Timmermans verdedigde zich door te wijzen op de meest recente internationale rapporten die een zeer verontrustend en ‘alarmistisch’ beeld zouden laten zien waarvoor we onze ogen niet kunnen en mogen sluiten. Maar, vervolgde Timmermans, er is ook goed en hoopvol nieuws en dat is dat we met z’n allen de klimaatuitdaging aan kunnen, als we maar willen. Daarna volgde een redenering waarin Timmermans en passant afscheid nam van het vooral door de rijke G7-landen gepropageerde doel om de mondiale opwarming sinds de industriële revolutie te beperken tot anderhalve graad Celsius.

Tot aan het NOS-debat kenden we Timmermans als de bevlogen pleitbezorger en geharnaste verdediger van de anderhalve graad: een kritieke en keiharde planetaire grens die onder geen beding mag worden overschreden. Mocht dat onverhoopt toch gebeuren, dan zal de aarde onleefbaar worden en is het leed voor de mensheid niet te overzien.

Timmermans probeerde de anderhalve graad-doelstelling wereldwijd te slijten

De anderhalve graad is de hoeksteen van de door Timmermans samen met zijn politieke vriend Diederik Samsom opgetuigde Europese Green Deal, het megalomane klimaatbeleid waarmee Europa voorop wil gaan in de strijd tegen de opwarming van de aarde. De anderhalve graad is het overkoepelende doel waaruit het Europese streven naar klimaatneutraliteit in 2050 is afgeleid (‘Europa het eerste klimaatneutrale continent’). Het overkoepelende en het afgeleide doel zijn zelfs vastgelegd in een voor alle EU-landen bindende Europese klimaatwet.

Timmermans heeft als EU-klimaatcommissaris al het mogelijke gedaan om de anderhalve graad ook wereldwijd ingevoerd te krijgen. Allereerst in 2021 tijdens de VN-klimaatconferentie in Glasgow, en toen dat mislukte het jaar daarop in Sharm el-Sheik, ook zonder resultaat. Timmermans’ opvolger in Brussel, de recente, groene bekeerling Wopke Hoekstra, gaat het opnieuw proberen tijdens de komende VN-klimaatconferentie in Dubai die eind deze week zal beginnen. Maar ook Hoekstra’s poging zal zonder enige twijfel sneven.

Wat beweerde Timmermans tijdens het NOS-slotdebat nou precies? Dit is wat hij letterlijk zei: ‘Toen we begonnen met het Akkoord van Parijs in 2015 was de voorspelling dat de temperatuur zou stijgen naar 3,5 graad. Nu er klimaatbeleid is gevoerd door Nederland, de Europese Unie en internationaal, is de verwachte opwarming tussen de 2,4 en 2,6 graad, dat is al een stuk beter. Als we er nog een paar schepjes bij doen, dan houden we het onder de twee graden en dan wordt het probleem beheersbaar. Als we het door de twee graden laten schieten wordt het weer zo onvoorspelbaar, dan komt Nederland echt in de problemen’.

Timmermans kwam met een zorgvuldig opgebouwde redenering

Duidelijker kan het niet: Timmermans omarmt de twee graden-doelstelling (‘beheersbaar’) en zegt daarmee de anderhalve graad vaarwel. We zijn weer terug bij de aloude Merkel-norm van vóór het Akkoord van Parijs.

Het verschil is niet meer dan een halve graad maar het heeft wel verstrekkende gevolgen voor het Europese en mondiale klimaatbeleid. Twee graden biedt aanzienlijk meer ruimte en tijd om het ultieme doel van klimaatneutraliteit te realiseren. Bij een maximale opwarming van anderhalve graad moet de wereld al in 2040 klimaatneutraal zijn. Met een maximale opwarming van twee graden verschuift het moment van klimaatneutraliteit naar ruwweg 2075.

Was het een ongelukkige verspreking in de hitte van het debat van de man die zich op dat moment zag als de aanstaande minister president? Nee, dat is uitgesloten. Het was een zorgvuldig opgebouwde redenering met cijfers en al, uitmondend in het twee graden-doel. Zoiets verzin je niet ter plekke, daar was uitgebreid over nagedacht door Timmermans en zijn campagneteam.

Het was een opzienbarend moment omdat Timmermans in krap drie minuten het breed gedragen en ambitieuze klimaatdoel van zijn eigen GL/PvdA-combinatie overboord zette. Die ging in september de verkiezingen in met een uiterst ambitieus klimaatdoel: invoering van klimaatneutraliteit in 2040, tien jaar eerder dan de EU bij wet van haar lidstaten verlangt. Volgens GL/PvdA is een vervroeging naar 2040 absoluut noodzakelijk om er zeker van te zijn dat de mondiale opwarming onder de anderhalve graad blijft.

Het afstappen van de strikte anderhalve graad past geheel in het beeld dat Timmermans vanaf het begin van de campagne wilde uitstralen: een ervaren en wijze staatsman en een leider die hoop biedt in moeilijke tijden. Geen dogmatische scherpslijper maar een ‘Realpolitiker’ die ‘over zijn eigen schaduw kan heenspringen’ en waarmee goed zaken valt te doen. Zoals hij in eerdere debatten ook al had laten zien met het ‘weggeven’ van het strikte stikstofdoel in 2030.

Dat neemt niet weg dat Timmermans met de twee graden wel alle gelijk van de wereld heeft. De anderhalve graad is een aantoonbare illusie en dat heeft Timmermans als geen ander onderkend, zij het wel wat laat. Timmermans bevindt zich overigens in goed gezelschap, want ook het merendeel van de internationale klimaatwetenschappers heeft zich inmiddels bij de onhaalbaarheid van de anderhalve graad neergelegd.

Misschien krijgen we nu meer realistisch klimaatbeleid

Op dit moment bedraagt de opwarming al 1,2 graad. Uitgaande van de huidige temperatuur- en uitstoottrends zal de anderhalve graad ergens tussen 2030 en 2035 worden overschreden. Om onder die grens te blijven zou de wereldwijde trend in de CO2-uitstoot tussen nu en 2030 drastisch moeten worden omgebogen om rond 2040 uit te komen in een netto-nul uitstoot.

Dat is een onmogelijke opgave om de eenvoudige reden dat de groep van BRICS landen, die verantwoordelijk is voor ruwweg 75 procent van de wereldwijde uitstoot, daar zo goed als zeker geen gevolg aan kunnen en zullen geven. En dan hebben we het nog niet eens over de praktische uitvoering van wereldwijde klimaatneutraliteit in een tijdsbestek van nog geen zestien jaar: volslagen onmogelijk.

Timmermans verdient alle lof voor zijn verrassende en plotselinge ommezwaai. Daarmee heeft hij de angel uit de discussie over de doelen van het wereldwijde klimaatbeleid gehaald. De omslag van Timmermans zou wel eens het begin kunnen zijn van een minder ideologisch en meer pragmatisch en realistisch klimaatbeleid, niet alleen in Nederland en Europa maar ook wereldwijd. Helaas komt zijn pleidooi voor de twee graden doelstelling te laat voor de komende klimaatconferentie in Dubai.

