rechters dragen met dit soort uitspraken bij aan de zelfislamisering van de samenleving.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Politiek moet ingrijpen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Islamisten voelen haarfijn aan dat ze het tij meehebben. De rechterlijke macht maakt deel uit van een establishment dat nou eenmaal geheel anders aankijkt tegen de islam dan 60 procent van de Nederlanders, dat aangeeft deze ideologie niet bij de Nederlandse samenleving te vinden passen. Daarom is het zaak dat de politiek weer het heft in handen neemt. Nee, dat gaat niet altijd goed, bij lange na niet. Maar één ding is zeker: de oprukkende islam is veel te belangrijk en complex om aan ongekozen rechters over te laten.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk.&nbsp;</em><a href="http://wyniasweek.nl/doneren" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em> Hartelijk dank!&nbsp;</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/de-islamisering-van-de-publieke-ruimte-is-te-belangrijk-om-aan-ongekozen-rechters-over-te-laten/">De islamisering van de publieke ruimte is te belangrijk om aan ongekozen rechters over te laten</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/03/BennoDeJongh-31-3-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/03/BennoDeJongh-31-3-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/03/BennoDeJongh-31-3-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/03/BennoDeJongh-31-3-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/03/BennoDeJongh-31-3-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/03/BennoDeJongh-31-3-26.jpg" length="48373" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Hoog tijd dat de wetgever de rechter weer in het gareel brengt</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/hoog-tijd-dat-de-wetgever-de-rechter-weer-in-het-gareel-brengt/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-02-17</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Joost Schepel]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 17 Feb 2026 04:53:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Machtenscheiding]]></category>
		<category><![CDATA[Rechter]]></category>
		<category><![CDATA[Staat]]></category>
		<category><![CDATA[Wetgever]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=79142</guid>

					<description><![CDATA[<p>Lucas Bergkamp heeft op 5 februari in Wynia’s Week compleet gehakt gemaakt van het Bonaire-vonnis van de Haagse rechtbank. Maar ook media als de Volkskrant en de Correspondent die de klimaatzaak meer toegenegen zijn, hebben met verbazing op het vonnis gereageerd. Op 10 februari diende Henk Vermeer (BBB) 19 relevante Kamervragen in over het Bonaire-vonnis. [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/hoog-tijd-dat-de-wetgever-de-rechter-weer-in-het-gareel-brengt/">Hoog tijd dat de wetgever de rechter weer in het gareel brengt</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Lucas Bergkamp heeft op 5 februari in <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.wyniasweek.nl/de-bonaire-klimaatrechter-ziet-op-suggestie-van-greenpeace-onwaarschijnlijke-doemscenarios-voor-feiten-aan/"><em>Wynia’s Week</em></a> compleet gehakt gemaakt van het Bonaire-vonnis van de Haagse rechtbank. Maar ook media als <em>de Volkskrant</em> en <em>de Correspondent</em> die de klimaatzaak meer toegenegen zijn, hebben met verbazing op het vonnis gereageerd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op 10 februari diende Henk Vermeer (BBB) 19 relevante Kamervragen in over het Bonaire-vonnis. Onmiddellijk volgde een boze reactie van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR). Hoog werd van de ivoren toren geblazen. De rechtsstaat zou in gevaar zijn als de politiek zich met individuele rechtszaken bemoeit. Maar de rechterlijke macht heeft deze kritiek helemaal aan zichzelf te wijten.