<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
>

<channel>
	<title>Vergrijzing - Wynia&#039;s Week</title>
	<atom:link href="https://www.wyniasweek.nl/category/vergrijzing/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.wyniasweek.nl/category/vergrijzing/</link>
	<description>Altijd scherp, altijd spraakmakend</description>
	<lastBuildDate>Fri, 06 Nov 2026 14:46:57 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	
	<item>
		<title>Geen grip op migratie en hoge energieprijzen, maar anders dan bij ons kunnen ze in Duitsland, Frankrijk en Italië ook de vergrijzing niet betalen. Hoe komt dat?</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/geen-grip-op-migratie-en-hoge-energieprijzen-maar-anders-dan-bij-ons-kunnen-ze-in-duitsland-frankrijk-en-italie-ook-de-vergrijzing-niet-betalen-hoe-komt-dat/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-11-07</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Hans Roodenburg]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 07 Nov 2026 04:53:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Duitsland]]></category>
		<category><![CDATA[Frankrijk]]></category>
		<category><![CDATA[Italië]]></category>
		<category><![CDATA[Pensioenen]]></category>
		<category><![CDATA[Vergrijzing]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=97443</guid>

					<description><![CDATA[<p>Twee van de drie leidende landen in de EU (Frankrijk en Italië) zijn blut zo niet failliet, terwijl het derde land (Duitsland) op weg is hen achterna te gaan. Belangrijkste oorzaak: er is niet adequaat ingespeeld op de voorzienbare kosten van de vergrijzing. En dan zijn er ook nog eens multiculturele spanningen en hoge energieprijzen [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/geen-grip-op-migratie-en-hoge-energieprijzen-maar-anders-dan-bij-ons-kunnen-ze-in-duitsland-frankrijk-en-italie-ook-de-vergrijzing-niet-betalen-hoe-komt-dat/">Geen grip op migratie en hoge energieprijzen, maar anders dan bij ons kunnen ze in Duitsland, Frankrijk en Italië ook de vergrijzing niet betalen. Hoe komt dat?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph"><em>Twee van de drie leidende landen in de EU (Frankrijk en Italië) zijn blut zo niet failliet, terwijl het derde land (Duitsland) op weg is hen achterna te gaan. Belangrijkste oorzaak: er is niet adequaat ingespeeld op de voorzienbare kosten van de vergrijzing. En dan zijn er ook nog eens multiculturele spanningen en hoge energieprijzen – wat een cocktail.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">De voorstanders van een Nexit hebben er vorige week weer een argument bijgekregen. Toen werd bekend dat Nederlandse rechters de IND <em>overrulen</em> en op eigen houtje verblijfsvergunningen uitdelen aan asielzoekers. Een instantie als de IND, die de nodige kennis en ervaring in huis heeft en onderworpen is aan democratische controle, wordt dus gepasseerd door ongekozen rechters die geen verantwoording hoeven af te leggen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Zo wordt de greep van de Nederlandse politiek op de asielmigratie verder uitgehold. Een en ander is mogelijk gemaakt door een uitspraak, eerder dit jaar, van het Europees Hof van Justitie in Luxemburg.</p>



<h2 class="wp-block-heading">De rellen in Parijs</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Terwijl onze activistische rechters bezig waren verblijfsvergunningen uit te delen aan asielzoekers, sloeg elders in West-Europa de vlam in de multiculturele pan. Het epicentrum van de onlusten was Parijs, waar groepen jongeren, aangemoedigd door Jean-Luc Mélenchon, de leider van de extreemlinkse partij La France Insoumise (LFI), de straat op gingen om te protesteren tegen ondermaatse onderwijsvoorzieningen, om vervolgens al plunderend een spoor van vernieling te trekken door de straten van de Franse hoofdstad. Voor zover valt na te gaan was het merendeel van de betrokken jongeren afkomstig uit de <em>banlieues</em>, die overwegend worden bevolkt door personen met een (Noord-)Afrikaanse migratieachtergrond.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het valt buiten het bestek van dit artikel om uitgebreid stil te staan bij de dieperliggende oorzaken van deze troebelen. Wel lijkt duidelijk dat zowel interetnische spanningen, als het onvermogen van de Franse samenleving om, in antwoord op de ontspoorde overheidsfinanciën, de tering naar de nering te zetten, een rol spelen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Niet alleen in Parijs, maar ook in andere steden in Frankrijk en in de buurlanden (Milaan, Brussel) deden zich ongeregeldheden voor die met veel geweld gepaard gingen. In Den Haag dreigden eveneens gewelddadige acties. Winkeliers timmerden hun etalages dicht, en supporters van ADO Den Haag kondigden aan zo nodig tegen zulke acties op te zullen treden. Uiteindelijk is het hier met een sisser afgelopen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het gezamenlijk optrekken van de linkse politiek met islamitische migranten zagen we recent ook elders in Europa. In Zweden wist het linkse blok bij de verkiezingen in september zoveel islamitische kiezers aan zich te binden, dat het rechtse blok, dat regeerde met gedoogsteun van de immigratie-kritische Zweden-democraten, het nakijken had. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Eveneens in september, bij de deelstaatverkiezingen in Berlijn, werd Die Linke, een partij die is voortgekomen uit de SED (de communistische partij van de DDR), met ruim een kwart van de stemmen de grootste fractie in het <em>Abgeortnetenhaus</em>. De partij verwierf hierdoor het voortouw bij het formeren van een linkse coalitie. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Die Linke wordt in Berlijn geleid door Elif Eralp, dochter van Turkse immigranten, en het succes van haar partij in de Duitse hoofdstad is in belangrijke mate te danken aan de steun van &#8211; veelal islamitische &#8211; kiezers met een migratieachtergrond. Saillant detail: op een overwinningsfeest was onder andere Issa Remmo aanwezig, een bekende figuur uit de beruchte Remmo-clan, die in Duitsland regelmatig in verband wordt gebracht met de etnische georganiseerde criminaliteit.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Vergrijzing en overheidsfinanciën</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Terug naar de oorzaken van de geweldsuitbarsting in Parijs en elders. We zoomen in op de ontspoorde overheidsfinanciën, met als belangrijke, zo niet belangrijkste, oorzaak dat landen niet adequaat hebben ingespeeld op de voorzienbare kosten van de vergrijzing. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De onderstaande grafiek brengt indicatoren in beeld die hiervoor illustratief zijn. Zij hebben betrekking op de zes <em>founding members</em> van de EEG, waaronder de drie grootste economieën van de huidige EU: D(uitsland), F(rankrijk) en I(talië).</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="1024" height="614" src="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/Roodenburg1-1024x614.png" alt="" class="wp-image-97444" srcset="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/Roodenburg1-1024x614.png 1024w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/Roodenburg1-300x180.png 300w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/Roodenburg1-768x461.png 768w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/Roodenburg1-1536x922.png 1536w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/Roodenburg1-600x360.png 600w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/Roodenburg1.png 1655w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph">De staatsschuldquotes van België, Frankrijk en Italië liggen boven de 100 en dus ver boven het afgesproken maximum van 60 voor landen in de eurozone. De drie landen zijn technisch gesproken failliet en kunnen alleen nog op de been blijven als de ECB hun rente kunstmatig laag houdt, bijvoorbeeld middels het opkopen van hun staatsobligaties. Google maar eens op ‘Transmission Protection Instrument’ (TPI), bijgenaamd ‘To Protect Italy’. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Aldus worden de gevolgen van onverantwoord financieel beleid afgewenteld op de meer solide landen die als aandeelhouders van de ECB mede-eigenaar worden van dubieuze activa – en dit is nog eufemistisch geformuleerd.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Breuk met Duitse traditie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Vergeleken met de drie genoemde landen staat Duitsland er beter voor. De staatsschuldquote ligt in de buurt van de EMU-norm van 60. Hierin manifesteert zich het solide financiële beleid waar onze oosterburen tot voor kort om bekend stonden. Tot voor kort, want <a href="https://www.wyniasweek.nl/oorlogsstemming-plaatst-immigratieproblematiek-op-de-achtergrond/">met het aantreden van Friedrich Merz als leider van de christendemocraten en bondskanselier is met die traditie gebroken</a>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zoals de grafiek laat zien kent Italië niet alleen de hoogste staatsschuldquote, maar ook het laagste kindertal per vrouw (1,2), onder demografen aangeduid als <em>Total Fertility Rate</em> (TFR). Dat lage kindertal is de drijvende kracht achter &#8211; en tevens een indicator voor &#8211; de mate van de vergrijzing van de bevolking. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor een gelijkblijvende bevolkingsomvang is een TFR nodig van 2,1. Bij gelijkblijvende TFR is in Italië iedere generatie circa 40 procent kleiner dan de vorige. Terzijde: de vergrijzing wordt niet alleen veroorzaakt door het lage kindertal, maar ook door de stijgende levensverwachting. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">De daling van de bevolkingsomvang in vergrijzende landen wordt getemperd door immigratie, maar dit biedt geen soelaas voor de uit de hand lopende staatsschuldquotes. In Jan van de Beeks bestseller <a href="https://www.wyniasweek.nl/product/migratiemagneet-nederland/" target="_blank" rel="noopener noreferrer"><em>Migratiemagneet Nederland</em></a> valt te lezen dat goed presterende immigranten na verloop van tijd meestal weer vertrekken, en dat minder goed presterende migranten, die per saldo een negatieve bijdrage leveren aan de overheidsfinanciën, juist vaker blijven. Er zijn overigens <a href="https://www.wyniasweek.nl/immigratie-helpt-niet-tegen-vergrijzing-of-wilt-u-een-half-miljard-nederlanders/">nog meer redenen waarom immigratie niet werkt als middel om de financiële gevolgen van de vergrijzing op te vangen</a>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Alle zes <em>founding members</em> hebben een TFR die duidelijk beneden het vervangingsniveau van 2,1 ligt. Zij hebben dus te <em>dealen</em> met een vergrijzende bevolking en de daarmee samenhangende hogere uitgaven voor zorg en pensioenen. Dat probleem komt niet uit de lucht vallen, want men kon het al decennia van tevoren zien aankomen. De torenhoge staatsschuldquotes in België, Frankrijk en Italië kunnen meerdere oorzaken hebben, maar dat men daar heeft verzuimd om te anticiperen op de vergrijzing is er één van, zo niet de hoofdoorzaak.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Niet vergrijzingsbestendig</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Anticiperen op de vergrijzing, hoe doe je dat? Als het gaat om de pensioenen kan dat wel degelijk. </p>



<p class="wp-block-paragraph">De meeste landen in de EU, waaronder ook de landen met hoge staatschuldquotes in de grafiek, hebben hun pensioenen geregeld via een omslagstelsel dat wordt uitgevoerd door de overheid. De werkende generaties betalen voor de gepensioneerden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het valt niet moeilijk in te zien dat zo’n systeem niet vergrijzingsbestendig is. Naarmate de vergrijzing doorzet worden de lasten voor de werkenden steeds hoger. In tegenstelling tot een omslagstelsel is een systeem dat is gebaseerd op kapitaaldekking wel vergrijzingsbestendig. Werkenden sparen dan, collectief of individueel, voor hun eigen pensioen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Gemengd systeem</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Nederland kent als een van de weinige landen in de EU een gemengd systeem. Het basispensioen, de AOW, wordt geregeld door de overheid en is gebaseerd op een omslagstelsel. Daar bovenop bouwen de meeste werknemers via hun bedrijf een aanvullend pensioen op dat is gebaseerd op kapitaaldekking. Dat het beleid van de pensioenfondsen en van de toezichthouder niet onomstreden is, zoals Eduard Bomhoff hier bij herhaling duidelijk heeft gemaakt, doet niets af aan de merites van dit systeem. </p>



<p class="wp-block-paragraph">In Duitsland is wel een begin gemaakt met dergelijke bedrijfspensioenfondsen, maar die leggen nu nog weinig gewicht in de schaal. Concluderend kunnen we stellen dat de meeste EU-landen, waaronder Duitsland, Frankrijk en Italië, hebben verzuimd voor hun pensioenen te sparen en dat zij daar nu de gevolgen van ondervinden in de vorm van uit de hand lopende overheidsfinanciën.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a id="_Hlk244868051"></a>Mede dankzij een meer vergrijzingsbestendig pensioensysteem ligt de Nederlandse staatsschuldquote ruim onder de norm van 60 procent van het bbp. De periodiek uitgevoerde vergrijzingssommen van het Centraal Planbureau (CPB) laten dan ook zien dat de gevolgen van de vergrijzing voor de overheidsfinanciën in Nederland beheersbaar zijn. Hieraan draagt tevens bij dat de overheid nog een flinke claim heeft op die aanvullende pensioenen doordat de premies aftrekbaar zijn, maar de uitkeringen worden belast.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Koploperdenken</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Je kunt je wel afvragen hoe het komt dat, ondanks ons meer vergrijzingsbestendige pensioensysteem, de Nederlandse burger toch de ene na de andere lastenverzwaring over zich heen krijgt. Zou dat misschien kunnen liggen aan de spilzucht van de progressieve kabinetten die hier doorgaans de dienst uitmaken, en van het door D66 gepromote koploperdenken? </p>



<p class="wp-block-paragraph">Moeten we geld uittrekken voor klimaatbeleid, dan willen we wel klimaatkoploper van Europa zijn. Moet de natuur beschermd worden, dan hanteren wij de strengste stikstofnorm ter wereld, zodat noodzakelijke economische activiteiten geen doorgang vinden. Moet er meer geld naar Oekraïne, dan willen we wel meer betalen dan andere landen, et cetera. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Gevaarlijke cocktail</h2>