Jacques Hagoort is gepromoveerd in de natuurkunde aan de TU Delft. Hij was als onderzoeker en raadgevend ingenieur werkzaam in de olie- en gasindustrie. Van 1988 tot zijn pensionering in 2002 was hij parttime hoogleraar reservoirtechniek aan de TU Delft.

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillig betaalde abonnementen van de lezers, kijkers en luisteraars. Doet u al mee? Doneren aan Wynia’s Week kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Timmermans heeft afscheid genomen van de heilige anderhalve graad opwarming en verdient daarvoor alle lof verscheen eerst op Wynia's Week.

De zo veel lagere CO2-uitstoot wordt ook slechts voor een klein veroorzaakt door het aardrijkskundige voordeel dat de Mont Blanc hoger is dan de Lemelerberg en dus meer geschikt voor waterkracht (10 procent van de elektriciteit in Frankrijk). Het verschil komt door kerncentrales (78 procent), die minder lelijk zijn dan windmolens, veel minder ruimte innemen en nauwelijks CO2 uitstoten.

Dat is allemaal bekend, en daaruit volgt dat een land makkelijk de CO2-uitstoot omlaag kan brengen met meer kernenergie. Toch nuttig om nog eens te memoreren, omdat vijftig jaar na de misvattingen van de Club van Rome nu de degrowth-beweging opkomt, die de CO2-uitstoot denkt te kunnen verminderen door middel van economische stagnatie. De Universiteit van Amsterdam (UvA) adverteert kritiekloos met een boek van Federico Savini dat – net als Jan Pen in 1973 – de economische groei in de achteruit wil zetten.  

Degrowth klinkt verleidelijk voor links

Inderdaad zijn er uitwassen in een te vrije economie. Bij de bushaltes in onze wijk hingen grote affiches met reclame om meer mobiel te gaan gokken in online casino’s. Dezelfde Tweede Kamerleden die deze casino’s in 2021 ruim baan gaven, ontvangen in maart hoogleraar en degrowth-voorman Jason Hickel.

‘De degrowth-beweging ziet een radicaal andere indeling van de economie voor zich, met kortere werkweken,’ legde de NOS bij die gelegenheid uit. ‘Als de ideeën van de beweging praktijk worden zal de overheid veel meer kosten maken en minder belastinginkomsten binnen krijgen, omdat grote delen van de huidige economie niet meer bestaan. De centrale bank zou daarom geld voor de staat moeten bijdrukken.’ Het is een extreme variant van de zogenaamde Modern Monetary Theory, waar geen serieuze monetaire econoom voor valt, maar die misschien verleidelijk klinkt voor links.

Bij Hervitas, een gokverslavingsinstelling in Zeist, melden zich nu 50 procent meer verslaafden dan vóór de invoering van de nieuwe kansspelwet. Ik denk dat veel mensen zouden willen dat de Tweede Kamer de in 2021 gemaakt fout corrigeert, de markt tegenhoudt en, zoals wij economen dat noemen, ‘paternalistisch’ ingrijpt.

Gelukkig staat een verbod op reclame voor online gokken in het concept-verkiezingsprogramma van GroenLinks-PvdA. Gokken is gevaarlijk, zeker ook voor jonge mensen, en de gemeenschap moet dat niet zó laagdrempelig maken dat iedereen met een mobiele telefoon zichzelf in het ongeluk kan storten.

Maar datzelfde verkiezingsprogramma van de linkse fusiepartij van Fans Timmermans staat stijf van een andere, wél gevaarlijke vorm van paternalisme. Alle investeringen van bedrijven, kredieten van banken en beleggingen van pensioenfondsen moeten ten dienste staan van de ‘groene welzijnseconomie’. ‘Bedrijven die hun aandeel willen leveren aan een circulair, klimaatneutraal en natuurinclusief Nederland, kunnen op onze steun rekenen’, zo heet het.  Andere bedrijven kennelijk niet.

Dat betekent het einde voor de chemische industrie vanwege de energieprijzen, krimp in de landbouw, de veeteelt en de visserij, maar groei bij de overheid vanwege meer vraag naar onderwijs en zorg. En – helaas – ook nóg meer groei in de ambtenarij, die al met 25 procent toenam tijdens de kabinetten-Rutte III en IV. Want al die circulaire plannen van GroenLinks en de PvdA moeten natuurlijk worden getoetst en gecontroleerd.

Een krimpende private sector is funest voor de economie

De politiek moet ‘de regie nemen’ en ‘doorpakken’, volgens Timmermans. Door voortdurend te herhalen dat we anders ‘de overleving van onze eigen soort in gevaar brengen’, hoopt hij dat de kiezers in hun paniek over het hoofd zien dat zijn rekensommen gewoon niet kloppen. Meer geld voor onderwijs, zorg, politie (ook belangrijk in zijn verkiezingsprogram) en gesubsidieerde nieuwe woningen is alleen mogelijk bij een snel groeiende economie die zorgt voor hogere belastingopbrengsten.

Het wegjagen van grote delen van de industrie, de dienstensector en de landbouw ontneemt perspectief aan de jongere generatie. In China legt president Xi Jinping de private sector steeds meer aan de ketting, terwijl miljoenen studenten op zoek zijn naar een baan. Resultaat: circa 30 procent werkloosheid onder de Chinese jongens en meisjes die dit jaar hun opleiding voltooiden.

In Nederland wil Timmermans de economie net als Xi nog veel meer gaan sturen, en dat betekent krimp voor de niet goedgekeurde private sector (chemie, landbouw, visserij enzovoorts). Prognoses voor de volgende regeerperiode 2024-2028 zijn al historisch laag en worden nog lager als Timmermans de kans krijgt om zijn ‘regie’ door te zetten.

Dan komen er – net als in China – minder nieuwe banen bij in wat nog overblijft van de private sector. Wie wil nog economie of scheikunde studeren of een agrarische opleiding volgen als er geen nieuwe kansen ontstaan in het bankwezen, in de chemische industrie of in de agrobusiness?

De lage economische groei onder Timmermans is een nog groter probleem dan het oplopende financieringstekort. Bijna-stagnatie help niet tegen de CO2-uitstoot (daarvoor zijn kerncentrales nodig, niet zelfbewerkte nulgroei in de economie), en zal net als nu al in Duitsland leiden tot boosheid, somberheid, armoede en bestaansonzekerheid. Dat maakt het versterken van onderling vertrouwen – waar Timmermans tegelijk ook aan wil werken – alleen maar moeilijker.

In Duitsland krimpt de eens machtige auto-industrie en is de rechtse anti-immigratiepartij AfD in de peilingen geklommen naar een tweede plaats. Bij ons vertrekken multinationals. Shell, Unilever en DSM zijn al weg, baggeraar en maritiem dienstverlener Boskalis dreigt hetzelfde te doen.

De kiezers hebben op 22 november het laatste woord

Nederland wil graag ‘gidsland van de wereld’ zijn, zei topman Peter Berdowski onlangs tegen De Telegraaf. ‘Terwijl een gelijk speelveld voor ons zeer kritisch is als mondiale speler. (-) Het draait om rechtsonzekerheid en dat is funest in de wereld waarin wij werken.’ Vertrekt ook Boskalis, dan verdwijnen opnieuw duizenden banen in de techniek.

