<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
>

<channel>
	<title>Staatsschuld - Wynia&#039;s Week</title>
	<atom:link href="https://www.wyniasweek.nl/category/staatsschuld/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.wyniasweek.nl/category/staatsschuld/</link>
	<description>Altijd scherp, altijd spraakmakend</description>
	<lastBuildDate>Fri, 16 Oct 2026 11:37:24 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	
	<item>
		<title>Waarom de Franse rente verder gaat stijgen</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/waarom-de-franse-rente-verder-gaat-stijgen/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-10-17</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Eduard Bomhoff]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 17 Oct 2026 03:53:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[ECB]]></category>
		<category><![CDATA[Frankrijk]]></category>
		<category><![CDATA[Rente]]></category>
		<category><![CDATA[Staatsschuld]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=95359</guid>

					<description><![CDATA[<p>Gokken op wisselkoersen is heel anders dan gokken op aandelen. In oktober 1967 wilde de latere Nobelprijs-winnaar Milton Friedman verdienen aan een mogelijke toekomstige devaluatie (afwaardering) van het Engelse pond. Zijn plan was om drie miljoen dollar te lenen (in prijzen van nu) en die een paar maanden later in Engelse ponden terug te betalen. [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/waarom-de-franse-rente-verder-gaat-stijgen/">Waarom de Franse rente verder gaat stijgen</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Gokken op wisselkoersen is heel anders dan gokken op aandelen. In oktober 1967 wilde de latere Nobelprijs-winnaar Milton Friedman verdienen aan een mogelijke toekomstige devaluatie (afwaardering) van het Engelse pond. Zijn plan was om drie miljoen dollar te lenen (in prijzen van nu) en die een paar maanden later in Engelse ponden terug te betalen. Als in de tussentijd het pond zou devalueren kon hij in januari 1968 goedkoop de ponden aankopen om zijn lening daarmee terug te betalen en zo een paar ton winst te maken. Ingeval zijn timing achteraf verkeerd was en de koers van het Engelse pond in januari 1968 nog stabiel zou zijn, dan kon hij zijn lening gewoon zonder verlies aflossen. Spijtig voor de professor, maar de banken in Chicago mochten toen nog niet tegenpartij zijn voor een particuliere cliënt, alleen voor internationaal handelende bedrijven. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Friedman had het goed gezien. Op 18 november 1967 devalueerde premier Wilson het pond met 14 procent. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Een alternatieve munteenheid in Frankrijk</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Zo’n asymmetrische gok (Engels: ‘one-way bet’) is zelden te vinden op de aandelenbeurs. Daar zijn er voor de koersen altijd drie scenario’s: hoger dan gisteren, lager, of onveranderd. Die symmetrie ontbreekt soms bij wisselkoersen: er is een mogelijke crash en de wisselkoers wordt veel zwakker, óf er gebeurt niets, maar er is zeker geen stijging met een sterkere wisselkoers. Twee scenario’s in plaats van drie en soms leidt dat tot een cascade, waarbij iedereen tegelijk naar de uitgang rent.   </p>



<p class="wp-block-paragraph">Daarom is het echte risico van Frankrijk het gevaar dat de linkse presidentskandidaat J.L. Mélenchon blijft volhouden dat er naast de euro in Frankrijk een andere, eigen munteenheid moet komen. Zo’n hypothetische eigen alternatieve munteenheid zal zeker zwak worden tegenover de euro. Tegelijk hopen sommige rechtse kiezers dat hun kansrijke kandidaat Marine Le Pen opnieuw (ze deed dat eerder in de campagne van 2017) een vertrek van Frankrijk uit de euro eist ingeval de Europese Centrale Bank Frankrijk (ECB) niet wil helpen bij een crisis.  </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Mijn Belgische vriend prof. Paul de Grauwe benadrukt precies dat wisselkoersrisico: ‘Het is niet denkbeeldig dat, mocht het Front National aan de macht komen, een ECB (die Frankrijk niet volop helpt) voor Marine Le Pen de aanleiding zou zijn om haar oude droom te realiseren en uit de Eurozone te stappen. Dat perspectief blijft als een zwaard van Damocles boven de Eurozone hangen.’ De Grauwe ziet dat politieke risico niet voor België, en verklaart zo dat Belgische staatsschuld ‘normaal’ geprijsd blijft, omdat Belgische politici niet voor zo’n breuk met de ECB en de euro pleiten. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Vluchtkapitaal</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Hoe zou het scenario er uit zien? Klanten van Franse banken openen een bankrekening over de grens, bij voorbeeld in Luxemburg, en brengen hun spaargeld zo in veiligheid. Blijft Frankrijk in de eurozone, dan komt dat geld over een tijd gewoon weer terug. Gaat het fout met Frankrijk, dan is de Luxemburgse bankrekening een veilige parkeerplaats voor Frans vluchtkapitaal. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Een cascade van kapitaalvlucht</h2>