<p class="wp-block-paragraph">We kunnen concluderen dat twee van de drie leidende landen in de EU (Frankrijk en Italië) blut zo niet failliet zijn, terwijl het derde land (Duitsland) op weg is hen achterna te gaan. Alle hier in beschouwing genomen landen, mogelijk met uitzondering van Luxemburg, hebben voorts te maken met interetnische spanningen die gemakkelijk tot uitbarsting kunnen komen, terwijl EU-rechters beheersing van de asielinstroom frustreren. Hoge energieprijzen, lastenverzwaringen en erosie van overheidsvoorzieningen maken de cocktail compleet.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> verschijnt 156 keer per jaar en wordt </em><strong><em>volledig mogelijk gemaakt</em></strong><em> door de donateurs. Doet u mee? </em><strong><em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/">Doneren kan zo</a></em></strong><em>. </em><strong><em>Hartelijk dank!</em></strong><em> </em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/geen-grip-op-migratie-en-hoge-energieprijzen-maar-anders-dan-bij-ons-kunnen-ze-in-duitsland-frankrijk-en-italie-ook-de-vergrijzing-niet-betalen-hoe-komt-dat/">Geen grip op migratie en hoge energieprijzen, maar anders dan bij ons kunnen ze in Duitsland, Frankrijk en Italië ook de vergrijzing niet betalen. Hoe komt dat?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Roodenburg-7-november-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Roodenburg-7-november-2026-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Roodenburg-7-november-2026.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Roodenburg-7-november-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Roodenburg-7-november-2026-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/11/WW-Roodenburg-7-november-2026.jpg" length="46361" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Waarom er helemaal geen vergrijzingscrash aankomt</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/waarom-er-helemaal-geen-vergrijzingscrash-aankomt/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-10-17</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Harrie Verbon]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 17 Oct 2026 03:50:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Beurscrash]]></category>
		<category><![CDATA[Vergrijzing]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=95374</guid>

					<description><![CDATA[<p>Paniek, paniek! Er is een permanente crash op zowel de aandelenmarkt als de obligatiemarkt in aantocht dankzij het grote aantal gepensioneerde ouderen. Tenminste, dat zei Joeri Schasfoort in het tv-programma Tegenlicht. Zo’n permanente crash noemt men ook wel asset meltdown. Omdat deze crash specifiek aan de vergrijzing wordt toegeschreven, noem ik hem hier de ‘vergrijzingscrash’. [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/waarom-er-helemaal-geen-vergrijzingscrash-aankomt/">Waarom er helemaal geen vergrijzingscrash aankomt</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Paniek, paniek! Er is een permanente crash op zowel de aandelenmarkt als de obligatiemarkt in aantocht dankzij het grote aantal gepensioneerde ouderen. Tenminste, dat zei Joeri Schasfoort in het tv-programma <a target="_blank" href="https://tegenlicht.vpro.nl/artikelen/pensioenen-op-de-tocht">Tegenlicht</a>. Zo’n permanente crash noemt men ook wel <em>asset meltdown</em>. Omdat deze crash specifiek aan de vergrijzing wordt toegeschreven, noem ik hem hier de ‘vergrijzingscrash’. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Die crash komt tot stand als ouderen gedurende ruime tijd hun vermogen in de vorm van aandelen en obligaties op de markt aanbieden om met de opbrengst hun oude-dagsconsumptie te kunnen betalen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Te weinig jongeren</h2>



<p class="wp-block-paragraph">In Nederland bestaat het vermogen deels uit zelf opgebouwd privévermogen, maar veel mensen zijn ook aangesloten bij een pensioenfonds waaraan zij pensioenpremies betalen tijdens hun werkende leven en waarvan zij een inkomen ontvangen tijdens hun pensioen. Het argument voor deze vergrijzingscrash gaat voor de Nederlandse situatie ongeveer als volgt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Laten we eerst kijken naar de (collectieve) pensioenfondsen. Er zijn veel gepensioneerde ouderen die allemaal een (hoog) pensioeninkomen van hun pensioenfondsen willen hebben. Gelukkig voor de pensioenfondsen ontvangen ze pensioenpremies van de jongere deelnemers. Maar omdat er (relatief) weinig jongeren zijn is de inleg van jongere deelnemers niet voldoende om de pensioenen van de ouderen mee te financieren. Dat betekent noodzakelijkerwijs dat de pensioenfondsen een deel van hun vermogen weg moeten doen. Aangezien het vermogen van pensioenfondsen voor het grootste deel bestaat uit aandelen en obligaties, zullen de pensioenfondsen een deel hiervan op de markt moeten zien te verkopen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Dan het privévermogen. In beginsel geldt daar hetzelfde als bij het vermogen dat via pensioenfondsen wordt opgebouwd. Als je ouder en ouder wordt, wordt de noodzaak om dat privévermogen aan te houden steeds kleiner. Je houdt immers steeds minder tijd over om dat vermogen op te souperen. Dus, als dat vermogen in aandelen en obligaties zit – voor een deel zit het ook in de (over)waarde van huizen – zullen ouderen die aandelen en obligaties op de markt proberen te slijten.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Overaanbod leidt tot dalende koersen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Maar wie wil al die aandelen en obligaties hebben? Jongeren zullen voor de opbouw van hun eigen privévermogen een deel daarvan willen opnemen, maar zeker niet alles. Er zijn namelijk betrekkelijk weinig jongeren in vergelijking met eerdere perioden. .</p>



<p class="wp-block-paragraph">Conclusie is dus dat er een overaanbod van aandelen en obligaties op de markt komt. Als gevolg daarvan is het onvermijdelijk dat de aandelenkoersen gaan dalen. Ook de prijzen van obligaties zullen dalen door het overaanbod. Omdat op die obligaties een vaste rente zit, betekent een lagere prijs voor obligaties indirect een hogere rente.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Slecht voor de economie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Beide effecten van vergrijzing zijn slecht voor de economie. Lagere aandelenkoersen betekent dat als bedrijven geld via de aandelenmarkt willen binnenhalen, zij per aandeel met een zekere nominale waarde minder geld zullen binnenhalen dan voorheen. Direct geld lenen, bijvoorbeeld van banken, is ook minder aantrekkelijk omdat de rente hoger is. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Bedrijven zullen dus minder aandelen uitgeven en/of minder gaan lenen. En, omdat ze het geld nodig hebben om te investeren in nieuwe producten of in nieuwe productiemethoden, heeft vergrijzing dus per saldo een negatief effect op de economie. Er zal minder economische groei zijn en dus ook minder hoge inkomensgroei dan we gewend waren.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Ouderen kosten meer dan ze opbrengen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">En misschien is het effect van vergrijzing nog wel erger dan hierboven geschetst. De vergrijzing zorgt er namelijk ook voor dat de overheidsbudgetten onder druk komen te staan. Ouderen betalen namelijk minder belasting dan toen ze jong waren, maar maken daarentegen veel meer gebruik van overheidsvoorzieningen. Denk daarbij vooral aan gezondheidszorg, maar ook aan zaken als door de overheid gesubsidieerde hulp in de huishouding. Ouderen zijn voor de overheid een verliespost, in de zin dat ze gemiddeld meer kosten dan ze opleveren. Bij jongeren in de werkende leeftijd is het precies andersom. Zij betalen gemiddeld meer aan belasting dan dat ze de overheid geld kosten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Door de naoorlogse geboortegolf tot de vroege jaren 1960 en de lage geboortecijfers daarna zijn er minder jongeren en meer ouderen dan 40 of 50 jaar geleden. De overheid heeft dus, bij ongewijzigde belastingtarieven, per saldo een hoger tekort op de begroting dan voorheen. Natuurlijk kan de overheid belastingtarieven gaan verhogen, maar daar zit een grens aan. De overheid zal dus door het hogere tekort meer obligaties op de markt aanbieden waardoor de rente nog verder zal stijgen dan alleen door het aanbod van obligaties door gepensioneerde ouderen. Vergrijzing leidt dus tot een soort dubbele crash.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Wanneer komt die vergrijzingscrash nu echt?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">So far, so bad. De vraag is: wanneer komt die vergrijzingscrash er nu echt aan? We hebben natuurlijk in 2008 nog een beurscrash gehad, maar daar zijn we na enige moeizame jaren weer uitgekropen. Maar de vergrijzingscrash zal geruime tijd aanhouden. Het ‘overtollige’ pensioenvermogen&nbsp;van de ouderen zal namelijk gespreid over de tijd op de markt worden aangeboden. &nbsp;</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="605" height="474" src="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/verbon1.png" alt="" class="wp-image-95375" srcset="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/verbon1.png 605w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/verbon1-300x235.png 300w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/verbon1-600x470.png 600w" sizes="(max-width: 605px) 100vw, 605px" /><figcaption class="wp-element-caption">Bron: door AI gegenereerd (niet noodzakelijk correct)</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Nu zijn de eerste leden van de naoorlogse geboortegolf rond 2010 met pensioen gegaan. Inmiddels zijn ongeveer alle leden van de geboortegolf met pensioen. Is er al iets van een vergrijzingscrash merkbaar? Het eerste waar we naar kunnen kijken is de ontwikkeling van het pensioenvermogen in Nederland. Hierboven zien we daar een grafiek van die loopt van 2004 tot 2026.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Dalend pensioenvermogen vanaf 2024 te wijten aan DNB</h2>



<p class="wp-block-paragraph">We zien dat in 2010 niet een duidelijke neerwaartse trend te zien is. Integendeel. De groei van &nbsp;het pensioenvermogen versnelt vanaf dat jaar. De groei van het vermogen begint echter af te nemen vanaf 2022 en het vermogen begint in 2024 zelfs te dalen. Is dit dan het begin van de ‘vergrijzingscrash’? Nee hoor, dat zou ook wel vreemd zijn omdat andere met Nederland vergelijkbare landen wel stijgende vermogens voor hun pensioenfondsen konden noteren. Bovendien is het nog steeds zo dat de pensioenuitkeringen die de pensioenfondsen doen onder de door hen ontvangen pensioenpremies liggen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een betere verklaring voor deze daling van het pensioenvermogen zijn de contra-productieve eisen die De Nederlandsche Bank (DNB) in het verleden aan de fondsen heeft opgelegd. Die eisen hadden betrekking op het zogeheten dekkingspercentage. Dat dreigde erg laag te worden bij een lage rente. Om dit te voorkomen gingen pensioenfondsen zich daartegen verzekeren. Dit was een verzekering waarbij de ‘verzekeraar’ zou uitkeren bij een dalende rente, maar waarbij de fondsen geld moesten betalen bij een stijgende rente. Helaas is de rente gaan stijgen. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Pensioendeskundige <a target="_blank" href="https://www.harrieverbon.nl/jelle-mensonides-hoe-de-nederlandsche-bank-dnb-het-pensioenstelsel-heeft-ondermijnd/">Jelle Mensonides</a> had al eerder berekend dat een stijgende rente de pensioenfondsen honderden miljarden euro’s aan vermogen zou kunnen kosten. Volgens het AI-plaatje is het minder, maar of dit klopt is niet zo duidelijk. <a target="_blank" href="https://x.com/PieterOmtzigt/status/2083914207804760372">Pieter Omtzigt</a> heeft uitgerekend dat het ook wel eens om een verlies van meer dan 150 miljard euro kan gaan.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Nog steeds geen vergrijzingscrash</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wat de collectieve pensioenregelingen betreft, kunnen we dus opmerken dat nu de hele geboortegolf met pensioen is, er toch nog geen enkel zicht is op een vergrijzingscrash. Dat kan aan vele oorzaken liggen. Zo zijn de pensioenpremies vanaf de eeuwwisseling gestegen. Deze lagen in de jaren 1990 nog rond de 12 procent van het inkomen, maar in 2010 waren deze inmiddels gestegen naar ongeveer 17 procent. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Die stijging zou veroorzaakt kunnen zijn door de toegenomen levensverwachting van jongere generaties waardoor pensioenfondsen meer pensioenvermogen voor deze jongeren moeten opbouwen.&nbsp;Een andere verklaring is dat er nu veel meer mensen aangesloten zijn bij een collectieve pensioenregeling dan in bijvoorbeeld 1980. Een gevolg is dat pensioenuitkeringen nu aan minder mensen worden uitgekeerd dan dat over pakweg 20 jaar zal zijn. Maar over 20 jaar lopen de jongste nog levende leden van de geboortegolf tegen de 90 jaar en hoeven we niet meer zo bang te zijn voor een vergrijzingscrash.&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Ouderen blijven sparen en anders is er migratie</h2>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="605" height="425" src="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/verbon2.png" alt="" class="wp-image-95376" srcset="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/verbon2.png 605w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/verbon2-300x211.png 300w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/verbon2-600x421.png 600w" sizes="(max-width: 605px) 100vw, 605px" /><figcaption class="wp-element-caption">Bron: cbs.nl</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Laten we dan vervolgens naar het privévermogen kijken. Bovenstaand plaatje van het CBS zegt eigenlijk alles wat er hier over te zeggen is. Volgens de theorie zouden mensen tot hun pensioen sparen om daarna langzaam hun vermogen op te maken. Dat gebeurt duidelijk niet. Zelfs mensen die ouder zijn dan 85 jaar houden een aanzienlijk privévermogen in stand. Dit is in de literatuur al heel lang bekend. </p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="3067971725" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Mensen ontsparen niet omdat ze minder consumeren dan ze – toen ze jong waren – van plan waren. Ook willen ouderen geld nalaten voor hun kinderen. Misschien willen ze ook vermogen achter de hand houden voor als zich onverwachte uitgaven voordoen, bijvoorbeeld in verband met medische uitgaven (vooral relevant in de Amerikaanse situatie, zie <a target="_blank" href="https://www.richmondfed.org/publications/research/economic_brief/2021/eb_21-32">hier</a>). Ook voor het privévermogen hoeven we voorlopig dus geen vergrijzingscrash te vrezen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Vraag blijft groter dan het aanbod</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Laten we wel zijn, als er echt een vergrijzingscrash in aankomst zou zijn, zou daar nu toch wel iets van te merken moeten zijn. De hele naoorlogse geboortegolf is immers inmiddels met pensioen. Pensioenfondsen en gepensioneerde vermogensbezitters zouden daarom zo langzamerhand bezig moeten zijn hun vermogen op de aandelen- en obligatiemarkt aan te bieden. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar, als het al gebeurt, staat er zoveel vraag tegenover dat de grote vergrijzingscrash niet optreedt. En waar die vraag vandaan zou kunnen komen, daar geeft Joeri Schasfoort in het tv-programma <em>Tegenlicht</em> ook antwoord op. Zelf <a target="_blank" href="https://www.harrieverbon.nl/immigratie-kan-de-vergrijzing-stoppen-zonder-explosies/">gaf ik vier jaar geleden</a> hetzelfde antwoord: ‘immigratie kan de vergrijzing stoppen’. Zonder vergrijzing zal er ook geen vergrijzingscrash komen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><strong><em>Doet u (weer) mee?</em></strong></a><strong><em> </em></strong><em>Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/waarom-er-helemaal-geen-vergrijzingscrash-aankomt/">Waarom er helemaal geen vergrijzingscrash aankomt</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HarrieVerbon-15-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HarrieVerbon-15-10-26-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HarrieVerbon-15-10-26.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HarrieVerbon-15-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HarrieVerbon-15-10-26-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/10/HarrieVerbon-15-10-26.jpg" length="133188" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Verhoog de eigen bijdragen van de gebruikers van ouderenzorg</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/verhoog-de-eigen-bijdragen-van-de-gebruikers-van-ouderenzorg/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2026-01-10</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Wim Groot]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 10 Jan 2026 04:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Vergrijzing]]></category>
		<category><![CDATA[Zorg]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=76897</guid>