Timmermans gebruikt de angst voor het ‘overleven’ van de mensheid om een vergaand dirigisme te bepleiten, met grote risico’s voor de economie en voor het perspectief van jonge mensen op de arbeidsmarkt. Terwijl er een zo veel logischer en beproefd recept is om de CO2-uitstoot te verminderen: bouw kerncentrales.

Berdowski vuurde in De Telegraaf een duidelijk waarschuwingsschot af: als Nederland doorgaat als ‘gidsland’ vertrekt ook Boskalis. Het zal te laat zijn om Timmermans nog te overtuigen van zijn foute aanpak. Maar gelukkig hebben de kiezers op 22 november het laatste woord.

Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de EUR, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het eerste kabinet-Balkenende.    

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!    

Het bericht Dirigisme, nulgroei, nog meer ambtenaren en géén kerncentrales: de plannen van Frans Timmermans zijn hopeloos verscheen eerst op Wynia's Week.

De kiezer accepteert het niet langer en wendt zich af van regeringspartijen. In Duitsland laten de peilingen een comeback van de CDU/CSU zien en sterke groei van de AfD; in Nederland zien we de opkomst van de BBB en NSC van Pieter Omtzigt.

Het signaal van de kiezers valt niet mis te verstaan

Maar ook in de EU worden de messen geslepen. De voorzitter van de grootste fractie in het Europees Parlement, de Duitse christendemocraat Manfred Weber van de centrumrechtse Europese Volkspartij (EVP), kleedde de natuurherstelwet van Timmermans uit en pleit voor een afgezwakte Green Deal. Voorzitster Ursula van der Leyen van de Europese Commissie gaat hierin schoorvoetend mee, want ze ziet in Weber een concurrent om het stokje van haar over te nemen na de verkiezingen voor het Europees Parlement van juni volgend jaar.

Willen de zittende partijen zowel in de lidstaten als in het Europees Parlement politiek overleven, dan zullen zij het klimaat- en natuurbeleid naar een tandje lager moeten schakelen. Het signaal van de kiezer valt niet mis te verstaan. Klimaat- en natuurbeleid ja, maar niet ten koste van alles. Burgers en bedrijven willen het wel ‘meemaken’. Geen alarmistische drammerij dus. Niet de industrie opofferen voor het Klimaatakkoord van Parijs.

En: niet met torenhoge kosten voor de burger. De meerderheid van de bevolking is niet tegen de energietransitie, maar wel tegen verarming en het volledig overboord gooien van de eigen levensstijl door de auto aan de kant te zetten, niet meer te vliegen, alleen maar vegavoedsel te eten en de kachel op een laag pitje te zetten.

Bovendien hoeft het helemaal niet op deze rigoureuze wijze. Kernenergie kan de kolengestookte centrales vervangen en gas is een uitstekende overgangsbrandstof. Dure en slecht functionerende warmtepompen, horizonvervuilende, vogelhakkende en bovenal zeer onrendabele windparken zijn niet nodig. Zonnepanelen op daken leveren een acceptabele bijdrage aan de energietransitie, maar zonneweiden verpesten het landschap.

Bovendien: te veel zonne-energie werkt niet. Het hoogspanningsnet kan dat niet aan. De infrastructuur kan niet zo snel worden aangepast. Nu al kunnen veel bedrijven geen (zwaardere) aansluiting krijgen, die ze wel nodig hebben omdat ze min of meer verplicht worden over te schakelen van gas op elektriciteit.

De kiezer zegt kortom: mag het a.u.b. wat minder en wat minder snel. Gooi niet je oude schoenen weg voordat er nieuwe zijn en geef de industrie de tijd om over te schakelen op een meer ‘duurzame’ productie. Schaf het verdienmodel van Duitsland, Nederland of welk land dan ook niet af voordat er een nieuw verdienmodel is.

In Duitsland scoren de christendemocraten en de AfD

Onvrede was er al lang over de steeds maar duurder wordende energie, maar een echte wake-up call was de voorspelde verdwijning van de succesvolle, grotendeels op export ingestelde Duitse industrie. Die zal het klimaat- en natuurbeleid van de Bondsregering niet overleven.

In de peilingen werden de regeringspartijen vervolgens genadeloos afgestraft. De oppositie ziet haar kans schoon. CDU-leider Friedrich Merz pleit al geruime tijd, maar nu met meer steun binnen zijn partij én onder de bevolking, voor het behoud dan wel de heropening van kerncentrales, import van LNG (als substituut voor Russisch aardgas) en minder rigide klimaatbeleid in het algemeen. De christendemocraten willen zo ook de wind uit de zeilen namen van de AfD. Die partij profiteert overigens niet alleen van de mislukte Energiewende, maar ook van het mislukte, door Angela (‘Wir schaffen das’) Merkel ingezette asielbeleid.

In Nederland begint de stemming ook om te staan. Na Shell, Unilever en DSM dreigen nu ook andere bedrijven hun biezen te pakken. De noodkreet van topman Peter Berdowski van baggeraar en maritiem dienstverlener Boskalis klonk hard. ‘Ondernemen wordt in Nederland onmogelijk gemaakt,’ zei hij begin dit jaar tegen het Financieele Dagblad. Dat zelfs onze ‘Hollandse Glorie’ zou kunnen verdwijnen, raakte bij velen een snaar. Ook voor Nederland is de voorspelling van de verdwijnende industrie een wake-up call.

De Nederlandse kiezer had z’n proteststem tegen het Rutte IV beleid al laten horen bij de afgelopen Provinciale Statenverkiezingen, maar gaat de coalitiepartijen volgens de laatste peilingen nog (veel) harder afstraffen op 22 november. BBB en de nieuwe partij van Pieter Omtzigt domineren het nieuwe politieke landschap. Omtzigt heeft zich nog niet zo duidelijk uitgelaten over het klimaat- en natuurbeleid, maar de BBB wel:

• Geen wettelijk kader klimaat- en natuurbeleid (Urgenda geen munitie geven);
• Terug naar de tekentafel;
• Geen zonneparken en zonneweides, alleen zonnepanelen op daken;
• Geen onnodige kostenverhoging voor burgers én bedrijven;
• Geen Europese verplichting biologische landbouw;
• Aparte regels voor de belangrijke Nederlandse delta, aangezien die belangrijk is voor voedselproductie;
• Een opt-out (hoeven we niet aan de regels te voldoen) voor natuur en migratie;
• Geen extra nationale regels bovenop de Europese;
• Realistische norm voor de waterkwaliteit;
• Terugdraaien van het verbod op pulsvisserij.

De verhoudingen in het Europees Parlement staan op scherp

Een afspiegeling van het gewijzigde politieke ‘klimaat’ in de lidstaten – pun not intended – treffen we aan in Brussel. De omgeslagen stemming in zijn thuisland is Manfred Weber niet ontgaan. Vooral voor de conservatieve ECR-fractie van de pas als partijvoorzitster herkozen Giorgia Meloni is hij bang.

Dat is niet onterecht. Wanneer we ook de ID-fractie meetellen, waarbij onder meer de partij van Marine Le Pen is aangesloten, bestaat in het Europees Parlement een rechts blok van 150 zetels. Dat is méér dan de 144 zetels van de sociaaldemocratische PES-fractie. Bij de Europese verkiezingen die in juni 2024 worden gehouden, zou Webers EVP zomaar van de eerste plaats kunnen worden verdrongen.