<p class="wp-block-paragraph">En het zou binnenkort al ernstig fout kunnen gaan. Als Franse banken veel cliënten verliezen, hebben ze geen geld in kas om nieuwe hypotheken en leningen te verstrekken en moeten ze misschien bestaande kredieten verkopen aan – bij voorbeeld – de banken in Luxemburg die wel genoeg geld in kas hebben. Dat brengt natuurlijk afboekingen en verliezen. In 2008 hebben we in Nederland met ABN-Amro en ING gezien hoe kwetsbaar banken zijn wanneer opeens hun vluchtige bronnen van geld verdwijnen en ze dus hals over kop bezittingen moeten verkopen aan concurrenten.  </p>



<p class="wp-block-paragraph">Banken kunnen niet alleen omvallen omdat ze roekeloze leningen hebben verstrekt. In 2008, en nu misschien opnieuw in Frankrijk, kwamen de problemen van de andere kant, door het grootschalig weglekken naar het buitenland van ingelegde gelden bij de banken. Vanwege de afweging van kosten en opbrengsten &#8211; een rekening openen in Luxemburg kost niets maar biedt neerwaartse bescherming &#8211; kan een cascade van kapitaalvlucht ontstaan. In dat scenario weten Mélenchon en Le Pen dat hun kiezers zullen redeneren: ‘Als de ECB in 2012 Griekenland kon helpen met Europees geld, waarom dan niet Frankrijk in 2027?’ </p>



<h2 class="wp-block-heading">Druk op de ECB</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer de politici in een crisis alleen maar kunnen kiezen uit afschuwelijke opties van lagere pensioenen, hoge werkloosheid of nog hogere belastingen, terwijl kiezers zich nog Mario Draghi’s stoere uitspraak uit 2012 herinneren: ‘we zullen (met de ECB) alles doen wat nodig is’, dan komt druk op de ECB voor een herhaling van die toverkunst. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De modieuze Franse econoom Thomas Piketty heeft al eens gepleit dat als Frankrijk, of enig ander land (Italië?), een staatsschuld heeft van meer dan 60 procent van de economie, dat dan de EU het meerdere collectief moet overnemen, want zo kunnen afzonderlijke landen weer snel inzetten op economische groei. Als zulk advies steun krijgt in de Franse campagne, stijgt de Franse rente nog veel meer.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">De ECB heeft gezag verloren door na de crisis van 2008 de rente te lang te laag te houden. Geweldig voor beleggers en huizenbezitters; niet zo goed voor bescheiden spaarders. In 2016 schatte de ervaren Duitse minister van financiën Wolfgang Schäuble dat winst van de AfD voor 50 procent kwam door die lage-rente politiek van de ECB. Als nu in Frankrijk een bancaire crisis komt, moet de ECB oppassen voor het beeld dat de bankiers natuurlijk weer hulp krijgen, terwijl gewone ondernemers failliet gaan. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Confrontatie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De ECB zet zich schrap; president Le Pen of president Mélenchon kiezen voor confrontatie. Niet ondenkbaar en dus kan de Franse rente de komende maanden nog veel meer stijgen. </p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><strong><em>Doet u (weer) mee?</em></strong></a><em> Hartelijk dank!</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/waarom-de-franse-rente-verder-gaat-stijgen/">Waarom de Franse rente verder gaat stijgen</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/EduardBomhoff-17-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/EduardBomhoff-17-10-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/EduardBomhoff-17-10-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/EduardBomhoff-17-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/EduardBomhoff-17-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/EduardBomhoff-17-10-26.jpg" length="54719" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Waarom zoekt minister Heinen de gevarenzone op? Onze rentelasten zijn een koekoeksjong dat andere uitgaven verdringt</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/waarom-zoekt-minister-heinen-de-gevarenzone-op-onze-rentelasten-zijn-een-koekoeksjong-dat-andere-uitgaven-verdringt/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-09-22</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Menno Tamminga]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 22 Sep 2026 03:53:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Financiën]]></category>
		<category><![CDATA[Staatsschuld]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=93374</guid>