					<description><![CDATA[<p>Afgelopen jaar is de eerste lichting van de babyboom-generatie tachtig geworden. Dat de grote geboortecohorten van na de Tweede Wereldoorlog op leeftijd komen, is zichtbaar in de zorgkosten. De uitgaven aan langdurige zorg zijn sinds 2015 bijna verdubbeld. De groei van de ouderenzorg is veel groter dan bijvoorbeeld die van de ziekenhuisuitgaven. Deze namen in [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/verhoog-de-eigen-bijdragen-van-de-gebruikers-van-ouderenzorg/">Verhoog de eigen bijdragen van de gebruikers van ouderenzorg</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Afgelopen jaar is de eerste lichting van de babyboom-generatie tachtig geworden. Dat de grote geboortecohorten van na de Tweede Wereldoorlog op leeftijd komen, is zichtbaar in de zorgkosten. De uitgaven aan langdurige zorg zijn sinds 2015 bijna verdubbeld. De groei van de ouderenzorg is veel groter dan bijvoorbeeld die van de ziekenhuisuitgaven. Deze namen in de afgelopen tien jaar met ‘slechts’ 50% toe. Als je bedenkt dat ons nationaal inkomen, waaruit deze kosten moeten worden betaald, met maar een derde omhoog ging, dan is duidelijk dat de kosten van de vergrijzing een steeds grotere last vormen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">We staan nog maar aan het begin van de vergrijzingsgolf. Tot 2040 zal het aantal 65-plussers nog met 40 procent toenemen en het aantal 80-plussers verdubbelen. De kosten van de ouderenzorg zullen daardoor nog eens verdubbelen, zo blijkt uit een ambtelijk rapport (IBO ouderenzorg) dat drie jaar geleden is verschenen maar nog niets aan urgentie heeft ingeboet. Het is verplicht leesvoer voor D66, VVD en CDA die nu bij elkaar zitten voor de kabinetsformatie.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Bij ons is vergrijzing een zorgprobleem</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het is waarschijnlijk dat het nieuwe kabinet zal proberen de groei van de uitgaven aan ouderenzorg aan banden te leggen. Vanuit de Europese Commissie worden lidstaten gemaand om iets te doen aan de kosten van de vergrijzing. Zonder ingrijpen ontspoort in veel lidstaten de overheidsbegroting en lopen het begrotingstekort en de staatsschuld uit de hand.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In veel zuidelijke landen zijn de uitgaven aan pensioenen het probleem. In deze landen hebben werknemers niet, zoals wij, gespaard voor hun pensioen via een pensioenfonds, maar worden deze betaald uit de collectieve uitgaven zoals bij ons alleen het geval is met de AOW. Daar staat tegenover dat geen enkel ander land binnen de EU zo veel geld uittrekt voor ouderenzorg als Nederland. In de meeste EU landen is de vergrijzing een pensioenprobleem, bij ons is het een zorgprobleem.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Daar komt bij dat het nieuwe kabinet geld moet vinden voor investeringen in defensie. Onze krijgsmacht moet snel versterkt worden om tegenwicht te kunnen bieden aan de agressie van imperialistische machten als Rusland en de Verenigde Staten. Bezuinigen op andere uitgavenposten, zoals de ouderenzorg, is daarbij onvermijdelijk</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het IBO-rapport laat zien dat het aantal mogelijkheden om te bezuinigen op ouderenzorg beperkt is. Er zijn slechts drie smaken.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Grotere doelmatigheid</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het kabinet kan proberen om de doelmatigheid van de uitgaven aan ouderenzorg te vergroten. Hierbij kun je denken aan het voorkomen dat ouderen onnodige zorg krijgen of zorg die niet werkt. Bij de ziekenhuizen hebben de zorgverzekeraars de afgelopen jaren zo ingezet op meer doelmatigheid en dit heeft tot een afname van de groei van de uitgaven geleid.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zorgverzekeraars hebben daar belang bij, want lagere ziekenhuiskosten betekent lagere zorgpremies en lagere zorgpremies zijn onderdeel van de concurrentie tussen zorgverzekeraars om verzekerden te trekken. In de langdurige zorg ontbreekt dit. De zorgkantoren die de langdurige zorg uitvoeren zijn administratiekantoren en voelen geen externe druk om het geld doelmatiger te besteden.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Beknibbelen op kwaliteit</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Nu zou je delen van de ouderenzorg kunnen overhevelen naar de zorgverzekeraars of naar de gemeenten, maar de ervaring leert dat dergelijke stelselwijzigingen vaak gepaard gaan met een kostenexplosie en niet met een bezuiniging. De gemeenten hebben verder nu al grote moeite om hun taken op het gebied van maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg goed uit te voeren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tot slot betekent doelmatiger werken in de langdurige zorg vaak beknibbelen op de kwaliteit van zorg. Geen enkele minister wil aan talkshowtafels uitleggen waarom door haar/zijn bezuinigingsbeleid ouderen in verleeghuizen dagenlang met een luier om in bed moeten liggen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een doelmatigheidsmaatregel die wel geld oplevert is de aanpak van fraude in de zorg. Met name het persoonsgebonden budget (pgb) is zeer fraudegevoelig. Het beperken van pgb’s tot cliënten die zelf het beheer over hun budget en de regie over de zorg kunnen voeren, zou veel fraude kunnen voorkomen. Het zou betekenen dat ouderen met enige vorm van dementie niet meer in aanmerking komen voor een pgb.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Kleiner pakket</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De tweede mogelijkheid om de groei van de kosten van ouderenzorg te beperken is het pakket te verkleinen. In de afgelopen jaren is de toegang tot verpleeghuizen al beperkt, waardoor ouderen die intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging nodig hebben tegenwoordig zorg thuis krijgen en niet worden opgenomen in een verpleeghuis. Als dit nog verder wordt aangescherpt zouden met name dementerende ouderen niet meer in een verpleeghuis terecht kunnen. Dat zou veel maatschappelijke risico’s met zich meebrengen. Ook dat wil een nieuwe minister van langdurige zorg liever niet in een talkshow uitleggen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Verhoging van eigen bijdragen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Blijft de derde mogelijkheid over: het verhogen van de eigen bijdragen die gebruikers van ouderenzorg betalen. Daar is alle reden voor. De eigen betalingen voor ouderenzorg zijn in ons land veel lager dan in andere landen. In bijvoorbeeld Duitsland, Frankrijk en Engeland moeten zelfs kinderen bijdragen aan de verpleeghuiszorg van hun ouders. Dat is hier ondenkbaar, maar laat wel zien dat de eigen bijdragen hier best wel wat omhoog kunnen. Te meer omdat de huidige generatie ouderen relatief vaak een goed inkomen heeft en over een behoorlijk vermogen beschikt, veelal in de vorm van een eigen woning.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bij (het verhogen van) eigen bijdragen zou bijvoorbeeld gedacht kunnen worden aan verhoging van de vermogensbijtelling voor het bepalen van de eigen bijdrage voor verpleeghuizen. Deze is nu 4% (dat wil zeggen dat voor iemand met €100.000 vermogen €4.000 wordt opgeteld bij het inkomen waarop de hoogte van de eigen bijdrage wordt bepaald). Daarnaast zou ook de eigen woning meegerekend kunnen worden bij het bepalen van de eigen bijdrage en zouden de eigen bijdragen zelf omhoog kunnen.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Niet populair</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een andere mogelijkheid is om een (inkomensafhankelijke) eigen bijdrage voor de wijkverpleging in te voeren. Tenslotte is het goed dat vanaf 2027 de inkomensafhankelijke bijdrage in de Wmo opnieuw wordt ingevoerd. De inkomensafhankelijke bijdrage mag daarbij best wel wat hoger dan nu wordt voorgesteld. Vooral de hogere imkomens zouden meer kunnen bijdragen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het invoeren of verhogen van eigen bijdragen is niet populair. Ouderen laten hun geld liever aan hun kinderen na dan dat ze het besteden aan zorg voor zichzelf. Om de pijn te verzachten zouden hogere eigen bijdragen aan drie voorwaarden moeten voldoen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Om te beginnen zou het aantrekkelijker moeten worden gemaakt voor ouderen om hun eigen geld in te zetten voor zorg in plaats van het op te potten voor de kinderen. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door kinderen van ouderen die meer zelf hebben betaald voor hun zorg, een hogere vrijstelling te geven voor de erfbelasting.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="3067971725" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Daarnaast moet het makkelijker worden voor ouderen om hun eigen vermogen in te zetten voor zorg. Banken zouden ouderen hierbij meer moeten helpen, bijvoorbeeld door het makkelijker te maken om een omkeerhypotheek af te sluiten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tenslotte zouden ouderen die zelf voor hun zorg betalen, daar ook iets van moeten terugzien in de vorm van meer aandacht, service en luxe in een verpleeghuis.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Kadootje</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Tot slot zou het nieuwe kabinet het kadootje van het kabinet-Schoof kunnen uitpakken. Het kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB had €600 miljoen gereserveerd voor het herinvoeren van de bejaardenhuizen. Nu zit niemand te wachten op de terugkeer van verzorgingshuizen, dus dit geld is niet gebruikt. Een eenvoudige en pijnloze bezuiniging ligt zo voor het kabinet Jetten voor het grijpen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week </em></strong><em>verschijnt 156 keer per jaar en wordt<strong> volledig mogelijk gemaakt </strong>door de donateurs. Doet u mee, ook in het nieuwe jaar? </em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doneren kan zo</em></a><em>.</em><strong><em>&nbsp;Hartelijk dank! </em></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/verhoog-de-eigen-bijdragen-van-de-gebruikers-van-ouderenzorg/">Verhoog de eigen bijdragen van de gebruikers van ouderenzorg</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/01/WimGroot-10-1-26-2-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/01/WimGroot-10-1-26-2-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/01/WimGroot-10-1-26-2.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/01/WimGroot-10-1-26-2-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/01/WimGroot-10-1-26-2-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2026/01/WimGroot-10-1-26-2.jpg" length="64877" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Bevorder de beeldvorming rond ouderen door ze te stimuleren langer aan het werk te blijven</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/bevorder-de-beeldvorming-rond-ouderen-door-ze-te-stimuleren-langer-aan-het-werk-te-blijven/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2025-11-29</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Tinie Kardol]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 29 Nov 2025 04:50:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Arbeidsmarkt]]></category>
		<category><![CDATA[Mantelzorg]]></category>
		<category><![CDATA[Pensioenen]]></category>
		<category><![CDATA[Vergrijzing]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=74979</guid>

					<description><![CDATA[<p>Het CBS geeft aan dat in 2024 bijna&#160;93&#160;duizend&#160;werknemers met pensioen zijn gegaan. De gemiddelde pensioenleeftijd was 66 jaar en 1 maand. Voor het eerst werd de leeftijdsgrens van 66 jaar overschreden. Gemiddeld genomen hebben mensen na de pensioendatum nog ruim 20 jaar te leven; mannen 19 jaar en vrouwen 21 jaar. Over ruim vier decennia [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/bevorder-de-beeldvorming-rond-ouderen-door-ze-te-stimuleren-langer-aan-het-werk-te-blijven/">Bevorder de beeldvorming rond ouderen door ze te stimuleren langer aan het werk te blijven</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Het CBS geeft aan dat in 2024 bijna&nbsp;93&nbsp;duizend&nbsp;werknemers met pensioen zijn gegaan. De gemiddelde pensioenleeftijd was 66 jaar en 1 maand. Voor het eerst werd de leeftijdsgrens van 66 jaar overschreden. Gemiddeld genomen hebben mensen na de pensioendatum nog ruim 20 jaar te leven; mannen 19 jaar en vrouwen 21 jaar. Over ruim vier decennia hebben we daar nog een tiental jaren levensverwachting bij opgeteld.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hoe ziet het niet-arbeidzame leven er in die pensioendecennia uit? Wat brengt gepensioneerden in beweging en waar staan ze bij stil?</p>