Een tweede zorg, beter gezegd ambitie, van Weber is het voorzitterschap van de Europese Commissie. De vorige keer liep hij als ‘Spitzenkandidat’ die positie mis en dat wil hij niet nog eens meemaken. Als voorzitter van de grootste fractie in het Europees Parlement meent hij recht te hebben op het voorzitterschap van de Commissie.

Zijn grootste concurrent is Von der Leyen, die naar verluidt een tweede termijn wil. Ze moet oppassen met haar woorden over de Green Deal en de natuurherstelwet. Bij haar eigen partij (dezelfde EVP als van Weber) is het een open zenuw, want de wet (van Frans Timmermans) is niet opgeschort, zoals de EVP graag wilde. En ze moet geen nieuwe Green Deal-maatregelen aankondigen, want dan zitten de christendemocraten ook meteen in de gordijnen, terwijl ze de steun van die fractie heel hard nodig heeft om opnieuw voorzitter te worden van de Europese Commissie.

Weber probeert haar de loef af te steken door in te spelen op de gewijzigde stemming in veel lidstaten met betrekking tot het klimaat- en natuurbeleid. Hij wist reeds de natuurherstelwet van Timmermans uit te kleden en slaagde er zelfs bijna in deze volledig van tafel te krijgen.

Hetzelfde probeert hij nu met een ander onderdeel van de Green Deal, namelijk de Farm to Fork-strategie, bedoeld om de voedselvoorziening te vergroenen. Onlangs lekte uit dat een vernietigend rapport over de Farm to Fork-strategie, opgesteld door de interne studiedienst van de Europese Commissie, acht maanden bij Timmermans in een la heeft gelegen. In het rapport staat dat de strategie zal leiden tot een flinke verlaging van de voedselproductie in de EU en hogere prijzen voor de consument. Het zou mij niet verbazen als het lek is te herleiden naar Weber.

Tijd voor een realistische koers

De omgeslagen stemming in zowel de lidstaten van de EU als in ‘Brussel’ zelf kan ervoor zorgen dat het klimaat- en natuurbeleid wordt bijgesteld. Dat meer tijd wordt genomen voor de energietransitie en dat zinloze en weinig tot geen effect sorterende maatregelen in de ijskast worden gezet. Dat een meer realistische koers wordt uitgezet, waarbij rekening wordt gehouden met ook ándere belangen van bedrijven en burgers.

Dat, kort en goed, het ééndimensionale klimaat- en natuurbeleid wordt vervangen door een multidimensionaal beleid, waarbij belangen worden afgewogen en niet ondergeschikt gemaakt aan één enkele beleidsdoelstelling.

Johannes Vervloed was gedurende bijna vier decennia verbonden aan het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, met als standplaatsen onder meer Jakarta, Sint-Petersburg en Parijs.

Wynia’s Week verschijnt twee keer per week, 104 keer per jaar. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Overal in Europa komen kiezers in opstand tegen groene gekte. Dat blijft ook in Brussel niet zonder gevolgen verscheen eerst op Wynia's Week.

‘Klimaatpaus’ Frans Timmermans nam afgelopen dinsdag ontslag als Europees commissaris, nadat hij in Nederland tot kopman van de gemeenschappelijke lijst van PvdA en GroenLinks werd aangeduid. Zelden was een Europees Commissaris maatschappelijk even invloedrijk als Timmermans. Al even zelden was een Europese topper zo omstreden. En ook de financiële regeling bij zijn vertrek heeft een bittere nasmaak. 

Frans Timmermans – die toen al op een stevige carrière in de Nederlandse politiek kon terugblikken – maakte in september 2014 zijn entree binnen de Europese Commissie. Hij groeide uit tot de rechterhand van toenmalig commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Na de Europese verkiezingen van 2019, toen Ursula Von der Leyen hem verantwoordelijk maakte voor de Green Deal, groeide de Nederlandse polyglot al snel uit tot hét boegbeeld van het ambitieuze Europese klimaatbeleid.

De Slowaak Maros Sefcovic – ook een sociaaldemocraat – neemt Timmermans’ rol nu over. Of dat echt een geschenk is, valt nog af te wachten. Binnen de EU nemen de politieke spanningen over het Europese klimaatbeleid al maandenlang toe, en ook bij het brede publiek groeit de weerstand tegen de vaak bijzonder verregaande en ingrijpende klimaatagenda van deze Commissie.

Paradepaardje

Sefcovic zelf, die ook Timmermans’ functie als vicevoorzitter van de Europese Commissie overneemt, is niet bepaald een nieuweling in de Europese politiek. Na de Brexit was hij verantwoordelijk voor de toen zeer moeizame relaties tussen de EU en Londen. De voorbije jaren tekende hij onder meer het energie- en batterijenbeleid van de Europese Commissie uit. Vanuit die functie was hij ook betrokken bij de deal over de gezamenlijke aankoop van gas door de EU, na de Russische invasie in Oekraïne.

Toch wachten Sefcovic, in de aanloop naar de Europese verkiezingen van mei volgend jaar, nog een aantal bijzonder uitdagende maanden. De Green Deal was en blijft immers hét paradepaardje van Von der Leyen deze legislatuur. Hoewel die de voorbije jaren al aardig vorm kreeg, blijven er toch nog flink wat cruciale politieke akkoorden af te vinken.

Gevecht bergop

Met stip op één op dat lijstje: de bepaling van de tussentijdse klimaatdoelstellingen die de EU-lidstaten tegen 2040 moeten realiseren. Zoals bekend wil de EU tegen 2050 volledig klimaatneutraal zijn, en moet de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 al met 55 procent worden verminderd. Met het oog daarop keurde de Commissie onder impuls van Timmermans de voorbije jaren al een hele reeks verregaande maatregelen goed. Hoe de stevige sprong van 55 procent naar 100 procent moet worden gemaakt, is evenwel nog niet uitgemaakt.

Nu het verzet tegen nieuwe groene regelgeving fors toeneemt en ongetwijfeld ook tot een belangrijk verkiezingsthema zal uitgroeien, wordt de keuze voor extra maatregelen niet bepaald een zondagswandeling. Bovendien zal de Commissie de komende maanden ook nog een stevig robbertje moeten uitvechten met het Europees Parlement en met de Europese Raad over de omstreden natuurherstelwet.

De christendemocratische EVP blijft sterk gekant tegen die wet. In de wetenschap dat ook Von der Leyen in de aanloop naar de Europese verkiezingen almaar meer rekening zal moeten houden met de standpunten van haar eigen fractie, wacht Sefcovic ook daarover nog een gevecht bergop. Last but not least moet deze zittingsperiode ook nog worden beslist hoe de nieuwe Europese CO2-heffing voor bedrijven er zal gaan uitzien. Die importheffing kan het leven in Europa nog weer duurder maken.

Wachtgeld

Timmermans’ vertrek laat ook om andere redenen een wrange nasmaak achter. Hoewel hij op eigen initiatief – en met het oog op een nieuw politiek mandaat in Nederland – ontslag nam bij de Europese Commissie, kan hij in afwachting van een mogelijke nieuwe baan aanspraak blijven maken op een zogenaamd Europees ‘wachtgeld’ van ruim 300.000 euro per jaar. Dat is zijn volledige Europese salaris.