					<description><![CDATA[<p>In de Tweede Kamer zou elke werkdag elk uur deze jingle moeten klinken: ‘Let op! Geld lenen kost geld.’ Het is de verplichte waarschuwing bij elke reclame voor het lenen van geld. Irritant, maar wel wáár. Toepasselijk als de Tweede Kamer volgende week debatteert over de staatsfinanciën, inclusief de begroting van de Nationale Schuld. Gevarenzone [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/waarom-zoekt-minister-heinen-de-gevarenzone-op-onze-rentelasten-zijn-een-koekoeksjong-dat-andere-uitgaven-verdringt/">Waarom zoekt minister Heinen de gevarenzone op? Onze rentelasten zijn een koekoeksjong dat andere uitgaven verdringt</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">In de Tweede Kamer zou elke werkdag elk uur deze jingle moeten klinken: ‘Let op! Geld lenen kost geld.’ </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het is de verplichte waarschuwing bij elke reclame voor het lenen van geld. Irritant, maar wel wáár. Toepasselijk als de Tweede Kamer volgende week debatteert over de staatsfinanciën, inclusief de begroting van de Nationale Schuld.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Gevarenzone</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Eelco Heinen (VVD), die het imago koestert van een vastberaden, zuinige minister van Financiën, zoekt in de Miljoenennota 2027 de gevarenzone op. Het financieringstekort van de overheid stijgt tot 2,9 procent van de productie van goederen en diensten. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is een fractie verwijderd van de bovengrens van 3 procent die is afgesproken bij de invoering van de euro. Maar daarbij geldt niet: afspraak is afspraak. Frankrijk negeert de grens al jaren straffeloos. Daar kom ik later in deze column op terug.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In 2027 moet de Nederlandse overheid 11,6 miljard euro rente betalen over de staatsschuld, verwacht Heinen. Dat is bijna een derde meer dan dit jaar. En dát is dan weer bijna het dubbele van 2020. Toen leefden ministers van Financiën over de hele wereld in het paradijs. Centrale banken hadden de rentetarieven kunstmatig gedrukt. De Nederlandse staatschuld kostte toen 4,7 miljard euro rente.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Schulden maken</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Inmiddels ziet de wereld er anders uit. De oorlog in Iran heeft de olie- en gasprijzen omhoog gestuwd. De inflatie volgt. Beleggers kijken met argusogen naar spilzieke overheden in de Verenigde Staten en Frankrijk. Ze zien de kolossale behoefte van de Amerikaanse techbedrijven aan extra schulden voor AI-investeringen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De optelsom van deze trends is dat de rente op de kapitaalmarkt, waar overheden en bedrijven geld lenen met een jarenlange looptijd, halsoverkop is gestegen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat doet pijn, óók in Den Haag. Een deel van de Nederlandse staatsleningen dateert nog uit die periode van ultralage rentestanden. Onderzoekers van RaboResearch becijferden onlangs dat beleggers nog voor 150 miljard euro Nederlandse staatsobligaties bezitten met een rente van minder dan 1 procent. Deze obligaties moeten worden terugbetaald tussen nu en 2032. Het benodigde geld leent Nederland door nieuwe obligaties uitgeven met een rente die zeker driemaal zo hoog is. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Niet alleen de prijs van geld stijgt. Ook de omvang van de schuldenlast van de overheid stijgt. Vrijwel elk kabinet heeft een begroting met een tekort. De kunst en kunde van een minister van Financiën moet zijn om het tekort én de schuldenlast beheersbaar te houden. Dat betekent dat je in de huidige gunstige conjunctuur juist níet de gevarenzone opzoekt. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Giftige cocktail</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De beheersbaarheid is ook gediend met robuuste economische groei. Want meer groei betekent meer banen, meer inkomens en meer belastingontvangsten om de stijgende rente te betalen. Ook daar schiet het kabinet-Jetten tekort. Het Centraal Planbureau (CPB) kwam op Prinsjesdag met een groeiraming voor 2027 van 1,2 procent. Dat is onder het kabinetsdoel van 1,5 procent structurele groei.  </p>



<p class="wp-block-paragraph">De stijgende rente én de constant groeiende schuld zijn een potentieel giftige cocktail. Stijgende rentelasten gedragen zich als een koekoeksjong. Eerst gaan ze andere overheidsuitgaven, zoals gezondheidszorg, defensie en sociale uitkeringen in de weg zitten. En als ze doorgroeien duwen de koekoeksjongen de andere uitgaven uit de begroting. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Het koekoeksjong groeit</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Hoe werkt dat? Een gestileerd voorbeeld. Je kunt het totale bedrag aan belastingen en premies dat de overheid jaarlijks int bij burgers en bedrijven per dag becijferen. Dan krijg je de gemiddelde ‘belastingdag’. In werkelijkheid is er sprake van seizoenpatroon. Maar het gaat om het voorbeeld van het koekoeksjong. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Uit de Miljoenennota 2020 kun je afleiden dat toenmalig minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) aan de opbrengst van minder dan zes werkdagen belastingen en premies genoeg had om de rente op de staatsschuld te betalen. Nu heeft Heinen daar al bijna negen dagen voor nodig. Het koekoeksjong groeit en zit andere uitgaven dwars.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Gek genoeg gaat het bij de hoogte van het financieringstekort altijd over de Europese 3 procent- norm. Als de tekorten en de schulden ontsporen, zoals nu in Frankrijk, moeten landen steeds meer schulden maken om de rente op hun schuld te betalen, die daardoor steeds verder oploopt. Het is een levensgevaarlijke draaikolk. Schuld is de stille sloper. </p>



<p class="wp-block-paragraph"><a id="_Hlk240876804"></a>Heinen klopt zich in de Miljoennota op de borst over onze comfortabele schulden- en rentelasten in internationaal perspectief. Dat klinkt een beetje gratuit. In de Miljoenennota staat ook dat de hogere rentestanden tot hogere kosten leiden. Nederland betaalt ongeveer 1 procent van zijn economische productie aan rente op staatsschuld, klinkt het sussend, terwijl het gemiddelde van de grote industrielanden rond 3,5 procent ligt. </p>