<h2 class="wp-block-heading">Van abrupt stoppen met werken naar geleidelijke afbouw</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Allereerst moet worden opgemerkt dat het met pensioen gaan voor velen geen gebeurtenis meer is waar reikhalzend naar wordt uitgekeken. Nederland heeft de pensioenleeftijd gekoppeld aan de levensverwachting, maar ondanks het later met pensioen gaan dan de welhaast institutionele leeftijd van 65 jaar, is menig aspirant gepensioneerde het betaald werken allesbehalve beu.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Honderdduizenden mensen werken langer door en stellen een volledig pensioen uit. Het merendeel hiervan, dat tot bijvoorbeeld de 75-jarige leeftijd doorwerkt, is zelfstandige zonder personeel. Een enorme krapte aan personeel op de arbeidsmarkt speelt hen in de kaart. Men acht zichzelf in staat om langer door te werken! Bijna de helft van de mensen die nog niet met pensioen is, wil langer doorwerken als dat zou kunnen met minder uren of minder dagen en een kwart wil doorwerken als stoppen financieel onaantrekkelijk is, of lichter werk wordt aangeboden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Een betere voorlichting over de fiscale gevolgen van langer doorwerken en überhaupt over de mogelijkheden om dit te doen, zou meer pensionado’s mobiliseren en een gewenste verschuiving op de arbeidsmarkt teweegbrengen. Het oprichten van consultatiebureaus voor ouderen, voor toeleiding van ouderen naar de arbeidsmarkt, is hiervoor het overwegen waard. &nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">De pensioenplicht is meer en meer een pensioenrecht en flexibilisering heeft zich hiervan meester gemaakt. Opportunisme is de arbeidsmarkt niet vreemd, maar ook de (aspirant-)gepensioneerde niet. Een allerminst uitgeblust gevoel, het gehecht zijn aan collega’s, het moeilijk kunnen loslaten van werkzaamheden waarin expertise is opgebouwd, het gevoel nuttig bij te dragen aan de samenleving en de zekerheid van wat extra inkomen maken een uitstel van de pensioendatum aantrekkelijk.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Geestdrift en plichtsbesef</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wat als het arbeidzaam leven gedeeltelijk of volledig de rug is toegekeerd? Een aantal maanden geleden werd de Nederlandse tv-kijker verrast door een ideëel reclamefilmpje dat te denken geeft. Een, zo op het oog, jonge zestig-plusser zat rustig tv te kijken toen hij plotseling werd overvallen door een groepje mannen die – woordeloos &#8211; hem uit zijn zetel tilden en meevoerden naar een dansgelegenheid om daar te socialiseren. Blijkbaar is het in je eentje tv-kijken niet iets waar je je op kunt laten voorstaan wanneer je wat op leeftijd begint te komen. Je moet je &#8211; voor je bestwil &#8211; onder andere mensen begeven, is het motto van de reclame.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer het zitgedrag onder gepensioneerden hoogtij zou vieren en hun maatschappelijk engagement onder zware druk zou staan, had een interventie &#8211; zoals de tv-spot &#8211; het overwegen waard kunnen zijn. Maar de werkelijkheid is dat we ons land mede draaiend houden door een enorme geestdrift en plichtsbesef van mensen die geheel of gedeeltelijk met pensioen zijn. De feiten liegen er niet om: 53 procent van de 65-plussers doet aan vrijwilligerswerk, meer dan welke andere leeftijdscategorie ook, en 75-plussers komen tot een respectabele 47 procent. Een op de vijf mensen van 60-69 jaar en iets meer dan een op de zeven 70-plussers neemt mantelzorgtaken op zich <em>(VZinfo.nl; CBS-gezondheidsenquête).</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Uit onderzoek van de Belgian Ageing Studies in Nederlandse gemeenten kwam daarnaast naar voren dat de helft van alle grootouders, zo tot het vijfenzeventigste levensjaar, met enige regelmaat hun kleinkinderen opvangt (BAS, 2017)<em>. </em>Menig oudere steekt zowel de handen uit de mouwen voor de opvang van kleinkinderen, voor het verlenen van mantelzorg én voor het verrichten van vrijwilligerswerk.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een druk, afwisselend bestaan derhalve dat af en toe om rustpunten vraagt, zoals het zappen langs tv-zenders en waarbij men zeker niet op een interventie van Big Brother zit te wachten.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Het leven is te kort</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wie uit voorgaande cijfers mocht opmaken dat het maatschappelijk leven van pensionada’s zich enkel afspeelt dichtbij de mantelzorgbehoevende naasten, bij de opvang van kleinkinderen, of binnen het verenigingsleven, al dan niet in combinatie met een kleiner dienstverband, onderschat de enorme diversiteit van activiteiten om het leven te verrijken. Sociale bewogenheid van ouderen manifesteert zich op meerdere manieren: door collectes voor goede doelen; door het helpen bij de voedselbank; door het brengen van hulpbehoevende buurtgenoten naar een afspraak bij de huisarts of in het ziekenhuis. Maar ook door zorg voor de natuur of het schoonhouden van buurten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De pensioenleeftijd kenmerkt zich voor menigeen ook door het oppakken van oude hobby’s, het starten met cursussen, het doen aan meditatietechnieken, het opsnuiven van cultuur, het voeren van gesprekken over levensbeschouwelijke onderwerpen, het reizen naar geliefde oorden, het verhuizen naar een comfortabele behuizing. Kortom: gezondheid-bevorderende activiteiten nemen de overhand en gepensioneerden laten zich tevens gelden als consument die geld in het laadje brengt van ondernemend Nederland. Het leven is eigenlijk te kort voor ouderen om alle ambities waar te kunnen maken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="3067971725" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Op 28 november aanstaande zendt Omroep MAX bij <em>Meldpunt Actueel</em> een serie uit over de positie van gepensioneerden in onze samenleving. De stelling wordt geponeerd dat ouderen meer moeten bijdragen om de kosten van de vergrijzing te betalen. Een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd naar 70 jaar om langer premies mee te blijven betalen is een tweede stelling.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Naast de hoge immateriële bijdragen van ouderen, die hierboven werden belicht, wordt nadrukkelijk ook gedoeld op het meebetalen van de lasten die op hogere leeftijd optreden en de kosten van de overheid de pan uit doen rijzen. Het is natuurlijk goed om te vermelden dat ouderen vele jaren van hun werkzame leven premies hebben afgedragen, waaronder op het gebied van ziektekosten, zonder dat zij daar vanwege een goede gezondheid noemenswaardige aanspraak op hebben gemaakt. Maar ons land wordt niet enkel bemenst door fitte, actieve en welgestelde ouderen. Ruim vijftien procent van de senioren heeft het al zwaar genoeg om de maandelijkse lasten te kunnen dragen. En het is juist deze groep ouderen die meer dan gemiddeld zorg consumeert en de zorgkosten opdrijft.&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Deels blijven werken met behoud van salaris</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Daarnaast is de beeldvorming over ouderen, ondanks een rijk gevulde agenda, niet onverdeeld positief. Zo rond de pensioengerechtigde leeftijd wordt eerder de vraag gesteld wanneer je ermee ophoudt dan onder welke voorwaarden je langer zou willen blijven en wat je daarvoor nodig hebt. De animo voor een langer verblijf op de arbeidsmarkt zou een flinke impuls krijgen als zittend personeel dat tegen de pensioenleeftijd aanloopt de kans krijgt zich te scholen of van functie te veranderen. Een hand in hand gaan van de afbouw van de werkzaamheden, het geleidelijk overdragen van de kennis en ervaring en het experimenteren met maatschappelijke dienstverlening voor mensen voor wie een immateriële bijdrage aan de samenleving nieuw is, zou zowel de arbeidsparticipatie, de maatschappelijke participatie als positieve beeldvorming een boost geven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Inmiddels tien jaar geleden kregen zes mensen die in een zorginstelling werkten, niet eerder ervaring hadden opgedaan met vrijwilligerswerk en tegen de pensioenleeftijd aanliepen, de kans om een dagdeel in de twee weken met behoud van salaris vrijwilligerswerk te gaan doen. Het was een succes. Na beëindiging van hun dienstverband bleven vijf van de zes medewerkers actief voor de samenleving. &nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Tinie Kardol</em></strong><em> is auteur van <a href="http://partnerprogramma.bol.com/click/click?p=1&amp;t=url&amp;s=1434258&amp;url=https://www.bol.com/nl/nl/f/de-staatsinjectie/9300000188575057/&amp;f=txl">‘De Staatsinjectie’</a> en nam gisteren als debater deel aan het programma ‘Meldpunt Actueel’ van Omroep Max. </em><a href="https://www.maxmeldpunt.nl/uitzendingen/publieksdebat-wat-ga-je-doen-na-je-pensioen/" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Hier</em></a><em> terug te zien.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> verschijnt 156 keer per jaar en wordt <strong>volledig mogelijk gemaakt</strong> door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? <strong><a href="http://www.wyniasweek.nl/doneren/">Doneren kan zo</a></strong>. <strong>Hartelijk dank!</strong> </em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw publicabele reacties aan&nbsp;</em><a href="mailto:reacties@wyniasweek.nl" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>reacties@wyniasweek.nl</em></a><em>. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/bevorder-de-beeldvorming-rond-ouderen-door-ze-te-stimuleren-langer-aan-het-werk-te-blijven/">Bevorder de beeldvorming rond ouderen door ze te stimuleren langer aan het werk te blijven</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/TinieKardol-29-11-25-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/TinieKardol-29-11-25-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/TinieKardol-29-11-25.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/TinieKardol-29-11-25-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/TinieKardol-29-11-25-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/TinieKardol-29-11-25.jpg" length="61148" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Wat als alle mensen ouder dan zeventig opeens van de aardbodem zouden verdwijnen?</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/wat-als-alle-mensen-ouder-dan-zeventig-opeens-van-de-aardbodem-zouden-verdwijnen/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2025-11-25</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Paul Frentrop]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 25 Nov 2025 04:51:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Vergrijzing]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=74715</guid>

					<description><![CDATA[<p>In gezelschap van vrienden die tegen een geestelijk stootje kunnen, mag ik graag de incorrecte grap maken dat als God in één klap alle blanken van de aarde zou laten verdwijnen, de wereld een stuk racistischer zou zijn. Er zijn ook andere versies van dit gedachte-experiment te verzinnen. Stel dat alle mensen ouder dan zeventig [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/wat-als-alle-mensen-ouder-dan-zeventig-opeens-van-de-aardbodem-zouden-verdwijnen/">Wat als alle mensen ouder dan zeventig opeens van de aardbodem zouden verdwijnen?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">In gezelschap van vrienden die tegen een geestelijk stootje kunnen, mag ik graag de incorrecte grap maken dat als God in één klap alle blanken van de aarde zou laten verdwijnen, de wereld een stuk racistischer zou zijn. Er zijn ook andere versies van dit gedachte-experiment te verzinnen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Stel dat alle mensen ouder dan zeventig opeens van de aarde zouden verdwijnen. Het is maar een ideetje, maar als zo’n vraag bij je opkomt blijft die hangen. Voor de goede orde: Ik heb het niet over het doodmaken van mensen boven de zeventig. Ik probeer me voor te stellen wat er gebeurt als God in zijn onmetelijke wijsheid iedereen ouder dan zeventig van de aarde af haalt en op basis van zijn laatste oordeel de goeden onder hen in de hemel opneemt en de slechten naar het vagevuur dan wel de hel verwijst.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Verdriet en opluchting</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het effect van zo’n goddelijk ingrijpen op de rest van de mensheid zou niet per se negatief zijn. Er zal natuurlijk verdriet heersen om het verlies van ouders en grootouders, hoewel misschien her en der ook opluchting. Veel jonge gezinnen die het toch al zo druk hebben, zullen het opvangschema van de kinderen aan moeten passen. Maar het is een zegen om eerder te sterven dan je (klein)kinderen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De economie zal gewoon doordraaien. Mensen boven de zeventig deden toch al niet meer mee met het productieproces. De regering kan doorregeren, want daar zit niemand boven de zeventig in. (Voor China, Rusland, Iran en de Verenigde Staten ligt dat anders, maar we beperken ons gedachtenexperiment tot een goddelijk ingrijpen alleen in Nederland.)</p>



<p class="wp-block-paragraph">Alle ambtelijke diensten blijven functioneren. Het in de kabinetten Rutte III en Rutte IV (VVD, CDA, D66 en ChristenUnie) met meer dan 40 procent gestegen aantal Rijksambtenaren blijft zijn taken uitvoeren en heeft minder te doen want veel problemen zijn in één klap opgelost.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Zo kunt u op de weg dan lekker doorrijden en is de woningnood verdwenen omdat er meer dan genoeg woningen vrijkomen. Tien nieuwe steden zijn niet nodig. Als de 3,2 miljoen mensen in Nederland boven de zeventig allemaal stoppen met ademen, consumeren en defeceren, blijken ook alle klimaat- en stikstofdoelen opeens makkelijk te halen. Een nieuw regeerakkoord past op één A4-tje.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bovendien wordt de maatschappij opgeschoond. Niet alleen verdwijnen tv-programma’s als <em>Heel Holland Bakt</em> en misschien wel de gehele publieke omroep bij gebrek aan kijkers van de buis. Ook gaan alle dag- en weekbladen failliet omdat hun abonneebestand verschrompelt. Het aantal PvdA- en CDA-stemmers halveert. De ANWB en de FNV houden op te bestaan.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Belastingen omlaag</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het nu onoplosbare probleem van de almaar stijgende kosten van de zorg is dan uit de wereld. De meeste zorgkosten worden immers gemaakt in de laatste levensjaren. Veel van de 1,5 miljoen mensen die nu in de zorg werken – van wie 300.000 in de administratie – kunnen andere dingen gaan doen. De AOW-premie kan met meer dan de helft omlaag, de pensioenpremie ook en de 1700 miljard die de pensioenfondsen nu in kas hebben, kan voor nuttige dingen worden gebruikt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bijvoorbeeld om genoeg wapens te kopen voor de hele NAVO en de energietransitie moeiteloos te financieren. Dan houden we nog geld over voor gratis kinderopvang. De belastingen kunnen fors omlaag. Huisartsen kunnen weer leven zoals vroeger en meer tijd besteden aan hun resterende patiënten. De gruwelen van Alzheimer blijven de meesten voortaan bespaard en niemand zal nog de drogredenering geloven dat immigratie nodig is vanwege de vergrijzing. Het leven wordt een paradijs.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Een bescheiden voorstel</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Bovenstaande is satire in de geest van Jonathan Swift, de schrijver die wij vooral kennen van <em>Gullivers Reizen</em>, maar die meer lezenswaardigs heeft geschreven. Zoals zijn pamflet <em>Een bescheiden voorstel</em> uit 1729 waarin hij aanbeval om de kinderen van de armen als voedsel aan de rijken ter beschikking te stellen. Dan zijn die kinderen geen last meer voor hun ouders en zijn ze alsnog tot nut van de maatschappij, aldus Swift: Ze kunnen goed dienen als vervanging van hertenvlees nu de rijken alle herten hebben afgeschoten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op zijn grafsteen heeft Swift laten zetten dat hij dat schotschrift schreef vanuit ‘heftige verontwaardiging’ (<em>saeva indignatio</em>) over de hongersnood in Ierland in 1728 en 1729 toen daar ontelbare arme boeren stierven zonder dat het de veelal in Engeland woonachtige grootgrondbezitters iets kon schelen.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>De levensspanne is niet oneindig</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dit stukje is niet geschreven uit verontwaardiging, maar wel vanuit de observatie dat veel van de materiële problemen van vandaag voortkomen uit de drang om zo lang mogelijk te blijven leven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daarmee wil ik niet zeggen dat die materiële problemen luxeproblemen zijn. De drang om in leven te blijven is immers ouder dan de mens. Nieuw is slechts dat de wetenschap het mogelijk maakt om dit streven te verwezenlijken. Maar zoals iedere wens heeft ook deze ongedachte gevolgen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Net zoals de industrialisatie het mogelijk maakte de consumptiedrift van de mens meer dan ooit te bevredigen waardoor obesitas nu meer mensen doet sterven dan honger, zo gaf het streven van de medische wetenschap naar gezondheid ons als onbedoeld gevolg de vergrijzing.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vergrijzing is voor beleidsmakers een vraagstuk, maar voor ieder van ons individueel de bedoeling. Het goede blijft echter alleen maar goed als het met mate wordt genoten. Dat geldt ook voor het langere leven. Op een gegeven ogenblik slaat de drang om te leven om in overmoed. Maar wanneer? De levensspanne van de mens is zeventig jaar, alleen de sterken kunnen door naar tachtig, zegt de bijbel (Psalm 90, vers 10).</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Niet dat ik dit veertig keer zeventig jaar oude boek op dit gebied autoriteit wil toekennen. Het illustreert slechts dat de mens al lang nadenkt over hoelang hij te leven heeft. Juist vanuit bijbelvaste hoek wordt dit denken in Nederland echter gefnuikt met de stelling dat je eerst geruime tijd ondraaglijk moet lijden voordat er over een niet natuurlijk levenseinde kan worden gesproken. In mijn ogen is dat een sadistisch standpunt, dat nergens in de Bijbel is terug te vinden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als gevolg van dat standpunt kun je in een wilsverklaring echter vastleggen wat je wilt, maar heb je in de Nederlandse rechtsstaat niets te willen over je levenseinde. Vanuit dit christelijk denken is in de Nederlandse wetgeving de paradox neergeslagen dat jouw wilsverklaring pas juridische waarde krijgt wanneer je zelf niet meer kunt aangeven wat je wilt.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Een genetisch mankement</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">In vervolg op de wetenschapstak medicijnen heeft de biologie, met name de genetica, de laatste halve eeuw veel invloed gehad op ons denken. De term evolutie is – in Vlaanderen meer nog dan hier – onderdeel geworden van het dagelijks taalgebruik. Maar celdeling, de basis van de evolutie, is een proces zonder einde, waar steeds meer foutjes in optreden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als onze genen na zeventig jaar alle lichaamsfuncties in één klap zouden stoppen, dan zouden we met dat feit moeten en dus kunnen leven. Zo zijn we echter niet geschapen. Daarom ploeteren we voort in het moeras van problemen die we zelf veroorzaken, steeds weer oplossingen vindend. Dat is niet altijd een fraai gezicht, maar het is wel vooruitgang.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> verschijnt 156 keer per jaar en wordt <strong>volledig mogelijk gemaakt</strong> door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? <a href="http://www.wyniasweek.nl/doneren/"><strong>Doneren kan zo</strong>.</a> <strong>Hartelijk dank!</strong> </em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan </em><a href="mailto:reacties@wyniasweek.nl" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>reacties@wyniasweek.nl</em></a><em>. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom!</em>&nbsp;</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/wat-als-alle-mensen-ouder-dan-zeventig-opeens-van-de-aardbodem-zouden-verdwijnen/">Wat als alle mensen ouder dan zeventig opeens van de aardbodem zouden verdwijnen?</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/frentrop-1-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/frentrop-1-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/frentrop-1.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/frentrop-1-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/frentrop-1-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/frentrop-1.jpg" length="48536" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Ongelofelijk maar waar: in ons land krijgen ouderen niet meer vanzelfsprekend de medische zorg die zij nodig hebben</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/ongelofelijk-maar-waar-in-ons-land-krijgen-ouderen-niet-meer-vanzelfsprekend-de-medische-zorg-die-zij-nodig-hebben/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2025-11-13</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gastauteur]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 13 Nov 2025 04:52:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Leeftijdsdiscriminatie]]></category>
		<category><![CDATA[Ouderen]]></category>
		<category><![CDATA[Vergrijzing]]></category>
		<category><![CDATA[Zorg]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=74238</guid>