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Vermijd ook de schijn van partijdigheid</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Enkele van die Kamervragen hebben betrekking op de publieke opvattingen van de voorzitter van de Haagse rechtbank die dit vonnis heeft uitgesproken, Jerzy Leiten. Leiten is in zijn vrije tijd klimaatactivist. Ook een rechter mag dat natuurlijk zijn, maar dan zou hij zich verre moeten houden van het in functie behandelen van klimaatzaken. En anders zou hij daar door zijn collega’s of het bestuur van de rechtbank op moeten worden gewezen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoogleraar rechtsfilosofie Andreas Kinneging zegt daarover dat een rechter niet alleen onafhankelijk moet zijn, maar ook iedere schijn van partijdigheid moet vermijden. Dat is ethisch beginsel nummer één. Bij zo’n schijn van partijdigheid moet je je als rechter verschonen. Anders ontbreekt de grondslag van de legitimiteit van de rechterlijke macht en juist dát is een gevaar voor de rechtsstaat.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Frappant is trouwens dat diezelfde rechter vorig jaar mede het beruchte vonnis heeft gewezen in de ook door Greenpeace tegen de Staat aangespannen stikstofzaak. En ook het op 20 maart 2024 <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBDHA:2024:3734">uitgesproken vonnis</a> in de door de Stichting Recht op Bescherming tegen Geluidshinder tegen de Staat aangespannen zaak over geluidshinder van Schiphol. In dit vonnis werd onder meer bepaald dat de Staat onrechtmatig handelt ‘jegens alle gehinderden en slaapverstoorden, ook voor wie buiten de geluidscontouren van Schiphol woont en daar niet om had gevraagd’.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat vonnis pretendeert dus ook mensen te beschermen die op Schiphol werken, in de buurt ervan wonen, door (verdere) beperking van vliegbewegingen hun baan dreigen kwijt te raken en helemaal niet die ‘bescherming’ van de Haagse rechters willen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het land op slot</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is het probleem van de ‘algemeen belang’-acties. Een stichting of andere rechtspersoon die in zijn statuten een zeker ‘algemeen belang’ zegt na te streven, mag zonder een eigen belang te hoeven stellen rechtszaken tegen overheden voeren en krijgt in veel gevallen gelijk, waardoor ook anderen (vaak de meerderheid) die het daarmee geheel oneens zijn de dupe worden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zo heeft MOB van Johan Vollenbroek Nederland op slot gekregen in de stikstofkwestie.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Rechter trekt te grote broek aan</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Sinds enkele decennia is er een fundamentele onevenwichtigheid ontstaan in de <em>trias politica</em>. Idealiter houden de drie machten, de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechterlijke macht elkaar in evenwicht. Dat is al lang passé. De rechterlijke macht heeft een veel te grote broek aangetrokken met een steeds extensievere uitleg van wets- en verdragsbepalingen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De wetgever heeft dat natuurlijk wel laten gebeuren en is daar ook mede verantwoordelijk voor. Nu het zo uit de hand gelopen is, is het dan ook aan de wetgever om op de rem te trappen en de rechterlijke macht weer tot de vroeger geldende terughoudendheid op politiek gebied te manen. Niet onderschat mag worden dat er inmiddels ook een belangrijke vierde en vijfde macht bij zijn gekomen: het ambtenaren-apparaat en de invloed van de gezagsgetrouwe media (NOS, RTL, <em>NRC, Volkskrant, Trouw</em> etcetera).</p>



<h2 class="wp-block-heading">De rol van de landsadvocaat</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Niet onbelangrijk is ook de vraag hoe de landsadvocaat zich van zijn taak in bovengenoemde zaken heeft gekweten. Van een advocaat in het algemeen mag verwacht worden dat hij zich maximaal inzet voor het met alle juridische middelen behartigen van de belangen van zijn cliënt (in dit geval de Staat). De Kamervragen 12 en 15 van Vermeer gaan erover waarom de landsadvocaat heeft nagelaten  tegenargumenten te formuleren tegen aantoonbaar onjuiste beweringen van Greenpreace én nagelaten heeft de klimaatactivistische rechter te wraken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Nu is de landsadvocaat niet zomaar een advocaat, maar een gigantische organisatie binnen welke mogelijk ook sympathisanten van een stringenter klimaatbeleid werkzaam zijn. Dat geldt ook voor de ambtenaren op de ministeries, waar deze zaken behandeld worden en die de landsadvocaat aansturen.  </p>