<h2 class="wp-block-heading">De diepte in</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Voor Frankrijk dreigt inmiddels de draaikolk van schuld en rente. De Franse regering wil bezuinigen om het financieringstekort niet bóven de 6,5 procent te laten stijgen. Frankrijk moet beleggers 4,57 procent rente betalen om voor tien jaar geld te lenen. Nederland 3,6 procent. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoe lang zijn zulke verschillen in de eurozone nog houdbaar? Het is alle hens aan dek, anders dreigt bij een reddingactie voor Frankrijk ook de Nederlandse schatkist meegezogen te worden, de diepte in.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em> Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/waarom-zoekt-minister-heinen-de-gevarenzone-op-onze-rentelasten-zijn-een-koekoeksjong-dat-andere-uitgaven-verdringt/">Waarom zoekt minister Heinen de gevarenzone op? Onze rentelasten zijn een koekoeksjong dat andere uitgaven verdringt</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Tamminga-22-september-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Tamminga-22-september-2026-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Tamminga-22-september-2026.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Tamminga-22-september-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Tamminga-22-september-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/WW-Tamminga-22-september-2026.jpg" length="39460" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Uw huishouden betaalt ruim honderd euro rente per maand &#8211; en u heeft er nooit een factuur van gezien</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/uw-huishouden-betaalt-ruim-honderd-euro-rente-per-maand-en-u-heeft-er-nooit-een-factuur-van-gezien/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-09-17</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gastauteur]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 17 Sep 2026 03:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[DNB]]></category>
		<category><![CDATA[Staatsschuld]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=93235</guid>

					<description><![CDATA[<p>Door Peter de Pater* ‘Koop nu. Betaal later. Wat kan er eigenlijk misgaan?!’ Met die woorden nodigde De Nederlandsche Bank onlangs op Instagram uit voor een avond over jongeren en achteraf betalen, over een betaalwereld waarin betalen steeds minder zichtbaar wordt. Het is een terechte zorg. Schulden veroorzaken stil en hardnekkig leed; ze bepalen levens [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/uw-huishouden-betaalt-ruim-honderd-euro-rente-per-maand-en-u-heeft-er-nooit-een-factuur-van-gezien/">Uw huishouden betaalt ruim honderd euro rente per maand &#8211; en u heeft er nooit een factuur van gezien</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph"><em>Door Peter de Pater*</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">‘Koop nu. Betaal later. Wat kan er eigenlijk misgaan?!’ Met die woorden nodigde De Nederlandsche Bank onlangs op <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.instagram.com/reels/Db-KxyezQ5U/">Instagram</a> uit voor een avond over jongeren en achteraf betalen, over een betaalwereld waarin betalen steeds minder zichtbaar wordt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het is een terechte zorg. Schulden veroorzaken stil en hardnekkig leed; ze bepalen levens van mensen en  gezinnen, jarenlang. Vraag het de schuldhulpverlening: die waarschuwde de Tweede Kamer deze zomer voor ‘een nieuwe generatie met problematische schulden’, jongeren voor wie lenen gewoon is geworden. Dat de toezichthouder hen hiertegen wil wapenen, verdient een welgemeend compliment.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Terwijl u betaalt, leent de staat bij</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Maar de post roept ook een vraag op. Eén schuld hebben we namelijk allemaal al: geen Klarna-saldo, geen hypotheek, maar één die we samen dragen. Hoe groot is die eigenlijk? Laten we uit nieuwsgierigheid gaan rekenen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Nederlandse overheidsschuld bedroeg eind 2025 524 miljard euro. Het CBS telde begin 2025 8,4 miljoen huishoudens. Dat is ruim 62.000 euro per huishouden. De rente kost dit jaar 10,7 miljard euro: per huishouden ruim honderd euro per maand. Alleen rente, geen cent aflossing. En terwijl u betaalt, leent de staat bij: vorig jaar kwam er per huishouden bijna vierduizend euro bij, en dit jaar is opnieuw een tekort begroot.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Ruim honderd euro per maand: een vaste last van formaat. Bedenk maar wat die honderd euro in uw huishouden betekent. Toch heeft u er nooit een factuur van gezien. Geen herinnering, geen aanmaning, geen jaaroverzicht. Betaald wordt hij wel, met geld dat de staat int of bijleent; en wat wordt bijgeleend, schuift door naar later. En u krijgt er niets nieuws voor: rente betaalt voor wat al is uitgegeven: de aankopen liggen in het verleden, de betaling loopt door. Het tekort overtreft zelfs de rentelast: de rente op het achteraf betalen wordt per saldo zelf ook achteraf betaald. Hoe zou een schuldhulpverlener naar zo&#8217;n dossier kijken?</p>