					<description><![CDATA[<p>Door Loes van Kempen* en Henk Struikmans* De start van kabinet Rutte IV, die bijna gelijk viel met het einde van de coronacrisis, markeerde het wankele begin van een nieuw tijdperk: sinds jaren was er in het kabinet weer een minister van Volksgezondheid met een medische achtergrond en veel bestuurlijke ervaring in de zorg. Helaas [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/ongelofelijk-maar-waar-in-ons-land-krijgen-ouderen-niet-meer-vanzelfsprekend-de-medische-zorg-die-zij-nodig-hebben/">Ongelofelijk maar waar: in ons land krijgen ouderen niet meer vanzelfsprekend de medische zorg die zij nodig hebben</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph"><em>Door Loes van Kempen* en Henk Struikmans*</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">De start van kabinet Rutte IV, die bijna gelijk viel met het einde van de coronacrisis, markeerde het wankele begin van een nieuw tijdperk: sinds jaren was er in het kabinet weer een minister van Volksgezondheid met een medische achtergrond en veel bestuurlijke ervaring in de zorg. Helaas zouden juist de ouderen, die met afstand het heftigst onder de ziekte hadden geleden, voorlopig nog niet van de narigheid af zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De nieuwe minister, Ernst Kuipers, <a href="https://nvve.maglr.com/ernst-kuipers-bespreek-laatste-levensfase#:~:text=m%C3%A9t%20chronische%20aandoeningen.-,En%20voor%20mensen%20op%20hogere%20leeftijd%20betekent%20dat%20vaak%20niet,'&amp;text=Minister%20Ernst%20Kuipers%20van%20Volksgezondheid,'">gaf meteen te kennen</a> de hoge kosten van de gezondheidszorg te willen bestrijden door het tegengaan van overbodige zorg. Daarnaast was hij vooral een voorstander van concentratie van de zorg, in de eerste plaats om het hoofd te kunnen bieden aan het personeelstekort, maar ook vanwege de stijgende zorgvraag, de vergrijzing en tevens de voortgaande medische vernieuwing, die de grenzen van de betaalbaarheid had bereikt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Om naast het bestrijden van kosten ook goede zorg te waarborgen was het volgens de minister van wezenlijk belang om de juiste afspraken te maken.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Passende zorg</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Onder zijn leiding werd daarom het &#8216;Integraal Zorgakkoord&#8217; (IZA)<sup>3</sup> opgesteld, dat in september 2022 door 13 partijen in de zorg werd ondertekend: zorgverzekeraars, ziekenhuizen, huisartsen, medisch specialisten, gemeenten, diverse verpleegkundige- en ouderenorganisaties, zoals de Patiëntenfederatie Nederland en Actiz. Ook het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ondertekende het IZA.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In dat IZA was besloten tot het toepassen van zogenaamde <em>passende zorg</em>, die toegankelijk, waardegedreven en bewezen effectief moest zijn én tot stand komen in samenspraak met de patiënt.<em> Passende zorg</em> (een van oorsprong zorginhoudelijk begrip) werd de rode draad in het IZA.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://nvve.maglr.com/relevant-02-2023/ernst-kuipers-bespreek-laatste-levensfase">Volgens minister Ernst Kuipers</a> was het ook uitermate belangrijk om meer aandacht te besteden aan de kwaliteit van leven van ouderen. Volgens hem betekenden de laatste vijf jaren die de levensverwachting inmiddels was gestegen, voor ouderen vooral een leven met chronische aandoeningen. &#8216;De kwaliteit van die extra jaren is heel gering, zo niet nul,&#8217; zei hij. ‘Het is daarom belangrijk om bij kwetsbare ouderen, voor intensive care (IC) of voorafgaand aan een operatie (OK), bijvoorbeeld voor een gebroken heup, altijd een gesprek aan te gaan of dit eigenlijk wel de beste zorg is voor die bewuste oudere. De beste zorg is namelijk afhankelijk van de patiënt. In het IZA is dit door ons onder andere gevat in de term “<em>passende zorg”</em>. Een dergelijk gesprek voeren is niet eenvoudig, maar moet wel gebeuren om te voorkomen dat steeds meer mensen een sterk verminderde kwaliteit van leven krijgen&#8217;, aldus de minister.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Dappere Dokters</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Men zou verwachten dat de denkbeelden in het IZA, dat was opgesteld zo kort na de coronacrisis, sterk beïnvloed waren door de dramatische gebeurtenissen er direct aan voorafgaand. In het verleden hadden echter wel degelijk eerder acties plaatsgevonden, die eveneens verband hielden met de financiële situatie in de gezondheidszorg en de wijze waarop men die dacht te kunnen oplossen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een groep die eerder al sommige van de in het IZA toegepaste denkwijzen introduceerde was &#8216;Dappere Dokters&#8217;, een huisartsengroep in Amsterdam. Deze werd in 2012 opgericht door een Amsterdamse huisarts, samen met een directielid van het AMC en een demissionaire minister van Volksgezondheid (inmiddels directielid van een verzekeringsmaatschappij). Zij pleitten eveneens voor bezuiniging en hoopten dat te bereiken door het tegengaan van &#8216;overbehandeling&#8217; en &#8216;overdiagnostiek&#8217;, in het bijzonder bij ouderen. Zij bestempelden dit als &#8216;niet-passende zorg&#8217;. &nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Over het gedachtegoed van &#8216;Dappere Dokters&#8217; verschenen destijds publicaties in <em>de Volkskrant</em> (‘Dappere dokter durft een patiënt ook te laten sterven’, 23 juni 2012) en in het <em>Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde </em>(‘Een dappere dokter durft een patiënt een behandeling te weigeren’, 2013, blz. 2024). Deze ideeën lijken bij het opstellen van het IZA van aanzienlijke invloed te zijn geweest.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Kwetsbare ouderen</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">GroenLinks presenteerde in 2019 haar visie op de zorg voor ouderen. Daarin werd gepleit voor het verplicht screenen van ouderen op kwetsbaarheid bij binnenkomst op de spoedeisende hulp (SEH), om overbehandeling te voorkomen. De KNMG waarschuwde echter naar aanleiding hiervan, dat de discussie over passende zorg <em>niet</em> over kosten zou moeten gaan.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toenmalig KNMG-voorzitter René Héman stelde dat de discussie over passende zorg zich altijd tussen patiënten en zorgverleners dient af te spelen en niet in de politiek. &#8216;Gelijke toegang en kwaliteit van de zorg dienen altijd voorop te staan.&#8217;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Een redactioneel artikel in de <em>NRC</em> in juni 2023 toonde zich ongeduldig over het uitblijven van actie na ondertekening van het IZA in 2022. De <em>NRC</em> prees de verzekeraars die er alles aan deden om de kosten te beperken en prees ook minister Kuipers vanwege de concentratie van de kinderhartchirurgie in slechts twee centra. De krant riep de artsen humeurig op tot het maken van harde keuzes: &#8216;Alleen artsen kunnen omvang en aantal van de ingrepen beperken, want alle zorgverleners volgen hun richtlijnen. Elke ingreep die de patiënt niet perse beter gaat maken, belastend is en veel geld zal kosten, is er één te veel.&#8217;</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Passende zorg is geen zorg</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Aan &#8216;gewone&#8217; burgers, vaak niet vertegenwoordigd in een patiëntenfederatie, werd weinig over de standpunten van het IZA bekend gemaakt. Een opmerkelijke nalatigheid. De ervaring leert immers dat het je als oudere burger, sinds de ondertekening van het IZA, kan gebeuren dat je aanspraak op diagnostiek en therapie wordt bestempeld als te duur en zinloos, ofwel: geen ‘passende zorg’.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zeker wanneer je ouder bent dan 75 jaar of bijvoorbeeld kanker of een ernstige hartkwaal hebt (gehad), is het mogelijk dat men in de spreekkamer of op een spoedeisende eerste hulppost (SEH) een gedreven confrontatie met je aangaat om duidelijk te maken dat &#8216;afzien van behandeling&#8217; echt de voorkeur moet hebben. &#8216;Wel behandelen&#8217; zou in jouw geval namelijk neerkomen op <em>&#8216;</em>niet-passende zorg&#8217;.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8216;Passend&#8217; wordt in zo&#8217;n geval dan eenvoudig: géén zorg of uitsluitend verlichtende (palliatieve) zorg. De levensjaren die je meende tegoed te hebben, gaan vervolgens gewoon van de baan. Je sterfbed komt in zicht, en dat terwijl een &#8216;laatste wil middel&#8217; nog steeds geen optie is en euthanasie via de D66-voltooidlevenwet II (7-11-2023) recent weer afgewezen is door de KNMG.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Een bizarre gang van zaken</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Volgens de KNMG zou uitvoering van de betreffende D66-wet namelijk gevoelens van <em>overbodigheid</em> en <em>onveiligheid</em> bij ouderen kunnen versterken. We dienen ons te realiseren dat de resterende &nbsp;levensverwachting van een 75-jarige in Nederland gemiddeld 12,62 jaar is (Statline).Bovendien zou de grens van 75 jaar, die in het wetsvoorstel wordt aangehouden, een vorm van leeftijdsdiscriminatie betekenen, die ook zou kunnen leiden tot stigmatisering van de oudere mens. Onacceptabel, vindt de KNMG.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Werkelijk? Deze verklaring van de KNMG is bedoeld als een poging ouderen ergens tegen te beschermen, tegen discriminatie bijvoorbeeld. De KNMG heeft zeker hart voor ouderen en kwetsbaren. Maar hoe valt dan te verklaren dat de in het IZA afgesproken &#8216;passende zorg&#8217; artsen aanzet tot kostenbesparing in de spreekkamer of op de SEH, door bezielde pogingen te ondernemen om ouderen te laten afzien van curatieve (helende) therapie, die de bewuste arts als overbehandeling beschouwt (en dus als ‘niet-passend&#8217;). Ouderen, bij wie voorheen &#8216;herstel als doel&#8217; nooit ter discussie stond.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Stigmatisering, onveiligheid, overbodigheid</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Beseft men werkelijk niet dat juist dit feit, veel meer dan een D66-wetsvoorstel &#8216;Voltooid leven&#8217;, zal resulteren in stigmatisering en vooral in een angstig gevoel van <em>onveiligheid</em> en <em>overbodigheid</em> bij ouderen; en uiteindelijk in een niet te onderschatten verlies van het vertrouwen in artsen? Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Moeten patiënten (en artsen) daar niet tegen beschermd worden? De KNMG waarschuwde GroenLinks in 2018 immers dat gelijke toegang en kwaliteit van de zorg altijd voorop dienen te staan?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Kennelijk realiseert de KNMG zich dat momenteel totaal niet, want inmiddels lijkt de neiging om bij kwetsbare patiënten en ouderen &#8216;dapper&#8217; af te zien van &#8216;niet-passende&#8217; therapie, zich te ontwikkelen tot een &#8216;legitieme&#8217; behandelwijze.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&#8216;Passende zorg&#8217;, een van oorsprong zorginhoudelijk begrip, de rode draad in het IZA, gaat uiteindelijk in de eerste plaats over het besparen van geld op de directe patiëntenzorg.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Hoe kon het zover komen?</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Zijn de artsenfederaties misleid? Worden artsen in feite gebruikt als &#8216;instrument&#8217; om kostenbesparing in de gezondheidszorg te bewerkstelligen? In het IZA gaat het nu wel over het waarborgen van goede zorg, maar eveneens over het bestrijden van kosten, hetgeen uiteindelijk het primaire doel van het zorgakkoord blijkt te zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Inmiddels ziet het er naar uit dat artsen, in hun ijver om ook zelf verantwoordelijkheid te dragen voor de kosten van passende en betaalbare zorg, (oude) patiënten bijna ongemerkt te overrulen bij het nemen van behandelbeslissingen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="3067971725" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Een ander probleem is dat overheid en verzekeraars kennelijk hopen dat de handtekening van artsen onder het zorgakkoord hen zal motiveren om &#8216;omvang en aantal&#8217; van de ingrepen te beperken, bijvoorbeeld via aanpassing van de behandelingsrichtlijnen, zoals min of meer gesuggereerd werd aan het slot van het redactioneel artikel in de <em>NRC</em>.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Zijn de zorgkosten wel zo hoog?</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Is de financiële situatie van de zorg werkelijk zo slecht?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voorspeld wordt dat de zorgkosten in Nederland sterk zullen stijgen. Van 2015 tot 2040 wordt een verdubbeling verwacht. Het aandeel van de uitgaven voor ouderen (65+) zou zelfs&nbsp; nog verder stijgen van ca. 44% in 2015 tot 59% in 2040. Een stijging die echter ook beoordeeld moet worden in relatie tot bijvoorbeeld het jaarlijkse bnp (bruto nationaal product), dat eveneens zal stijgen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En vanwaar het voornemen om juist te besparen op de directe patiëntenzorg? Een duidelijke analyse van de factoren die vooral hebben bijgedragen aan de kostenstijging ontbreekt. Welke kosten zijn het hoogst en welke stijgen het hardst? Gaat het bijvoorbeeld om de ziekenhuiszorg, de huisartsenzorg, de introductie van kostbare nieuwe behandelmethoden, de bijna ongelimiteerde aanschaf van kostbare apparatuur (voor het onderhoud waarvan vaak hoogopgeleid personeel noodzakelijk is)? Of betreft het de stijgende farmaceutische kosten, of de schokkende verspilling van zorggeld door administratieve lasten ten gevolge van de zinloze bureaucratie in de zorg, die geleid heeft tot een eigen industrie met kostbare ICT-systemen en dure werknemers?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wordt er wel verantwoord omgegaan met de beschikbare financiële middelen? Bestaat er een solide onderbouwing van de overtuiging dat de kosten in de zorg te sterk zullen stijgen en dat het doorvoeren van het IZA (door patiënten de volgens het IZA &#8216;niet-passende zorg&#8217; te onthouden) in voldoende mate zal leiden tot beheersing van de zorguitgaven? En dat dit vervolgens niet zal leiden tot verlies van de kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg?</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Onbehagen</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ondertussen is duidelijk dat het automatisch toepassen van werkelijk goede zorg voor patiënten op leeftijd (75+) niet meer vanzelfsprekend is. Ook patiënten die ongeneeslijk ziek zijn wordt de juiste zorg vaak onthouden. Zoals eerder vermeld, wordt goede zorg voor hen regelmatig als te duur en dus &#8216;niet-passend&#8217; gekwalificeerd en doorgaans dan ook niet uitgevoerd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Omdat gezamenlijke besluitvorming met de patiënt ook een van de in het IZA vastgelegde afspraken is, zou een patiënt in feite wel degelijk mee horen te beslissen over het wel of niet plaatsvinden van een behandeling, tenzij die medisch gezien onuitvoerbaar is. In de praktijk blijkt het echter voor de meeste patiënten nauwelijks haalbaar te zijn om tegen de visie en argumenten van een arts in te gaan.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Botsingen</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het probleem is wellicht dat artsen (die een artseneed hebben afgelegd en zijn onderworpen aan een tuchtwet) in september 2022 een akkoord hebben getekend dat hen is voorgelegd door ambtenaren en verzekeraars. Hadden zijzelf wel voldoende zicht op de gevolgen daarvan? Wat onder andere ontbreekt is de waarborg, dat zij naast hun deelname aan het IZA ook kunnen blijven voldoen aan de eisen en morele waarden van hun beroep als arts en daarmee niet in botsing komen. Een gevaar is blijkbaar dat bij het toepassen van de zogenaamde &#8216;passende zorg&#8217;, het financieel profijt veelal voorop staat en niet het welzijn van de patiënt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In de praktijk vinden dergelijke &#8216;botsingen&#8217; regelmatig plaats. Toch bestaat in de maatschappij vooralsnog de neiging om de gevolgen van het &#8216;afzien van passende zorg&#8217;,bijvoorbeeld bij oude patiënten, te bagatelliseren. Men kan het zich niet voorstellen en bestempelt het liever als ongeloofwaardig. Artsen en andere zorgverleners hebben nu eenmaal veel krediet bij vrijwel iedereen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="9582227423" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Het blijft echter een nachtmerrie voor ieder oud, maar fit en levenslustig mens om een heup te breken, een bloedvergiftiging te ontwikkelen, een herseninfarct of een darmtumor te krijgen, kortom een kwaal waarvoor meestal wel degelijk een voor veel betrokkenen niet al te zware behandeling bestaat, die momenteel echter regelmatig als &#8216;niet-passend&#8217; wordt bestempeld en daarom frequent slechts palliatief (met verzachtende middelen) zal worden behandeld. Een schrikbeeld dat bij ouderen in toenemende mate angst voor onveiligheid en overbodigheid veroorzaakt. Zeg maar een gebrek aan enige bestaanszekerheid, die ook ouderen wel degelijk horen te hebben.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Uiteindelijk zal het aantal botsingen zodanig zijn opgelopen dat de publieke opinie omslaat.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Artsen hebben ook familie</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een verbazingwekkend en nieuw fenomeen bij artsen is &#8216;een toegenomen angst voor de tuchtwet&#8217;. Die wordt in medische vakbladen gesignaleerd en zou een groeiend probleem zijn. Een raadsel, vooral omdat het aantal tuchtklachten niet duidelijk lijkt toe te nemen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zou dat misschien kunnen berusten op &#8216;onbehagen&#8217;, een ‘niet- pluis’gevoel vanwege de wijzigingen in de behandelstrategie voor patienten als gevolg van de uitvoering van &#8216;passende&#8217; en &#8216;niet-passende zorg&#8217;, de rode draad in het IZA? Doen artsen naar beste weten hun plicht maar voelen zij wellicht toch onbehagen, zonder goed te beseffen waarom?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tenslotte zijn artsen gewone mensen, die ook een familie hebben, ouders, grootouders en andere al dan niet kwetsbare familieleden.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Mevrouw dr. M.L. van Kempen-Harteveld</em></strong><em> is gepensioneerd radiotherapeut-oncoloog en schrijver (‘Tijd om te gaan’, pseudoniem: Pia van Egmond; Uitgeverij In de Knipscheer, sept. 2022)</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Prof. dr. H. Struikmans</em></strong><em> is gepensioneerd radiotherapeut-oncoloog en <strong>voormalig </strong>hoofd van de afdelingradiotherapie van het HMC in Den Haag en emeritus-hoogleraar LUMC in Leiden.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> verschijnt 156 keer per jaar en wordt <strong>volledig mogelijk gemaakt</strong> door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? <a href="http://www.wyniasweek.nl/doneren/"><strong>Doneren kan zo</strong>.</a> <strong>Hartelijk dank!</strong> Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw publicabele reacties aan </em><a href="mailto:reacties@wyniasweek.nl" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>reacties@wyniasweek.nl</em></a><em>. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/ongelofelijk-maar-waar-in-ons-land-krijgen-ouderen-niet-meer-vanzelfsprekend-de-medische-zorg-die-zij-nodig-hebben/">Ongelofelijk maar waar: in ons land krijgen ouderen niet meer vanzelfsprekend de medische zorg die zij nodig hebben</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/Loes-150x150.png" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/Loes-300x170.png" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/Loes.png" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/Loes-150x150.png" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/Loes-150x150.png" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/11/Loes.png" length="310306" type="image/png" />
	</item>
		<item>
		<title>Hoezo ‘afspiegeling’? Nederland vergrijst, maar de lijsttrekkers worden steeds jonger</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/hoezo-afspiegeling-nederland-vergrijst-maar-de-lijsttrekkers-worden-steeds-jonger/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2025-10-07</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Roelof Bouwman]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 07 Oct 2025 03:53:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Ouderen]]></category>
		<category><![CDATA[Vergrijzing]]></category>
		<category><![CDATA[Verkiezingen]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=73266</guid>