Wat betekent dit? Zolang Timmermans niet verkozen is als lid van de Nederlandse Tweede Kamer, of eventueel premier wordt, blijft het Europese manna rijkelijk zijn richting uitstromen. Sterker nog: verdient hij binnenkort in de Nederlandse politiek minder dan wat hij als Europees commissaris kreeg, dan wordt zijn Nederlandse salaris vanuit Europa nog een tijdlang aangevuld tot op het niveau van zijn oude loon. In het geval van Timmermans zou dat zelfs om een periode van twee jaar gaan. (Al heeft Timmermans zelf aangegeven dat hij het wachtgeld stopt als hij Kamerlid dan wel minister wordt, red.).

Deze regeling geldt overigens niet enkel voor Europese commissarissen: ook een hele rits andere Europese toppolitici en -ambtenaren kunnen aanspraak  maken op zo’n riant afscheidsgeschenk.

Filip Michiels publiceerde deze kroniek op 25 augustus in Doorbraak.be www.doorbraak.be

Wynia’s Week is er het hele jaar door, twee keer per week. De donateurs maken dat mogelijk. Bent u ook supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER Hartelijk dank!

Het bericht De Brusselse erfenis van ‘Mister Green Deal’ verscheen eerst op Wynia's Week.

In de bovenste bedden lag een Italiaans stel dat op wereldreis was, om te vieren dat zij onlangs haar paspoort had teruggekregen. Halverwege de tweede fles vertelde ze dat haar paspoort was afgenomen omdat ze lid was geweest van de Brigate Rosse, de terreurgroep die in de jaren tachtig een reeks van politieke ontvoeringen en moorden had gepleegd, waaronder die op de Italiaanse premier Aldo Moro.

Het machinegeweer

De Italiaanse omschreef haar rol als die van een naïeve meeloper. ‘Did you shoot anyone?’ flapte ik eruit, mede omdat we de tweede fles bijna op hadden. Ze zei dat ze nooit aan een actie had deelgenomen, maar bij haar arrestatie was ze in het bezit van een machinegeweer, en dat betekende automatisch vijf jaar gevangenis. Ze vertelde het allemaal gelaten en met een weemoedige glimlach, zonder een spoor van wrok of fanatisme. Het leek ondenkbaar dat deze charmante, warmhartige Italiaanse zich had aangemeld bij een club die politici executeerde.

Maar ‘aangemeld’ was ook niet het juiste woord, ze was erin gerold via een fout vriendje. Ze wilde nu met haar nieuwe vriend, een bedaarde arts, een boek over Aziatische natuurgeneeswijzen gaan samenstellen. Mensen denken wel dat ze keuzes maken in het leven, maar het lijkt soms vrijwel willekeurig, hoe iemand een brave burger, dan wel voetbalhooligan dan wel IS-bruid wordt.

In die jaren zeventig en tachtig was links-extremisme trouwens net zo salonfähig als Extinction Rebellion nu. Terwijl een groot deel van de studenten en gestudeerden nu GroenLinks, D66 of Partij voor de Dieren stemt, was in die tijd de halve intelligentsia (dat woord gebruikte men toen nog) communist, trotskist, maoïst of sympathisant van RaRa en de Rote Armee Fraction.

Flirten met extremisme en de collectieve verstandsverbijstering die daarvoor de voedingsbodem vormt, is van alle tijden. Toen moest het kapitalisme omvergeworpen worden; nu moet de wereld hals over kop in energietransitie. Volgens onder meer Volkskrant-columnist Asha ten Broeke mag dat desnoods bespoedigd worden door het opblazen van oliepijpleidingen en andere misdaden waarvoor je tot 15 jaar gevangenisstraf kunt krijgen.

Voor Ten Broeke, vanachter haar laptop, is dat opwindende gespreksstof, puur hypothetisch uiteraard. Maar deze ecomanie die brede lagen van politiek, bestuur en media momenteel in de greep houdt, gaat waarschijnlijk binnen afzienbare tijd de eerste aanslagen en ontvoeringen baren.

Links-extremisme zit een carrière niet in de weg

Terugkijkend blijken de voormannen en -vrouwen van die waaier aan links-extremistische stromingen bijzonder goed terecht gekomen, toen ze een leeftijd bereikten dat de focus toch meer op het krijgen van een hypotheek en kinderen kwam te liggen. Het voorbeeld van Paul Rosenmöller, in zijn jonge jaren fan van massamoordenaar Pol Pot en nu senator en commissaris bij pensioenfonds ABP, is op deze site eerder voorbijgekomen.

Maar ook de carrière van Ina Brouwer, ooit een Moskou-getrouwe voorzitter van de CPN, vertoont opmerkelijke wendingen. Na haar vertrek uit de politiek was haar drang om deze door en door verrotte maatschappij te ontmantelen blijkbaar minder acuut geworden. Ze werd eerst directeur emancipatiezaken op een ministerie, en later consultant bij Twijnstra Gudde – Marcus Bakker draait zich om in zijn graf.

Wendbare Tjeerd

Hoe extremer, hoe flexibeler, lijkt het wel. Tjeerd de Groot, die voor D66 de landbouw doet, hamerde een paar jaar geleden als voorman van de zuivelbranche nog op uitbreiding van de melkproductie, met name voor de export. Moet je hem nu eens horen over onze veestapel.

Als je voor je extremistische verdwazing vijf jaar in de cel gezeten hebt, is je morele schuld aan de maatschappij ruimschoots afgelost. Zand erover, iedereen verdient een tweede kans. Daarentegen hebben de kopstukken van de linkse intolerantie die daarna geruisloos op het pluche van het establishment plaats namen, geen openbare rekenschap afgelegd over hun ideologische u-bochten. (een uitzondering is Gijs Schreuders, die het boek ‘De man die faalde’ schreef over zijn tijd als prominente CPN-er).

In de periode waarin RaRa, RAF en de Brigate Rosse een soms fatale aantrekkingskracht op jongeren uitoefenden, groeide Diederik Samsom op en werd Greenpeace een machtsfactor van belang. Vanaf de jaren negentig werd Samsom hun boegbeeld in de strijd tegen kernenergie.

Samsom wilde geen kerncentrales

Borssele moest dicht, en zelfs de kleine kerncentrale in Petten die medische isotopen maakte mocht niet van Greenpeace. Samsom leverde daar de quasiwetenschappelijke desinformatie bij. Als in Delft afgestudeerd kernfysicus was hij in het oog van de goedgelovige media zowel expert als actievoerder, dus maar al te vaak de enige bron van informatie over dat onderwerp.

Als je één iemand moet aanwijzen die Nederland de angstkramp heeft aangepraat waardoor we in deze energiecrisis nu vrijwel zonder nucleaire stroom zitten, is het Diederik Samsom. Zijn hetzerij tegen alles wat met kernsplijting te maken heeft, heeft een gigantische economische en maatschappelijke schade aangericht, en nu nog steeds. Het slopen van de stabiliteit en onafhankelijkheid van de energievoorziening van een land, is dat iets om op je CV te zetten?