<h2 class="wp-block-heading">Problemen van de ‘algemeen belang’-acties</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In het bestuursrecht heeft de wetgever de ‘algemeen belang’-actie mogelijk gemaakt door artikel 1:2 lid 3 van de Algemene wet bestuursrecht en in het civiele recht door artikel 3:305a van het Burgerlijk Wetboek. Daarnaast heeft de wetgever zichzelf klem gezet door in klimaat- en stikstofwetgeving (onhaalbare) resultaatverplichtingen op te nemen. Wetgeving die tot excessen en/of misbruik heeft geleid, zal ook weer door diezelfde wetgever ongedaan moeten worden gemaakt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Artikel 3:305a BW is in 1994 in de wet gekomen. Staatsrechtgeleerde professor Jos Teunissen heeft al in 1996, in zijn dissertatie, deze bepaling als non-recht gekwalificeerd. In een latere studie heeft hij daarvan een aantal voorbeelden gegeven. De eerste kwestie was de SGP-vrouwenzaak. De Hoge Raad besliste op 9 april 2010 definitief tegen de SGP in een door de Stichting Proefprocessenfonds Clara Wichmann tegen de Staat aangespannen procedure. Professor Teunissen schrijft hierover: ‘<em>Dat niemand verplicht is lid te worden van de SGP en dat het vrouwen die zich verbonden voelen met het gedachtengoed van deze partij maar niet met haar vrouwenstandpunt, vrij staat zich bij een andere partij (zoals de Christenunie) aan te sluiten of een eigen partij op te richten of zich buiten een partij verkiesbaar te stellen, was voor de Haagse rechters niet relevant. Deze vrouwen weten &#8211; om met Rousseau te spreken &#8211; kennelijk zelf niet wat het best voor ze is en moeten worden ‘gedwongen om vrij te zijn’.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een tweede voorbeeld was het door Clean Air Now (CAN) tegen de Staat aangespannen proces, waarbij op 13 februari 2018 door het gerechtshof Den Haag werd bepaald (bevestigd door de Hoge Raad op 27 september 2019) dat rokers tegen zichzelf beschermd moesten worden tegen de speciaal voor rokers ingerichte rookruimtes in de horeca (ook ten behoeve van niet-rokers die mogelijk sociale druk zouden ervaren om ook naar zo’n rookruimte te komen).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het ultieme voorbeeld was natuurlijk de Urgenda-zaak, waarin de Hoge Raad op 20 december 2019 definitief bepaalde dat de Staat de uitstoot van broeikasgassen eind 2020 met minstens 25 procent (ten opzichte van 1990) moest verminderen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Wachten op de politiek</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De hoogleraren Kinneging en Teunissen zijn met goede argumenten van mening dat de artikelen 1:2 lid 3 Awb en 3:305a BW moeten worden geschrapt. Van het komende kabinet-Jetten mag op dit gebied echter niets worden verwacht. Het wachten is daarom op een politieke partij die hiervoor een initiatief wetsvoorstel gaat indienen. Links Nederland zal dan wel weer moord en brand schreeuwen en betogen dat de rechtsstaat in gevaar zou zijn. Het tegendeel zal blijken: Nederland wordt dan een gezonder en leefbaarder land.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="http://wyniasweek.nl/doneren" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em>Hartelijk dank! </em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/hoog-tijd-dat-de-wetgever-de-rechter-weer-in-het-gareel-brengt/">Hoog tijd dat de wetgever de rechter weer in het gareel brengt</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/02/JoostSchepel-17-2-2026-150x150.png" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/02/JoostSchepel-17-2-2026-300x170.png" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/02/JoostSchepel-17-2-2026.png" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/02/JoostSchepel-17-2-2026-150x150.png" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/02/JoostSchepel-17-2-2026-150x150.png" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/02/JoostSchepel-17-2-2026.png" length="219627" type="image/png" />
	</item>
	</channel>
</rss>