					<description><![CDATA[<p>‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst’ zo luidt een van Neerlands meest afgezaagde gezegdes. De laatste jaren horen we die woorden gelukkig wat minder vaak en daarvoor lijkt een goede reden te bestaan: de fameuze vergrijzing. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) houdt de cijfers nauwkeurig bij. Op 1 januari telde Nederland 3.755.679 [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/hoezo-afspiegeling-nederland-vergrijst-maar-de-lijsttrekkers-worden-steeds-jonger/">Hoezo ‘afspiegeling’? Nederland vergrijst, maar de lijsttrekkers worden steeds jonger</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst’ zo luidt een van Neerlands meest afgezaagde gezegdes. De laatste jaren horen we die woorden gelukkig wat minder vaak en daarvoor lijkt een goede reden te bestaan: de fameuze vergrijzing.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) houdt de cijfers nauwkeurig bij. Op 1 januari telde Nederland 3.755.679 inwoners van 65 jaar of ouder, onder wie 932.295 tachtigplussers. De tendens is stijgend, zoals dat heet. In 1990 was nog 12,8 procent van de Nederlanders 65 jaar of ouder. Nu is dat 20,8 procent en rond 2040, zo verwacht het CBS, een kwart. Het aantal ouderen zal daarna een jaar of tien stabiel blijven omdat kleinere generaties de 65 jaar passeren en veel ouderen uit de grote naoorlogse generaties overlijden. Na 2050 neemt het aantal ouderen in de bevolking weer toe, mede doordat de grote generatie millennials (ook wel ‘Generatie Y’ genoemd) dan 65 jaar worden.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Omvangrijke doelgroep</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Zeker voor wie iets heeft te verkopen of te verhandelen, zijn 65-plussers de komende decennia een niet te missen doelgroep. Op veel plekken is dat al te zien. Neem de tijdschriftenmarkt. Rond de eeuwwisseling was de tv-gids van Veronica (‘Je bent jong en je wilt wat’) nog Neerlands grootste weekblad, nu is dat het magazine van ouderenomroep MAX.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar het is niet alleen een kwestie van massa. Want behalve dat er steeds méér ouderen komen, zijn het ook ándere ouderen, met nieuwe eigenschappen en kenmerken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wie in de jaren vijftig van de vorige eeuw 65 werd, had een resterende levensverwachting van niet meer dan dertien à veertien jaar en kampte vaak al snel met een kwakkelende gezondheid. Ook genoten de meeste ouderen een karig inkomen en waren ze dikwijls laagopgeleid. Dat is de laatste decennia drastisch aan het veranderen. Met name de jongste generatie 65-plussers &#8211; de zogenoemde babyboomers &#8211; hebben over hun opleidingsniveau doorgaans niets te klagen. Ook komen er steeds vaker twéé pensioenen binnen en is er een koophuis met overwaarde.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Minstens zo belangrijk: de levensverwachting van 65-plussers is fors gestegen en de meesten van hen verkeren nog jaren in goede gezondheid. En dus bezoeken ouderen in steeds grotere getale restaurants, bioscopen en theaters en maken ze steeds vaker duurdere en langere reizen. 65-plussers zijn inmiddels goed voor bijna een kwart van alle toeristische overnachtingen in Europese hotels, vakantieparken en sterrencampings, zo becijferde ABN Amro in 2023.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat merken we in de Nederlandse politiek van deze ontwikkeling? Zeker, typische ‘ouderenonderwerpen’ als zorg en pensioenen worden vaak besproken. Ook is politiek Den Haag sinds 1994 bekend met het verschijnsel ouderenpartijen. Maar verder?</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Geen 65-plussers</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">De gemiddelde leeftijd van de lijsttrekkers bij de aanstaande Tweede Kamerverkiezingen &#8211; we kijken naar de partijen die in 2023 de kiesdeler haalden &#8211; is 46,8 jaar. In het verleden kwam dat cijfer regelmatig boven de vijftig, zoals bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1994 (52,1) en 1998 (53,1).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook de gemiddelde leeftijd van Tweede Kamerleden (op dit moment 47 jaar) beweegt zich in neerwaartse richting. Een belangrijke oorzaak is de toegenomen omloopsnelheid van parlementariërs: omdat hun gemiddelde zittingsduur steeds korter wordt, zijn er steeds minder ervaren, oudere Kamerleden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als gezegd: ruim 20 procent van de Nederlanders is 65 jaar of ouder. Maar onder de lijsttrekkers die op 29 oktober op het stembiljet staan, is dat percentage nul. Dat was weleens anders. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1998 bijvoorbeeld waren zowel VVD-lijsttrekker Frits Bolkestein (65) als D66-aanvoerder Els Borst (66) AOW-gerechtigd.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Intrigerend beeld</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wél zien we bij Tweede Kamerverkiezingen steeds vaker lijsttrekkers van onder de veertig. Nog niet zo lang geleden was dat een incidenteel verschijnsel of ontbraken ze volledig, zoals bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1998, 2002 en 2012. Op 29 oktober zijn het er vier: Lidewij de Vos (Forum voor Democratie, 28), Stephan van Baarle (DENK, 34), Rob Jetten (D66, 38) en Jimmy Dijk (SP, 39).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het is een intrigerend beeld. Terwijl de gemiddelde leeftijd in ons land de afgelopen halve eeuw opliep van 33,2 (1975) naar 42,8 jaar (2025), worden onze politici steeds jonger.&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">In Nederland werd schamper gereageerd toen de presidentsverkiezingen in Amerika &#8211; eveneens een snel vergrijzend land &#8211; vorig jaar bijna uitdraaiden op een duel tussen de toen 78-jarige Donald Trump en de 81-jarige Joe Biden. En inderdaad, politieke leiders met Biden-achtige <em>mental health issues</em>, daar zit niemand in Den Haag op te wachten. Maar meer politici met grijze haren, dat zou in het snel vergrijzende Nederland &#8211; waar het afspiegelingsbeginsel steeds populairder wordt &#8211; helemaal niet ongepast zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, <strong>156 keer per jaar</strong>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. <strong><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/">Doet u mee</a></strong></em><strong><em><a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/">?</a></em></strong><em> Hartelijk dank! </em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/hoezo-afspiegeling-nederland-vergrijst-maar-de-lijsttrekkers-worden-steeds-jonger/">Hoezo ‘afspiegeling’? Nederland vergrijst, maar de lijsttrekkers worden steeds jonger</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/bouwman-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/bouwman-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/bouwman.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/bouwman-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/bouwman-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/10/bouwman.jpg" length="36551" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Stimuleer de arbeidsparticipatie van ouderen</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/stimuleer-de-arbeidsparticipatie-van-ouderen/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2025-08-05</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Tinie Kardol]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 05 Aug 2025 03:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Vergrijzing]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=70882</guid>