Maar zelfs de tientallen miljoenen tonnen aan nodeloze CO2-uitstoot die zijn activisme in belangrijke mate hebben veroorzaakt, hebben geen afbreuk gedaan aan Samsoms groene imago. Onbelemmerd maakte hij de overstap naar de politiek en werd leider van de PvdA. Als politicus kan hij ook nog zijn sleutelrol in de PAS-wetgeving op zijn CV zetten, in 2008. Dat is het stelsel van stikstofregels dat in 2019 door de Raad van State werd afgeschoten en Nederland in de stikstoflockdown stortte.

Hoe kan iemand die uit ideologische blindheid zo monumentaal fout gezeten heeft, daar in zijn latere carrière mee weg komen zonder dat hem om rekenschap wordt gevraagd? Waarom worden in Europa niet, zoals in de VS, openbare hoorzittingen gehouden voor belangrijke publieke functies? Nu is Samsom volgens eigen zeggen machtiger dan ooit, als kabinetschef van eurocommissaris Frans Timmermans.

Sinds Samsoms actievoerderstijd bij Greenpeace hebben de circa honderd Europese kerncentrales alweer een kwart eeuw stroom staan opwekken zonder een enkel serieus ongeluk, daarmee een hoeveelheid CO2-uitstoot voorkomend waar de Europese zonne-en windparken nog steeds niet aan kunnen tippen. Daarover zwijgt Samsom tegenwoordig discreet, en geen journalist die hem daarop aanspreekt.

Macht op de zolderkamer

In een lang interview met de Volkskrant in december 2022 pochte Samsom dat hij samen met zijn maatje Frans in twee maanden tijd op een zolderkamer de Europese Green Deal in elkaar gezet heeft, het megalomane plan dat de EU in 2050 klimaatneutraal, inclusief en biologisch moet maken. Wat zou daar nou mis mee kunnen gaan, gezien zijn trackrecord?

Deze week werd bekend dat Samsom, hoewel hij daar niet over gaat, ook advies had gegeven hoe Nederland uit de boven vermelde stikstoflockdown moest komen: vooral boeren onteigenen. Want vrijwillige uitkoop, dat was qua Europese regels maar ingewikkeld. Misschien kan hij Greenpeace bellen. Dan sturen die wel wat actievoerders om zich aan de hekken rond het erf van die boeren vast te ketenen. Is ook heel goed voor hun CV.   

Arnout Jaspers is wetenschapsjournalist en schrijver van de bestseller ‘De Stikstoffuik’. Zijn boek is overal te koop, zoals HIER.

Wynia’s Week heeft een unieke formule. Alle artikelen zijn gratis te lezen en alle  video’s en podcasts zijn gratis te bekijken en te beluisteren. Dat wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillige bijdragen van lezers, kijkers en luisteraars. Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Diederik Samsom is helemaal niet zo groen. Hij is eerder radicaal. verscheen eerst op Wynia's Week.

Drie weken later onthulde Sokal dat het artikel een hutspot van misplaatst natuurkundig jargon en betekenisloze frases was, een hoax dus, en de redactie stond voor de hele academische wereld voor aap.  Ze konden blijkbaar het verschil niet zien tussen random bullshit en de hoogdravende intellectuele teksten die hun collega’s inleverden. Waarmee was aangetoond dat die in feite net zo min iets betekenden.

Sindsdien is bullshit produceren volledig geautomatiseerd: er is een reeks van websites (google ‘bullshit generator‘) die dit vliegensvlug en geheel gratis voor je doen.

Een jaar of vijftien geleden, toen ik deelnam aan een groepstentoonstelling van lokale kunstschilders, heb ik tijdens de opening een lezing over moderne kunst gehouden die vrijwel geheel uit zo’n bullshit-generator kwam. Dolle pret was dat, vooral toen een bezoeker na afloop naar me toekwam en vroeg of hij de tekst van mijn ‘indrukwekkende’ lezing kon krijgen.

Ronkende gemeenplaatsen

Ik moest daar aan denken toen ik The European Green Deal begon te lezen, het top-level beleidsdocument dat de klimaat-, milieu- en landbouw-ambities van de Europese Unie tot 2050 uiteen zet. Dit rapport komt duidelijk uit een bullshit-generator die superieur is aan de generatoren op bovengenoemde gratis websites, of zou zo’n rapport toch door een schare ambtenaren achter Brusselse bureaus bij elkaar geschreven zijn?

Het rapport waar Frans Timmermans, eerste vicepresident van de Europese Commissie, goede sier mee maakt, grossiert in ronkende gemeenplaatsen als: ‘All parties including industry should work together to combine better health and environmental protection and increased global competitiveness’ (Alle partijen, inclusief de industrie, zouden samen moeten werken om betere gezondheid en milieubescherming te combineren met grotere mondiale concurrentiekracht).

Vintage policy bullshit-generator is ook: ‘A new pact is needed to bring together citizens in all their diversity, with national, regional, local authorities, civil society and industry working closely with the EU’s institutions and consultative bodies.’ (Een nieuw verbond is nodig om burgers in al hun verscheidenheid samen te brengen, met nationale, regionale, lokale autoriteiten, de burgermaatschappij en de industrie die nauw samenwerken met de instituties en raadplegende lichamen van de EU). 

Verbaal moeras

Een woord om op te letten in zulk proza is stakeholder – moeilijk vertaalbaar, maar het betekent in het Nederlands zoiets als betrokkene en/of belanghebbende. Zodra de stakeholder zijn opwachting maakt in een officiële tekst, verandert die steevast in een verbaal moeras waarin alle kolen en geiten worden gespaard en iedereen te vriend gehouden wordt met toezeggingen waar niemand tegen kan zijn. Alle stakeholders worden altijd gehoord en overal bij betrokken en in meegenomen.

In de Green Deal valt het nog mee: daar worden ze maar acht keer aangeroepen (‘New technologies and scientific discoveries, combined with increasing public awareness and demand for sustainable food, will benefit all stakeholders’ (Nieuwe technologieën en wetenschappelijke ontdekkingen, in combinatie met groeiend publiek bewustzijn en vraag naar duurzaam voedsel, zal voordelig zijn voor alle stakeholders).

Over kernenergie en welvaartsverlies geen woord

Het woord nucleair, daarentegen, komt 0 keer voor in de Green Deal. Er is een heel hoofdstuk gewijd aan hoe de Europese energievoorziening koolstofvrij gemaakt moet worden; kolen, gas, waterstof, ondergrondse CO2-opslag en herbebossing worden allemaal genoemd, maar over kernenergie geen woord. De vorm van energie die in de EU al een halve eeuw meer groene kilowatts opwekt dan alle zonnepanelen en windmolens bij elkaar, bestaat voor Frans Timmermans en zijn ambtenaren gewoon niet.

Het is tekenend voor hoezeer de Green Deal is losgekoppeld van de realiteit; feiten die niet van pas komen in de groenlinkse droomwereld, worden simpelweg genegeerd.

Zoals ook, dat de aangeprezen transformatie van de energiesector naar koolstof-neutraal en die van de landbouw naar ‘biologisch’ heel veel geld kost en de voedselproductie zal verminderen. Onvermijdelijk zal dat ten koste gaan van de welvaart van de EU, en mogelijk de onafhankelijkheid ervan aantasten.