<h2 class="wp-block-heading">Van de grote schuld krijg je nooit bericht</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Terug naar de avond van DNB en haar doelgroep: jongeren en achteraf betalen. Voor de achttienjarige die privé wil lenen, geldt een heel bouwwerk: limieten, kredietwaardigheidstoetsen, BKR-registratie, betaaltermijnen, incassoregels, en voor achteraf betalen worden die regels nu verder aangescherpt. Terecht: wie leent, moet weten wat hij aangaat. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar tegenover diezelfde achttienjarige staat, omgerekend, ook 29.000 euro overheidsschuld. Zonder toets, zonder registratie, zonder handtekening, en opzeggen kan niet. Twee schulden, één persoon: voor de kleine wordt hij gewaarschuwd, van de grote krijgt hij nooit bericht. Het patroon is hetzelfde, klein en groot: nu kopen, later betalen — de rekening niet hier maar daar, niet nu maar straks.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Wie uitzoekt hoe die grote schuld zo goedkoop kon groeien, stuit op iets opmerkelijks. Er bestaat een natuurlijke rem op lenen: hoe zwaarder de schuld weegt, hoe hoger doorgaans de rente. Voor de burger is die rem voelbaar. Voor staten werd hij jarenlang gedempt: het Eurosysteem, De Nederlandsche Bank incluis, kocht op grote schaal staatsobligaties op en drukte aantoonbaar de rente. De rem stond uit. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De instantie die jongeren komt uitleggen dat makkelijk lenen gevaarlijk is, hielp een tijd mogelijk maken waarin staten soms geld toe kregen op hun leningen. Inmiddels doet de rem het weer: omdat de schuld per saldo groeide, herfinanciert de staat zijn oude, goedkope schuld tegen de nieuwe, hogere prijs; de rekening loopt nog jaren op. Dat schrijft Financiën er zelf bij.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Steek je niet in de schulden, dat doet de staat al</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Betalen wordt steeds minder zichtbaar, waarschuwt DNB, en dat klopt: wie de betaling niet ziet, voelt de schuld niet. Maar wat als niet de betaling, maar de schuld zélf uit het zicht verdwijnt? De onzichtbaarste betaling van Nederland is ruim honderd euro per maand, per huishouden, zonder handtekening, zonder opzegmogelijkheid. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De schuldhulpverlening bracht de kleine schulden deze zomer tot in de Tweede Kamer; hopelijk reist de grote ooit mee. Internationaal is onze schuld laag. Laten we vooral leren dat zo te houden. Zo&#8217;n avond kan één les meegeven aan de kleinste lener, over de grootste: steek je niet in de schulden — dat doet de staat al voor je.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>*</em><strong><em>Peter de Pater</em></strong><em> is oprichter van TheNextBigCycle (thenextbigcycle.world), een educatief initiatief voor systeemanalyse van de samenleving: één lens, samengesteld uit economie, vergelijkende politicologie, publiekrecht en organisatiesociologie. Hij werkt als transformatieleider en systeemarchitect in het bedrijfsleven.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, </em><strong><em>156 keer per jaar</em></strong><em>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk.&nbsp;</em><a href="https://wyniasweek.nl/doneren" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u (weer) mee?</em></a><em>&nbsp;Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/uw-huishouden-betaalt-ruim-honderd-euro-rente-per-maand-en-u-heeft-er-nooit-een-factuur-van-gezien/">Uw huishouden betaalt ruim honderd euro rente per maand &#8211; en u heeft er nooit een factuur van gezien</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/PeterdePater-17-9-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/PeterdePater-17-9-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/PeterdePater-17-9-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/PeterdePater-17-9-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/PeterdePater-17-9-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/09/PeterdePater-17-9-26.jpg" length="36124" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Het begrotingstekort gaat ontsporen. Politici willen gretig extra uitgaven doen en denken dat geld gratis is.</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/het-begrotingstekort-gaat-ontsporen-politici-willen-gretig-extra-uitgaven-doen-en-denken-dat-geld-gratis-is/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2025-10-14</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Menno Tamminga]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 14 Oct 2025 03:54:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Begrotingstekort]]></category>
		<category><![CDATA[Financiën]]></category>
		<category><![CDATA[Staatsschuld]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=73491</guid>

					<description><![CDATA[<p>Soms is het leven van een minister zó simpel… ‘Je hoeft alleen maar nee te zeggen’, moet Wim Duisenberg, minister van Financiën in het kabinet Den Uyl (1973-1977), tegen Gerrit Zalm hebben verteld, toen de VVD’er in 1994 minister van Financiën werd. Alle andere ministers willen, opgejut door lobbygroepen, ambtenaren en verkiezingsprogramma’s, altijd meer geld [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/het-begrotingstekort-gaat-ontsporen-politici-willen-gretig-extra-uitgaven-doen-en-denken-dat-geld-gratis-is/">Het begrotingstekort gaat ontsporen. Politici willen gretig extra uitgaven doen en denken dat geld gratis is.</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Soms is het leven van een minister zó simpel…</p>