					<description><![CDATA[<p>De demografische ontwikkelingen in Europa &#8211; en de repercussies daarvan voor de Europese en Nederlandse arbeidsmarkt – horen hoog op de agenda van elke politieke partij te staan. Als bestaanszekerheid, inclusie en het mentale, sociale en fysieke welbevinden van onze bevolking ons wat waard zijn, kunnen we onze ogen niet sluiten voor een sterk vergrijzende [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/stimuleer-de-arbeidsparticipatie-van-ouderen/">Stimuleer de arbeidsparticipatie van ouderen</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">De demografische ontwikkelingen in Europa &#8211; en de repercussies daarvan voor de Europese en Nederlandse arbeidsmarkt – horen hoog op de agenda van elke politieke partij te staan. Als bestaanszekerheid, inclusie en het mentale, sociale en fysieke welbevinden van onze bevolking ons wat waard zijn, kunnen we onze ogen niet sluiten voor een sterk vergrijzende samenleving in heel Europa.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Selectief beleid</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">We gaan beleidsmatig selectief om met de enorme krapte op de arbeidsmarkt en met de betaalbaarheid van sociale voorzieningen. Zo vragen we ons af hoe het zit met de huisvesting en arbeidsvoorwaarden van arbeidsmigranten en maken we ons zorgen over het in de anonimiteit verdwijnen van ‘afgedankte’ arbeidsmigranten. We vragen ons af of de betaalbaarheid van de pensioenen zo langzamerhand niet in het geding is. We constateren dat de zorgkosten jaarlijks al ruim meer dan honderdvijfentwintig miljard euro bedragen en dat de zorg voor ouderen daarvan een fors deel opsoupeert.</p>



<p class="wp-block-paragraph">We houden in stand dat verschillende beroepsgroepen, waaronder defensiepersoneel, al voor het zestigste levensjaar het vignet pensioen ontvangen en dat vitaliteit en ambitie de pas worden afgesneden. We houden ook in stand dat pensionering een verplichte collectieve maatregel is in plaats van een op maat gesneden instrument waarmee zowel de arbeidsmarkt als het individu geholpen is. We zien de Algemene Ouderdomswet (AOW) als zwaard van Damocles boven het vervolgen van de arbeidsrelatie hangen, in plaats van als een financiële genoegdoening voor opgebouwde rechten en een vrijbrief om al dan niet aan het werk te blijven. Het is hoog tijd om de samenhang te benadrukken tussen de beschikbaarheid en inzet van arbeidspotentieel en de gevolgen ervan voor de welvaart van de bevolking. &nbsp;&nbsp;&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Vorig jaar september bracht de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) een rapport uit getiteld <em>Europese vergrijzing in het vizier, omgaan met pensioen- en begrotingsrisico</em>’<em>s</em> (2024).&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Om tijdig op de Europese vergrijzing te kunnen anticiperen, moet die volgens de WRR meer op de politieke- en beleidsagenda komen te staan. De WRR schetst een aantal risico’s die vergrijzende Europese landen lopen. Een daarvan is economische stagnatie als gevolg van hoge pensioenlasten. Het merendeel van de Europese landen kent een pensioenstelsel dat niet, zoals in Nederland, door het uitzetten van door premieafdracht verkregen gelden, kapitaalgedekt is, maar deel uitmaakt van lopende uitgaven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Recente Europese afspraken om een hoger percentage van de overheidsfinanciën aan defensie te spenderen, vergroten het risico van het terugbrengen van pensioenuitgaven en/of van het oplopen van staatsschulden en van het verhogen van lasten voor de burger in die landen. Daarnaast stipt de WRR het risico aan op verschraling van andere publieke diensten, zoals onderwijs, infrastructuur of onderzoek. Het geld kan tenslotte maar een keer worden uitgegeven.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Stijgende levensverwachting</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wat, vanwege electorale gevoeligheid, onderbelicht blijft, maar van essentiële betekenis is voor de chronische personeelstekorten op de arbeidsmarkt, is de vraag op welk leeftijd mensen met pensioen kunnen gaan. Meer dan honderd jaar lang heeft 65 jaar in ons land gegolden als leeftijd waarop mensen pensioengerechtigd werden. In die periode zijn de gezondheid en levensverwachting van mensen sterk verbeterd. Pas sinds kort heeft Nederland de levensverwachting van mensen gekoppeld aan de pensioenleeftijd. Maar in de Europese landen om ons heen lijkt het politieke zelfmoord om de pensioenleeftijd op te hogen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Na de pensioenleeftijd hebben mensen nog ongeveer zeventien relatief gezonde jaren voor zich. Het rapport van de WRR geeft aan dat daar naar verwachting de komende vijftig jaar nog zeven gezonde jaren aan worden toegevoegd. Is niet eerder de vraag gewettigd hoe we het kunnen laten voortbestaan dat een enorm potentieel aan werkervaring abrupt wordt onttrokken aan de arbeidsmarkt door de pensioendatum te fixeren op een leeftijd waarop mensen doorgaans nog volop van betekenis kunnen zijn voor de arbeidsmarkt? &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Hogere arbeidsparticipatie</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">‘<em>Hogere arbeidsparticipatie is het antwoord! Beleid op Europees en nationaal niveau moet mensen daarom zoveel mogelijk stimuleren en faciliteren om actief te blijven. Vergrijzing zet Europese landen en instituties onder druk. Het aandeel ouderen in de Europese bevolking zal tot het midden van deze eeuw bijna verdubbelen’</em>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dit citaat uit het rapport van de WRR geeft de richting aan waarin Europese landen, waaronder Nederland, zich moeten bewegen. Een kanttekening bij het WRR-rapport is dat de politieke urgentie voor hogere arbeidsparticipatie &#8211; zeker ook in ons land &#8211; sterker benadrukt had mogen worden. Het gevoel van urgentie is een absolute voorwaarde voor het in beweging komen.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Belemmeringen</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Hogere arbeidsparticipatie wordt niet in laatste instantie bereikt door het vizier te richten op groepen in de samenleving die niet deelnemen. Volgens het CBS is anno 2025 8,7 procent van de beroepsbevolking, oftewel een kleine 700.000 mensen werkloos.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Kijken we naar de pensioengerechtigde populatie in de Nederlandse samenleving dan zien we dat ruim 250.000 mensen klaarstaan om langer door te werken. Verschillende CAO’s bieden de mogelijkheid om na de pensioendatum nog vijf jaar door te blijven werken. Onbekendheid met de regelingen en met de financiële gevolgen ervan, dan wel een gebrek aan regelingen, maar ook terughoudendheid van de arbeidsmarkt belemmeren een langere arbeidsparticipatie van pensioengerechtigden. Het miskent de gevolgen van terugtreding uit de arbeidsmarkt en doet daarenboven geen recht aan de ambities van menig oudere werknemer.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Onderzoek van de Belgian Ageing Studies (BAS) in Nederlandse gemeenten laat het beeld zien dat bij bijna eenderde van de jong gepensioneerden die abrupt de arbeidsmarkt hebben verlaten het gevoel bestaat niet meer mee te tellen in de samenleving. Ook de werkrelaties worden gemist. Gezondheidsrisico’s liggen hierdoor meer op de loer dan bij een verlenging van het arbeidscontract.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Lopend onderzoek onder gepensioneerden voor het schrijven van een ‘Handboek van vergrijzend Nederland’ geeft aan dat het met pensioen gaan het breed gedragen, goede gevoel geeft niets meer te moeten en alles te mogen. Toch is voor een voorwaardelijke vervolging van of herintrede op de arbeidsmarkt veel animo. Een geleidelijke afbouw van de arbeidsrelatie en het geleidelijk ingroeien in de periode van pensionering heeft bij velen de voorkeur boven een acute beëindiging van de arbeidsrelatie. &nbsp;&nbsp;&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Bevorder animo om door te werken</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een langere arbeidsparticipatie dan de pensioengerechtigde leeftijd roept tal van vragen op. Vragen die in een rechtstreeks overleg tussen werknemer en werkgever aan de orde kunnen komen, zoals de werktijden, de aard van de opbouw en afbouw van werkzaamheden, de benodigde scholing en het salaris. Maar daaraan voorafgaand dienen zich vragen aan die de animo voor een langere arbeidsparticipatie sterk beïnvloeden. Bijvoorbeeld over de gevolgen van het blijven doorwerken of het veranderen van de werkkring voor de inkomenssituatie, voor de verschuldigde belastingen of voor het opgebouwde pensioen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Financiële vragen moeten vooraf beantwoord worden in een laagdrempelig instituut zoals het arbeidsbureau of door nog op te richten consultatiebureaus voor pensioengerechtigden. Het verkrijgen van <em>incentives</em> en/of belastingvoordelen voor bedrijven of organisaties die met pensioengerechtigde werknemers een arbeidscontract afsluiten, zal deel moeten uitmaken van een pakket aan maatregelen om het behoud en de toename van oudere werknemers positief te beïnvloeden. De financiering daarvan kan ruimschoots worden gehaald uit een langere voortzetting van premieafdrachten.&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Tinie Kardol </em></strong><em>is auteur van de roman <a href="https://partner.bol.com/click/click?&amp;t=url&amp;s=1434258&amp;url=https://www.bol.com/nl/nl/p/de-staatsinjectie/9300000188575054/&amp;f=txl">De Staatsinjectie</a></em><a href="https://www.wyniasweek.nl/product/de-staatsinjectie-roman/"><em> </em></a><em>(2024).</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week</em></strong><em> brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, <strong>156 keer per jaar</strong>, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk.&nbsp;</em><a href="https://wyniasweek.us4.list-manage.com/track/click?u=cd1fbe814cacc472f38470314&amp;id=e495be64e0&amp;e=93b53dd2f7" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Doet u mee?</em></a><em>&nbsp;Hartelijk dank! &nbsp;</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/stimuleer-de-arbeidsparticipatie-van-ouderen/">Stimuleer de arbeidsparticipatie van ouderen</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/08/kardol-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/08/kardol-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/08/kardol.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/08/kardol-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/08/kardol-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/08/kardol.jpg" length="44744" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Je bent nooit te oud om te leren, SIRE</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/je-bent-nooit-te-oud-om-te-leren-sire/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2025-07-05</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Tinie Kardol]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 05 Jul 2025 03:50:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Ouderen]]></category>
		<category><![CDATA[Vergrijzing]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=69187</guid>