Energietransitie baart paradijs

Binnen het narratief dat verdere klimaatverandering met man en macht moet worden ingedamd omdat we aan de rand van de afgrond staan, zou dat een gerechtvaardigd offer kunnen zijn. Maar Timmermans, die in de Green Deal dat narratief volmondig beaamt, geeft er de voorkeur aan ook dit dilemma te negeren. ‘The clean energy transition should involve and benefit consumers.’ (Bij de schone-energie transitie moet consumenten betrokken worden en die moet ze tot voordeel strekken), laat hij zijn Groene Bergrede zeggen.

En dan geeft Timmermans zijn bullshit generator nog maar een slinger: ‘The European Green Deal is a response to these challenges. It is a new growth strategy that aims to transform the EU into a fair and prosperous society, with a modern, resource-efficient and competitive economy.’ (De Europese Green Deal is een antwoord op deze uitdagingen. Het is een nieuwe groeistrategie met als doel om de EU te transformeren tot een rechtvaardige en welvarende samenleving, met een moderne, grondstof-efficiënte en concurrerende economie).

Ook zal het u niet verbazen, dat voor het bereiken van dit doel ‘disruptive innovation’ en ’transformational change’ nodig zijn, want die kreten staan ook altijd in de persberichten van tech start-ups.

In al deze verbale mist komt toch nog een aap uit de mouw: de ambities in de groenlinkse droomwereld hebben zich nooit beperkt tot zoiets banaals als er voor zorgen dat er betaalbare stroom uit het stopcontact blijft komen. De gedroomde energietransitie moest altijd ook een breekijzer zijn om de bestaande orde omver te werpen en een paradijselijke samenleving zonder ongelijkheid en discriminatie te stichten: ‘This transition must be just and inclusive.’ (Deze transitie moet rechtvaardig en inclusief zijn).

Grootkapitaal blijft aan de macht

Tja, wie is geen voorstander van een rechtvaardige en inclusieve samenleving? Is dat trouwens niet al aardig gelukt in de EU, vergeleken met de rest van de wereld? Waarom zou slechts overstappen op windmolens, de waterstofeconomie en ‘biologische’ landbouw die laatste stap naar het inclusiviteitsparadijs mogelijk maken?

In de Green Deal is dit een axioma dat blijkbaar geen onderbouwing behoeft. Waarschijnlijk is dit geloof een relict uit de tijd dat windmolens klein waren, en door particulieren of kleine coöperaties geëxploiteerd werden. Decentrale stroomopwekking zou de macht van het grootkapitaal gaan breken.

Inmiddels zijn windmolens bijna zo groot als Eifeltorens, en als het ooit wat wordt met de waterstofeconomie, zal die waterstof gemaakt worden in installaties zo groot als raffinaderijen. En die ‘biologische’ boeren blijven gewoon onder de plak van de banken en de supermarkten zitten, net als gewone boeren nu.   

Het bericht Frans Timmermans’ groene droomwereld komt uit een bullshit-generator verscheen eerst op Wynia's Week.

De aankondiging van de ‘Green Deal’ was zo’n zeldzaam moment waarop Galileo Galileo in de achtergrond opdoemt. Toen Galileo in de zeventiende eeuw zei dat de zon het centrum van ons planetenrijk was, kwam hij in conflict met de kerk. De inquisitie onderzocht zijn werk en wees het af als ‘pseudowetenschap’ in strijd met de heersende leer. Tot zijn dood in 1642 stond hij onder huisarrest voor zijn wandaden. Galileo moet gedacht hebben ‘pseudowetenschap’? Ik zal je eens laten zien wat pseudowetenschap is.’

Het persbericht dat de Europese Commissie deed uitgaan bij de aankondiging van de ‘Green Deal’ toont de sporen van Galileo’s wraak. De Commissie verwijst naar ‘onweerlegbaar wetenschappelijk bewijs’ en ‘klimaatnoodtoestand’. Daarmee betrekt de Commissie een politieke stelling in het wetenschappelijke debat over de oorzaken van klimaatverandering.

Timmermans’ hondenfluitje

Na jarenlange onderdrukking begon dat klimaatdebat door de verkiezing van Donald Trump langzaam op gang te komen. De Commissie-claim lijkt een hondenfluitje voor de klimaatactivisten om hun ‘wetenschapsontkenner’- retoriek nu vol op criticasters van de ‘Green Deal’ los te laten.

Gesterkt door deze politieke natuurkunde zag Klimaatcommissaris Timmermans er geen probleem in om de noodtoestand uit te roepen, een term die alleen de meest activistische klimaatwetenschappers in de mond durven nemen.

Zoals gebruikelijk in klimaatbeleid, houdt de Commissie ons ook nu weer voor dat klimaatverandering een ‘existentiële bedreiging’ vormt en dat de situatie nog steeds ‘urgent’ is; kennelijk maakt de Commissie zich niet druk om het psychologische effect van deze propaganda op gevoelige individuen: klimaatangst komt steeds meer voor.

De kosten en baten van loze beloften

Met dit voorstel lijkt de Europese Commissie nauw aan te sluiten bij de ‘Green New Deal’ van de linkse Amerikaanse politica Alexandria Ocasio-Cortez, beter bekend als ‘OAC’. Dat de Commissie dat durft te doen, zegt iets over haar inschatting van de politieke verhoudingen op Europees niveau. Met het plan zou de Europese burger zijn manier van leven, werken en consumeren moeten veranderen.

Hoewel de deal de vrijheid van de burger fors zal inperken, laat de Commissie na om daarover iets te zeggen. Produceren moet ook anders, innovatiever en klimaatvriendelijker. De EU zal tegen 2050 ‘klimaatneutraal’ moeten zijn. Dat betekent niet dat wij met minder genoegen moeten nemen. Integendeel, de Green Deal zal zorgen voor groene groei, groene banen, betere volksgezondheid, een beter leefmilieu, meer natuur en biodiversiteit. Klinkt dat niet mooi?

Herinnert u zich nog dat de EU in 2010 de Lissabon Strategie afkondigde. In 2020 zou de EU ‘meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld’ zijn met een economische groei van 3% per jaar. We weten inmiddels wat van die beloften geworden is.

Te goed om waar te zijn

De Green Deal doet er nog een schepje boven op. Hoor ik u al denken ‘als iets te goed is om waar te zijn, is het waarschijnlijk niet waar’? In ieder geval voert de Commissie geen feitenmateriaal aan om de doelstellingen van de Green Deal te onderbouwen.

De ervaring heeft geleerd dat groene groei en groene banen niet gelijk staan aan economische groei en productiviteitsverhoging. Innovatie door beperkende overheidsregulering is eveneens meer mythe dan werkelijkheid.

De beloften van de Green Deal zijn loos. Er is geen risicobeoordeling, geen kostenbatenanalyse en geen impact assessment. Alleen het ‘onweerlegbare wetenschappelijke bewijs’ dat de Commissie nalaat te verschaffen, ondersteunt dit plan. Bewijs dat niet verschaft wordt, zal tot in lengte van dagen onweerlegbaar blijven.