<p class="wp-block-paragraph">‘Je hoeft alleen maar nee te zeggen’, moet Wim Duisenberg, minister van Financiën in het kabinet Den Uyl (1973-1977), tegen Gerrit Zalm hebben verteld, toen de VVD’er in 1994 minister van Financiën werd. Alle andere ministers willen, opgejut door lobbygroepen, ambtenaren en verkiezingsprogramma’s, altijd meer geld uitgeven. Maar ministers en staatssecretarissen van Financiën moeten het geld vinden. Dat betekent: een hoger begrotingstekort of hogere belastingen, want bezuinigingen doen van au.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Geen fratsen</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Juist dat nee zeggen maakte ministers van Financiën populair bij de kiezers. Dat is wel te begrijpen. Een strikte en sobere minister van Financiën voldeed aan het zelfbeeld van Nederlanders: geen fratsen, nuchter, niet verder springen dan je polsstok lang is. Spaarzaamheid is een vaderlandse deugd. Mede daarom groeit ons spaargeld elk jaar verder, of de rente nu laag is of wat hoger.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Spaarzaamheid en standvastigheid waren eigenschappen die ministers van Financiën graag uitdroegen in Europa. In de economische crisis na 2008 stapelden de Rutte-kabinetten bezuiniging op lastenverzwaring. Alles om de Europese begrotingsnormen te halen: een tekort onder 3 procent van de nationale economie (BBP) en een staatsschuld van minder dan 60 procent.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vanaf de kansel van ‘gidsland’ Nederland konden ministers spilzieke landen zoals Griekenland en Italië kritiseren. Of met botheid bejegenen. <em>I’m Dutch, so I can be blunt</em>, zei minister van Financiën Jan Kees de Jager (CDA) toen Griekenland in 2011 kapseisde. Ik ben Nederlander, dus ik kan recht-voor-zijn-raap zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar spaarzaamheid en strikt begrotingsbeleid zijn de afgelopen jaren bijna achteloos aan de dijk gezet. Demissionair minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) mikt in 2026 op een begrotingstekort van 2,9 procent. Eén kink in de kabel en de rijksoverheid moet tóch bezuinigen of de toch al hoge lasten van burgers en bedrijven verhogen. Of, want dat kan ook, extra schulden maken, zoals Frankrijk, en maar zien hoe Brussel reageert. De royale begrotingspolitiek stimuleert de economie, die desondanks maar matig groeit, en de vrijgevigheid houdt de arbeidsmarkt krap, de lonen hoog en de inflatie ook.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor Heinens partij, de VVD, is strikt begrotingsbeleid een onderscheidend kenmerk. In de doorrekening van verkiezingsprogramma’s van de (middel)grote partijen, minus de PVV die dat niet wilde, ontlopen de meeste partijen elkaar niet veel. VVD en Groenlinks-PvdA hangen rond 2,3 procent, maar CDA en D66 zoeken de gevarenzone op, met een tekort van 2,8 procent.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Ontsporen</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">De VVD maakt op langere termijn echter veel minder schulden. GroenLinks-PvdA en het CDA laten het tekort ontsporen. Het dreigende zetelverlies van de VVD onderstreept de desinteresse van de kiezer in deze toekomst, al is in de partij meer aan de hand dan dit. Begrotingspolitiek en belastingen staan in een recente peiling van Kieskompas in de ranglijst van de belangrijkste thema’s van kiezers op de tiende plaats.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het punt is: partijen willen niet snappen dat hogere schulden gepaard gaan met hogere rentelasten die andere, nuttige uitgaven verdringen, tenzij de belastingen omhoog gaan en zo kom je in een vicieuze cirkel.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat is er met de partijen en hun kiezers gebeurd dat begrotingspolitiek vrijwel irrelevant is?</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Overheid redt u</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Om te beginnen de nasleep van de covidpandemie. Het kabinet RutteDrie reageerde op de bevriezing van de economie met talrijke steunmaatregelen. De overheid was de redder van de economie. Dat werkte verslavend. Ook de gasprijsexplosie na de inval van Poetin in Oekraïne kocht de overheid ten dele af. Zo ontstaat gewenning. We lenen het geld wel, dus ruim baan voor de uitgaven. Dat geldt even goed voor klimaatpolitiek.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De tweede reden is de politieke omslag. Twee departementen met dure wensen staan opeens hoog in de politieke ranglijst. Defensie en Volkshuisvesting. Saillant: Ruben Brekelmans (VVD), demissionair minister van Defensie, scoorde afgelopen zomer in een peiling hoger op vertrouwen dan Heinen van Financiën. Volkshuisvesting is hét departement dat verbonden is met de twee brandende thema’s, namelijk wonen en immigratie. Voor wie bouwen we? Voor inwoners of voor asiel-, studie- en arbeidsmigranten?</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Derde reden: links en rechts populisme. Niks nieuws onder de zon. De communistische CPN voerde ooit campagne met het motto ‘lonen omhoog, prijzen omlaag’.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Elke politicus die geen populist is, dat wil zeggen: weet wat zijn kiezers beroert en daarnaar handelt, is vroeger of later een verliezer. Kenmerkend is: plannen zijn alles, de financiering is vanzelfsprekend. Geld is gratis. Links (SP, GroenLinks-PvdA) haalt het gratis geld bij grote bedrijven en ‘de rijken’, de PVV schrapt asieluitgaven en laat de staatsschuld oplopen. &nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Begrotingspolitiek telt niet mee</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Om hogere defensie-uitgaven te bekostigen verhoogt GroenLinks-PvdA de lasten voor bedrijven. De VVD bezuinigt op de zorg. PVV-leider Geert Wilders schreef vrijdag op berichtendienst X: ‘Maar wij zouden nooit miljarden voor Defensie weghalen bij de zorg! Met een vd laagste schulden vd EU is er voorlopig voldoende ruimte voor extra Def-uitgaven.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vrijdag, de dag dat het CPB met zijn uitkomsten kwam, stond begrotingspolitiek in de schijnwerper. Dat was één dag. Verder telt het thema niet mee. Dat betekent een breuk met de recente politieke mores. Politieke coalities sneden desnoods in uitgaven en deden zich met een krappe begroting tekort, maar namen andere landen wél de maat. Dat is voorbij. Maar bandeloze begrotingspolitiek zal Nederland bezuren als onvermijdelijke tegenvallers of een crisis zich aandienen. &nbsp;&nbsp;&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, <strong>156 keer per jaar</strong>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk.&nbsp;</em><a href="https://wyniasweek.us4.list-manage.com/track/click?u=cd1fbe814cacc472f38470314&amp;id=81a99f175d&amp;e=93b53dd2f7" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u mee?</em></a><em>&nbsp;Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/het-begrotingstekort-gaat-ontsporen-politici-willen-gretig-extra-uitgaven-doen-en-denken-dat-geld-gratis-is/">Het begrotingstekort gaat ontsporen. Politici willen gretig extra uitgaven doen en denken dat geld gratis is.</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/tamminga-1-150x150.png" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/tamminga-1-300x170.png" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/tamminga-1.png" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/tamminga-1-150x150.png" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/tamminga-1-150x150.png" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/tamminga-1.png" length="239506" type="image/png" />
	</item>
		<item>
		<title>Zijn schulden gezond? Dat wordt de grote clash tussen Geert Wilders en de VVD</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/zijn-schulden-gezond-dat-wordt-de-grote-clash-tussen-geert-wilders-en-de-vvd/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2024-07-17</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Menno Tamminga]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 17 Jul 2024 03:54:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Financiën]]></category>
		<category><![CDATA[Staatsschuld]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=57878</guid>