					<description><![CDATA[<p>SIRE lanceerde zeer recent de campagne &#8216;Je bent nooit te oud om te leven&#8217;. Bedoeld, zo schrijft SIRE, om hardnekkige misvattingen over ouder worden te doorbreken. De campagne heeft daarnaast tot doel vijftigplussers te blijven uitdagen. Ik citeer: ‘Vooroordelen beïnvloeden sterk hoe we naar ouderen kijken en hoe we ons eigen ouder worden ervaren, met [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/je-bent-nooit-te-oud-om-te-leren-sire/">Je bent nooit te oud om te leren, SIRE</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">SIRE lanceerde zeer recent de campagne &#8216;Je bent nooit te oud om te leven&#8217;. Bedoeld, zo schrijft SIRE, om hardnekkige misvattingen over ouder worden te doorbreken. De campagne heeft daarnaast tot doel vijftigplussers te blijven uitdagen. Ik citeer: ‘Vooroordelen beïnvloeden sterk hoe we naar ouderen kijken en hoe we ons eigen ouder worden ervaren, met als risico een korter leven en een verminderde kwaliteit van leven. Deze negatieve beeldvorming kan ertoe leiden dat men op latere leeftijd minder openstaat voor nieuwe dingen en uitdagingen uit de weg gaat, terwijl dit essentieel is voor het behoud van onze vaardigheden’.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De eerste hardnekkige misvatting die SIRE kan worden aangerekend is de opvatting dat vijftigplussers één leeftijdscategorie vormen, oftewel een generatie die kenmerken deelt. De kenmerken die worden genoemd zijn het minder openstaan voor nieuwe dingen en het uit de weg gaan van uitdagingen. De gevolgen van een dergelijke &#8211; door vijftigplussers gedeelde &#8211; levenshouding zijn niet voor de poes: een korter leven en een mindere kwaliteit van leven.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Nieuwe uitdagingen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Daar moet rigoureus tegen worden opgetreden, vindt SIRE. De grafdelvers in het filmpje ‘Je bent nooit te oud om te leven’ laten er geen gras over groeien. Een vijftigplusser wordt bevrijd uit zijn benarde positie voor het beeldscherm, in een lijkwagen gestopt en afgezet in een dansgelegenheid waar vijftigplussers de kwaliteit van leven hervinden. De reclamemaker is wat deze beelden betreft waarschijnlijk geïnspireerd door <em><a href="https://www.wyniasweek.nl/product/de-staatsinjectie-roman/">De Staatsinjectie</a></em>, met de aantekening dat het in deze roman om 85-plussers gaat en een andere dan een dansgelegenheid de eindbestemming is.&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Wie zich &#8211; vrij van vooroordelen &#8211; verdiept in het leven van mensen van pakweg 50 tot 65 jaar komt een tweede hardnekkige misvatting op het spoor: het gaat om een groep van mensen die tal van uitdagingen te lijf gaat. De tijd van vervroegde uittreding uit het arbeidsproces ligt al decennialang achter ons en de oplopende levensverwachting betekent ook langer doorwerken, op dit moment tot het 67e levensjaar. In deze levensperiode &#8211; de kinderen zijn of gaan de deur uit &#8211; dienen zich diverse nieuwe uitdagingen aan: het zorgdragen voor naasten, vaak ouders of andere familieleden die zorgbehoevend zijn geworden en het oppassen op de kleinkinderen. Daarnaast is het verenigingsleven een favoriete tijdbesteding bij veel mensen in deze leeftijdsfase. Een respectabel aantal van hen werpt zich tevens op als vrijwilliger voor allerlei maatschappelijke activiteiten. Een afwisselender leven laat zich nauwelijks indenken. Ik kan me voorstellen dat een dergelijk gevarieerd bestaan af en toe vraagt om rustmomenten, om het neerploffen op de bank en het zappen langs zenders om zo de hoge intensiteit van leven te kunnen behouden.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Onvriendelijke regelgeving</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een toenemend aantal pensioengerechtigden wil het werk niet de rug toekeren. Honderdduizenden mensen werken langer door en evenveel anderen zouden dat graag willen. Maar ze worden niet zelden teleurgesteld door regelgeving die niet direct senior-vriendelijk is. Wooncorporaties en woningbouwers hijgen in de nek van zeventigplussers om door te stromen naar een kleinere woning, terwijl extra woonruimte hen juist de mogelijkheid biedt om kinderen en kleinkinderen te gast te hebben. Gezondheidspreventie is enkel populair in de openbare discussie, terwijl ze in ’s lands zorgbegroting slecht 0,6 procent van het budget opsoupeert. Op het moment dat je 75 jaar wordt, worden de rijvaardigheden in twijfel getrokken en word je opnieuw getest of je je rijbewijs mag behouden. Sinds kort krijgt een gepensioneerde die de functie van gemeenteraadslid bekleedt geen dertiende maand meer uitgekeerd, omdat &#8211; zo luidt de onderbouwing &#8211; geen vrij hoeft te worden genomen van het werk. De wetenschap dat het werk niet met de pensioengerechtigde leeftijd hoeft op te houden, of dat door gemeenteraadswerk vrijwilligerswerk moet worden opgegeven waarvoor een vrijwilligersvergoeding werd ontvangen, is blijkbaar nog onvoldoende doorgedrongen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="8473891437" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">SIRE heeft gelijk dat negatieve beeldvorming over mensen van een hoge leeftijd niet bijdraagt aan een prettig leven voor deze groep. Dit zogenoemde ageisme of seniorisme kan dusdanige vormen aannemen dat mensen er zelf in hun minderwaardigheid gaan geloven. De tragiek van het SIRE-filmpje is dat het negatieve beeld versterkt wordt. Zou echt de overtuiging hebben postgevat dat de samenleving een spiegel voorgehouden wordt? Zouden er mensen op wat gevorderde leeftijd zijn die de beelden op zichzelf projecteren en tot het besef komen dat er werk aan de sociale, fysieke en mentale winkel is? Hoeveel vijftigplussers zullen zich niet hogelijk opgelaten voelen dat de leefwijze van vijftig-, zestig-, zeventig-, tachtig-, negentig- en honderdplussers in één adem wordt genoemd, terwijl hun diversiteit elke andere leeftijdscategorie ver overtreft?&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading">Leren van fouten</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ook SIRE moet van fouten mogen leren. Als in onze samenleving hardnekkige misverstanden over ouder worden moeten worden doorbroken, adviseer ik een filmpje te maken waarin ouderen van diverse leeftijden volop actief zijn, als realistische weerspiegeling van hun leven. Laat ze daarna provocatief van het toneel verdwijnen, zodat de maatschappelijk impact van hun bijdrage tot in de haarvaten van de kijkers doordringt en een gepaste gêne zich aandient.&nbsp;&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk <a href="https://www.wyniasweek.nl/doneren/">HIER</a>. Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/je-bent-nooit-te-oud-om-te-leren-sire/">Je bent nooit te oud om te leren, SIRE</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/07/WW-Kardol-5-juli-2025-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/07/WW-Kardol-5-juli-2025-300x170.jpg" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/07/WW-Kardol-5-juli-2025.jpg" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/07/WW-Kardol-5-juli-2025-150x150.jpg" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/07/WW-Kardol-5-juli-2025-150x150.jpg" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/07/WW-Kardol-5-juli-2025.jpg" length="64163" type="image/jpeg" />
	</item>
		<item>
		<title>Mooi grijs is niet lelijk</title>
		<link>https://www.wyniasweek.nl/mooi-grijs-is-niet-lelijk/?utm_source=mailchimp&#038;utm_medium=email&#038;utm_campaign=2025-06-03</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Tinie Kardol]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 03 Jun 2025 03:51:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Ouderen]]></category>
		<category><![CDATA[Vergrijzing]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.wyniasweek.nl/?p=67938</guid>

					<description><![CDATA[<p>Tinie Kardol, auteur van de roman ‘De Staatsinjectie’ (2024), is opnieuw aan het schrijven geslagen. Hij is bezig aan een handboek met de titel ‘Vergrijzend Nederland aan het woord’. Wat kunnen we verwachten? Kardol licht alvast een tipje van de sluier op. De titel van het handboek-in-wording Vergrijzend Nederland aan het woord is weloverwogen gekozen. [&#8230;]</p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/mooi-grijs-is-niet-lelijk/">Mooi grijs is niet lelijk</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph"><em>Tinie Kardol, auteur van de roman <a href="https://www.wyniasweek.nl/product/de-staatsinjectie-roman/">‘De Staatsinjectie’ </a>(2024), is opnieuw aan het schrijven geslagen. Hij is bezig aan een handboek met de titel ‘Vergrijzend Nederland aan het woord’. Wat kunnen we verwachten? Kardol licht alvast een tipje van de sluier op.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">De titel van het handboek-in-wording <em>Vergrijzend Nederland aan het woord </em>is weloverwogen gekozen. De woorden ‘ouderdom’, ‘ouderen’ of ‘oudere mensen’ komen er om een aantal redenen niet in voor. Ze zijn niet ’in’. Veel mensen die al op een gevorderde leeftijd zijn, gebruiken ze ook liever niet. Ouderdom kent in de hedendaagse beeldvorming immers geen opvolgende levensfase meer. Daarnaast roept het achtervoegsel ‘dom’ geen prettige associaties op. Ook worden ouderen in onze samenleving doorgaans niet aangesproken op hun kennis, inzicht, deskundigheid en ervaring, kortom op hun wijsheid die ze decennialang hebben opgebouwd. Niet fijn dus om ‘oud’ genoemd te worden.&nbsp;&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vergrijzing klinkt beter. Als de natuurlijke ontwikkeling van het lichaam zijn gang mag gaan, verschijnt op menig mannelijk en vrouwelijk hoofd in de loop der jaren een grijze bedekking. Een aantal mannen ontloopt, al dan niet moedwillig, die ontwikkeling. Een kaal hoofd, dat daarvoor in de plaats komt, is moeilijker aan een leeftijd te koppelen. En nogal wat vrouwen bestrijden die grijze bedekking met anders-gekleurde haarverf. De kalenderleeftijd kan zo een periode lang succesvol worden gecamoufleerd. ‘Wat niet komt van God, komt van de pot’, luidt een Vlaams gezegde.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Louterende haarkleurkeuze</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Grijs hoeft niet verkeerd te zijn. Het aantal jonge dames dat de natuurlijke haarkleur heden ten dage laat veranderen in een mondain ogende grijze tint, breidt uit. Hun haarkleurkeuze werkt louterend voor hogere generaties die hebben besloten de natuur haar gang te laten gaan. Mooi grijs is niet lelijk.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het lichaam is evenwel onverbiddelijk en niet voor één grijs gat te vangen. Het zet reeds op 35-jarige leeftijd de daling van het fysieke prestatieniveau in. Zo neemt de hoeveelheid elastische eiwitten in de huid af, alsook het vetweefsel onder de huid. Maar het lichaam ontneemt niet alleen. Het schenkt mensen op gevorderde leeftijd daarmee rimpels en het loopt zichtbaar te koop met bruinige vlekken en sproeten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Deze en andere in het oog springende veranderingen domineren: de haargroei van mannen wordt gekort, ook zonder een knipbeurt; de houding gaat van recht-opgaand naar gebogen en verkleint de afstand van het hoofd naar de grond, wat bij verminderd gezichtsvermogen niet verkeerd hoeft te zijn. Bovendien biedt een lager zwaartepunt van het lichaam &#8211; min of meer &#8211; een natuurlijke valpreventie; de lichaamslengte neemt af; armen en benen worden dunner en bewegingen worden trager. Overdrachtsstoffen tussen de zenuwcellen, die voor tal van menselijke prestaties zorgen, nemen af.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En dat al vanaf het vijfendertigste levensjaar. Het proces van lichamelijke veranderingen neemt heden ten dage wel zo’n vijftig jaar in beslag. Steeds meer <em>diehards </em>voegen daar nog eens een vijftiental jaren aan toe, een <em>contradictio in terminis </em>lijkt het. &nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">    <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js"></script>
    <ins class="adsbygoogle" style="display:block" data-ad-client="ca-pub-1798243564608352" data-ad-slot="6482869211" data-ad-format="auto" data-full-width-responsive="true"></ins>
    <script>(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});</script>
    </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het woord ‘handboek’ in de titel komt wellicht nogal pretentieus over. Kortweg geformuleerd geeft een handboek een overzicht van inzichten op een bepaald gebied. De inzichten komen uit de mond en/of de pen van mensen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. Ze kijken &#8211; al waarde-oordelend &#8211; terug op het leven dat achter hen ligt, ze geven een betekenis aan het leven dat ze momenteel leiden en ze blikken vooruit op het leven dat voor hen ligt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat speelt er door hun hoofd? Welke mythes krijgen zij aangepraat, of zijn nog niet ontzenuwd? Welke veranderingen hebben zij in de loop van hun leven ondergaan? Waar lopen zij tegenaan? Zijn er dilemma’s op hun pad gekomen? Wat is volgens hen wijs en niet wijs? Zijn er nog onvervulde wensen? Hoe beleven zij de dag van vandaag? Wat als de afhankelijkheid van anderen toeneemt, of als de meest dierbaren hen ontvallen?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Deze en nog legio andere vragen worden in deze fase van de ontwikkeling van het handboek gesteld aan tientallen mensen die de 65-jarige leeftijd zijn gepasseerd en doorgaans vanwege hun leeftijd afscheid hebben genomen van de arbeidsmarkt.&nbsp;</p>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Blinde vlek</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">‘Fysiek lever ik wel in, maar mentaal nog geenszins’. Deze veel gebezigde uitspraak van respondenten geeft enerzijds aan dat de weg die het lichaam aflegt &#8211; zoals hierboven geschetst &#8211; aan den lijve wordt ondervonden, maar anderszins spat de potentie er nog vanaf. Of deze potentie in onze samenleving een podium vindt om tot uitdrukking te brengen en of ze überhaupt wordt waargenomen en omarmd, is een van de vele vraagstukken die in dit handboek een plek krijgen. ‘Het is alsof ik alleen maar aan het inleveren ben, terwijl ik met zoveel interessante dingen bezig ben. Dat mensen van mijn leeftijd zich verder ontwikkelen, is voor veel jongere mensen blijkbaar een blinde vlek. “Hoe gaat het met je gezondheid” is de meest gestelde vraag van mijn omgeving. Aardig bedoeld, maar liever zou ik de vraag beantwoorden wat mij zoal bezighoudt en met welke dingen ik bezig ben.’ Als het woordje ‘nog’ maar niet aan de vraag wordt toegevoegd. Dit raakt een grotere gevoeligheid.&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Om in deze prille fase van de totstandkoming van het handboek nog een tip van de sluier op te lichten: ingrijpende gebeurtenissen in het leven zitten verankerd in het geheugen en komen meer en meer op de voorgrond te staan. Zo vertrouwde een van de respondenten mij toe dat haar achttienjarige broer een ernstig misdrijf had gepleegd toen zij veertien jaar oud was. Vanaf dat moment tot op de dag van vandaag, 65 jaar later, leeft zij een geïsoleerd bestaan om te vermijden dat iemand haar zou herkennen als ‘de zus van…’</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het handboek pretendeert niet om alles wat mensen van een bepaalde leeftijd beweegt in woorden te vangen. Naarmate het leven voortduurt, neemt de diversiteit aan levenservaringen toe. En daarmee groeit het onvermogen om een stereotype beeld te schetsen van wat mensen zin verschaft en betekenis geeft. Maar ook slechts een duiding van karakteristieken is alleszins het lezen waard.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Voor pensioengerechtigde lezers die willen deelnemen aan het onderzoek van Tinie Kardol is een vragenlijst beschikbaar: <a href="mailto:mjmkardol@hotmail.com" target="_blank" rel="noreferrer noopener">mjmkardol@hotmail.com</a></em></p>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized"><a href="https://partner.bol.com/click/click?&amp;t=url&amp;s=1434258&amp;url=https://www.bol.com/nl/nl/p/de-staatsinjectie/9300000188575054/&amp;f=txl"><img loading="lazy" decoding="async" width="600" height="340" src="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2024/09/ww-26-09.png" alt="" class="wp-image-59528" style="width:840px;height:auto" srcset="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2024/09/ww-26-09.png 600w, https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2024/09/ww-26-09-300x170.png 300w" sizes="auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px" /></a><figcaption class="wp-element-caption">Tinie Kardol &amp; <a href="https://partner.bol.com/click/click?&amp;t=url&amp;s=1434258&amp;url=https://www.bol.com/nl/nl/p/de-staatsinjectie/9300000188575054/&amp;f=txl">&#8216;De Staatsinjectie&#8217;</a></figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Wynia’s Week&nbsp;</em></strong><em>verschijnt drie keer per week<strong>,&nbsp;156 keer per jaar,&nbsp;</strong>met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee?</em><strong><em>&nbsp;Kijk </em></strong><a href="https://wyniasweek.us4.list-manage.com/track/click?u=cd1fbe814cacc472f38470314&amp;id=b1d34328b4&amp;e=93b53dd2f7" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><strong><em>HIER</em></strong></a><strong><em>.&nbsp;</em></strong><em>Hartelijk dank!</em></p>
<p>Het bericht <a href="https://www.wyniasweek.nl/mooi-grijs-is-niet-lelijk/">Mooi grijs is niet lelijk</a> verscheen eerst op <a href="https://www.wyniasweek.nl">Wynia&#039;s Week</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
		<media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/06/kardol-150x150.png" width="150" height="150" medium="image"  /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/06/kardol-300x170.png" width="300" height="170" medium="image"  isDefault="true" /><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/06/kardol.png" width="600" height="340" medium="image"  /></media:group><media:content url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/06/kardol-150x150.png" width="150" height="150" medium="image" /><media:thumbnail url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/06/kardol-150x150.png" width="150" height="150" /><enclosure url="https://www.wyniasweek.nl/wp-content/uploads/2025/06/kardol.png" length="239847" type="image/png" />
	</item>
	</channel>
</rss>