Milieu- en gezondheidsbeleid

Inmiddels is het ook vaste praktijk om klimaatbeleid te presenteren als een integraal deel van milieu- en gezondheidsbeleid. Door het klimaatbeleid in te bedden in een ‘Green Deal’ hoopt de Commissie dat het controversiële, onzekere klimaatbeleid kan profiteren van de reputatie van die andere beleidsterreinen. Zo is de Green Deal een samenraapsel geworden van allerhande voorstellen, die slechts bijeen worden gehouden door een politieke strategie.

De suggestie dat klimaatbeleid tevens leidt tot een betere luchtkwaliteit, meer natuur en een betere gezondheid, is zonder grond. Bij klimaatbeleid gaat het voornamelijk over de reductie van CO2-emissies – CO2 heeft echter geen effecten op de luchtkwaliteit en de gezondheid en leidt tot vergroening van de aarde.

Dat klimaatbeleid ook goed zou zijn voor het milieu of de publieke gezondheid, is dus vooral een politiek voorwendsel. In de realiteit is het bijna zonder uitzondering zo dat milieu- en gezondheidsbeleid effectiever en efficiënter is als het wordt gevoerd zonder acht te slaan op klimaateffecten, al ware het maar omdat de meeste van die mogelijke effecten ofwel speculatief zijn ofwel zullen optreden ongeacht het EU beleid.  

Meer van hetzelfde

Ondanks deze ambitieuze doelstellingen komt de Commissie niet met nieuwe ideeën. Met een paar kleine uitzonderingen is de Green Deal van het begin tot het eind een opsomming van voorstellen om bestaand beleid verder uit te breiden of aan te scherpen op alle mogelijke terreinen van hernieuwbare energie en transport tot landbouw en constructie.

Dit totaal gebrek aan nieuw gedachtengoed heeft twee belangrijke negatieve gevolgen. Het laaghangend fruit is op de meeste beleidsterreinen reeds geplukt. Het verscherpte beleid brengt hogere kosten met zich mee voor geringe voordelen.

Oude techniek

Op de tweede plaats worden meer effectieve benaderingen geheel genegeerd. Zo wil de Commissie de energievoorziening verder uitbouwen met inefficiënte hernieuwbare energie, in plaats van te kiezen voor effectieve oplossingen zoals kernenergie of CO2-opvang en -opslag.

Vermindering van uitstoot van broeikasgas, zogeheten ‘mitigatie’, krijgt de voorkeur boven aanpassing aan extreem weer, zogeheten ‘adaptatie’. Dat betekent dat de Commissie niet kiest voor ‘no regret’ maatregelen die hun waarde behouden, ongeacht wat de rest van de wereld doet, maar voor onzekere, kostbare mitigatie. Dat is het beleid geweest tot dusverre en heeft, ondanks de enorme uitgaven, bitter weinig opgeleverd.

Innovatie?

Hoewel de Commissie in haar groene plan het woord ‘innovatie’ graag in de mond neemt, is innovatiebeleid een ondergeschoven kindje. Omdat de uitdijing van het huidige beleid het leeuwendeel van de middelen eist, hoopt de Commissie, tegen beter weten in, dat zulks tot innovatie zal leiden; innovatie door regulering produceert echter slechts povere resultaten. De Green Deal kiest voor de technologie van gisteren: windenergie, zonne-energie, biobrandstoffen.

Om toch nog iets nieuws te brengen stelt de Commissie een ‘Klimaatwet’ voor, die de EU gaat verplichten tegen 2050 ‘klimaatneutraal’ te zijn. Dit ideetje is gestolen van de internationale  klimaatbeweging, in Nederland politiek vertegenwoordigd door GroenLinks; kennelijk had niemand Timmermans uitgelegd dat de EU geen ‘wetten’ uitvaardigt, maar slechts ‘richtlijnen’ en ‘verordeningen’, maar dit ter zijde.

Het doel van de EU is niet klimaatverandering tegen te gaan, maar slechts om de EU klimaatneutraal te doen zijn. Dat doel is misschien goed voor het imago van de Europese politici, maar heeft voor de burger geen enkele waarde. Bovendien kan de huidige generatie die deze wet aanneemt niet verantwoordelijk worden gehouden voor het niet behalen van de doestellingen in 2050; dan zijn zij al lang op een welverdiend pensioen.    

De olifanten in de kamer

Want er zitten nog twee enorme olifanten in de kamer. De eerste is de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. De EU is slechts verantwoordelijkheid voor een klein deel van de wereldwijde uitstoot. Dus zelfs indien de EU haar uitstoot tot nul reduceert, betekent dat niet dat de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer daalt.

De grootste uitstoters zijn niet gebonden aan enige verplichting om hun uitstoot te verminderen en zullen dat naar alle waarschijnlijk niet doen. De Commissie negeert dit probleem, afgezien van een verwijzing naar een mogelijke ‘carbon border adjustment’-belasting. Dat zo’n belasting de prijzen voor de Europese consument verder de hoogte in zou jagen, deert de Commissie niet.

De tweede olifant in de kamer is immigratie. De EU’s uitstoot van broeikasgassen is voor een belangrijk deel een functie van het aantal inwoners, dat voor een belangrijk deel door immigratie wordt bepaald. Het immigratiebeleid zal dus afgestemd moeten worden op het klimaatneutraliteitsdoel. De Commissie zwijgt hierover echter in alle talen.

Gevolgen voor de democratie

Dat de EU met haar enorme ‘democratic deficit’ geen democratie is, behoeft geen uitleg. De vraag die zich dan aandient is of de EU wel de aangewezen plaats is om controversieel, lange termijn-klimaatbeleid te maken. De Green Deal zal de komende decennia per jaar €260 miljard vragen aan extra middelen, die de Europese burger zal moeten ophoesten.

Het EU-budget zal de pan uit rijzen en maar liefst 1,5% van het BNP zal naar klimaatbeleid gaan. In de praktijk zullen die bedragen hoger uitvallen, want de zuid- en Oost-Europese landen doen niet mee zonder aanzienlijke subsidies. 

Om dit soort tegenwerpingen in de kiem te smoren zegt de Commissie dat zij zich zal laten leiden door het publiek. In de praktijk betekent dit vaak dat de Commissie meer belang hecht aan de roep van door haar gefinancierde activisten dan aan de stem van de zwijgende meerderheid. Door deze ‘directe democratie’ tracht de EU aan de bezwaren gebaseerd op het democratisch tekort tegemoet te komen. 

Een klimaatblok aan het been

Zo dreigt het gevaar dat het EU klimaatbeleid een blok aan het been van de Europese burger wordt. Deze Green Deal is niet de weg die de EU moet inslaan. Er is een breder debat vereist dat niet bij voorbaat opties uitsluit. In dat debat zouden de nationale parlementen een belangrijke rol moeten spelen. Alleen zo kan een klimaatbeleid tot stand komen dat tenminste nog enige democratische legitimiteit heeft.

Misschien is de vrees dat de pseudowetenschap van de klimaatnoodtoestand zowel de vrijheid als de democratie zal vernietigen, overdreven. Maar er is veel werk aan de winkel om te vermijden dat de Europese burger Galileo’s wraak zal voelen.

Het bericht Nieuwe geldsmijterij voor oude Brusselse ideeën verscheen eerst op Wynia's Week.