					<description><![CDATA[<p>Zonder leningen geen vooruitgang. Bedrijven lenen geld voor investeringen in machines en technologie. Burgers lenen geld om een huis te kopen, of een auto. De overheid financiert met geleend geld zijn uitgaven, van defensie tot en met de gezondheidszorg. En altijd is daar ook dat stemmetje in ons achterhoofd dat zegt: geld lenen kost geld. [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/zijn-schulden-gezond-dat-wordt-de-grote-clash-tussen-geert-wilders-en-de-vvd/">Zijn schulden gezond? Dat wordt de grote clash tussen Geert Wilders en de VVD</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Zonder leningen geen vooruitgang. Bedrijven lenen geld voor investeringen in machines en technologie. Burgers lenen geld om een huis te kopen, of een auto. De overheid financiert met geleend geld zijn uitgaven, van defensie tot en met de gezondheidszorg.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En altijd is daar ook dat stemmetje in ons achterhoofd dat zegt: geld lenen kost geld. Overheidsmaatregelen doen hun best om dat stemmetje extra volume te geven. Want geld lenen valt voor de overheid in dezelfde categorie als bijvoorbeeld alcoholgebruik: geniet ervan, maar leen met mate. Geld lenen is immers fiscaal aantrekkelijk, dat weet de overheid, ze heeft het zelf ingevoerd, maar dat voordeeltje zit haar ook dwars.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Deze fiscale prikkel leidt er gemakkelijk toe dat consumenten en bedrijven teveel lenen, de rente en aflossing niet meer kunnen betalen en in problemen komen. Dus is de redenering in Den Haag: pas op voor hoge schulden. Zij zijn een risico voor de stabiliteit van de economie.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">In de eerste kabinetten van Mark Rutte was het verlagen van het begrotingstekort en reduceren van de schuldenlast prioriteit nummer één. De overheid én toezichthouders zoals De Nederlandsche Bank dreigden consumenten voortdurend met hel en verdoemenis als zij steeds weer hogere hypotheekschulden zouden maken. Deze hoge schulden trokken na de krediet- en bankencrisis van 2008/2009 extra de aandacht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar wat blijkt nu?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Consumenten, bedrijven én de overheid zelf hebben hun schulden drastisch verlaagd. Niet altijd in absolute zin. Koopwoningen zijn duurder dan tien jaar geleden, dus kopers sluiten een hogere lening af. Maar de daling in relatieve zin is spectaculair.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Schulden smelten</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het Centraal Planbureau (CPB) constateert in zijn meest recente risicorapportage bijvoorbeeld dat de hypotheekschulden de afgelopen tien jaar zijn gedaald van bijna 120 procent van de totale productie van goederen en diensten (bbp) naar ongeveer 90 procent. De overheidsschuld is 47 procent van het bbp, ver onder het Europese alarmniveau van 60 procent en ook lager dan in Duitsland en Frankrijk.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De CPB-rapportage maakt een tevreden indruk. De financiële buffers van de huishoudens zijn gegroeid. De waarde van hun schulden ten opzichte van de waarde van hun woningen is gedaald. De betaalbaarheid van de schuld is dankzij de rentedaling in het tweede deel van het vorige decennium toegenomen. Huizenkopers hebben de lage rente voor jaren vastgezet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De omslag in de hypotheekschulden is zo geleidelijk gegaan, dat je bijna zou vergeten dat overheidsbeleid hieraan ten grondslag ligt. De renteaftrek op leningen is beperkt tot dertig jaar en aflossingen zijn verplicht. Dit is, het mag gezegd, een voorbeeld van een overheidsmaatregel die werkt.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Het CPB maakt in zijn risicorapportage duidelijk dat de schuldobsessie van tien jaar geleden geen bestaansrecht meer heeft. Sterker nog, je kunt je afvragen of de kentering niet te ver is doorgeschoten. Want schulden maken is onmisbaar voor een dynamische, groeiende economie, mits het geleende geld prudent en profijtelijk wordt besteed. &nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">In zijn column in <em>Het Financieele Dagblad</em> wees uitgerekend CPB-directeur Pieter Hasekamp er vorige week op dat hoge schulden risico’s kennen, maar het tegenovergestelde ook. ‘Geleend geld speelt een belangrijke rol in de economie’, schrijft Hasekamp. Hij waarschuwt dat de steeds hogere toezichts- en kapitaaleisen voor banken ook negatieve gevolgen hebben. Bedrijven die geld willen lenen wijken uit naar andere financiers die een hogere rente vragen.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Schoof serveert eerst het zoet</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">De gedaalde schuldenlast van bedrijven oogt positief vanuit een risico invalshoek. Maar hoe konden ze zo dalen? Het gros van de bedrijven heeft de afgelopen jaren goed verdiend. De economie bloeide, de rente was laag, gestegen lonen gaven meer koopkracht. Maar het kan ook zo zijn dat grote bedrijven meer marktmacht hebben gekregen, met minder concurrentie zodat zij gemakkelijker hun prijzen verhogen. Of dat bedrijven minder geld nodig hebben omdat zij minder innoveren. Dan zijn de dalende schulden een signaal van stagnatie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je hoeft geen orakel te zijn om te zien dat de eerste trendbreuk zich al aandient. De schulden van de overheid gaan als percentage van het bbp weer stijgen. Het kabinet-Schoof haalt namelijk het zoet voor de burger (lastenverlichting) naar voren en kiest voor een begrotingstekort dat nog nét (2,8 procent van bbp) aan de Europese normen (3 procent) voldoet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Nederland transformeert namelijk in de richting van de Zuid-Europese lidstaten. Zij vinden hogere tekorten en staatsschulden niet zo bezwaarlijk als het calvinistische noorden.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>‘Diepe zakken’ zijn de nieuwe consensus</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">De transformatie zie je aan het compromis dat Sigrid Kaag (D66), de vorige minister van Financiën, met Spanje uitdokterde over Europese afspraken om begrotingstekorten beheersbaar te houden. Je ziet het ook aan de omslag in het denken in de politiek. Kaags voorganger, Wopke Hoekstra (CDA), prees in de coronapandemie de ‘diepe zakken’ van de overheid om bedrijven en de economie te steunen. Geleend geld moest rollen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Deze ‘diepe zakken’ zijn politiek gezien de nieuwe consensus. VVD-minister Eelco Heinen van Financiën profileert zich echter als een zuinige schatkistbewaarder in de traditie van partijgenoot Gerrit Zalm. De grotere coalitiegenoot, de PVV, is het gulle tegendeel. Deze tegenstelling kenmerkt deze coalitie. Heinen heeft een bondgenoot in het hoofdlijnenakkoord. Maar zoals de cijfers er nu uitzien, kan de PVV met gemak claimen dat er nog genoeg ruimte is om schulden te maken. Je kunt erop wachten dat PVV-leider Geert Wilders in de het debat Heinens zuinigheid als ‘slappe hap’ kwalificeert. &nbsp;&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.wyniasweek.nl/author/mennotamminga/"><em><strong>Menno Tamminga</strong></em></a><em>  is economisch columnist van Wynia’s Week. Eerder was hij redacteur en columnist van Het Financieele Dagblad en van NRC Handelsblad.</em> </p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Wynia’s Week</strong></em><em> wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillig betaalde abonnementen van de lezers. Doet u al mee? Doneren aan Wynia’s Week kan </em><a href="https://wyniasweek.nl/doneren" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em><strong>HIER</strong></em></a><em>. Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/zijn-schulden-gezond-dat-wordt-de-grote-clash-tussen-geert-wilders-en-de-vvd/">Zijn schulden gezond? Dat wordt de grote clash tussen Geert Wilders en de VVD</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2024/07/Menno-1-150x150.png" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2024/07/Menno-1-300x170.png" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2024/07/Menno-1.png" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2024/07/Menno-1-150x150.png" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2024/07/Menno-1-150x150.png" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2024/07/Menno-1.png" length="310565" type="image/png" />
	</item>
	</channel>
</rss>
